Сипаҳдор гуфташ сари саракашон

سپهدار گفتش سر سرکشان

Ки аз ҷони маро хуб додӣ нишон

که از جان مرا خوب دادی نشان

Валикин чу рафтанашро буд гоҳ

ولیکن چو رفتنش را بود گاه

Куҷо бошадаш ҷойу оромгоҳ

کجا باشدش جای و آرامگاه

Варо гуфт бар чорумини осмон

ورا گفت بر چارمین آسمان

Буд ҷой ӯ то ба охири замон

بود جای او تا به آخر زمان

Ба қандилии андари зи покизаи нур

به قندیلی اندر ز پاکیزه نور

Буд мондаи осӯдаи вази ранҷи давр

بود مانده آسوده وز رنج دور

Чу бошад гуҳи растхезу шумор

چو باشد گه رستخیز و شمار

Ба тани зиндаи грдондши кирдигор

به تن زنده گرداندش کردگار

Гузоради ҳамаи кораш аз хубу зишт

گزارد همه کارش از خوب و زشت

Гараш ҷои дӯзах будгар биҳишт

گرش جای دوزخ بود گر بهشت

Раҳи эзад ар донаду ҷои хеш

ره ایزد ار داند و جای خویش

Шавад бози онҷо ки будаст пеш

شود باز آنجا که بودست پیش

Яке дигараши зиндагонӣ буд

یکی دیگرش زندگانی بود

Кзони зиндагии ҷовдонӣ буд

کزآن زندگی جاودانی بود

Кунад ҳам буд ҳар чаҳ рой оядаш

کند هم بود هر چه رای آیدش

Ҳрони ком бояд ба ҷой оядаш

هرآن کام باید به جای آیدش

Вагар зонкаҳи ҷонӣ буд тираи байн

وگر زآنکه جانی بود تیره بین

На ороиш дод донад на дайн

نه آرایش داد داند نه دین

Бимонад чу бечорае мстнмд

بماند چو بیچاره ای مستنمد

Чу зиндонеи ҷовдона ба банд

چو زندانیی جاودانه به بند

Хиради мояи вар гавҳарӣ равшанаст

خرد مایه ور گوهری روشنست

Чу ҷон ӯу ҷони Марвро чун танаст

چو جان او و جان مرو را چون تنست

зи ҳарч офарӣда шуд ӯ бади нахуст

ز هرچ آفریده شد او بد نخست

Ҳамаи чизҳо ӯ шиносади дуруст

همه چیزها او شناسد درست

Чроғист аз фараи кирдигор

چراغیست از فره کردگار

Ба ҳар неку бади довари рости кор

به هر نیک و بد داور راست کار

Равонро дурустӣ ва бенаӣ ӯст

روان را درستی و بینایی اوست

Тани мардумиро тавоноӣ ӯст

تن مردمی را توانایی اوست

Чу чашмӣаст бинандау роҳҷўӣ

چو چشمی است بیننده و راهجوی

Ки додарро дид шояд дар ӯй

که دادار را دید شاید در اوی

Чу шоҳӣаст дайни тоҷашу додгоҳ

چو شاهی است دین تاجش و دادگاه

Дили поки дастуру дониши сипоҳ

دل پاک دستور و دانش سپاه

Ҳамаи чизи зеру хирад аз бараст

همه چیز زیر و خرد از برست

Ҷузи эзад ки ӯ аз хирад бартараст

جز ایزد که او از خرد برترست

Дарахтӣаст аз мардумии сояи вар

درختی است از مردمی سایه ور

Ҳшши беху дайни баргу бориши ҳунар

هشش بیخ و دین برگ و بارش هنر

зи дӯдаи яке оинст аз ниҳон

ز دوده یکی آینست از نهان

Ки бинӣ дар ӯ чеҳр ҳар ду ҷаҳон

که بینی در او چهر هر دو جهان

Бар ойини алифи вори болои рост

بر آیین الف وار بالای راست

Ба ҳар ҷонвар бар бар ӯ подшост

به هر جانور بر بر او پادشاست

зи додари умеду фармону панд

ز دادار امید و فرمان و پند

Мар онрост ков аз хиради баҳраи манд

مر آنراست کاو از خرد بهره مند

Харманд агар бо ғам ва бекас аст

خرمند اگر با غم و بی کس است

Хиради ғмгсору кас ӯ бас аст

خرد غمگسار و کس او بس است

Бипурсед дигар ки танро хӯриш

بپرسید دیگر که تن را خورش

Падедаст ҳам пӯшишу парвариш

پدیدست هم پوشش و پرورش

Хуру пӯшиши ҷон покиза чист

خور و پوشش جان پاکیزه چیست

Ки донад бидон пӯшиш ва хӯрд зист

که داند بدان پوشش و خورد زیست

Чунин гуфт каз пӯшиш ба казин

چنین گفت کز پوشش به کزین

Мадони чизи ҷонро ба аз роҳи дайн

مدان چیز جان را به از راه دین

Шунидам ки рафтаи равонҳо зи тан

شنیدم که رفته روان ها ز تن

Бинозанд яксар ба некӯи кафан

بنازند یکسر به نیکو کفن

Ҳамон пӯшишаст ин кафан бе гумон

همان پوشش است این کفن بی گمان

Ки ҳаргиз нисоед буд ҷовдон

که هرگز نساید بود جاودان

Хури ҷони ҳам аз дониш омад падед

خور جان هم از دانش آمد پدید

Ки ҷонро ба дониш тавон парваред

که جان را به دانش توان پرورید

Буд мурда ҳар кас ки нодон буд

بود مرده هر کس که نادان بود

Ки бе донишии мурдани ҷон буд

که بی دانشی مردن جان بود

Бипурсед бозаш ки маргӣ чаҳ чиз

بپرسید بازش که مرگی چه چیز

Ҳамон мурда аз чанд гаванаст низ

همان مرده از چند گون است نیز

Чунин гуфт донандаи дили брҳмн

چنین گفت داننده دل برهمن

Ки маргӣ ҷудоӣаст ҷонро зи тан

که مرگی جداییست جان را ز تن

Дўгўнаҳаст мурдаи зи роҳи хирад

دوگونه است مرده ز راه خرد

Ки донои биҷузи мурда шан нашимурд

که دانا بجز مرده شان نشمرد

Яке тан ки беҷон бимонад ба ҷой

یکی تن که بی جان بماند به جای

Дигар ҷони нодони давр аз худоӣ

دگر جان نادان دور از خدای

Чу ҷон рафт агар раст аз андӯҳу банд

چو جان رفت اگر رست از اندوه و بند

Зиён нестгар бар тани оидгзнд

زیان نیست گر بر تن آیدگزند

Дигар бора пурсед грдгзин

دگر باره پرسید گردگزین

Ки эй баста бар аспи фарҳанги зин

که ای بسته بر اسپ فرهنگ زین

Хур ҷон бигуфтӣ кунун гӯии рост

خور جان بگفتی کنون گوی راست

Чаҳ чизаст ҷон низ ва ҷояш куҷост

چه چیزست جان نیز و جایش کجاست

Чунин гуфт доно ки ҷон назд ман

چنین گفت دانا که جان نزد من

Яке гавҳар омад тамомии тан

یکی گوهر آمد تمامی تن

Чаҳ гуё чаҳ бино чаҳ фарҳанги гир

چه گویا چه بینا چه فرهنگ گیر

Чаҳ бедорӣ ӯро чаҳ дониш пазир

چه بیداری او را چه دانش پذیر

СФтҳост ӯро ҳам аз соз ӯ

صفتهاست او را هم از ساز او

Кзоишон шавад огаҳ аз роз ӯ

کزایشان شود آگه از راز او

Чу маргии зи тани бргшоидши банд

چو مرگی ز تن برگشایدش بند

зи ду гӯна уфтад ба ранҷу газанд

ز دو گونه افتد به رنج و گزند

Гар андар табоиъ фитад гирди гирд

گر اندر طبایع فتد گرد گرد

Вагар сӯй дӯзах шавад ҷуфти дард

و گر سوی دوزخ شود جفت درد

зи ҷону зи ҷояши нмўдмти роҳ

ز جان و ز جایش نمودمت راه

Агар донишӣ низ хоҳӣ бихоҳ

اگر دانشی نیز خواهی بخواه

Сухан андакӣ гуфтам аз ҳар чаҳ буд

سخن اندکی گفتم از هر چه بود

Валикин даров ҳаст бисёр суд

ولیکن دراو هست بسیار سود