Сипаҳбад чу аз тнҷаҳи бргошти боз

سپهبد چو از طنجه برگاشت باز

Бгшти андари он марзи шебу фароз

بگشت اندر آن مرز شیب و فراز

Ҳамеи хост то яксар он бум ва бар

همی خواست تا یکسر آن بوم و بر

Бибинад ки кам дид бор дигар

ببیند که کم دید بار دگر

Чу як ҳафта шуд дид кӯҳӣ чу нил

چو یک هفته شد دید کوهی چو نیل

Бадв равадӣ аз оби паҳнои ду майл

بدو رودی از آب پهنا دو میل

Дарахтон рада карда бар гирд равад

درختان رده کرده بر گرد رود

Танаи лългўни шохҳошони кабӯд

تنه لعلگون شاخهاشان کبود

Бидон шохҳо баргҳо сабз ва тар

بدان شاخ ها برگ ها سبز و تر

На оҳан на оташ бар ӯ коргар

نه آهن نه آتش بر او کارگر

Взў ҳар ки кундӣ ба дандони буриш

وزو هر که کندی به دندان برش

Набардӣ дигар дарди дандони сараш

نبردی دگر درد دندان سرش

зи баҳри шигифтии бузургону хирад

ز بهر شگفتی بزرگان و خرد

Ба неи зи он фаровон буриданду барад

به نی ز آن فراوان بریدند و برد

Аз он пас бар сбздштӣ расед

از آن پس بر سبزدشتی رسید

Ҳамаи кӯкнору гул ва сабза дид

همه کوکنار و گل و سبزه دید

Чунон бади бузургӣ ҳар кӯкнор

چنان بد بزرگی هر کوکنار

Ки пари гаштӣ аз кӯша ӯ канор

که پر گشتی از کوشهٔ او کنار

Дигар дид мурғӣ ба тани хуби ранг

دگر دید مرغی به تن خوب رنگ

Бузургяш ҳам барниҳод куланг

بزرگیش هم برنهاد کلنگ

Яке мурғи кучактар аз фохта

یکی مرغ کوچکتر از فاخته

Ҳамеша пасаш тохтани сохта

همیشه پسش تاختن ساخته

Ҳамаи сола бар тамаъи пихоли ӯй

همه ساله بر طمع پیخال اوی

Бадии монда дар сояи боли ӯй

بدی مانده در سایه بال اوی

Ҳар он гуҳ ки пихоли бндохтӣ

هر آن گه که پیخال بنداختی

Ваии андари ҳавои он хӯриши сохтӣ

وی اندر هوا آن خورش ساختی

Сипаҳдор аз андеша шуд хираи сар

سپهدار از اندیشه شد خیره سر

Ҳаме гуфт кин бахши яздони нигар

همی گفت کاین بخش یزدان نگر

Бад-ӣн он диҳад коиди онро бурун

بدین آن دهد کآید آن را برون

Дарин бахш ӯ роҳ донад ки чун

درین بخش او راه داند که چون

Яке гуфт мурғӣ чу рангии тзрў

یکی گفت مرغی چو رنگی تذرو

Ҳамонҷост дар бешаи беду ғрў

همانجاست در بیشه بید و غرو

Надонад зи бен брчдни донаи чиз

نداند ز بن برچدن دانه چیز

Ки кӯраст ва кӯр ояд аз хоя низ

که کورست و کور آید از خایه نیز

Ҳамаи рӯзи нолону ҷӯшон буд

همه روز نالان و جوشان بود

Ба як ҷой то шаби хурушон буд

به یک جای تا شب خروشان بود

Дигар мурғакӣ кучак ояд фароз

دگر مرغکی کوچک آید فراز

Диҳадаш обу чина ба рӯзи дароз

دهدش آب و چینه به روز دراز

Чу аз бас чнаҳ пуршавад жоғрш

چو از بس چنه پرشود ژاغرش

Гирди зўрмндии тани лоғараш

گرد زورمندی تن لاغرش

Хурӯшанда аз ҷой биҷаҳад дижам

خروشنده از جای بجهد دژم

Марин кўчккро бадаради зи ҳам

مرین کوچکک را بدرد ز هم

Барин бум ва бар ҳар кас аз расатон

برین بوم و بر هر کس از راستان

Занад бевафоро аз ӯ достон

زند بی وفا را از او داستان

Диҳӣ дид ҷой дигар чун биҳишт

دهی دید جای دگر چون بهشت

зи пиромнши боғ ва бисёр кишт

ز پیرامنش باغ و بسیار کشت

Баровард бути хонае зу ба моҳ

برآورد بت خانه ای زو به ماه

Дараш ҷазаъи рангини сипеду сиёҳ

درش جزع رنگین سپید و سیاه

Заминаш ба икпораҳ аз ложвард

زمینش به یکپاره از لاژورد

Ҳамаи буму девори минои зард

همه بوم و دیوار مینای زرد

Дарави ширӣ аз симу Тахтӣ ба зер

درو شیری از سیم و تختی به زیر

Бутӣ карда аз зар бар пушти шер

بتی کرده از زر بر پشت شیر

Ба дасти оина чун дрФшндаҳи меҳр

به دست آینه چون درفشنده مهر

Бдони оина дарҳамӣ дид чеҳр

بدآن آینه درهمی دید چهر

Ҳрони дардмандӣ ки будӣ табоҳ

هرآن دردمندی که بودی تباه

Чу кардӣ бдони оина дар нигоҳ

چو کردی بدآن آینه در نگاه

Чу чеҳраш надидӣ шудӣ зини сарой

چو چهرش ندیدی شدی زین سرای

Вроидўн ки дидӣ шудӣ бози ҷой

ورایدون که دیدی شدی باز جای

Шаби тира бе оташи тобнок

شب تیره بی آتش تابناک

Бадии равшани он хона чун рӯзи пок

بدی روشن آن خانه چون روز پاک

Бути орой хеле дар он анҷуман

بت آرای خیلی در آن انجمن

Ки будандӣ аз пеши он бути шмн

که بودندی از پیش آن بت شمن

Ҷудо ҳар яке ҳадя Эй карда соз

جدا هر یکی هدیه ای کرده ساز

Ббрднди пеши сипаҳбади фароз

ببردند پیش سپهبد فراز

Бипурсед аз эшон ҷаҳони паҳлавон

بپرسید از ایشان جهان پهلوان

Кзинсони диҳии воб ҳар сӯи давон

کزینسان دهی وآب هر سو دوان

Сароу дизу кишташ айдун басӣ

سرا و دز و کشتش ایدون بسی

Чаро ҷуз шумо нест эдар касе

چرا جز شما نیست ایدر کسی

Дижам ҳар касе гуфт каз роҳи рост

دژم هر کسی گفت کز راه راست

Яке бешаи наздики ин марзи мост

یکی بیشه نزدیک این مرز ماست

Дадӣ дар вай аз пели меҳтар ба тан

ددی در وی از پیل مهتر به تن

Чу тунди аждаҳои заҳри пош аз даҳан

چو تند اژدها زهر پاش از دهن

Тан ӯ яке ҳашт пой ва ду сар

تن او یکی هشت پای و دو سر

Сараш аз ду сӯи пои зеру зибр

سرش از دو سو پای زیر و زبر

Чу шуд пои зеринаш аз кору соз

چو شد پای زیرینش از کار و ساز

Бигардади барони пои каш аз фароз

بگردد برآن پای کش از فراز

Ҳамаш чанг шераст ва ҳам зӯри пел

همش چنگ شیرست و هم زور پیل

Бадарад ба овози кӯҳ аз ду майл

بدرد به آواز کوه از دو میل

Шигифтӣаст ҷӯёни хӯни омада

شگفتیست جویان خون آمده

зи дарёии ховари буруни омада

ز دریای خاور برون آمده

Ба чанг аз киу беша шер оварад

به چنگ از که و بیشه شیر آورد

Ба дами каркас аз абр зер оварад

به دم کرکس از ابر زیر آورد

Камӣнӣ наад ҳар замон аз ниҳон

کمینی نهد هر زمان از نهان

Барад ҳар ки ёбад зи мо ногаҳон

برد هر که یابد ز ما ناگهان

Ба роҳаш бӯем аз ниҳони дидаи дор

به راهش بویم از نهان دیده دار

Гурезем чун ӯ шавад ошкор

گریزیم چون او شود آشکار

Тиҳӣ шуд даҳ аз мардуму чорпоӣ

تهی شد ده از مردم و چارپای

Намондаст ҷузи мо кас эдар ба ҷой

نماندست جز ما کس ایدر به جای

Ҳаме шуд ншоиими зани бум ва раст

همی شد نشاییم زن بوم و رست

Ки ин ҷои бад зодан мо нахуст

که این جای بد زادن ما نخست

Барин боми бтхонаҳи длФрўз

برین بام بتخانه دلفروز

Нишаста буд дидаи бонӣ ба рӯз

نشسته بود دیده بانی به روز

Ки то чунаш бинад занад наъраи зуд

که تا چونش بیند زند نعره زود

з ҳомӯн гурезем дар даҳ чу дӯд

ز هامون گریزیم در ده چو دود

Сипаҳдори пзрФти комрўзи ман

سپهدار پذرفت کامروز من

Раҳои даҳуматон аз ин аҳриман

رهایی دهمتان از این اهرمن

Сипаҳи барад то назд беша расед

سپه برد تا نزد بیشه رسید

Бар бешаи саф сипаҳ баркашид

بر بیشه صف سپه برکشید

Чунон танги дарҳами яке беша буд

چنان تنگ درهم یکی بیشه بود

Ки рафтани дарави кори андеша буд

که رفتن درو کار اندیشه بود

Дарахтонаши сар дар кашида ба сар

درختانش سر در کشیده به سر

Чу хати дабирони як андар дигар

چو خط دبیران یک اندر دگر

Ҳамаи шохҳо то ба чархи кабӯд

همه شاخ ها تا به چرخ کبود

Ба ҳам бршдаҳи танг чун тору пуд

به هم برشده تنگ چون تار و پود

Ту гуфтӣ сипоҳӣаст дар ҷанги сахт

تو گفتی سپاهیست در جنگ سخت

Взў ҳаст гардӣ дигар ҳар дарахт

وزو هست گردی دگر هر درخت

Кашони шохҳо найзау гурзи бор

کشان شاخ ها نیزه و گرز بار

Сипари баргҳоу синони нӯки хор

سپر برگ ها و سنان نوک خار

зи баси барги резиши гуҳи боди тез

ز بس برگ ریزش گه باد تیز

Гирифтӣ ҷаҳон ҳар замони растхез

گرفتی جهان هر زمان رستخیز

Нтобидии андари вай аз чархи ҳўр

نتابیدی اندر وی از چرخ هور

зи танагии бсўдии дарави пӯсти мӯр

ز تنگی بسودی درو پوست مور

Не аш гуфтӣ аз баргу хор аз гиреҳ

نی اش گفتی از برگ و خار از گره

Магари теғ ин дорад ва он зира

مگر تیغ این دارد و آن زره

Ба паҳлавии бешаи яке обкнд

به پهلوی بیشه یکی آبکند

Буриши хуфтаи дади ҳамчуи кӯҳии баланд

برش خفته دد همچو کوهی بلند

Бапушед хуфтон кини паҳлавон

بپوشید خفتان کین پهلوان

Барафканад бар пели бргстўон

برافکند بر پیل برگستوان

Ба сандӯқ дар рафт бо сози ҷанг

به صندوق در رفت با ساز جنگ

Ҳаме ронад то назд ӯ рафт танг

همی راند تا نزد او رفت تنگ

Сӯии равшани поки бардошти даст

سوی روشن پاک برداشت دست

Аз ӯ хости зӯр ва ба зону нишаст

از او خواست زور و به زانو نشست

Зиҳ оварад бар чархи пайкор бар

زه آورد بر چرخ پیکار بر

зи дасташ гиреҳ зад ба сӯфор бар

ز دستش گره زد به سوفار بر

Яке Филкии суди санадони гузор

یکی فیلکی سود سندان گذار

Бузад дӯхт бар ҳам зи фарши устувор

بزد دوخت بر هم ز فرش استوار

Дади он гуҳи сар аз ҷой бар кард тез

دد آن گه سر از جای بر کرد تیز

Ба пел андар омад ба хашму ситез

به پیل اندر آمد به خشم و ستیز

Ба чангол бификанад хартуми ӯй

به چنگال بفکند خرطوم اوی

Ба дандони бикунадаши сар аз тан чу гӯй

به دندان بکندش سر از تن چو گوی

Задаш найза бар синаи гирди далер

زدش نیزه بر سینه گرد دلیر

зи сандӯқ бо гурзи кини ҷусти зер

ز صندوق با گرز کین جست زیر

Чунон кӯфт бар сараш каз захми сахт

چنان کوفت بر سرش کز زخم سخت

Дар он беша бебарг ва бар шуд дарахт

در آن بیشه بی برگ و بر شد درخت

Ҳаме чанд зад бар сараши гурзи ҷанг

همی چند زد بر سرش گرز جنگ

Тан пел хаст ӯ ба дандону чанг

تن پیل خست او به دندان و چنگ

Чунин то ҳамаи рехти мағзи сараш

چنین تا همه ریخت مغز سرش

Ба заҳр ва ба хӯн ғарқа гашта буриш

به زهر و به خون غرقه گشته برش

Бимолиди рухи паҳлавон бар замин

بمالید رخ پهلوان بر زمین

Гирифт офарин бар ҷаҳони офарин

گرفت آفرین بر جهان آفرین

Ки кардаш бар он зишти патёраи чир

که کردش بر آن زشت پتیاره چیر

Ки ҳам аждаҳо буд ва ҳам пелу шер

که هم اژدها بود و هم پیل و شیر

Ҳамон гуҳи бёкнди чармаш ба коҳ

همان گه بیاکند چرمش به کاه

Барафканад бар пелу бардошти роҳ

برافکند بر پیل و برداشت راه

Ба сӯй биёбоне омад шигифт

به سوی بیابانی آمد شگفت

Шитобони биёбон ба пай барграфт

شتابان بیابان به پی برگرفت

Ба наздикии бодияи рӯз чанд

به نزدیکی بادیه روز چند

Чу шуд дид дар раҳи ҳисории баланд

چو شد دید در ره حصاری بلند

Ҳам санги девори бурҷу ҳисор

هم سنگ دیوار برج و حصار

зи гардиши равони регу ҷои устувор

ز گردش روان ریگ و جای استوار

Бар ӯ нардбонии ҳам аз хораи санг

بر او نردبانی هم از خاره سنگ

Яке роҳаш аз пеши душвору танг

یکی راهش از پیش دشوار و تنگ

Аз оҳани дарӣ бар сари нардбон

از آهن دری بر سر نردبان

Бар ӯ мардӣ аз чӯб чун дидаи бон

بر او مردی از چوب چون دیده بان

Бар ойин тироФкнонш нишаст

بر آیین تیرافکنانش نشست

Камонеу тирии гирифта ба даст

کمانی و تیری گرفته به دست

Бар он пояи нардбон ҳар ки пой

بر آن پایه نردبان هر که پای

Наҳодӣ сабки марди чубини зи ҷой

نهادی سبک مرد چوبین ز جای

Ба тираш фикандӣ ҳам андари замон

به تیرش فکندی هم اندر زمان

Шудӣ тир ӯ бози сӯии камон

شدی تیر او باز سوی کمان

Ба дръу сипар чанд кас рафт тафт

به درع و سپر چند کس رفت تفت

Ҳамин буд ва шуд кушта ҳар кас ки рафт

همین بود و شد کشته هر کس که رفت

Ҷаҳони паҳлавони хости дръи набард

جهان پهلوان خواست درع نبرد

Хадангии биндохт бар чашми мард

خدنگی بینداخت بر چشم مرد

Чунон зад ки як найзаи бФрохтш

چنان زد که یک نیزه بفراختش

зи боло ба реги андари андохташ

ز بالا به ریگ اندر انداختش

Ҳам андари паии оҳанг афроз кард

هم اندر پی آهنگ افراز کرد

з бар қуфл бишикаст ва дар боз кард

ز بر قفل بشکست و در باز کرد

Яке шер дид аз пас дар бпоӣ

یکی شیر دید از پس در بپای

з рӯйу з мис карда ҷунбони зи ҷой

ز روی و ز مس کرده جنبان ز جای

Ба кирдори кӯраи пари оташи даҳон

به کردار کوره پر آتش دهان

Дамодами дурахш аз даҳонаш ҷаҳон

دمادم درخش از دهانش جهان

Сипаҳбади зи Фрознгони бози ҷуст

سپهبد ز فرازنگان باز جست

Тилисмаш ки чун буд шояд дуруст

طلسمش که چون بود شاید درست

Яке гуфт ҳаст оташи тези тафт

یکی گفت هست آتش تیز تفت

Дарин санги каш зер чоҳасту нафт

درین سنگ‌ کش‌ زیر چاهست و نفت

зи чашма ҳаме зояд он нафти зер

ز چشمه همی زاید آن نفت زیر

Ваз ӯ гирад оташи ҳамеи коми шер

وز او گیرد آتش همی کام شیر

Ҳамон ҷунбиши марду тиру камон

همان جنبش مرد و تیر و کمان

Азин оташу нафти бад бе гумон

ازین آتش و نفت بد بی گمان

Чунон сохт фарзонаи пеши байн

چنان ساخت فرزانه پیش بین

Ки то гетӣаст ин буд ҳам чунин

که تا گیتیست این بود هم چنین

Ба чора шуданд андари он ҷои танг

به چاره شدند اندر آن جای تنگ

Ҳамаи буму девори бади хораи санг

همه بوم و دیوار بد خاره سنگ

зи мармари броФрози бому ҳисор

ز مرمر برافراز بام و حصار

Яке қуббаи ҷазаъин сутунаши чаҳор

یکی قبه جزعین ستونش چهار

Даров Тахтӣ аз зару мардии дароз

دراو تختی از زر و مردی دراز

Барони тахти бади мурда аз дербоз

برآن تخت بد مرده از دیرباز

Гирифтаи ҳамаи таниш дар қӣру машк

گرفته همه تنش در قیر و مشک

Гуҳари буриш ва аз зери кофури хушк

گهر برش و از زیر کافور خشک

Ба тамаъ онкӣ рафтӣ буриши зи озмӯн

به طمع آنکه رفتی برش ز آزمون

Задӣ бонг ва беҳаш фитодӣ нигун

زدی بانگ و بی هش فتادی نگون

Чунон кард фарзонаи зи он марди ёд

چنان کرد فرزانه ز آن مرد یاد

Каз ахнўхи пайғамбараши бади нажод

کز اخنوخ پیغمبرش بد نژاد

Куҷои номи ахнўхи донеи ҳаме

کجا نام اخنوخ دانی همی

Дигар номаши Идрӣси хуонеи ҳаме

دگر نامش ادریس خوانی همی

Дижами паҳлавон бо дилии пуршигифт

دژم پهلوان با دلی پرشگفت

Тиҳӣ рафт аз он ҷо ва раҳ барграфт

تهی رفت از آن جا و ره برگرفت