Навишта ёфтам андари смрҳо ,

نوشته یافتم اندر سَمَرها

з гуфта ӣ ровӣони андари хабарҳо ,

ز گُفْتِه‌ْیْ راوِیانَ اندر خبرها

Ки буд андари замонаи шаҳриёрӣ ;

که بودَ انْدر زمانه شهریاری

Ба шоҳии комгории бахти ёрӣ .

به شاهی کامگاری بَختْیاری

Ҳамаи шоҳон , мар ӯро , банда буданд ;

همه شاهان، مَر او را بنده بودند

зи баҳр ӯ , ба гетӣ , зинда буданд .

ز بهر او، به گیتی، زنده بودند

Ба пояи бартар аз гардандаи гардун

به پایه برترَ ازْ گردنده‌گردون

Ба моли афзӯнтар аз « касрӣ » ва « қорун » .

به مالَ افزونترَ از «کسریُّ» و «قارون»

Гуҳи бахшиш чу абри навбаҳорӣ .

گهِ بخشش، چو ابر نوبهاری

Гуҳи кӯшиш , чу шери марғзорӣ .

گهِ کوشش، چو شیرِ مَرغْزاری

Ба базми андар , чу хуршедии дирафшон .

به بَزمَ انْدر، چو خورشیدی دِرَفْشان

Ба разм аз пел ва аз шерони сроФшон .

به رزمَ از پیل و از شیران سَرَافْشان

Шуда « кайвон » зи ҳафтуми чархи ёраш ;

شده «کیوان» ز هفتم‌چرخ، یارَش

Ба ком никхўоҳон карда кораш .

به کام نیک‌خواهان کرده کارش

зи ҳаштуми чарх « ҳурмузад » хуҷаста

ز هشتم‌چرخ «هُرمُزدِ» خّجسته

Вазираш буд ; дил дар меҳри баста .

وزیرش بود؛ دل در مِهر بسته

Сипаҳдораши зи панҷуми чарх « баҳром » ;

سپهدارش ز پنجم‌چرخ «بهرام»

Ки то айёмро пеш ӯ кунад ром .

که تا ایّامْ پیش او کُنَد رام

Ҷаҳони афрӯз « меҳр » аз чархи робъ

جهان‌افروزْ «مِهر» از چرخِ رابع

Ба ҳар кории бадӣ ӯро мтобъ .

به هر کاری بُدی او را مُتابِع

Шуда , « ноҳид » Рахшонаши парастор ;

شده، «ناهیدِ» رخشانش پرستار

Чу рӯз равшанаш карда шаби тор .

چو روزِ رُّوشنش کرده شبِ تّار

Дабир ӯ шудаи тири ҷаҳанда ;

دبیرِ او شده تیرِ جَّهنده

Азин шуд амр ва наҳй ӯ раванда .

ازین شد امر و نهیِ او رَونده

Ба меҳраши дили ниҳодаи меҳри тобон ;

به مِهرش دل نهاده مهرِ تابان

Ба кини дӯшмон ӯ , шитобон .

به کینِ دّوشْمانِ او، شتابان

Шудаи райш ба таг бар моҳи гардун .

شده رایش به تَگْ بَر ماهِ گَردون

Шудаи ҳиммати зи меҳру моҳаши афзӯн .

شده هِمَّت ز مِهر و ماهش افزون

Ҷаҳон яксар шуда ӯро мусаххар ;

جهان یِکْسَر شده او را مُسَخَّر

зи ҳади бохтар то ҳади ховар .

ز حدِّ باختَر تا حدِّ خاوَر

Ҷаҳонаш ном карда « шоҳи мӯбад » ;

جهانَش نام کرده «شاه‌موبد»

Ки ҳам мӯбади бад ва ҳам бихаради рад .

که هم موبَد بُد و هم بِخْرَدِ رَّد

Ҳамеша рӯзгораш буд наврӯз .

همیشه روزگارَش بود نوروز

Ба ҳар корӣ ҳамеша буд пирӯз .

به هر کاری همیشه بود پیروز

Ҳамаи сола , ба ҷашн андар нишастӣ ,

همه سالِه، به جَشنَ انْدر نِشَستی

Чу як соъати дилаш бар ғами нахустӣ .

چُو یک ساعتْ دِلَش بر غَم نَخَستی

Ҳамеша кор ӯ май буд соғар ;

همیشه کارِ او مِی بود ساغر

зи шодии фарбеҳ аз андӯҳи лоғар .

ز شادی فربه از اندوهْ لاغر

Яке ҷашни нав ойин карда бади шоҳ

یکی جشنِ نو آیین کرده بُد شاه

Ки бади дархурад он дияем ва он гоҳ .

که بُد درخورْدِ آن دِیهیم و آن گاه

Нишаста пешаши андари сарфарозон ;

نِشَسته پیشَشَ انْدر سرفرازان

Ба бахти шоҳ , яксар шоду нозон .

به بختِ شاه، یکسَر شاد و نازان

Чаҳ хуррами ҷашн буд андари баҳорон !

چه خُرَّم‌جشن بودَ انْدر بهاران

Ба ҷашни андар , саросар , номдорон .

به جشنَ انْدر، سراسر، نامْداران

з ҳар шаҳрии сипаҳдорӣу шоҳӣ .

ز هر شَهری سپهداری و شاهی

з ҳар марзии парии рӯеу моҳӣ .

ز هر مَرزی پری‌رویی و ماهی

Гузида ҳар чаҳ дар « Эрон » бузургон ;

گُزیده هر چه در «ایران» بُزرگان

Аз « озрбоигон » ваз « рай » ва « гиреҳгон » ,

از «آذربایگان» وَز «رِیّ» و «گُرگان»

Ҳмидўн аз « хуросон » ва « кҳстон » ,

همیدونَ ازْ «خُراسان» و «کُهِستان»

з « Широз » ва « сафоҳон » ва « диҳистон » ,

ز «شیراز» و «صَفاهان» و «دِهِستان»

Чу « баҳром » ва « раҳоам » ардабӣлӣ ,

چو «بهرام» و «رُهامِ» اردبیلی

« гшсп » дайламӣ , « шопӯр » гӣлӣ ,

«گَشَسْپِ» دِیلمی، «شاپورِ» گیلی

Чу « Кашмӣр » ял ва чун номӣ « озин » ,

چُو «کشمیرِ» یَل و چُونْ نامی «آذین»

Чу « вирў » ӣ далеру гирди ромин ,

چو «ویرو»یِ دّلیر و گُردْ رامین

Чу « зард » он роздори шоҳи кишвар ,

چو «زَرد» آن رازدارِ شاهِ کشور

Мар ӯро ҳам вазир ва ҳам бародар .

مَر او را هم وزیر و هم برادر

Нишаста дар миёни меҳтарон , шоҳ ;

نِشسته دَر میانِ مِهتَران، شاه

Чунон кандар миёни ахтарон , моҳ .

چنان کانْدر میانِ اختران، ماه

Ба србри афсари кишвари гушойон ,

به سَربَر اَفسَرِ کشوَر‌گُشایان

Ба тан бар зевари меҳтари худоён .

به تَن‌بَرْ زیورِ مِهترْ خدایان

зи дидораши дамандаи равшаноӣ ;

ز دیدارش دَمَندِه روشنایی

Чу хуршеди ҷаҳони фари худоӣ .

چو خورشیدِ جهان فَرِّ خُدایی

Ба пеш андар нишаста ҷангҷуён .

به پیشَ انْدر نِشَسته جَنگجویان

зи болои истодаи моҳи рӯйон .

ز بالا ایستاده ماه‌رویان

Бузургон мисли шерони шикорӣ .

بزرگان مِثلِ شیرانِ شِکاری

Батон чун оҳӯони марғзорӣ .

بُتان چُونْ آهُوانِ مَرغْزاری

На оҳӯ мерамед аз дидани шер ,

نَه آهو می‌رمیدَ ازْ دیدنِ شیر

На шери тунди гашт аз диданаши сайр .

نه شیر تُند گَشتَ ازْ دیدنَش سیر

Қадаҳи пари бода , гардон дар миёни шан ;

قَدَحْ پُر بادِه، گَردان دَر میانْ‌شان

Чунон кандар манозили моҳи рахшон .

چُنان کانْدر مَنازِل ماهِ رخشان

Ҳаме борид гулбарг аз дарахтон

هَمی بارید گلبرگَ ازْ درختان

Чу борони дирам бар некбахтон .

چو بارانِ دِرَمْ بر نیکْبَختان

Чу абрии бастаи дӯди машки сӯзон

چو ابری بَسته دودِ مُشکِ سوزان

Ба рангу буии зулфи длФрўзон .

به رنگ و بویِ زُلفِ دلفروزان

зи иксўи мутрибони нолндаҳ бар мл

ز یکْسو مُطربانْ نالنده بر مُل

Дигар сӯи булбулони нолндаҳ бар гул .

دگر سو بلبلانْ نالنده بر گُل

Накӯтар карда май нӯшин лабонро .

نکوتر کرده مِیْ نوشین‌لبان را

Чу хуштар карда булбули мутрибонро !

چو خوشتر کرده بلبلْ مطربان را

Ба рӯй дӯст бар ду гӯнаи лола

به رویِ دوست بر دو گّونه لاله

Батонро аз никуии вази пиёла .

بُتان را از نکُویی وَز پیاله

Агар чаҳ буд базми шоҳи хуррам ,

اگر چه بود بزمِ شاهْ خُرَّم

Дигар бузмон набӯд аз базм ӯ кам .

دِگَرْ بَزْمان نَبودَ ازْ بزمِ او کم

Куҷо , дар боғу роғу ҷӯйборон

کجا، در باغ و راغ و جویباران

зи ҷом меҳаме борид борон .

ز جامِ مِی هَمی بارید باران

Ҳамаи каси рафта аз хона ба саҳро .

همه کس رفته از خانه به صحرا

Буруни бардаи ҳамаи сози тамошо .

برون برده همه سازِ تَماشا

з ҳар боғӣ ва ҳар роғӣ ва равадӣ

ز هر باغی و هر راغی و رودی

Ба гӯш омад дигаргунаи сурӯдӣ .

به گوش آمد دِگَرگونهْ سُرودی

Замин аз баси гулу сабзаи чунон буд ,

زمینَ ازْ بَس گُل و سبزهْ چُنان بود

Ки гуфтӣ пари ситораи осмон буд .

که گفتی پُر سِتاره آسمان بود

зи лола ҳар касеро бар сари афсар .

ز لاله هر کسی را بَرْ سَرَ افْسر

зи бода ҳар якеро бар кафи ахгар .

ز باده هر یکی را بر کفَ اخْگر

Гуруҳе дар нишоту аспи тозӣ ,

گروهی در نشاط و اَسپْ‌تازی

Гуруҳе дар самоъу по ӣ бозӣ .

گروهی در سِماع و پا‌یْ‌بازی

Гуруҳе май хурон дар бӯстонӣ ,

گروهی مِی‌ْخوران در بوستانی

Гуруҳеи гули чунон дар гулистонӣ .

گروهی گُل‌چِنان در گُلسِتانی

Гуруҳе бар канори рӯдборӣ ,

گروهی بر کنارِ رودباری

Гуруҳе дар миёни лолаи зорӣ .

گروهی در میانِ لاله‌زاری

Бидонҷо рафта ҳар каси хуррамиро .

بدانجا رفته هر کس خرّمی را

Чу дебо карда кимхти замиро .

چو دیبا کرده کیمُخْتِ زَمی را

Шҳншаҳ низ ҳам рафтаи бад-ӣни кор ;

شَهَنشَه نیز هم رفته بِدین کار

Ба зинатҳо ва зеварҳои шҳўор .

به زینتها و زیورهای شَهوار

Ба пушти жандаи пелии кӯҳи пайкар .

به پشتِ ژِنده پیلی کوه‌پیکر

Гирифтаи кӯҳро дар зару гавҳар .

گرفته کوه را در زرّ و گوهر

Ба гардиши зиндаи пелони сутӯда .

به گِردَش زنده‌پیلانِ سُتوده

Ба пархошу далерӣ , озмуда .

به پَرخاش و دلیری، آزموده

зи баси симу зи баси гавҳар чу дарё

زِ بَسْ سیم و زِ بَسْ گوهر چو دریا

Агар дарё равон гардад ба саҳро .

اگر دریا رَوان گردد به صحرا

Ба пеши андари давандаи бодпоён ;

به پیشَ انْدر دوندهْ بادپایان

Сами пӯлодашони пўлодсоён .

سمِ پولادشانْ پولادسایان

Пас пушташи басии маҳду иморӣ ;

پسِ پشتش بسی مَهْد و عِماری

Бадв дар , моҳрӯёни ҳисорӣ .

بِدو در، ماهرویانِ حِصاری

Ба зери бор , тозии астаронаш

به زیرِ بار، تازی‌‌اَسْتَرانَش

Ғамӣ гашта зи бори гавҳаронаш .

غمی گشته ز بارِ گوهرانش

з ҳар кӯҳии гаронтар буд рахташ .

ز هر کوهی گرانتر بود رَختش

з ҳар коҳии сабктар буд тахташ .

ز هر کاهی سَبُکتر بود تختش

Ба чандон хоста маҷлис биёрост ;

به چَندان خواسته مجلس بیاراست

Нмондши заррае онгаҳ ки бархест ;

نماندش ذرّه‌ای آنگه که برخاست

Ҳамаи бахшида буду брФшондаҳ .

همه بخشیده بود و بَرفِشانده

Ба хӯрд ва дод , коми хеши ронда .

به خَورد و داد، کامِ خویش رانده

Чунин брхўри зи гетигар туоне !

چنین بَرخور ز گیتی گر تَوانی

Чунин бахш ва чунин кун зиндагонӣ !

چنین بَخش و چنین کُن زندگانی

Куҷо , на зафт хоҳад монад на род ;

کجا، نَه زُّفت خواهد مانْد نَه رّاد

Ҳамон беҳтар ки бошӣ роду дили шод !

همان بهتر که باشی راد و دل‌شاد

Бад-ӣни сон буд як ҳафтаи шаҳаншоҳ .

بدین سان بود یک هفته شَهَنشاه

Ба шодӣ ва ба ромиши гоҳу бегоҳ .

به شادی و به رامِش گاه و بیگاه

Прирўёни гетии ҳомўораҳ

پریرویانِ گیتی هامواره

Шуда бар базмгоҳ ӯ назора .

شده بر بزمگاهِ او نظاره

Чу « шҳрў » , моҳи духт аз « моҳи обод » .

چو «شهرو»، ماه‌ْدُختَ ازْ «ماه‌آباد»

Чу озрбодгонӣ , сарви озод .

چو آذربادگانی، سروِ آزاد

зи гиреҳгон , обнўши моҳи пайкар .

ز گرگان، آبنوشِ ماه‌پیکر

Ҳмидўн аз диҳистон , ноздлбр .

همیدونَ ازْ دهستان، نازْدلبر

зи рай , диноргис ва ҳам зрни гис .

ز رِی، دینارگیس و هم زَرَن‌گیس

зи буми кӯҳ , ширину фарангис .

ز بومِ کوه، شیرین و فرنگیس

зи асФоҳон , ду бут чун моҳу хуршед .

ز اصفاهان، دو بُت چُون ماه و خورشید

Хуҷастаи оби нозу оби ноҳид .

خجستهْ آب‌ناز و آب‌ناهید

Ба гавҳар ҳар давони духти дабирон .

به گوهر هر دُوان دختِ دَبیران

Гулобу ёсумани духти вазирон .

گلاب و یاسمن دختِ وَزیران

Ду ҷодўчшм чун глбўӣу менави ;

دو جادوچشمْ چُون گلبوی و مینوی

Сиришта аз гул ва май ҳар дуро рӯй .

سِرِشته از گُل و مِی هر دو را روی

зи соваи номвари духти кнорнг

ز ساوِه ناموَرْ دُختِ کُنارَنگ

Казу барадии баҳорони хушӣу ранг .

کزو بُردی بهاران خَوشّی و رنگ

Ҳмидўни нозу озргўну гулгун

همیدون ناز و آذرگون و گُلگون

Ба рух чун барф ва бар ваии рехтаи хӯн .

به رُخ چون برف و بر وِی ریخته خون

Сеӣ ном ва сеӣ болои зани шоҳ !

سَهی‌نام و سَهی‌بالا زنِ شاه

Тан аз симу лаб аз нӯшу рух аз моҳ .

تنَ ازْ سیم و لَبَ ازْ نوش و رُخَ ازْ ماه

Шакарлаби нӯш , аз буми ҳмоўр .

شِکرلب‌نوش، اَزْ بومِ هَماوَر

Самани рангу самани буиу саман бар .

سَمَن رنگ و سَمَن بوی و سَمَن بَر

Азин ҳар моҳрӯеро ҳазорон

ازین هر ماهرویی را هزاران

Ба гирди андари нигорин парасторон .

به گِردَ انْدر نِگارین پَرْسْتاران

Бенон чину тарку рӯму барбар ;

بنانِ چین و تُرک و روم و بَربَر

Бунафшаи зулфу гул рӯйу саман бар .

بَنَفشه زلف و گُل روی و سَمن بر

Ба боло ҳар яке чун сарви озод .

به بالا هر یکی چُون سروِ آزاد

Ба ҷаъди зулф , ҳамчун мавриду шамшод .

به جَعدِ زُلف، همچُون مُورد و شمشاد

Якоякро зи зари нобу гавҳар

یکایک را ز زرِّ ناب و گوهر

Камарҳо бар миёну тоҷ бар сар .

کمرها بر میان و تاج بر سر

зи чандон дилбарону длнўозон ,

ز چندان دلبران و دلنوازان

Ба рангу хуии товусону бозон ,

به رنگ و خویِ طاووسان و بازان

Ба дида чун гавазни рӯдборӣ

به دیده چون گوزنِ رودباری

Шикории дидаи шани шери шикорӣ ,

شکاری دیده‌شانْ شیرِ شِکاری

Накӯтар буд ва хуштар шаҳрбону ;

نکوتر بود و خَوشْتر شهربانو

Ба чашму лаб , равонро дарду дору .

به چشم و لب، روان را درد و دارو

Ба болои сарву бори сарви хуршед .

به بالا سرو و بارِ سَروْ خورشید

Ба лаби ёқӯт ва дар ёқӯти ноҳид .

به لبْ یاقوت و در یاقوتِ ناهید

Рух аз дебоу ҷомаи ҳам зи дебо ;

رُخَ ازْ دیبا و جامِهْ هم ز دیبا

Ду дебо , ҳар ду дар ҳам , сахти зебо .

دو دیبا، هر دو در هم، سختْ زیبا

Лабон аз шукру дандони зи гавҳар .

لبانَ ازْ شِکَّر و دَندان ز گوهر

Сухан чун гавҳари олӯда ба шукр .

سخنْ چُون گوهَر آلوده به شِکَّر

Ду зулфи анбарин аз тоб ва аз хам

دو زلف عنبرینَ ازْ تاب و از خَم

Чу занҷиру зираи афтода дар ҳам .

چو زنجیر و زِرِه اُفْتادِه در هم

Ду чашми наргисин аз фитнау ранг

دو چشمِ نرگسینَ ازْ فتنه و رنگ

Ту гуфтӣ ҳаст ҷодуӣ ба найранг .

تو گفتی هست جادویی به نیرنگ

зи машки мӯӣ ӯ мрғўли панҷоҳ

ز مُشکِ موی او مَرغول پنجاه

Фурӯи ҳашта зи фарқаш то камаргоҳ .

فرو هِشته ز فَرقَش تا کمرگاه

зи тобу ранг , мисли резиши зоҷ

ز تاب و رنگ، مِثلِ ریزشِ زاج

зи сими овехтаи густарда бар оҷ .

ز سیم آویخته گسترده بر عاج

Куҷо бинишаст , моҳи бонувон буд .

کجا بِنْشَسْت، ماهِ بانوان بود

Куҷо бигузашт , шамшоди равон буд .

کجا بُگْذَشْت، شمشاد روان بود

Замини дебо шуда аз ранги рӯйиш .

زمین دیبا شُدِه اَز رنگِ رویَش

Ҳавои мишкӣн шуда аз буии мӯяш .

هوا مُشکین شُدِه اَز بویِ مویش

зи ранг рӯй , гул бар хоки резон .

ز رنگِ روی، گُل بر خاکْ ریزان

зи тоби мӯии анбар , боди безон .

ز تابِ مویِ عَنبر، باد بیزان

Ҳам аз рӯйиши хаҷали боди баҳорӣ ,

هَمَ ازْ رویَش خجِلْ بادِ بهاری

Ҳам аз мӯяши хаҷали авди қиморӣ .

هم از مویش خجِلْ عودِ قماری

Чу гавҳар , пок ва беоҳӯу дархур ;

چو گوهر، پاک و بی آهو و درخَور

Ва лек оростаи гавҳар ба зевар .

و لیک آراسته گوهر به زیوَر

Бар ӯ зеботар омад зару дебо ;

بَر او زیباتر آمد زرّ و دیبا

Ки бе он ҳардуони худ буд зебо .

که بی آن هردُوان خود بود زیبا