Сипаҳдор аз онҷо бишуд бо гуруҳ

سپهدار از آنجا بشد با گروه

Ҳамеи оби ҷусти андари он гирди кӯҳ

همی آب جست اندر آن گرد کوه

Чу омад биёбони яке козаҳ дид

چو آمد بیابان یکی کازه دید

Равони обу мурғии хуш ва тоза дид

روان آب و مرغی خوش و تازه دید

Дар он соя бинишаст ва шуд зи оби сайр

در آن سایه بنشست و شد ز آب سیر

Сар ва тан бишуст ва бар осуд дайр

سر و تن بشست و بر آسود دیر

Брҳмни яке пирхмидаҳи пушт

برهمن یکی پیرخمیده پشت

Баромади зи козаҳи Асое ба мушт

برآمد ز کازه عصایی به مشت

зи перяши лола шудаи коҳи барг

ز پیریش لاله شده کاه برگ

зи баси умраш аз ваии сетаи мондаи марг

ز بس عمرش از وی سته مانده مرگ

Ба назд сипаҳдор бинишаст шод

به نزد سپهدار بنشست شاد

Ба рӯмии забон офарин кард ёд

به رومی زبان آفرین کرد یاد

Пажӯҳиши кунони паҳлавони баланд

پژوهش کنان پهلوان بلند

Чаҳ мардӣ бадв гуфту соли ту чанд

چه مردی بدو گفت و سال تو چند

Ту танҳо каст ҷуфту фарзанди не

تو تنها کست جفت و فرزند نی

Парастандау хешу пайванди не

پرستنده و خویش و پیوند نی

Аз ин кӯҳ бе бар чаҳ дорӣ ба даст

از این کوه بی بر چه داری به دست

Чаҳ хушят коидр гузидӣ нишаст

چه خوشیت کایدر گزیدی نشست

Бадв гуфт солим ба нуҳсад расед

بدو گفت سالم به نهصد رسید

Дилам бӯдан аз гетӣ эдар гузид

دلم بودن از گیتی ایدر گزید

Дил онҷо гароед ки комаш равост

دل آنجا گراید که کامش رواست

Хуш онҷост гетӣ ки дилро ҳавост

خوش آنجاست گیتی که دل را هواست

Буд ҷғди хуррам ба вайрони зишт

بود جغد خرم به ویران زشت

Чу булбул ба хуши боғи ардии биҳишт

چو بلبل به خوش باغ اردی بهشت

Шабу рӯзам эзад парастӣаст роҳ

شب و روزم ایزد پرستیست راه

Нишаст ин ки ва хӯрду пӯшиши гиёҳ

نشست این که و خورد و پوشش گیاه

Гар аз одамӣ нест хешам касе

گر از آدمی نیست خویشم کسی

Дигар хеш ва пайванд дорам басӣ

دگر خویش و پیوند دارم بسی

Хирад ҳаст модари марои ҳаши падар

خرد هست مادر مرا هش پدر

Дили поки ҳам ҷуфту дониши писар

دل پاک هم جفت و دانش پسر

Ҳунари холу шоистаи фарҳанг ъам

هنر خال و شایسته فرهنگ عم

Раҳ доду дайни ду бародар ба ҳам

ره داد و دین دو برادر به هم

Ҳавоу ҳасад ҳар дуам банда анд

هوا و حسد هر دو ام بنده اند

Ҳамон хашму озам парастанда анд

همان خشم و آزم پرستنده اند

Бар ин гӯнаам бандагонанду хеш

بر این گونه ام بندگان اند و خویش

Ки каси нордми ҳаргизи озори пеш

که کس ناردم هرگز آزار پیش

Неам низ танҳо агар бе касам

نی ام نیز تنها اگر بی کسم

Ки бо ман хдоисту ёр ӯ бисми

که با من خدایست و یار او بسم

Ҷаҳонро парастии ту ин норавост

جهان را پرستی تو این نارواست

Парастиши худои ҷаҳонро сазост

پرستش خدای جهان را سزاست

Ҷаҳони ҷони гзоист ва ӯ ҷонФзоӣ

جهان جان گزایست و او جانفزای

Ҷаҳон гум кунандаст ва ӯ раҳнамоӣ

جهان گم کنندست و او رهنمای

Ҷаҳони ҷуфт ғам дорад ӯ ҷуфти ноз

جهان جفت غم دارد او جفت ناز

Ҷаҳони умр кӯтаҳ кунад ӯ дароз

جهان عمر کوته کند او دراز

Агар ҳеҷ душман туро нест кас

اگر هیچ دشمن ترا نیست کس

Ҷаҳон душман ошкораст бас

جهان دشمن آشکارست بس

Шуд огаҳи ҷаҳони паҳлавони зи он сухан

شد آگه جهان پهلوان ز آن سخن

Ки фарзона ройаст пери куҳан

که فرزانه رایست پیر کهن

Ҳамеи хост то бингарад роҳи рост

همی خواست تا بنگرد راه راست

Каши андари сухани поигаҳ то куҷост

کش اندر سخن پایگه تا کجاست

Бадв гуфт кои ганҷи фарҳангу ҳуш

بدو گفت کآی گنج فرهنگ و هوش

На некӯ буд мард доно хамӯш

نه نیکو بود مرد دانا خموش

Ҳар он кови накӯи ройу доно буд

هر آن کاو نکو رای و دانا بود

На зебо будгар на гуё буд

نه زیبا بود گر نه گویا بود

Чаҳ мардум ки гуё надорад забон

چه مردم که گویا ندارد زبان

Чаҳ оростаи пайкар бе равон

چه آراسته پیکر بی روان

Накӯи мард аз гуфт хубасту хуй

نکو مرد از گفت خوبست و خوی

Чу шох аз гул ва мива бошад накӯй

چو شاخ از گل و میوه باشد نکوی

Крои сӯии дониш буд дастрас

کرا سوی دانش بود دسترس

Варои поя то дониш ӯст бас

ورا پایه تا دانش اوست بس

Ҳрони кас ки нодон ва берой ва бен

هرآن کس که نادان و بی رای و بن

На дар кор ӯ суду не дар сухан

نه در کار او سود و نی در سخن

Дарахтяши дони хушк бебарг ва бар

درختیش دان خشک بی برگ و بر

Ки ҷуз сӯхтанро нишоед дигар

که جز سوختن را نشاید دگر

Буд марди донои дарахти биҳишт

بود مرد دانا درخت بهشت

Марвро хиради беху покии сиришт

مرو را خرد بیخ و پاکی سرشت

Буриши гӯнаи гавани дониш бе шумор

برش گونه گون دانش بی شمار

Ки чандаш ченӣ кам нагардад зи бор

که چندش چنی کم نگردد ز بار

з доно сазад пурсишу ҷусту ҷӯй

ز دانا سزد پرسش و جست و جوی

Касе ков надонад напурсанд аз ӯй

کسی کاو نداند نپرسند از اوی

Нахустин суханат аз хиради бад кунун

نخستین سخنت از خرد بد کنون

Бигӯ тохрд чист зии раҳнамӯн

بگو تاخرد چیست زی رهنمون

Чунин посух орост донандаи пер

چنین پاسخ آراست داننده پیر

Ки рӯҳи азхрди гашти дониш пазир

که روح ازخرد گشت دانش پذیر

Тан мо ҷаҳонӣаст кучаки равон

تن ما جهانیست کوچک روان

Варои подшои ин гиронмояи ҷон

ورا پادشا این گرانمایه جان

Бҷонсти ин тани ситода ба пой

بجانست این تن ستاده به پای

Чунон кин ҷаҳон аз тавонои худоӣ

چنان کاین جهان از توانا خدای

Буруну андарунаш ба дониш раҳаст

برون و اندرونش به دانش رهست

зи ҳарчи он буд дар ҷаҳон огаҳаст

ز هرچ آن بود در جهان آگهست

Рӯонаши яке ном ва ҷон дигараст

روانش یکی نام و جان دیگرست

Валикини дуруст ӯ яке гавҳараст

ولیکن درست او یکی گوهرست

На ҷонаст ин гавҳар ва на равон

نه جانست این گوهر و نه روان

Ки аз бен худованд инаст ва он

که از بن خداوند اینست و آن

Валикин чу донистиаш роҳи рост

ولیکن چو دانستی اش راه راست

Равонгараш хуоне вагар ҷон равост

روان گرش خوانی و گر جان رواست

КниФисти ин тан ки бо рангу буи

کنیفیست این تن که با رنگ و بوی

Бадв ҳар чаҳ бидиҳии бгндонди ӯй

بدو هر چه بدهی بگنداند اوی

Дар ӯ ҷони мо чун яке мустаманд

در او جان ما چون یکی مستمند

Миёни книФӣ ба зиндону банд

میان کنیفی به زندان و بند

Надорад зи бен додгари подшо

ندارد ز بن دادگر پادشا

Касе бегунаҳро ба зиндони раво

کسی بی گنه را به زندان روا

Пас ин ҷон мо ҳаст карда зи пеш

پس این جان ما هست کرده ز پیش

Каз аинсон ба бандаст дар ҷисми хеш

کز اینسان به بندست در جسم خویش

Дигар дшмнонндш аз гӯнаи гаван

دگر دشمنانندش از گونه گون

Фаровони зи беруни тану андарун

فراوان ز بیرون تن و اندرون

Чаҳ гармоу сармо аз андоза беш

چه گرما و سرما از اندازه بیش

Чаҳ бади хӯрданиҳо на бар ҷои хеш

چه بد خوردنی‌ها نه بر جای خویش

Даруни таниши ҳам басӣ душман анд

درون تنش هم بسی دشمن اند

Чаҳ онч аз вай омад чаҳ онч аз тан анд

چه آنچ از وی آمد چه آنچ از تن اند

зи тани сози табъаш шудан бе наво

ز تن ساز طبعش شدن بی نوا

Азуи хашму ҳуҷҷату рашку ҳаво

ازو خشم و حجت و رشک و هوا

Дигар дарду бемории гӯнаи гаван

دگر درد و بیماری گونه گون

Чаҳ марг ва чаҳ ғамҳо зи дониши фузун

چه مرگ و چه غمها ز دانش فزون

Ваии афтода танҳо дарин банди танг

وی افتاده تنها درین بند تنگ

з ҳар рӯй чандяш душман ба ҷанг

ز هر روی چندیش دشمن به جنگ

Гуҳаши ҷанги сози ину гоҳи он дигар

گهش جنگ ساز این و گاه آن دگر

Миёни андрў бо ҳамаи чора гар

میان اندرو با همه چاره گر

Саранҷом ҳам гардад аз ҷанги сайр

سرانجام هم گردد از جنگ سیر

Бар ӯ душманонаши ббошнди чир

بر او دشمنانش بباشند چیر