Чу шуд паҳлавони бастаи раҳро камар

چو شد پهلوان بسته ره را کمر

Қубоди он куҷои Кова будаш падар

قباد آن کجا کاوه بودش پدر

Ба дарга чунин гуфт пеши маон

به درگه چنین گفت پیش مهان

Ки ин шаҳ надорад ниҳоди шаҳон

که این شه ندارد نهاد شهان

Падарам аз ҷаҳони ҷузи мар ӯро нахост

پدرم از جهان جز مر او را نخواست

Ба шамшери гетии азуи гашти рост

به شمشیر گیتی ازو گشت راست

Аз авранг барканд заҳҳок ро

از اورنگ برکند ضحاک را

Супурди афсараши зери паии хок ро

سپرد افسرش زیر پی خاک را

зи Гаршосби мо беш барадем ранҷ

ز گرشاسب ما بیش بردیم رنج

Бадв беш бахшад ҳамеи шаҳру ганҷ

بدو بیش بخشد همی شهر و گنج

Шуд ин огаҳӣ назд шаҳи ошкор

شد این آگهی نزد شه آشکار

Ниҳон дошт то буд ҳангоми бор

نهان داشت تا بود هنگام بار

Чу шуд бар сарони боргоҳу сарой

چو شد بر سران بارگاه و سرای

Баровард сари шоҳи дониши сарой

برآورد سر شاه دانش سرای

Чунин гуфт к-эии номдори анҷуман

چنین گفت کای نامدار انجمن

Ниўшид яксар зи дили панди ман

نیوشید یکسر ز دل پند من

Ба яздон паноҳед то аз газанд

به یزدان پناهید تا از گزند

Будатон ба ҳар ду ҷаҳони сӯдманд

بودتان به هر دو جهان سودمند

Мнозид аз он шодмонӣу ноз

منازید از آن شادمانی و ناز

Ки оради саранҷоми дарду гудоз

که آرد سرانجام درد و گداز

Беандарз ҳаргиз мабошед кас

بی اندرز هرگز مباشید کس

Бибинед ҳар корро пеш ва пас

ببینید هر کار را پیش و پس

Мабандед бо рашк ва бо ози рой

مبندید با رشک و با آز رای

Ки ин ғам физойаст ва он ҷонгзоӣ

که این غم فزایست و آن جانگزای

Мҷўииди дониши з бе донишон

مجویید دانش ز بی دانشان

Ки нодони з дониш надорад нишон

که نادان ز دانش ندارد نشان

Кунед озмӯнҳо ба дониши фузун

کنید آزمون ها به دانش فزون

Ки ҳаст оинаи мардро озмӯн

که هست آینه مرد را آزمون

Ҳамеша дил аз шоҳ доред шод

همیشه دل از شاه دارید شاد

Ба вижа ки дорад раҳи дайн ва дод

به ویژه که دارد ره دین و داد

Бинозед агаратон навозад ба меҳр

بنازید اگرتان نوازد به مهر

Битарсед чун чини орад ба чеҳр

بترسید چون چین آرد به چهر

магӯӣед шаҳро ба аз бе раҳе

مگویید شه را به از بی رهی

Ки тон бад расад чун расад огаҳӣ

که تان بد رسد چون رسد آگهی

Агар чанд бошед аз даври боз

اگر چند باشید از دور باز

Буд дасти шоҳон ба ҳар сӯи фароз

بود دست شاهان به هر سو فراز

Буд гӯш бо чашми шаҳро басӣ

بود گوش با چشم شه را بسی

Куҷои гӯшу чашмаш буд ҳар касе

کجا گوش و چشمش بود هر کسی

Чу шаҳ додгар бошаду раҳи шинос

چو شه دادگر باشد و ره شناس

Бадв дошт бояд зи яздони сипос

بدو داشت باید ز یزدان سپاس

Набояд гўожаҳ задан бар фусӯс

نباید گواژه زدن بر فسوس

На бар ёФаҳи гуфтан шудани чоплус

نه بر یافه گفتن شدن چاپلوس

Чунон хуш набояд бадан кат хуранд

چنان خوش نباید بدن کت خورند

Чунон турш на низ кат нанигаранд

چنان ترش نه نیز کت ننگرند

зи захми синон беш захми забон

ز زخم سنان بیش زخم زبان

Ки ин тан кунад хаста ва он равон

که این تن کند خسته و آن روان

Чу дастур шуд дили хиради ҳамчуи шоҳ

چو دستور شد دل خرد همچو شاه

Забон чун сипаҳбади сухан чун сипоҳ

زبان چون سپهبد سخن چون سپاه

Сипаҳдор дорад сипаҳро ба ҷой

سپهدار دارد سپه را به جای

Каз андоза наниҳад касе пеши пой

کز اندازه ننهد کسی پیش پای

Банно гуфта бар чун касе ғам хӯрд

بنا گفته بر چون کسی غم خورد

Аз он ба ки бар гуфта кайфари барад

از آن به که بر گفته کیفر برد

Се чиз оварад подшоҳӣ ба шӯр

سه چیز آورد پادشاهی به شور

Кзон ҳар се шаҳро буд бахти шӯр

کزآن هر سه شه را بود بخت شور

Яке бо занони ром бӯдан ба ҳам

یکی با زنان رام بودن به هم

Дувуми зафти кории сиўми дони ситам

دوم زفت کاری سیوم دان ستم

Шаҳи нек бо Комронӣ буд

شه نیک با کامرانی بود

Чу бади гашт кам зиндагонӣ буд

چو بد گشت کم زندگانی بود

Сазои подшоҳии мар онро сазост

سزا پادشاهی مر آنرا سزاست

Ки ӯ бар ҳавои дилаши подшост

که او بر هوای دلش پادشاست

зи гетӣ беоҳӯ наёбӣ касе

ز گیتی بی آهو نیابی کسی

Агрчнд дорад ҳунарҳо басӣ

اگرچند دارد هنرها بسی

Шаҳи он ба ки бошад бузург аз гуҳар

شه آن به که باشد بزرگ از گهر

Хирад дорад ва доду фарҳангу фар

خرد دارد و داد و فرهنگ و فر

Ба окндн ганҷ накунад ситам

به آکندن گنج نکند ستم

Нахоҳад ки хусбад азуи каси дижам

نخواهد که خسبد ازو کس دژم

з ҳар бад ба додар ҷӯяд паноҳ

ز هر بد به دادار جوید پناه

Ба андоз ҳар кас диҳад пойгоҳ

به انداز هر کس دهد پایگاه

Намонад ба теғ ва ба тадбиру ганҷ

نماند به تیغ و به تدبیر و گنج

Ки ояд зи душман ба кишвараши ранҷ

که آید ز دشمن به کشورش رنج

Марои ин ҳама ҳасту покии тан

مرا این همه هست و پاکی تن

Дигар то шаҳам бад наёяд зи ман

دگر تا شهم بد نیاید ز من

На ранҷ касе ёФаҳи бгзоштм

نه رنج کسی یافه بگذاشتم

На бар бегунаҳ ранҷ багумоштам

نه بر بی گنه رنج بگماشتم

Ҷҳонбон диҳад подшоҳӣу тахт

جهانبان دهد پادشاهی و تخت

Нагардад касе ҷузи бадви некбахт

نگردد کسی جز بدو نیکبخت

Ҷузи эзади ндодстми ин тоҷи кас

جز ایزد ندادستم این تاج کس

Сипос аз ҷаҳон бар ман ӯ рости бас

سپاس از جهان بر من او راست بس

Сазад пас ки бдгўӣ чизе кунад

سزد پس که بدگوی چیزی کند

Ба бади гуфтани ман далерӣ кунад

به بد گفتن من دلیری کند

Пас он гуҳи або хашм гуфт эй Қубод

پس آن گه ابا خشم گفت ای قباد

Бади мардумон аз чаҳ гӯйӣ ба ёд

بد مردمان از چه گویی به یاد

Магари рашк мағзат бакоҳад ҳаме

مگر رشک مغزت بکاهد همی

Забонати саратро нахоҳад ҳаме

زبانت سرت را نخواهد همی

зи Гаршосби вази Коваи ронии сухан

ز گرشاسب وز کاوه رانی سخن

Гила ҳар чаҳ кардӣ шунидам зи бен

گله هر چه کردی شنیدم ز بن

Ҳамаи рӯм то ховару ҳинду чин

همه روم تا خاور و هند و چین

Забуни гашти Гаршосбро рӯзи кин

زبون گشت گرشاسب را روز کین

Ҷаҳон хира монад зи брзши ҳаме

جهان خیره ماند ز برزش همی

Ба гардун кашад пели гурзаши ҳаме

به گردون کشد پیل گرزش همی

Сетаи деву пел аз хам хом ӯст

سته دیو و پیل از خم خام اوست

Жёни шеру тунди аждаҳо ром ӯст

ژیان شیر و تند اژدها رام اوست

Куҷо найза зад дар сафи корзор

کجا نیزه زد در صف کارزار

Пасин мард бошад чу пешини Фкор

پسین مرد باشد چو پیشین فکار

Ба ҳинд ар фурӯи кӯбад аз гурзи бум

به هند ار فرو کوبد از گرز بوم

зи баси зӯр ӯ ларза гирад ба рӯм

ز بس زور او لرزه گیرد به روم

Чу ман ҳам з ҷамшед дорад нажод

چو من هم ز جمشید دارد نژاد

Ту чун Кова доняш гашта ба бод

تو چون کاوه دانیش گشته به باد

Падарат аз сипоҳони бади оҳангарӣ

پدرت از سپاهان بد آهنگری

На зебои бузургӣ на волосрӣ

نه زیبا بزرگی نه والاسری

Чу багазед моро накӯном шуд

چو بگزید ما را نکونام شد

Ба каф дараш путки гарон ҷом шуд

به کف درش پتک گران جام شد

Аз оҳангарӣ расту солори гашт

از آهنگری رست و سالار گشت

Пас аз кулбаи дории сипаҳдори гашт

پس از کلبه داری سپهدار گشت

Бади он гоҳ дар кулба бо дӯду дам

بد آن گاه در کلبه با دود و دم

Кунунаст дар базм бо мо ба ҳам

کنونست در بزم با ما به هم

Бдодимши Аҳвоз ва даҳ бораи шаҳр

بدادیمش اهواز و ده باره شهر

Ҳамеи зини фузунтар з мо ёфт баҳр

همی زین فزونتر ز ما یافت بهر

Агар барад ранҷ омадаш ганҷ бар

اگر برد رنج آمدش گنج بر

Ту низ оядат орзӯи ранҷ бар

تو نیز آیدت آرزو رنج بر

зи баҳри ҳамаи кас буд шаҳриёр

ز بهر همه کس بود شهریار

На аз баҳри як тан ки бошадаш ёр

نه از بهر یک تن که باشدش یار

Дигар то туе ёФаҳ зинсон магӯӣ

دگر تا تویی یافه زینسان مگوی

Ба даштӣ ки гумроҳ гардӣ мапуӣ

به دشتی که گمراه گردی مپوی

Мҷўии ончати оради саранҷоми бим

مجوی آنچت آرد سرانجام بیم

Макаши пой аз андоза беш аз гилӣм

مکش پای از اندازه بیش از گلیم

Миндози санги гарон аз ?бирт

مینداز سنگ گران از برت

Ки чун бозгардад фитад бар сарат

که چون بازگردد فتد بر سرت

Гар озарм бобат набӯдӣ зи бен

گر آزرم بابت نبودی ز بن

Чу аз рафтагон будӣ аз ту сухан

چو از رفتگان بودی از تو سخن

Ҳамон кардамӣ бо ту аз роҳ дод

همان کردمی با تو از راه داد

Ки дар чини Наримон ба дигари Қубод

که در چین نریمان به دیگر قباد

Сухан ҳар чаҳ гуфтам ба дониш бибин

سخن هر چه گفتم به دانش ببین

Нигорӣ кун инроу дилро нигин

نگاری کن این را و دل را نگین

Шуд аз бими шаҳи зарду арзони Қубод

شد از بیم شه زرد و ارزان قباد

Ба зорӣу пӯзиш забон баргушод

به زاری و پوزش زبان برگشاد

Басии гашт дар хоки зинҳори хоҳ

بسی گشت در خاک زنهار خواه

Бубахшед хӯну ббхшўди шоҳ

ببخشید خون و ببخشود شاه

Хабар ёфт Коваи писарро бихонад

خبر یافت کاوه پسر را بخواند

Фаровон бар ӯ хашм ва хорӣ баранд

فراوان بر او خشم و خواری براند

Ба хӯн кард бо ханҷари оҳанг ӯ

به خون کرد با خنجر آهنگ او

Раҳонданади хешонаш аз чанг ӯ

رهاندند خویشانش از چنگ او

Фиристод каси шоҳи кишвари навоз

فرستاد کس شاه کشور نواز

Ба як ҷоишон оштӣ дод боз

به یک جایشان آشتی داد باز

Взони сӯи ҷаҳони паҳлавони шодком

وزآن سو جهان پهلوان شادکام

Ҳаме зист хуррам ба дидори сом

همی زیست خرم به دیدار سام

Ҳаме гуфт ков чун гирди зӯру брз

همی گفت کاو چون گرد زور و برز

зи ман ба буд гоҳи шамшеру гурз

ز من به بود گاه شمشیر و گرز

Ба як сол аз он шодӣу Фрҳӣ

به یک سال از آن شادی و فرهی

Нашуд дасташ аз ҷоми рӯзии тиҳӣ

نشد دستش از جام روزی تهی

Нўндии сари сол нав кард рост

نوندی سر سال نو کرد راست

Хароҷи худованди кобули бхўост

خراج خداوند کابل بخواست

Шаҳ кобулӣ гуфт кин нест дод

شه کابلی گفت کاین نیست داد

Шҳншаҳ ба бедоди фармони надод

شهنشه به بیداد فرمان نداد

Ту хоҳӣ ва хоҳад худованди тоҷ

تو خواهی و خواهد خداوند تاج

Ба солӣ дубора набошад хароҷ

به سالی دوباره نباشد خراج

Бар ин орзӯи паҳлавони сутург

بر این آرزو پهلوان سترگ

Фиристод нома ба шоҳи бузург

فرستاد نامه به شاه بزرگ

Хароҷи ҳамаи кобулу буми ӯй

خراج همه کابل و بوم اوی

Бадв дод яксар шаҳи номҷўӣ

بدو داد یکسر شه نامجوی

Ҷаҳони паҳлавон аз паии ном ро

جهان پهلوان از پی نام را

Бубахшед бози он ҳамаи шом ро

ببخشید باز آن همه شام را

зи гетии ҳамаи систони сохт ҷой

ز گیتی همه سیستان ساخت جای

Ба рафтан назд чанд гуҳ нарад рой

به رفتن نزد چند گه نرد رای

Ҷаҳони саргузашти нав аз ҳар касе

جهان سرگذشت نو از هر کسی

Чунин гӯнаи гаван ёд дорад басӣ

چنین گونه گون یاد دارد بسی

Ҷаҳони хонаи дев бад пайкараст

جهان خانه دیو بد پیکرست

Сароеи пурошӯб ва дард сараст

سرایی پرآشوب و درد سرست

Яке гӯри донист бар роҳи рӯ

یکی گور دانیست بر راه رو

Ки гӯрӣ фузун нест ҳар гоҳи нав

که گوری فزون نیست هر گاه نو

Биёбонаш лаҳвасту регаши ниёз

بیابانش لهوست و ریگش نیاز

Сумумаши ҳавои дилу ғӯли оз

سمومش هوای دل و غول آز

Диҳӣ шуд ки бошад бирав раҳгузор

دهی شد که باشد برو رهگذار

Дарун ҳасту берун шудан нест чор

درون هست و بیرون شدن نیست چار

Диҳандасту онч ӯ диҳад беш ва кам

دهندست و آنچ او دهد بیش و کم

Сетанд ҳамон боз бо ҷон ба ҳам

ستاند همان باز با جان به هم

Ба донандагони ҳамчуи зиндони зишт

به دانندگان همچو زندان زشت

Бар он кас ки нодон ва бе дайни биҳишт

بر آن کس که نادان و بی دین بهشت

Буриши ин яке дон ки дониши сарой

برش این یکی دان که دانش سرای

Барад зу ҳамеи тӯшаи он сарой

برد زو همی توشه آن سرای

Вай ар ногаҳонат бихоҳад рабӯд

وی ار ناگهانت بخواهد ربود

Ту зу баҳра хеш бурдор зуд

تو زو بهره خویش بردار زود