Диҳӣ дид дар роҳ дар дашту роғ
دهی دید در راه در دشت و راغ
Бе андозаи пиромнши кишту боғ
بی اندازه پیرامنش کشت و باغ
Маи даҳ пазира шудаш бо гуруҳ
مه ده پذیره شدش با گروه
Биёрост базмӣ ба фару шиква
بیاراست بزمی به فر و شکوه
Варо миҳмон дошт бо меҳтарон
ورا میهمان داشت با مهتران
Пароканда назулу алаф бе карон
پراکنده نزل و علف بی کران
Ба ҳар каси чунон ҳадя додан гирифт
به هر کس چنان هدیه دادن گرفت
Казов монад гирди сипаҳбади шигифт
کزاو ماند گرد سپهبد شگفت
Чаҳ мардӣ бадв гуфт кин дастгоҳ
چه مردی بدو گفت کاین دستگاه
Шаҳонро буд бар фузӯнӣу гоҳ
شهان را بود بر فزونی و گاه
Чунин дод посух ки деҳқон ба кор
چنین داد پاسخ که دهقان به کار
Чу аз кишт шуд вази гилаи мояи дор
چو از کشت شد وز گله مایه دار
Баров безиён бугзарад соли панҷ
براو بی زیان بگذرد سال پنج
Биёбад бар аз ҳар чаҳ бардошти ранҷ
بیابد بر از هرچه برداشت رنج
Набошад шигифт аз раҳи бостон
نباشد شگفت از ره باستان
Ки аз сим ва зар бошадаш остон
که از سیم و زر باشدش آستان
Тавонгар чу ман нест эдар касе
توانگر چو من نیست ایدر کسی
Надорам кас ва чиз дорам басӣ
ندارم کس و چیز دارم بسی
Хӯрам хуши ҳаме ҳар чаҳ дорам ба ноз
خورم خوش همی هرچه دارم به ناز
Нпоим ки гетӣ напояд дароз
نپایم که گیتی نپاید دراز
Тавонгар ки ӯро на пӯшиш на хӯрд
توانگر که او را نه پوشش نه خَورد
Чаҳ ӯ ва чаҳ дарвеш бо гарму дард
چه او و چه درویش با گرم و درد
Ҳама шодӣ онрост каш хостаст
همه شادی آنراست کش خواستهست
Крои хоста кораш оростаст
کرا خواسته کارش آراستهست
Басони дрхтисти гардандаи даҳр
بسان درختیست گردنده دهر
Гуҳии заҳри бориши гуҳии пои заҳр
گهی زهر بارش گهی پای زهر
Ба чашм сар оядат ҳури биҳишт
به چشم سر آیدت حور بهشت
Ба чашми дил аз дев дорад сиришт
به چشم دل از دیو دارد سرشت
Яке хонаи обод ҳаргиз накард
یکی خانه آباد هرگز نکرد
Ки аз даҳ фузун бар ниоўрди гирд
که از ده فزون بر نیآورد گرد
Дарави хуши ду тани рост чун бенгарӣ
درو خوش دو تن راست چون بنگری
Ба ғам нест ин ҳар дуро раҳбарӣ
به غم نیست این هر دو را رهبری
Яке онкӣ аз рой ва дониш тиҳӣаст
یکی آنکه از رای و دانش تهیست
Дигар онкии бочиз ва бо Фрҳист
دگر آنکه باچیز و با فرهیست
Маи даҳ манам ва ин даҳ эдар марост
مه ده منم و این ده ایدر مراست
Аз Эрони падари модарам аз куҷост
از ایران پدر مادرم از کجاست
Худованди ин кштўрзу гила
خداوند این کشتورز و گله
Ба ман шоҳ чин кард ин даҳ яла
به من شاه چین کرد این دِه یله
Маро шодмон дошт фағфури чин
مرا شادمان داشت فغفور چین
Бар ӯ кардам андари ҷаҳони офарин
بر او کردم اندر جهان آفرین
Сипаҳдор низ араш бошад писанд
سپهدار نیز ارش باشد پسند
зи тороҷам эмин кунад вази газанд
ز تاراجم ایمن کند وز گزند
Ҳар ончаши ҳавои бад сипаҳдор дод
هر آنچهش هوا بد سپهدار داد
Вази онҷо сипаҳ ронад ҳам бомдод
وز آنجا سپه راند هم بامداد
Ба манзили саропарда чун баркашид
به منزل سراپرده چون برکشید
зи деҳқони яке нома андар расед
ز دهقان یکی نامه اندر رسید
Ки зинҳори шоҳои бад-ӣни марди пер
که زنهار شاها بدین مرد پیر
Бибахшоӣ ва ман бандаро дасти гир
ببخشای و من بنده را دست گیر
Канизӣ бидам чнгсоз аз чгл
کنیزی بدم چنگساز از چگل
Физояндаи меҳру рабояндаи дил
فزاینده مهر و رباینده دل
Ба мшкўии сарви баҳории сарой
به مشکوی سرو بهاری سرای
Ба базми андари овои булбули сарой
به بزم اندر آوای بلبل سرای
Ба перӣ ҷавон будам аз ноз ӯ
به پیری جوان بودم از ناز او
Шудаи дил ба дастону овоз ӯ
شده دل به دستان و آواز او
Бар ӯ бар касе зи он сипаҳ шефтаст
بر او بر کسی ز آن سپه شیفتهست
з пинҳонаш барадаст ва Бифрефтаст
ز پنهانش بردهست و بفریفتهست
Ҷаҳони паҳлуонашгар орад ба даст
جهان پهلوانش گر آرد به دست
Фиристам ба ҷояши парастори шаст
فرستم به جایش پرستار شست
Агар ёбам он зоди сарви равон
اگر یابم آن زاد سرو روان
Тани мурдаро дода бошӣ равон
تن مرده را داده باشی روان
Дижам шуд ҷаҳони паҳлавон чун шунид
دژم شد جهان پهلوان چون شنید
Басӣ дар сипаҳи ҷусту номади падед
بسی در سپه جست و نامد پدید
Сарое яке дид каши парда буд
سرایی یکی دید کش پرده بود
Пас хаймаи андар ниҳон карда буд
پس خیمه اندر نهان کرده بود
Ба чин ҳар ду бгрихтн хостанд
به چین هر دو بگریختن خواستند
Наоне чу раҳро бар оростанд
نهانی چو ره را بر آراستند
Шуд ин огаҳии зии сипаҳбади дуруст
شد این آگهی زی سپهبد درست
Сабк ҳар давонро гирифт ва биҷуст
سبک هر دوان را گرفت و بجست
Канизак падед омад андари қабоӣ
کنیزک پدید آمد اندر قبای
Миёни баста чун ридгони сарой
میان بسته چون رِیْدَکانِ سرای
Зира карда пӯшиш ба ҷои ҳарир
زره کرده پوشش به جای حریر
Камари ҳамчуи дарбастаи мижгон чу тир
کمر همچو دُر بسته مژگان چو تیر
Ду мишкӣни каманд аз бар гирди моҳ
دو مشکین کمند از بر گرد ماه
Гиреҳ карда дар зери пари кулоҳ
گره کرده در زیر پر کلاه
Маровро зи сад гӯнаи хӯбӣу ноз
مراو را ز صد گونه خوبی و ناز
Фиристод наздики бҳмрди боз
فرستاد نزدیک بهمرد باز
Ҳамон ҷо ба даргоҳи деҳқони пер
همان جا به درگاه دهقان پیر
Баборед бар бандаи борони тир
ببارید بر بنده باران تیر
Сарашро зи тани барад ва бурдор кард
سرش را ز تن برد و بر دار کرد
Танишро хури гург ва кафтор кард
تنش را خور گرگ و کفتار کرد
Вази он ҷо ба шаҳр Фғншўр шуд
وز آنجا به شهر فغنشور شد
Бар осуд ва аз рнҷгӣ давр шуд
برآسود و از رنجگی دور شد
Ба бадрӯд кардани Фрстўаҳи шоҳ
به بدرود کردن فرستوه شاه
Дар он ҳафтаи бад бо Наримон ба роҳ
در آن هفته بد با نریمان به راه
Ҳамон рӯзи комди сипаҳбади фароз
همان روز کآمد سپهبد فراز
Вай омад ҳам аз роҳи зии шаҳри боз
وی آمد هم از راه زی شهر باز
з назулу алаф ҳар чаҳ будаш тавон
ز نزل و علف هرچه بودش توان
Биёрост ва омад бар паҳлавон
بیاراست و آمد بر پهلوان
Басии ҳадяҳои нўоиинш дод
بسی هدیههای نوآیینش داد
Ҳмидўни яке гов зарринаш дод
همیدون یکی گاو زرینش داد
Нигориши зи ёқӯт ва дар хўшоб
نگارش ز یاقوت و دُرّ خوشاب
Дарунаши бёкндаҳ аз машки ноб
درونش بیاکنده از مشک ناب
зи нави арғавони вази спрғм ба бар
ز نو ارغوان وز سپرغم به بر
Яке афсараш барниҳода ба сар
یکی افسرش برنهاده به سر
Бадв гуфт дорем мо ҳар касе
بدو گفت داریم ما هر کسی
Дар ин гови мрўои фаррухи басӣ
در این گاو مروای فرخ بسی
Варо сол гирем аз ахтар ба фол
ورا سال گیریم از اختر به فال
Бадви фаррухат бод гӯйем сол
بدو فرخت باد گوییم سال
Ба зараши чунон ков накоҳад заранг
به زرش چنان کاو نکاهد ز رنگ
?мукуаау мсоӣ аз фаровони диранг
مکاه و مسای از فراوان درنگ
Ба гавҳараши бодии гиромии чунуӣ
به گوهرش بادی گرامی چنوی
Бад-ӣни буии гетии зи ту мшкбўӣ
بدین بوی گیتی ز تو مشکبوی
бад-инсон спрғм чу он арғавон
بدینسان سپرغم چو آن ارغوان
Сарати сабзу рухи лаълу бахтати ҷавон
سرت سبز و رخ لعل و بختت جوان
Пазируфт аз ӯ паҳлавони сутург
پذیرفت از او پهلوان سترگ
Бар он фол бар сохт базмии бузург
بر آن فال برساخت بزمی بزرگ
Се рӯз аз май ноби бардошти баҳр
سه روز از می ناب برداشت بهر
Ба рӯз чаҳорум биёмад ба шаҳр
به روز چهارم بیامد به شهر
Ҳамаи кӯйу бозор гаштан гирифт
همه کوی و بازار گشتن گرفت
Ба ҳар ҷои бтхонаҳ эй бади шигифт
به هر جای، بتخانهای بُد شگفت
Яке бткдаҳ дид содаи зи санг
یکی بتکده دید ساده ز سنگ
Чиҳил нохшаҳ ҳар як ар бири ранг
چهل ناخشه هر یک ار بیر رنگ
Ба ҳар нохшаҳ бар чиҳил лоад низ
به هر ناخشه بر چهل لاد نیز
зи ҷазаъу рухому з ҳар гӯнаи чиз
ز جزع و رخام و ز هر گونه چیز
Дарави гунбадии обнӯсии баланд
درو گنبدی آبنوسی بلند
зи гавҳарнигор вай аз зари банд
ز گوهر نگار وی از زر بند
Чароғи фурӯзандаи гардиши ҳазор
چراغ فروزنده گردش هزار
Ба олати ҳамаи симу басад нигор
به آلت همه سیم و بسد نگار
Сутунӣ майонаш дар аз ложвард
ستونی میانش در از لاژورد
Хурӯсӣ бар ӯ карда аз зари зард
خروسی بر او کرده از زر زرد
з ҳар сӯ дар он гунбади обнӯс
ز هر سو در آن گنبد آبنوس
Задӣ ҳар замони як хурӯши он хурӯс
زدی هر زمان یک خروش آن خروس
Чу мардӣ чароғӣ шудӣ ӯ фароз
چو مردی چراغی شدی او فراز
Ба минқори бФрўхтии зуди боз
به منقار بفروختی زود باز
Яке ҳавзи зери сутун аз рухом
یکی حوض زیر ستون از رخام
Буриши бастаи дуконӣ аз сими хом
برش بسته دکانی از سیم خام
Бутӣ бар вай аз санги бншостаҳ
بتی بر وی از سنگ بنشاسته
Ба перояу афсари ороста
به پیرایه و افسر آراسته
Ба пайкар чу мардӣ нишаста ба ҷой
به پیکر چو مردی نشسته به جای
СроФрохтаҳ гирд карда ду пой
سرافراخته گرد کرده دو پای
Шмни гирди ваии хайл аз чинён
شمن گرد وی خیل از چینیان
Ситурдаи занахи поку бастаи миён
سترده زَنَخ پاک و بسته میان
Давиданд зии паҳлавон ҳар ки буд
دویدند زی پهلوان هرکه بود
Ҷудо ҳар касаши нав парастиш намӯд
جدا هر کسش نو پرستش نمود
Дар он анҷуман дид перии куҳан
در آن انجمن دید پیری کهن
Бпрсидш аз кори он бути сухан
بپرسیدش از کار آن بت سخن
Ба посух чунон гуфт пери он замон
به پاسخ چنان گفت پیر آن زمان
Ки ҳаст ин худои омадаи зи осмон
که هست این خدای آمده ز آسمان
Ба дил ҳар чаҳ дорем кому ҳаво
به دل هرچه داریم کام و هوا
Чу хоҳеми азу зуд гардад раво
چو خواهیم ازو زود گردد روا
Баровард Гаршосб аз хашми ҷӯш
برآورد گرشاسب از خشم جوش
Чунин гуфт к-эии гмраҳи тираи ҳуш
چنین گفت کای گمره تیره هوش
Яке нотавон чун буд кирдигор
یکی ناتوان چون بود کردگار
На гуё на бино на доно ба кор
نه گویا نه بینا نه دانا به کار
Худоӣ ҷаҳон кирдигорасту бас
خدای جهان کردگارست و بس
Ки бар мо тавонои ҷуз ӯ нест кас
که بر ما توانا جز او نیست کس
Яке каз сипеҳри равон то ба хок
یکی کز سپهر روان تا به خاک
Ҷаҳон яксар ӯ офаридаст пок
جهان یکسر او آفریدهست پاک
На чун кард ранҷ омадаш зу ба чиз
نه چون کرد رنج آمدش زو به چیز
Нагар бар гирд ранҷӣ оядаш низ
نه گر بر گرد رنجی آیدش نیز
Ба як банда бидиҳад саросари ҷаҳон
به یک بنده بدهد سراسر جهان
Надорад ба коҳиши замони ҷаҳон
ندارد به کاهش زمان جهان
Бидон то бидонади дили роҳҷўӣ
بدان تا بداند دل راهجوی
Ки арҷӣ надорад ҷаҳони пеши ӯй
که ارجی ندارد جهان پیش اوی
Раҳи бути парастии ҳам аз шиси хост
ره بت پرستی هم از شیث خواست
Ки аз марг чун гашт бо хоки рост
که از مرگ چون گشت با خاک راست
Ба шогирдиаш ҳар ки дилшод буд
به شاگردیاش هر که دلشاد بود
Дилу донишу дайнаши обод буд
دل و دانش و دینش آباد بود
Чунон пайкариро ниҳоданд пеш
چنان پیکری را نهادند پیش
Парастиданаш раҳ гирифтанду кеш
پرستیدنش ره گرفتند و کیش
Кунун низ ҳар ҷо ки шоҳӣ буд
کنون نیز هر جا که شاهی بود
Дигар донишии пешгоҳӣ буд
دگر دانشی پیشگاهی بود
Чу мерад бутиро ба ҳам чеҳри ӯй
چو میرد بتی را به هم چهر اوی
Парастиш кунанд аз паии меҳри ӯй
پرستش کنند از پی مهر اوی
з дӯзах ндон ҷовдони растгор
ز دوزخ ندان جاودان رستگار
Касеро ки ин бошадаш кирдигор
کسی را که این باشدش کردگار
Дигар раҳ шмн гуфт к-эии никном
دگر ره شمن گفت کای نیکنام
Худоӣ ту чандасту дайнаши кадом
خدای تو چندست و دینش کدام
Чунин дод посух ки пайдоу роз
چنین داد پاسخ که پیدا و راز
Якаст эзади довар бе ниёз
یکست ایزد داور بی نیاز
Сипеҳр ӯ баровард ва ин ахтарон
سپهر او برآورد و این اختران
Ҳамӯи сохт бунёди ин гавҳарон
همو ساخت بنیاد این گوهران
Тану ҷони моро ба ҳам ёр кард
تن و جان ما را به هم یار کرد
Хирадро бад-ӣн ҳар ду солор кард
خرد را بدین هر دو سالار کرد
Гўо кард бар бандаи гӯяндаи рост
گوا کرد بر بنده گوینده راست
Ду гетӣ баров мари яке бе гўост
دو گیتی براو مر یکی بی گواست
Чу аз подшоҳяш ёд оядат
چو از پادشاهیش یاد آیدت
Дигар подшоҳӣ ба бод оядат
دگر پادشاهی به باد آیدت
Раҳ дайнаш онаст каз ҳар гуноҳ
ره دینش آنست کز هر گناه
Битобӣу фурмонаши дории нигоҳ
بتابی و فرمانش داری نگاه
Ба ҳастяш хстўи шӯй аз нахуст
به هستیش خستو شوی از نخست
Якеяш зон пас бадонеи дуруст
یکییش زان پس بدانی درست
Ба пайғамбараши бгрўӣ ҳар ки ҳаст
به پیغمبرش بگروی هر که هست
Нёўизӣ аз шохи бедоди даст
نیاویزی از شاخ بیداد دست
Бадоне ки ангези шасту шумор
بدانی که انگیزشست و شمار
Ҳмидўн ба пӯли чинўди гузор
همیدون به پول چینوَد گذار
Аннани сухан ҳар касе ков битофт
عنان سخن هر کسی کاو بتافت
Сари ришта ӣ посухаш кас наёфт
سر رشتهٔ پاسخش کس نیافت
Бимонаданд хираи дил аз пеши ӯй
بماندند خیره دل از پیش اوی
Гирифтанд бисёр каси кеши ӯй
گرفتند بسیار کس کیش اوی