Сипаҳбад чу пандаши саросари шунӯд

سپهبد چو پندش سراسر شنود

Пазируфту раҳро псичиди зуд

پذیرفت و ره را پسیچید زود

Ҳазор аз яли найзаи зани зобулӣ

هزار از یل نیزه‌ زن زابلی

Гузин кард бо ханҷари кобулӣ

گزین کرد با خنجر کابلی

Ялонеи диловари ҳазор аз шумор

یلانی دلاور هزار از شمار

Валикини гуҳи ҷанг ҳар як ҳазор

ولیکن گهِ جنگ هر یک هزار

Ҳамаи чархи новирду ахтари синон

همه چرخ ناورد و اختر سنان

Ҳамаи ҳамларо бо замони ҳам Аннан

همه حمله را با زمان هم عنان

Раҳ ва роишон разму кини сохтан

ره و رایشان رزم و کین ساختن

Ҳавои резиши хӯну хуй тохтан

هوا ریزش خون و خوی تاختن

Зираи ҷомаи шани рўзўшби ҷои зин

زره جامه‌شان روزوشب جای زین

Замини пушти аспи осмони гирди кин

زمین پشت اسپ آسمان گرد کین

Бузад ноӣу лашкари сӯии шоҳи барад

بزد نای و لشکر سوی شاه بُرد

Ба роҳ аз шудани гирд бар моҳи барад

به راه از شدن گرد بر ماه بُرد

Ду манзили падари бадаш ромиш физой

دو منزل پدر بُدش رامش فزای

Варо кард бадрӯд ва шуд бози ҷой

ورا کرد بدرود و شد باز جای

Ба дижи ҳўхт гунг омад аз роҳи шом

به دژ هوخت گنگ آمد از راه شام

Ки хоняш байти алмуқаддас ба ном

که خوانیش بیت‌المقدس به ‌نام

Бидон гуҳ ки заҳҳоки бади подшо

بدان گه که ضحاک بد پادشا

Ҳаме хонд он хонаро аилё

همی خواند آن خانه را ایلیا

Чу бишунид комди сипаҳбади зи роҳ

چو بشنید کآمد سپهبد ز راه

Ба навай биёрост айвону гоҳ

به‌نوی بیاراست ایوان و گاه

Ҳамаи лашкару кӯсу болоу пел

همه لشکر و کوس و بالا و پیل

Пазира фиристод бар чанд майл

پذیره فرستاد بر چند میل

Чу омад , нишондаш бар тахти шод

چو آمد، نشاندش بَرِ تخت شاد

Яке ҳафтаи бад бо мева раваду бод

یکی هفته بُد با می و رود و باد

Гуҳар додашу чизи чандон зи ганҷ

گهر دادش و چیز چندان ز گنج

Ки монад аз шумориши муҳандис ба ранҷ

که ماند از شمارش مهندس به رنج

Сари ҳафтаи гуфтои сӯии ҳинди зуд

سر هفته گفتا سوی هند زود

Ба ёрӣ меҳроҷ баркаш чу дӯд

به یاری مهراج برکش چو دود

Срндиби баргарду кин соз кун

سرندیب برگرد و کین ساز کن

зи кини гӯши кишвари пар овоз кун

ز کین گوش کشور پر آواز کن

Бҳўро бабанд ва ҳамонҷо бидор

بهو را ببند و همانجا بدار

Ба даргоҳи меҳроҷ бркн бидор

به درگاه مهراج برکن بدار

Вагар чин шавад ёри Ҳиндӯстон

و گر چین شود یار هندوستان

Ту мардӣ куну кини зҳрдўи ситон

تو مردی کن و کین زهردو ستان

?герати ганҷ бояд ба тани ранҷ бар

گرت گنج باید به تن رنج بر

Ки дар ранҷи тани ёбӣ аз ганҷ бар

که در رنج تن یابی از گنج بر

Бифармудаам то ба дарёи канор

بفرموده‌ام تا به دریا کنار

Биоранди киштии дубораи ҳазор

بیارند کشتی دوباره هزار

Маони пӯшиши лашкар ва хӯрду соз

مهان پوشش لشکر و خورد و ساز

Ба ҳар манзилии пешати оранди боз

به هر منزلی پیشت آرند باز

Чу сесад ҳазор аз ялони сутург

چو سیصد هزار از یلان سترگ

Гузидам диловари сипоҳии бузург

گزیدم دلاور سپاهی بزرگ

Гӯ паҳлавон гуфт чандини сипоҳ

گوِ پهلوان گفت چندین سپاه

Набояд , ки дшхўор ва давраст роҳ

نباید، که دشخوار و دورست راه

Марои лашкарӣ козмўн карда ам

مرا لشکری کازمون کرده‌ام

Ҳамин бас ки аз зоўл оварда ам

همین بس که از زاول آورده‌ام

Сипоҳаст ва созасту мардони мард

سپاهست و سازست و مردان مرد

Дигар кор бахтаст рӯзи набард

دگر کار بختست روز نبرد

Кӣ номвар гуфт к-эии ҷангҷӯӣ

کی ِ نامور گفت کای جنگجوی

Бад-ӣни лашкари онҷо шудан нест рӯй

بدین لشکر آنجا شدن نیست روی

Ки дорад бҳўи гирди ризндаҳи хӯн

که دارد بهو گرد ریزنده خون

Дубораи ҳазорон ҳазорон фузун

دوباره هزاران هزاران فزون

Ба лашкар буд ному неруии шоҳ

به لشکر بود نام و نیروی شاه

Сипаҳбад чаҳ бошад чаҳ набӯд сипоҳ

سپهبد چه باشد چه نبود سپاه

зи ганҷи ончӣ бояд ҳама бор кун

ز گنج آنچه باید همه بار کن

Гарони лашкариро ба худ ёр кун

گران لشکری را به خود یار کن

Дил аз дерии кори ғамгини мадор

دل از دیری کار غمگین مدار

Ту некӣ талаб кун на зӯдии зи кор

تو نیکی طلب کن نه زودی ز کار

Сипаҳбади кнорнги гардони гирд

سپهبد کنارنگ گردان گرد

Даҳ ва ду ҳазор аз ялони баршумурд

ده و دو هزار از یلان برشمرد

Гузидаи ҳамаи кори дидаи гӯон

گزیده همه کار دیده گوان

Сар ҳар ҳазорӣ яке паҳлавон

سر هر هزاری یکی پهلوان

Ба ҳар сад савории дирафшӣ дигар

به هر صد سواری درفشی دگر

Дигаргунаи созу силеҳу сипар

دگرگونه ساز و سلیح و سپر

Взони найзаи дорони зи аввали гуруҳ

وزآن نیزه‌داران ز اول گروه

Биёрост зебои сипоҳӣ чу кӯҳ

بیاراست زیبا سپاهی چو کوه

Каманд ва камон додашон сози ҷанг

کمند و کمان دادشان ساز جنگ

Зираи зеру зоФрози пурми паланг

زره زیر و زافراز پرم پلنگ

зи баҳри нишони баста бар найзаи мӯӣ

ز بهر نشان بسته بر نیزه موی

Ба пӯлоди як лухти пӯшида рӯй

به پولاد یک لخت پوشیده روی

Ҳиўни ду кӯҳа дигар шаш ҳазор

هیون دو کوهه دگر شش‌هزار

Ҳамаи борашони олати корзор

همه بارشان آلت کارزار

Зира гирд бархест вази шаҳри ҷӯш

زره گرد برخاست وز شهر جوش

зи муҳраи фиғони вази табираи хурӯш

ز مهره فغان وز تبیره خروش

Бурун шуд сипоҳӣ ки болови шеб

برون شد سپاهی که بالاو شیب

Биҷунбед ва дарё бибаст аз наҳиф

بجنبید و دریا ببست از نهیب

Сипоҳӣ чу яке дирафшони сипеҳр

سپاهی چو یکی درفشان سپهر

Ки бошад Марвро зи пӯлоди чеҳр

که باشد مرو را ز پولاد چهر

Буруҷаши ҳамаи гӯнаи гӯнаи дирафш

بروجش همه گونه‌گونه درفش

Ситораи ҳамаи теғҳои бунафш

ستاره همه تیغ‌های بنفش

Ҷаҳон гуфтӣ аз крзу з теғ шуд

جهان گفتی از کرز و ز تیغ شد

Чу дарёи замини гирд чун меғ шуд

چو دریا زمین گرد چون میغ شد

Синонҳо ҳаме кард дар гирди тоб

سنان‌ها همی کرد در گرد تاب

Чу оташи забонаи забона дар об

چو آتش زبانه زبانه در آب

Збси хишту ҷавшан ки бад дар сипоҳ

زبس خشت و جوشن که بُد در سپاه

зи баси трги заррин чу тобандаи моҳ

ز بس ترگ زرّین چو تابنده ماه

Ҳаво гуфтӣ аз акс шуд зрпўш

هوا گفتی از عکس شد زرپوش

Замин сим шуд пок ва омад ба ҷӯш

زمین سیم شد پاک و آمد به جوش

Чунин ҳар яке ҳамчуи шери яла

چنین هر یکی همچو شیر یله

Ҳаме рафт ва шуд то ба шаҳри калла

همی رفت و شد تا به شهر کله

Ба дарёст ин шаҳри пайвастаи боз

به دریاست این شهر پیوسته باز

Гузаргоҳ киштӣаст коиди фароз

گذرگاه کشتیست کآید فراز

Чунон шуд ҳамаи кори бади сохта

چنان شد همه کار بد ساخته

Ба киштӣ нишастанд пардохта

به کشتی نشستند پرداخته

Ба шаш моҳаи яксолаи раҳи брнўшт

به شش ماهه یکساله ره برنوشت

Беозору хуррам ба хушкии гузашт

بی‌آزار و خّرم به خشکی گذشت

Ҳамон ҳафта кӯ рафт меҳроҷи шоҳ

همان هفته کو رفت مهراج شاه

зи дасти бҳўи ҷустаи бад бо сипоҳ

ز دست بهو جسته بُد با سپاه

Яке шаҳр будаш длорому хуш

یکی شهر بودش دلارام و خوش

Дирозоу паҳноаши фарсанги шаш

درازا و پهناش فرسنگ شش

Ҳаме кард кори дижу бораи рост

همی کرد کار دژ و باره راست

Сипаҳи ро баи шаҳри андаруни баради хост

سپه رابه‌شهر اندرون برد خواست

Чу бишунид комди яли сарфароз

چو بشنید کآمد یل سرفراز

Бурун зад саропардау хаймаи боз

برون زد سراپرده و خیمه باز

Ҳамаи лашкару пелу болои хеш

همه لشکر و پیل و بالای خویش

Ба шодӣ пазира фиристод пеш

به شادی پذیره فرستاد پیش

Пиёда ба даҳлези пардаи сарой

پیاده به دهلیز پرده سرای

Биёмад яке чатр бар сар ба пой

بیامد یکی چتر بر سر به پای

Нишондаш бар хеш бар пешгоҳ

نشاندش بَر ِ خویش بر پیشگاه

Бпрсидш аз шоҳи вази ранҷи роҳ

بپرسیدش از شاه وز رنج راه

Ншстнгҳши бади сарои пардаи ҳафт

نشستنگهش بُد سراپرده هفت

Ҳамаи гӯнаи гавани Дубайаи зари бФт

همه گونه‌گون دبیه زَر بفت

Дарави шаш сутуни хаймаи нилгун

درو شش ستون خیمه نیلگون

зи симаши ҳамаи меху зари сутун

ز سیمش همه میخ و زر ستون

зи гавҳари ҳама рӯй ӯ чун сипеҳр

ز گوهر همه روی او چون سپهر

Ситораи нигоридау моҳу меҳр

ستاره نگاریده و ماه و مهر

Бгстрдаҳи фаршии зи дебои чин

بگسترده فرشی ز دیبای چین

Бирав пайкари ҳафт кишвари замин

برو پیکر هفت کشور زمین

Яке тахти пирӯзаи ҳамранги нил

یکی تخت پیروزه همرنگ نیل

зи ду сӯии тахти истодаи ду пел

ز دو سوی ِ تخت ایستاده دو پیل

Тани пели ёқӯти рахшон чу ҳўр

تن پیل یاقوت رخشان چو هور

Забарҷадаши хартуму дандони булӯр

زبرجدش خرطوم و دندان بلور

з дару зи биҷодаҳи ду шери зер

ز درّ و ز بیجاده دو شیر زیر

Ҳамон тахтро поя бар пушти шер

همان تخت را پایه بر پشت شیر

Фарозаши яке нағзи товуси нар

فرازش یکی نغز طاووس نر

Трозидаҳ аз гӯнаи гӯнаи гуҳар

طرازیده از گونه‌گونه گهر

Ба ҳар соъатӣ каз шабу рӯз кам

به هر ساعتی کز شب و روز کم

Ббўдӣ шудӣ тахти ҷунбони зи ҳам

ببودی شدی تخت جنبان ز هم

Бҷстндӣ он нараҳ шерон ба пой

بجستندی آن نّره شیران به پای

Ба сар тахт бардоштандӣ зи ҷой

به سر تخت برداشتندی ز جای

Наҳодӣ ду се пели зии шоҳи пай

نهادی دو سه پیل زی شاه پی

Яке нақл додӣ яке ҷом май

یکی نقل دادی یکی جام می

Гнизии буруни тохтии зери тахт

گنیزی برون تاختی زیر تخت

Ба боғии даруни зери заррини дарахт

به باغی درون زیر زرّین درخت

Ба пои истодӣу барадии намоз

به پای ایستادی و بُردی نماز

Задӣ чанг ва рафтӣ сӯии тахти боз

زدی چنگ و رفتی سوی تخت باز

з бар пари товуси бФрохтӣ

ز بر پّر طاووس بفراختی

Ба бонг омадӣ , ҷилва барсохтӣ

به بانگ آمدی، جلوه برساختی

зи дами рехтии гирди кофури хушк

ز دُم ریختی گرد کافور خشک

зи минқори ёқӯт ва аз пари машк

ز منقار یاقوت و از پَر مشک

Дарин бзмгаҳ шодӣ оростанд

درین بزمگه شادی آراستند

Мҳонрои бхўонднд ва ме хостанд

مهانرا بخواندند و می خواستند

Намуданд меҳр ва фузуданд ком

نمودند مهر و فزودند کام

Гузиданд бод ва гирифтанд ҷом

گزیدند باد و گرفتند جام

Ҳаво шуд зи баси дӯди авди обнӯс

هوا شد ز بس دود عود آبنوس

Замин чун лаби дилбарони ҷои бӯс

زمین چون لَب دلبران جای بوس

зи баси булбулаи гӯна гул гирифт

ز بس بلبله گونه گل گرفت

Баму зери овоӣ булбул гирифт

بم و زیر آوای بلبل گرفت

Ба дасти сиёҳон май чун чароғ

به دست سیاهان می چون چراغ

Ҳаме тофт чун лолаи дрчнги зоғ

همی تافت چون لاله درچنگ زاغ

Ба хирман фурӯрихт меҳроҷи зар

به خرمن فروریخت مهراج زر

Ба харвори динор ва дару гуҳар

به خروار دینار و درّ و گهر

Саросар ба Гаршосбу эрониён

سراسر به گرشاسب و ایرانیان

Бубахшеду онкас ки арзонён

ببخشید و آنکس که ارزانیان

Яке ҳафтаи зинсон ба базми шаҳӣ

یکی هفته زینسان به بزم شهی

Ҳаме кард ҳар рӯзи ганҷии тиҳӣ

همی کرد هر روز گنجی تهی

Бипурсед Гаршосби к-эии шоҳи рост

بپرسید گرشاسب کای شاه راست

Сипоҳи бҳў чанд ва акнӯн куҷост

سپاه بهو چند و اکنون کجاست

Бадв гуфт мардони ҷангяши пеш

بدو گفت مردان جنگیش پیش

Дубора ҳазорон ҳазоранд беш

دوباره هزاران هزارند بیش

Даҳ ва шаш ҳазоранд пели набард

ده و شش هزارند پیل نبرد

Ки Бирмаи з моҳӣ бароранд гирд

که برمه ز ماهی برآرند گرد

Аз он зиндаи пелони даҳ ва ду ҳазор

از آن زنده پیلان ده و دو هزار

зи ман бстдши даргаи корзор

ز من بستدش درگه کارزار

Кунун бо сипаҳи кӣна хоҳ омадаст

کنون با سپه کینه خواه آمدست

Ба наздики як ҳафта роҳ омадаст

به نزدیک یک هفته راه آمدست

Сипаҳдори гуфто чаҳсозӣ диранг

سپهدار گفتا چه سازی درنگ

Бёроӣ рафтанпазира ба ҷанг

بیارای رفتن پذیره به جنگ

На некӯ буд баддилии шоҳ ро

نه نیکو بود بددلی شاه را

На бгзоштни хори бадхоҳ ро

نه بگذاشتن خوار بدخواه را

Чу кишвар шавад пари зи бедоду кин

چو کشور شود پر ز بیداد و کین

Буд ҳамчуи бемории андӯҳгин

بود همچو بیماری اندوهگین

Набошад пизишкаш касе ҷуз ки шоҳ

نباشد پزشکش کسی جز که شاه

Ки дирамонаш созад ба ганҷу сипоҳ

که درمانش سازد به گنج و سپاه

Ман эдар ба пайкору разми омадам

من ایدر به پیکار و رزم آمدم

На аз баҳри шодӣу базми омадам

نه از بهر شادی و بزم آمدم

Чу бар ҳуш май хора мечир шуд

چو بر هوش می‌خواره می چیر شد

Саронро сар аз хуррамӣ зер шуд

سران را سر از خرّمی زیر شد

Ҷаҳони паҳлавони маст бо кому ноз

جهان پهلوان مست با کام و ناز

Ба лашкари гуҳ хештан рафт боз

به لشکر گه خویشتن رفت باز

Бидон сарварон гуфт меҳроҷи шоҳ

بدان سروران گفت مهراج شاه

Чаҳ созам ки бас андакаст ин сипоҳ

چه سازم که بس اندکست این سپاه

Ба ҳар як азишон зи душмани ҳазор

به هر یک ازیشان ز دشمن هزار

Ҳамоно буд гар биҷӯе шумор

همانا بود گر بجویی شمار

Бузургонаш гуфтанд каз беш ва кам

بزرگانش گفتند کز بیش و کم

Агар бахти ёвар буд нест ғам

اگر بخت یاور بود نیست غم

Гуҳи разми пирӯзӣ аз ахтар аст

گه رزم پیروزی از اختر است

На аз ганҷ бисёр ваз лашкар аст

نه از گنج بسیار وز لشکر است

Баси андаки споҳо ки рӯзи набард

بس اندک سپاها که روز نبرد

з бисёр лашкар баровард гирд

ز بسیار لشکر برآورد گرد

Чу лашкар буд андаку ёри бахт

چو لشکر بود اندک و یار بخت

Ба аз бекарони лашкару кори сахт

به از بیکران لشکر و کار سخت

Сипоҳӣаст ин космону замин

سپاهیست این کاسمان و زمین

Битарсад зи пайкорашони рӯзи кин

بترسد ز پیکارشان روز کین

Каси ин паҳлавонро ҳам оварад нест

کس این پهلوان را هم‌آورد نیست

Ҳамаи лашкар ӯро яке мард нест

همه لشکر او را یکی مرد نیست

Ба нӯки синони баргарди зиндаи пел

به نوک سنان برگرد زنده پیل

Ба теғи оташи оради зи дарёии нил

به تیغ آتش آرد ز دریای نیل

Ба як мард гардад шикастаи сипоҳ

به یک مرد گردد شکسته سپاه

Ҳмидўнши як мард дорад нигоҳ

همیدونش یک مرد دارد نگاه

Яке марди нек аз дар корзор

یکی مرد نیک از در کارزار

Ба ҷанги андарун ба зи бади дили ҳазор

به جنگ اندرون به‌ز بد دل هزار

Ба сад лобаи заҳҳок азу хостаст

به صد لابه ضحاک ازو خواستست

Ки ин моя лашкар биёростаст

که این مایه لشکر بیاراستست

Вагарнаи ҳаме ӯ зи гардони хеш

وگرنه همی او ز گردان خویش

Фузун аз ҳазорон наёвард беш

فزون از هزاران نیاورد بیش

Мари он аждаҳоро ба гардӣу брз

مر آن اژدها را به گردی و برز

Шунидӣ ки чун кӯфти гардан ба гурз

شنیدی که‌چون کوفت گردن به‌گرز

Ббди шоду меҳроҷи лашкари бхост

ببد شاد و مهراج لشکر بخاست

Ба як ҳафтаи кор сипаҳ кард рост

به یک هفته کار سپه کرد راست

Буруни баради лашкар чу боист барад

برون برد لشکر چو بایست برد

Ҳмидўн бурун шуд сипаҳдори гирд

همیدون برون شد سپهدار گرد

Тилоия ба пеши андари эрониён

طلایه به پیش اندر ایرانیان

Буна аз басу лашкари андари миён

بُنه از بس و لشکر اندر میان

Сипаҳбад бар кӯҳӣ омад фурӯд

سپهبد بَر ِ کوهی آمد فرود

Ки бади марғзор ва Нитсаатон ва равад

که بد مرغزار و نیستان و رود

Дижами гашти меҳроҷи комди фароз

دژم گشت مهراج کآمد فراز

Чунин гуфт кои гирди гардани фароз

چنین گفت کآی گرد گردن‌فراز

Дарин беша беш магузор гом

درین بیشه بیش مگذار گام

Ки бабр баён дорад онҷои кном

که ببر بیان دارد آنجا کنام

Дижи огаҳи дадӣ саҳмгин мункираст

دژ آگه ددی سهمگین منکرست

Ба зӯру дили азҳри дадони бртрост

به زور و دل ازهر ددان برتراست

Ромади шери азу ҳркҷо бугзарад

رمد شیر ازو هرکجا بگذرد

Ба як захми пели жёни бшкрд

به یک زخم پیل ژیان بشکرد

Чунон достон омад аз гуфт шер

چنان داستان آمد از گفت شیر

Ки шоҳи ддонсти бабри далер

که شاه ددانست ببر دلیر

Гӯ паҳлавон гуфт шояд равост

گو پهلوان گفت شاید رواست

Ки дерӣаст то ҷанг бабрам ҳавост

که دیریست تا جنگ ببرم هواست

Ҳам акнӯн ба пешат шикор оварам

هم اکنون به پیشت شکار آورم

Чу бо гурзи кин корзор оварам

چو با گرز کین کارزار آورم

Ндонӣ ки шоҳи дадони сурбаи сар

ندانی که شاه ددان سربه‌سر

Бар шоҳ мардон надорад ҳунар

بر شاه مردان ندارد هنر

Бигуфт ин ва бо гурзу тиру камон

بگفت این و با گرز و تیر و کمان

Сӯии бабр ҷустан шуд андари замон

سوی ببر جستن شد اندر زمان

Бгшти он ҳамаи мурғу ганди обу не

بگشت آن همه مرغ و گند آب و نی

Надид аз дадони ҳеҷ ҷузи доғии пай

ندید از ددان هیچ جز داغی پی

Чу рӯй хур аз бими шаб зард шуд

چو روی خور از بیم شب زرد شد

зи гардуни сари рӯзи пар гирд шуд

ز گردون سر روز پر گرد شد

Биомди сӯии хаймаи ҳангоми хоб

بیآمد سوی خیمه هنگام خواب

з нодидани бабри пари хашму тоб

ز نادیدن ببر پُر خشم و تاب