Бадв гуфт пеш аз шудани ҳуши дор

بدو گفت پیش از شدن هوش دار

Нигар то чаҳ гӯям ба дили гӯши дор

نگر تا چه گویم به دل گوش دار

Ҷавонро агар чаҳ сухани сӯдманд

جوان را اگر چه سخن سودمند

зи перон накӯтар пазиранд панд

ز پیران نکوتر پذیرند پند

Ту лашкари набардӣ дигар зии набард

تو لشکر نبردی دگر زی نبرد

Надидӣ зи гетии басии гарму сард

ندیدی ز گیتی بسی گرم و سرد

Ниҳоди сипаҳи бурдан ва тохтан

نهاد سپه بردن و تاختن

Биомўз бо сафи кини сохтан

بیآموز با صف کین ساختن

Чу хоҳии сипаҳро сӯии разми барад

چو خواهی سپه را سوی رزم برد

Макун пешрави ҷузи далерони гирд

مکن پیشرو جز دلیران گرد

Сипаҳи пеши дору бунаи бози пас

سپه پیش دار و بنه باز پس

зи гирди бунаи гирд бисёр кас

ز گرد بنه گرد بسیار کس

Чунон тохтан бар ки аспони зи кор

چنان تاختن بر که اسپان ز کار

Набошанд суст ар буд корзор

نباشند سست ار بود کارزار

Ба душвории андари Марв бо сипоҳ

به دشواری اندر مرو با سپاه

На бераҳнамӯнон ба нодидаи роҳ

نه بی‌رهنمونان به نادیده راه

Ҳамон дидаи бони дор бар теғи кӯҳ

همان دیده‌بان دار بر تیغ کوه

Ба ҳомӯни тилоияи гаравҳо гуруҳ

به هامون طلایه گروها گروه

Чу пайдо шавад кӣнаи хоҳии бузург

چو پیدا شود کینه خواهی بزرگ

Ки бошад қавӣ бо сипоҳии бузург

که باشد قوی با سپاهی بزرگ

Ба ҳар гӯша корогҳон баргумор

به هر گوشه کارآگهان برگمار

Наонаш ҳамеи ҷӯй бо ошкор

نهانش همی جوی با آشکار

зи нахчир ва аз май ба парҳез бош

ز نخچیر و از می به پرهیز باش

Ба шаб дайр хусб ва ба гуҳ хез бош

به‌شب دیر خسب و به‌گه خیز باش

Чу лшкргаҳ ояд баробари фароз

چو لشکرگه آید برابر فراز

Шабихуни нигаҳи дор ва лашкар бисоз

شبیخون نگه دار و لشکر بساز

Бигард сипаҳи сурбаи сар канда кун

بگرد سپه سربه‌سر کنده کن

Тилоияи з ҳар сӯ пароканда кун

طلایه ز هر سو پراکنده کن

Ҳам аз кандау чоҳи пӯшидаи сар

هم از کنده و چاه پوشیده سر

Бипарҳезу осон шабихун мабар

بپرهیز و آسان شبیخون مبر

Ба навбати зи ҷондори вази посбон

به نوبت ز جاندار وز پاسبان

Касони дори ҳам гирд ва ҳам меҳрбон

کسان دار هم گرد و هم مهربان

Сипаҳи пок бо трг ва хуфтон кин

سپه پاک با ترگ و خفتان کین 

Шабу рӯзи майдору аспон ба зин

شب و روز میدار و اسپان به زین

Бидон гуҳ ки орост хоҳии масоф

بدان گه که آراست خواهی مصاف 

Манӣ бификан аз сари гуҳи ному лоф

منی بفکن از سر گه نام و لاف

Бидоду диҳиши дили бёроӣу рой

بداد و دهش دل بیارای و رای

Пазириш кун аз некӯӣ бо худоӣ

پذیرش کن از نیکوی با خدای

Ба дашти гулу хор ва кунад обу чоҳ

به دشت گل و خار و کند آب و چاه

Макун разми кофтад ба сахтии сипоҳ

مکن رزم کافتد به سختی سپاه

Ҳмидўн меорой аз он сӯи набард

همیدون میآرای از آن سو نبرد

Ки дар дида бод оварад хоку гирд

که در دیده باد آورد خاک و گرد

Вази он рӯй каз теғи кӯҳи офтоб

وز آن روی کز تیغ کوه آفتاب

Ду чашми туро тира дорад зи тоб

دو چشم ترا تیره دارد ز تاب

Ба ҷое гузин размгоҳи устувор

به جایی گزین رزمگاه استوار

Ба обу алафи роҳи наздики вхўор

به آب و علف راه نزدیک وخوار

зи пас дор дар устувории буна

ز پس دار در استواری بنه

Буриши лашкарии размро як тана

برش لشکری رزم را یک تنه

Пиёда ба пеши ори сафи сохта

پیاده به پیش آر صف ساخته

Сипар дар сипари теғу хишти охта

سپر در سپر تیغ و خشت آخته

Пас ҳар сипари ҳам паии бадгумон

پس هر سپر هم پی بدگمان

Хаданги афканӣ дар камӣн бо камон

خدنگ افکنی در کمین با کمان

Чунон кун ки ҳрнизаҳи вари рӯзи ҷанг

چنان کن که هرنیزه ور روز جنگ

Сипардор бошад камоне ба чанг

سپردار باشد کمانی به چنگ

Ба найзаи даруни раҳи чунон сохта

به نیزه درون ره چنان ساخته

Казу новакӣ гардад андохта

کزو ناوکی گردد انداخته

Ба ҳар даҳ диловари як оташ фикан

به هر ده دلاور یک آتش فکن

Ниҳода ба пайкору кини ҷону тан

نهاده به پیکار و کین جان و تن

Саворонишон дар қафо саф зада

سوارانشان در قفا صف زده

Пас пушташони зиндаи пелони рада

پس پشتشان زنده پیلان رده

Сафии рост бар роҳу сафӣ ба хам

صفی ‌راست بر راه و صفی‌ به‌ خم

Сафии чорсўи дркшидаҳ ба ҳам

صفی چارسو درکشیده به هم

Пиёда чу девор бар пои пеш

پیاده چو دیوار بر پای پیش

Саворон даромад шуд аз ҷои хеш

سواران درآمد شد از جای خویش

Гуруҳе ба кӯшиши миёни бастаи танг

گروهی به کوشش میان بسته تنگ

Гуруҳе дар осоиш аз баҳри ҷанг

گروهی در آسایش از بهر جنگ

Пас пушти лашкари сиррӣ бо сипоҳ

پس پشت لشکر سری با سپاه

Камӣнро з ҳар гӯша барбаста роҳ

کمین را ز هر گوشه بربسته راه

Кушодаи раҳи пел то дар шикаст

گشاده ره پیل تا در شکست

Аз эшон нагардад сипаҳ пой хуаст

از ایشان نگردد سپه پای خوست

Пари анбӯҳи сандӯқи пели набард

پر انبوه صندوق پیل نبرد

зи чархӣ ва аз оташ андоз мард

ز چرخی و از آتش انداز مرد

Саронро сазои ҷой дидор кун

سران را سزا جای دیدار کن

Дирафш аз чапу рост бисёр кун

درفش از چپ و راست بسیار کن

Фаровони зи гардони грднФроз

فراوان ز گردان گردنفراز

зи баҳри пасини ҳамларо дори боз

ز بهر پسین حمله را دار باز

Нахустин тан аз душманати дори гӯш

نخستین تن از دشمنت دار گوش 

Пас он гоҳ бар захм душман бакӯш

پس آن‌گاه بر زخم دشمن بکوش

Ба гардуни равони қалъа ҳо кун баланд

به گردون روان قلعه‌ها کن بلند

Бар онсон каз оташ наёяд газанд

بر آنسان کز آتش نیاید گزند

Ҳамаи бурҷи он қалъаи болоу зер

همه برج آن قلعه بالا و زیر

Пар аз гӯнаи гавани разми сози далер

پر از گونه‌گون رزم ساز دلیر

з ҳар як чунон сохтаи бонги тез

ز هر یک چنان ساخته بانگ تیز

Казов пелу аспи аўФтд дар гурез

کزاو پیل و اسپ اوفتد در گریز

Чунон сози қалбат ки аз чапу рост

چنان ساز قلبت که از چپ و راست

Расад зуди ёвар чу фарёд хост

رسد زود یاور چو فریاد خاست

Ммони корд аз қалби каси пеши пой

ممان کآرد از قلب کس پیش پای

Магари қалб душман биҷунбад зи ҷой

مگر قلب دشمن بجنبد ز جای

Чу дории пиёдаи сипаҳи яксара

چو داری پیاده سپه یکسره

Буд ҷои пайкори кӯҳу дарра

بود جای پیکار کوه و دره

Сӯии разм бояд шудани ҳамгуруҳ

سوی رزم باید شدن همگروه

Гирифтани сари теғу поёни кӯҳ

گرفتن سر تیغ و پایان کوه

Вагар дашти сода буд размгоҳ

وگر دشت ساده بود رزمگاه

Ба ҳам ҳалқа бояд ки бандади сипоҳ

به هم حلقه باید که بندد سپاه

Вагар хайли душмани пиёда буд

وگر خیل دشمن پیاده بود

Сафи разм бар дашти сода буд

صف رزم بر دشت ساده بود

Сўоронтро бар яке ҷо бидор

سوارانت را بر یکی جا بدار

Ки то монда гирданд эшон зи кор

که تا مانده گردند ایشان ز کار

Чу бар ҷанг пилонт бошад шитоб

چو بر جنگ پیلانت باشد شتاب

Ба ҳомӯн барафкан парокандаи об

به هامون برافکن پراکنده آب

Ки то пел гардад ҳаросида дил

که تا پیل گردد هراسیده دل

Наёрад ниҳодани пай аз буии гул

نیارد نهادن پی از بوی گل

Чу ояд гуҳи ҳамла кат биспурад

چو آید گه حمله کت بسپرد

Раҳаши бози даҳ зуд то бугзарад

رهش باز ده زود تا بگذرد

Ба пайкони алмос чашмаш бидӯз

به پیکان الماس چشمش بدوز

Дигар тахту сандӯқаш азбр бисӯз

دگر تخت و صندوقش ازبر بسوز

Ҳамаи тир бар пойу нохуни занаш

همه تیر بر پای و ناخن زنش

Маровро фикан гурз бар гарданаш

مراو را فکن گرز بر گردنش

Вагар хайли бадхоҳ аз он ту беш

وگر خیل بدخواه از آن تو بیش

Тўҷоиӣ гузин танг бар гирди хеш

توجایی گزین تنگ بر گرد خویش

Мҷўӣ аз ду сӯи разми коиди газанд

مجوی از دو سو رزم کآید گزند

зи як рӯй бигушоӣ ва дигар бабанд

ز یک روی بگشای و دیگر ببند

Бисозӣ дигар ҷӯй ҳар рӯзи кин

بسازی دگر جوی هر روز کین

Камӣн на ниҳону ҳамеи байни камӣн

کمین نه نهان و همی بین کمین

Сипоҳи турои дили даҳ андари набард

سپاه ترا دل ده اندر نبرد

Ҳамеи гирд ҳар ҷой бо дору барад

همی گرد هر جای با دار و برد

Касегар ба пайкор ном оварад

کسی گر به پیکار نام آورد

Сари ҷангҷӯе ба дом оварад

سر جنگجویی به دام آورد

Мар ӯро ба некӣу халъати расон

مر او را به نیکی و خلعت رسان

Ки то зӯр гиранд дигари касон

که تا زور گیرند دیگر کسان

Ба ҷанги онкӣ суст ояд аз озмӯн

به جنگ آنکه سست آید از آزمون

Варо ном бификан зи девони бурун

ورا نام بفکن ز دیوان برون

зи душман чу бинии савории далер

ز دشمن چو بینی سواری دلیر

Миёни ду саф бар ялони ту чир

میان دو صف بر یلان تو چیر

Саворони ҷангӣ бар ӯ бар гумор

سواران جنگی بر او بر گمار

Сутӯҳовараш ҳар сӯй аз корзор

ستوه آورش هر سوی از کارزار

зи бадхоҳ дар оштии сохтан

ز بدخواه در آشتی ساختن

Битарс аз шабихун ва аз тохтан

بترس از شبیخون و از تاختن

Нигаҳ кун камӣнаш ба гоҳи ситез

نگه کن کمینش به گاه ستیز

Ҳам аз бозгаштанаши гоҳи гурез

هم از بازگشتنش گاه گریز

Аз ӯ то напардозӣ андари шикаст

از او تا نپردازی اندر شکست

Сипаҳро мадаи сӯии тороҷи даст

سپه را مده سوی تاراج دست

Чубинӣ ки душмани зпси рахту соз

چوبینی که دشمن زپس رخت‌ و ساز

Ҳамеи андак андак фиристанд боз

همی اندک اندک فرستند باز

Гар аз дард бошанд бемору суст

گر از درد باشند بیمار و سست

Гар аз хастагиҳо ба тани нодуруст

گر از خستگی‌ها به تن نادرست

Вагар кам буд кас ки ҷангӣ буд

وگر کم بود کس که جنگی بود

Вагар аз алафи роҳи танагӣ буд

وگر از علف راه تنگی بود 

Вар аз рзмгаҳ коҳил оянд пеш

ور از رزمگه کاهل آیند پیش

Буд ҳамлаҳоашон на бар ҷои хеш

بود حمله‌هاشان نه بر جای خویش

Бад-ӣни вақтҳо рой овихтан

بدین وقت‌ها رای آویختن

Фузун кун ки хоҳанд бгрихтн

فزون کن که خواهند بگریختن

Чу зинҳор хоҳанд зинҳори даҳ

چو زنهار خواهند زنهار ده

Ки зинҳор додан ба пайкор ба

که زنهار دادن به پیکار به

Чунонашон магардон зи бечорагӣ

چنانشان مگردان ز بیچارگی

Ки ҷонро бакӯшанд якборагӣ

که جان را بکوشند یکبارگی

зи бен бар гурезандагони раҳи мгир

ز بن بر گریزندگان ره مگیر

Марез аз касе хӯн ки бошад гзир

مریز از کسی خون که باشد گزیر

Чу натавон гирифтани гиребони ҷанг

چو نتوان گرفتن گریبان جنگ

Сӯии домани оштии ёзи чанг

سوی دامن آشتی یاز چنگ

Ба ҳар кор дар зӯр кардани мшўр

به هر کار در زور کردن مشور

Ки чораи басии ҷои беҳтари зи зӯр

که چاره بسی جای بهتر ز زور

Чу собит набошад ба ҷангу ситез

چو ثابت نباشد به جنگ و ستیز

Аз он ба набошад кигирӣ гурез

از آن به نباشد که گیری گریز

Ба ҷанг арча рафтани з беҳрузӣ аст

به جنگ ارچه رفتن ز بهروزی است

Гурез ба ҳангом пирӯзӣ аст

گریز به هنگام پیروزی است

Чу гӯйанд каз ҷанги бргошти пушт

چو گویند کز جنگ برگاشت پشت

Аз он ба ки гӯйанд душманаши кишт

از آن به که گویند دشمنش کشت

Бидам гурезандагон шаб мапуӣ

بدم گریزندگان شب مپوی

Чу душман шуд овора бешаш мҷўӣ

چو دشمن شد آواره بیشش مجوی

Вагар кори кӯшиши ббошди дароз

وگر کار کوشش بباشد دراز

Нагардад ҳамеи душман аз ҷанги боз

نگردد همی دشمن از جنگ باز

Ммон каз алаф ҳеҷ ёбанд баҳр

ممان کز علف هیچ یابند بهر

Ниҳони обхўршони бёкн ба заҳр

نهان آبخورشان بیاکن به زهر

Фикан тухми бад дар чарогоҳашон

فکن تخم بد در چراگاهشان

Хски рез ва чаҳ соз дар роҳашон

خسک ریز و چه ساز در راهشان

Ҳамаи ёди дори ончати омухтам

همه یاد دار آنچت آموختم

Ки ман кини бад-ӣни чораҳо тўхтм

که من کین بدین چاره‌ها توختم

Бадв пок биспурад зоўли сипоҳ

بدو پاک بسپرد زاول سپاه

Наримон ба шабгири бардошти роҳ

نریمان به شبگیر برداشت راه