Сипаҳбади зи хашм дил ошуфт ва гуфт
سپهبد ز خشم دل آشفت و گفت
Ки ҳушу хирад бо бҳў нест ҷуфт
که هوش و خرد با بهو نیست جفت
Бигӯяш сухани пеши азин дар ситез
بگویش سخن پیش ازین در ستیز
Нагуфтӣ ҳамеи ҷуз ба шамшери тез
نگفتی همی جز به شمشیر تیز
Кунун кати зи гурз ман омад наҳиф
کنون کت ز گرز من آمد نهیب
Гирифтӣ зи савганди роҳи фиреб
گرفتی ز سوگند راه فریب
Касе кӯ натарсад зи яздони пок
کسی کو نترسد ز یزدان پاک
Мар ӯро зи савганду паймон чаҳ бок
مر او را ز سوگند و پیمان چه باک
Ндонӣ ки дар доми он аждаҳо
ندانی که در دام آن اژدها
Бимонадӣ ки ҳаргиз наёбӣ раҳо
بماندی که هرگز نیابی رها
Ба гирдоби жарфи андар аз ногаҳон
به گرداب ژرف اندر از ناگهان
Фитодӣу обати гузашт аз даҳон
فتادی و آبت گذشت از دهان
Нигунсори гаштӣ ба чоҳии дароз
نگونسار گشتی به چاهی دراز
Ки ҳаргизи ниёеи азу бар фароз
که هرگز نیایی ازو بر فراز
Танат ёфт омос ва ту зи аблаҳӣ
تنت یافت آماس و تو ز ابلهی
Ҳамегирӣ омосро фарбеҳӣ
همی گیری آماس را فربهی
Ҳамеи чорасозӣ ки ман ҳинду чин
همی چاره سازی که من هند و چین
Сипорам ба чангат нахоҳад бади ин
سپارم به چنگت نخواهد بُد این
Кафӣ хок надаҳум ки бар сар кунӣ
کفی خاک ندهم که بر سر کنی
На низ оби чндонкаҳи лаб тар кунӣ
نه نیز آب چندانکه لب تر کنی
Замин чунгарӣ ҳафт кишвар ба зӯр
زمین چون گِری هفت کشور به زور
Ки чандон наёбӣ ки бошиддати гӯр
که چندان نیابی که باشدت گور
Даҳуми ганҷу ҷоҳат ба дигари касон
دهم گنج و جاهت به دیگر کسان
Баради гурги дили дидаи ?ути каркасон
برد گرگ دل دیده ات کرکسان
Бад-ӣни хираи гуфторҳои табоҳ
بدین خیره گفتارهای تباه
Нагирӣ маро дом барчин зи роҳ
نگیری مرا دام برچین ز راه
Ба ман тоҷу тахти шаҳӣ чун диҳӣ
به من تاج و تخت شهی چون دهی
Ки ҳаст аз ту худ тахти шоҳии тиҳӣ
که هست از تو خود تخت شاهی تهی
Якеро ба даҳ дар надоданд ҷой
یکی را به دِه در ندادند جای
Ҳаме гуфт бар даҳ манам кадхудоӣ
همی گفت بر ده منم کدخدای
Бамурд уштури аблаҳӣ дар рама
بمرد اشتر ابلهی در رمه
Ба дарвеши додмши гуфтои ҳама
به درویش دادمش گفتا همه
Ба домодӣ чун ту дорам умед
به دامادی چون تو دارم امید
Куҷои сохт ҳаргизи сияҳ бо сипед
کجا ساخت هرگز سیه با سپید
Ба ҳам чун буд меҳру кини гоҳи ҷанг
به هم چون بود مهر و کین گاه جنگ
Абои обгинаи куҷои сохт санг
ابا آبگینه کجا ساخت سنگ
Ки ҷӯяд ба некии зи бадхоҳи роҳ
که جوید به نیکی ز بدخواه راه
Ба девори вайрон ки гирад паноҳ
به دیوار ویران که گیرد پناه
Набошад дили ҳиндӯ аз ҳилаи пок
نباشد دل هندو از حیله پاک
На низ аз сияҳ рӯе оядаш бок
نه نیز از سیه رویی آیدش باک
зи кжрони раҳи рости ҳаргизи нхост
ز کژران رَهِ راست هرگز نخاست
На каси дам рӯбоҳ дидаст рост
نه کس دُم روباه دیدست راست
Бпўсидаҳи вази ҳам гусастаи расан
بپوسیده وز هم گسسته رسن
Ҳамеи зер чоҳам фиристӣ ба фан
همی زیر چاهم فرستی به فن
Ҳамоно гумоне ки ман кӯдакам
همانا گمانی که من کودکم
Ба дониши чунон чун ба соли андакам
به دانش چنان چون به سال اندکم
Ҳамеи бозгирӣ ба доми Чехияов
همی بازگیری به دام چکاو
Бибинӣ кунун ханҷари мағзи ков
ببینی کنون خنجر مغز کاو
Ту шоҳи ҷаҳонро бёшФтаҳ Эй
تو شاه جهان را بیاشفته ای
Фаровони Марвро бадӣ гуфта Эй
فراوان مرو را بدی گفته ای
Маро гуфт рӯ бо ту пайкор кун
مرا گفت رو با تو پیکار کن
Бигираш нигуни зинда бар дор кун
بگیرش نگون زنده بر دار کن
Ту айдун фиристӣ бар ман паём
تو ایدون فرستی بَرِ من پیام
Фарибандаи гаштӣ ба найранги хом
فریبنده گشتی به نیرنگ خام
Гумоне ки ман чун туами носипос
گمانی که من چون توام ناسپاس
Чу гурги джогоаҳи ноҳақи шинос
چو گرگ دژآگاه ناحق شناس
Ки бар меҳтари хеши бдсохтӣ
که بر مهتر خویش بدساختی
Ҳамаи ганҷ ва гоҳаш барандохтӣ
همه گنج و گاهش برانداختی
Ба зинҳори шаҳгар биёе кунун
به زنهار شه گر بیایی کنون
Ба хоҳиш бихоҳам туро зу ба хӯн
به خواهش بخواهم ترا زو به خون
Вагар ҷуз бар ин рои ронии сухан
و گر جز بر این رای رانی سخن
Бидон комдти рӯзу рӯзӣ ба бен
بدان کآمدت روز و روزی به بن
Турои зини ҳамаи шоҳӣу гиру дор
ترا زین همه شاهی و گیر و دار
Нахоҳад бадани баҳраи ҷузи тиру дор
نخواهد بُدن بهره جز تیر و دار
Фиристода бишунид пайғом ва рафт
فرستاده بشنید پیغام و رفت
Сипаҳбад бишуд назд меҳроҷи тафт
سپهبد بشد نزد مهراج تفت
Бигуфташ ҳар онч аз фириста шунӯд
بگفتش هر آنچ از فرسته شنود
Ҳамон рози номаи Марвро намӯд
همان راز نامه مرو را نمود
Чу бишунид меҳроҷ дилтанг шуд
چو بشنید مهراج دلتنگ شد
Аз андешаи рӯйиши пар аз ранг шуд
از اندیشه رویش پر از رنگ شد
Ба дил гуфт тарсам ки аз баҳри чиз
به دل گفت ترسم که از بهر چیز
Бигардад ба душмани спордм низ
بگردد به دشمن سپاردم نیز
Шубони сайр бояд вагарна ба кин
شبان سیر باید وگرنه به کین
Маин гӯсфандӣ занад бар замин
مهین گوسفندی زند بر زمین
Хуй ҳар касе дар ниҳони ошкор
خوی هر کسی در نهان آشکار
Бигардад чу гардад ҳамеи рӯзгор
بگردد چو گردد همی روزگار
Баради хоста ҳар касеро зи роҳ
بَرد خواسته هر کسی را ز راه
Кунад дӯстро душмани кӣнаи хоҳ
کند دوست را دشمن کینه خواه
Чунин гуфт к-эии гирди бедори дил
چنین گفت کای گرد بیدار دل
Бигуфт бҳўи хираи мспори дил
بگفتِ بهو خیره مسپار دل
Пазирад ба гуфтори сад чизи мард
پذیرد به گفتار صد چیز مرد
Ки натавон яке зи он ба кирдор кард
که نتوان یکی ز آن به کردار کرد
Ду сад ганҷ шояд ба гуфтор дод
دو صد گنج شاید به گفتار داد
Ки натавон яке зон ба кирдор дод
که نتوان یکی زان به کردار داد
БпзрФтни чизу гуфтори хуш
بپذرفتن چیز و گفتار خوش
Мабош эмин аз душмани кӣнаи каш
مباش ایمن از دشمن کینه کش
Ба гуфтори ғӯли одамиро зи роҳ
به گفتار غول آدمی را ز راه
Ба хушӣ фиребад кунад пас табоҳ
به خوشی فریبد کند پس تباه
Наёяд зи душман ба дили дӯстӣ
نیاید ز دشمن به دل دوستی
Агар чанд бо ӯ зи ҳам пӯстӣ
اگر چند با او ز هم پوستی
Агар кишвару ганҷ боядат ҷуст
اگر کشور و گنج بایدت جست
Ҳамаи кишвару ганҷи ман зи он тест
همه کشور و گنج من ز آنِ تست
Ҳам аз кони ёқӯту дарёӣ дар
هم از کان یاقوت و دریای دُر
Ҳамеи ганҷ ман ҳаст окандаи пар
همی گنج من هست آکنده پُر
Ҳар онч аз бҳўи коми дорӣу рой
هر آنچ از بهو کام داری و رای
Се чандонат пеш ман ояд ба ҷой
سه چندانت پیش من آید به جای
Задани чӯби сахт аз яке дӯстдор
زدن چوب سخت از یکی دوستدار
Ба аз бӯсаи душмани зишти кор
به از بوسه دشمن زشت کار
Кашидӣ ғам ва ёфтӣ коми хеш
کشیدی غم و یافتی کام خویش
Макун зишти номи шаҳу номи хеш
مکن زشت نام شه و نام خویش
Сипаҳбади лаб аз ханда бикшод ва гуфт
سپهبد لب از خنده بگشاد و گفت
Казин ғам макун бо дили андешаи ҷуфт
کزین غم مکن با دل اندیشه جفت
Ман аз беша бо шер кӯшам ҳаме
من از بیشه با شیر کوشم همی
Бар оташи буми хори пӯшами ҳаме
بر آتش بوم خار پوشم همی
Нуҳуми дида дар пои пели жён
نهم دیده در پای پیل ژیان
Напечам сар аз рои шоҳи ҷаҳон
نپیچم سر از رای شاه جهان
Бар мо чаҳ баргаштан аз шоҳи хеш
بَرِ ما چه برگشتن از شاهِ خویش
Чаҳ баргаштан аз роҳи яздону кеш
چه برگشتن از راه یزدان و کیش
Ба сари мари марои тоҷи фармони тест
به سر مر مرا تاج فرمان تست
Ба гардани дирами тавқи паймони тест
به گردن دَرم طوق پیمان تست
Сипоси турои чокарам то зем
سپاس ترا چاکرم تا زیم
Ба дидаи рӯм ҳар куҷо тозем
به دیده روم هر کجا تازیم
Ғами он касе хӯрдани ойин буд
غم آن کسی خوردن آیین بود
Ки ӯ бар ғамат низ ғамгин буд
که او بر غمت نیز غمگین بود
зи чоҳӣ ки хӯрдӣ азу оби пок
ز چاهی که خوردی از و آب پاک
Нишоед фикандан дару сангу хок
نشاید فکندن در و سنگ و خاک
Дилашро ба ҳар хӯбӣ ором дод
دلش را به هر خوبی آرام داد
Шуд ва буд бо ком то бомдод
شد و بود با کام تا بامداد
Ҳамон шаби гроҳўни гардани фароз
همان شب گراهون گردن فراز
зи тороҷ бо хеле омад фароз
ز تاراج با خیلی آمد فراز
Тании ҳафтсад беш бурноу пер
تنی هفتصد بیش برنا و پیر
Ба ҳам карда аз ҳиндӯони дастгир
به هم کرده از هندوان دستگیر
Ба чангол ҳар як сиррии пари зи хӯн
به چنگال هر یک سری پر ز خون
Сиррии дигар аз гардани андари нигун
سری دیگر از گردن اندر نگون
Азин тозаш огаҳ набад паҳлавон
ازین تازش آگه نبد پهلوان
Чу гашти огаҳ ошуфта шуд баргӯон
چو گشت آگه آشفته شد برگوان
Ки чандини сипаҳи пешу кини охтн
که چندین سپه پیش و کین آختن
Шуморо чаҳ кораст бар тохтан
شما را چه کارست بر تاختن
Пас аз ногаҳон душман ояд ба ҷанг
پس از ناگهان دشمن آید به جنگ
Ҳама номҳо бозгардад ба нанг
همه نامها بازگردد به ننگ
зи беруни лшкргаҳ ар низ пой
ز بیرون لشکرگه ار نیز پای
Наад кас набинад ҷуз аз дори ҷой
نهد کس نبیند جز از دار جای
Пас он бастагонро ҳам аз гирди роҳ
پس آن بستگان را هم از گرد راه
Фиристод наздики меҳроҷи шоҳ
فرستاد نزدیک مهراج شاه
Ва зи он сӯи бҳў чун фириста расед
و ز آن سو بهو چون فرسته رسید
Ғамии гашти кони зишт посух шунид
غمی گشت کآن زشت پاسخ شنید
Беандоза кард аз сарони анҷуман
بی اندازه کرد از سران انجمن
Чунин гуфт бо ҳар ки бади рои зан
چنین گفت با هر که بُد رای زن
Ки аз дӯзахи аҳрӣмани оҳанги мо
که از دوزخ اهریمن آهنگ ما
Гирифту сипаҳи сохт бар ҷанги мо
گرفت و سپه ساخت بر جنگ ما
Бимонадем дар коми шери нижанд
بماندیم در کام شیر نژند
Фитодем бо дев дар дасти банд
فتادیم با دیو در دست بند
Агар чанд бо мо басӣ лашкараст
اگر چند با ما بسی لشکرست
Азин зоўлии ранҷи мо бе мараст
ازین زاولی رنج ما بی مرست
ПзирФтмши духт ва бисёр чиз
پذیرفتمش دخت و بسیار چیز
Ҳамон кишвару ганҷу динор низ
همان کشور و گنج و دینار نیز
Ба дили тамаъи динори норади ҳаме
به دل طمع دینار نارد همی
Ҳамаи тухми пайкори корди ҳаме
همه تخم پیکار کارد همی
Кунун аз шумо ҳар ки аз баҳри ном
کنون از شما هر که از بهر نام
Марин зоўлиро срорд ба дом
مرین زاولی را سرآرد به دام
Буд ӯ сипаҳдору домоди ман
بود او سپهدار و داماد من
Ннозди магар зу дили шоди ман
ننازد مگر زو دل شاد من
Сабк зон миёни мбтри бади нажод
سبک زان میان مبتر بد نژاد
Баромад ба пойу замин бӯса дод
برآمد به پای و زمین بوسه داد
Ба овоз гуфт эй шаҳи номҷўӣ
به آواز گفت ای شه نامجوی
зи иктн чаҳ чандин буд гуфту гӯй
ز یکتن چه چندین بود گفت و گوی
Чу хур баркашад теғи заррин ба гоҳ
چو خور برکشد تیغ زرّین به گاه
Ба хам дар шавад тоҷи симини моҳ
به خم در شود تاج سیمین ماه
Ману дашти новирд ва ин зоўлӣ
من و دشت ناورد و این زاولی
Ба кафи теғу зиро буриши коўлӣ
به کف تیغ و زی را برش کاولی
Напечам Аннан зу на аз лашкараш
نپیچم عنان زو نه از لشکرش
Магар бар синони пешати орми сараш
مگر بر سنان پیشت آرم سرش
Ҳаме гуфту марг аз ниҳон дар ситез
همی گفت و مرگ از نهان در ستیز
Ҳаме кард бар ҷонаши чанголи тез
همی کرد بر جانش چنگال تیز
Ҳамаи шаби барин рӯй ронданди рой
همه شب برین روی راندند رای
Гуҳ рӯз шуд ҳар касе бози ҷой
گه روز شد هر کسی باز جای