Бҳў гуфт бо бастаи душман ба пеш
بهو گفت با بسته دشمن به پیش
Сухани гуфтани осон буд кам ва беш
سخن گفتن آسان بود کم و بیش
Тавон гуфт бад бо забунони далер
توان گفت بد با زبونان دلیر
Забон чира гардад чу шуд дасти чир
زبان چیره گردد چو شد دست چیر
Бунаи номи девона бар ҳӯшёр
بنه نام دیوانه بر هوشیار
Пас он гоҳ бар кўдконсти кор
پس آن گاه بر کودکانست کار
Турои подшоҳӣ ба ман гашти рост
ترا پادشاهی به من گشت راست
Валек аз хуии бади туро кас нахост
ولیک از خوی بد ترا کس نخواست
Гуҳар гар набудам ҳунари бади басӣ
گهر گر نبودم هنر بُد بسی
Азин рӯйро хостам ҳар касе
ازین روی را خواستم هر کسی
Ба зӯру ҳунари подшоҳӣу тахт
به زور و هنر پادشاهی و تخت
Наёбад касе ҷуз ба фархундаи бахт
نیابد کسی جز به فرخنده بخت
Ҳунари бади марои бахт фаррух набӯд
هنر بُد مرا بخت فرخ نبود
Чу бошад ҳунар бахт набӯд чаҳ суд
چو باشد هنر بخت نبود چه سود
Ҳунарҳо зи бахти бади оҳӯ буд
هنرها ز بخت بد آهو بود
зи бахти оварони зишти некӯ буд
ز بخت آوران زشت نیکو بود
Падар низ пандати ҳам аз бим гуфт
پدر نیز پندت هم از بیم گفت
Ки бо ман ҳунар бештар дид ҷуфт
که با من هنر بیشتر دید جفت
Ба ман буд шоҳии сазовортар
به من بود شاهی سزاوارتر
Ки дорам ҳунар аз ту бисёр тар
که دارم هنر از تو بسیار تر
Ту додӣ срндиб аз он пас ба ман
تو دادی سرندیب از آن پس به من
Фикандем давр аз бар хештан
فکندیم دور از بر خویشتن
Пас андари ниҳони хӯни ман хостӣ
پس اندر نهان خون من خواستی
Набад суд ҳар чораи коростӣ
نبد سود هر چاره کآراستی
Ман аз бим бар ту сипаҳи сохтам
من از بیم بر تو سپه ساختم
Ҳамаи ганҷу гоҳат бар андохтам
همه گنج و گاهت بر انداختم
Чу шоҳят яксар маро хост шуд
چو شاهیت یکسر مرا خواست شد
Азин зобулии кори ту рост шуд
ازین زابلی کار تو راست شد
Агар номадӣ ӯ ба фарёди ту
اگر نامدی او به فریاد تو
Бадӣ кам кунун беху бунёди ту
بُدی کم کنون بیخ و بنیاد تو
Ту будӣ ба пешами сарафкандаи паст
تو بودی به پیشم سرافکنده پست
Чунон чун манам пеши ту бастаи даст
چنان چون منم پیش تو بسته دست
Бишуд тунди меҳроҷу гуфтои дурӯғ
بشد تند مهراج و گفتا دروغ
Бар рост ҳаргиз нагирад фурӯғ
بَرِ راست هرگز نگیرد فروغ
Падарати онкӣ зу нозаш ва ном туаст
پدرت آنکه زو نازش و نام توست
Ниёии марои пилбони бади нахуст
نیای مرا پیلبان بُد نخست
Гуҳӣ чанд сарҳанг даргоҳ шуд
گهی چند سرهنگ درگاه شد
Пас он гуҳи срндибро шоҳ шуд
پس آن گه سرندیب را شاه شد
Ту дар пои пелони бадии хошаҳи рўб
تو در پای پیلان بُدی خاشه روب
Кўораҳи кашии пеша бо ранҷу кӯб
کواره کشی پیشه با رنج و کوب
Чу рафт ӯ баҷояши турои хостам
چو رفت او بجایش ترا خواستم
Шаҳии додмт карт оростам
شهی دادمت کارت آراستم
Кунун кати нишондами биҷои шаҳӣ
کنون کت نشاندم بجای شهی
Ҳамеи ҷои ман хоҳӣ аз ман тиҳӣ
همی جای من خواهی از من تهی
Касе каш буд дида аз шарми пок
کسی کش بود دیده از شرم پاک
з ҳар зишт гуфтан наёядаш бок
ز هر زشت گفتن نیایدش باک
Бтар ҳар замони мардуми бдгҳр
بتر هر زمان مردم بدگهر
Ки гӯсола ҳар чанд маи гов тар
که گوساله هر چند مِه گاو تر
Барошуфт Гаршосб аз кину хашм
برآشفت گرشاسب از کین و خشم
Бузад бар бҳўи бонг ва бар тофт чашм
بزد بر بهو بانگ و برتافت چشم
Бифармуд то ҳар ки бадхоҳу дӯст
بفرمود تا هر که بدخواه و دوست
зи силӣ ба гарданаши бурданди пӯст
ز سیلی به گردنش بردند پوست
Дрокнди хокаш ба кому даҳан
درآکند خاکش به کام و دهن
Ббрднд бар дасту гардани расан
ببردند بر دست و گردن رسن
Ҳмидўн ба бандаш ҳаме доштанд
همیدون به بندش همی داشتند
Бирав чанд доранда багумоштанд
برو چند دارنده بگماشتند
Ҳамон гоҳи зангии замин бӯса дод
همان گاه زنگی زمین بوسه داد
Ба Гаршосб бар офарин кард ёд
به گرشاسب بر آفرین کرد یاد
Бадв гуфт доне ки аз рӯй бахт
بدو گفت دانی که از روی بخت
зи ман бад ки шуд бар бҳўи кори сахт
ز من بُد که شد بر بهو کار سخت
Бадви раҳнамӯнии миннати сохтам
بدو رهنمونی منت ساختم
Чу бастяш бар дӯши ман тохтам
چو بستیش بر دوش من تاختم
Дигар кам ҳама хирад кардӣ даҳан
دگر کم همه خرد کردی دهن
Ба сесад манӣ мушти дандони шикан
به سیصد منی مشت دندان شکن
Маро то буми зиндау ҳўшмст
مرا تا بوم زنده و هوشمست
Туфи мушти ту дар баннои гўшмст
تف مشت تو در بنا گوشمست
Кунунгар бад-ӣни бандаи рой оварӣ
کنون گر بدین بنده رای آوری
Сазад кончаҳ гуфтӣ ба ҷой оварӣ
سزد کانچه گفتی به جای آوری
Сипаҳбад бихандеду бнўохтш
سپهبد بخندید و بنواختش
Сазои халъату борагии сохташ
سزا خلعت و بارگی ساختش
Миёни бузургонаш солор кард
میان بزرگانش سالار کرد
Дирафшу сипоҳаш падедор кард
درفش و سپاهش پدیدار کرد
Чунин буд гетӣ ва чунин буд
چنین بود گیتی و چونین بود
Гуҳаши меҳрбонӣу гуҳи кин буд
گهش مهربانی و گه کین بود
Якеро диҳад ранҷу баради зи ганҷ
یکی را دهد رنج و بُرّد ز گنج
Якеро диҳад ганҷи нобардаи ранҷ
یکی را دهد گنج نابرده رنج
Ҳамаи кораши ошӯбу пндоштист
همه کارش آشوب و پنداشتیست
Азуи оштии ҷанг ва ҷанг оштӣаст
ازو آشتی جنگ و جنگ آشتیست
Кро беш бахшад бузургӣу ноз
کرا بیش بخشد بزرگی و ناز
Фузунтар диҳад ранҷу гарму гудоз
فزونتر دهد رنج و گرم و گداز
Дарав ҳар ки гӯйии тан осон тараст
درو هر که گویی تن آسان ترست
Ҳамӯ беш бо ранҷ ва дардисараст
همو بیش با رنج و دردسرست
Тавон хуи азу даст бардоштан
توان خو ازو دست برداشتن
Вазин хуи ншоидши бргоштн
وزین خو نشایدش برگاشتن
Аз он пас бҳў чун ба банди аўФтод
از آن پس بهو چون به بند اوفتاد
Сипаҳдору меҳроҷи гаштанди шод
سپهدار و مهراج گشتند شاد
Ҳамаи шаб ба равад ва май длФрўз
همه شب به رود و می دلفروز
Ббўднд то бар зад аз хоки рӯз
ببودند تا بر زد از خاک روز
Чу гардуни пирӯза аз ҷавшанаш
چو گردون پیروزه از جوشنش
Бикунади он ҳамаи кавкаби равшанаш
بکند آن همه کوکب روشنش
Сипоҳи бҳўи размро кард рой
سپاه بهو رزم را کرد رای
Кашиданд сафи пеши пардаи сарой
کشیدند صف پیش پرده سرای
Ндидндшу ҷуст ҳар каси басӣ
ندیدندش و جست هر کس بسی
Фитоданд азу дар гумон ҳар касе
فتادند ازو در گمان هر کسی
Ки бигурехт дар шаби ниҳон аз сипоҳ
که بگریخت در شب نهان از سپاه
Вагар шуд ба зинҳори меҳроҷи шоҳ
وگر شد به زنهار مهراج شاه
зи ҷон яксар умед бардоштанд
ز جان یکسر امّید برداشتند
Силеҳу бунаи поки бгзоштнд
سلیح و بُنه پاک بگذاشتند
Гурезони сӯии бешау дашту кӯҳ
گریزان سوی بیشه و دشت و کوه
Ниҳоданд сарҳо гаравҳо гуруҳ
نهادند سرها گروها گروه
Далерони Эрон ҳар онкас ки буд
دلیران ایران هر آنکس که بود
Пай гирдашон барграфтанд зуд
پی گردشان برگرفتند زود
Ниҳоданд ҷангии ситезандагон
نهادند جنگی ستیزندگان
Синон дар қафои гурезандагон
سنان در قفای گریزندگان
Фиканданд чандон азишон нигун
فکندند چندان ازیشان نگون
Ки бади кушта ҳар сӯи се манзили фузун
که بُد کشته هر سو سه منزل فزون
Ҷаҳон буд пари хаймау чорпоӣ
جهان بود پر خیمه و چارپای
Силеҳу бунаи поки монда ба ҷой
سلیح و بنه پاک مانده به جای
зи харгоҳи вази фарши вази симу зар
ز خرگاه وز فرش وز سیم و زر
зи дръ ва з хуфтон зи худу сипар
ز درع و ز خفتان ز خود و سپر
Ҳама ҳар чаҳ бади биркау дашту ғор
همه هر چه بُد برکه و دشت و غار
Силеҳи набардии ҳазорон ҳазор
سلیح نبردی هزاران هزار
Ҳаме гирд карданд беш аз ду моҳ
همی گرد کردند بیش از دو ماه
Яке кӯҳ бад саркашеда ба моҳ
یکی کوه بُد سرکشیده به ماه
Ки пелӣ ба гардиш ба рӯзи дароз
که پیلی به گردش به روز دراز
Нагаштӣ нарафтяш мурғ аз фароз
نگشتی نرفتیش مرغ از فراز
Сипаҳбади баин бар гузид аз миён
سپهبد بهین بر گزید از میان
Бубахшед дигар бар эрониён
ببخشید دیگر بر ایرانیان
Ҳамонҷои яке ҳафтаи дили шодком
همانجا یکی هفته دل شادکام
Бросўд бо бахшиш ва раваду ҷом
برآسود با بخشش و رود و جام
Чу ҳафтаи саромад ба меҳроҷ гуфт
چو هفته سرآمد به مهراج گفت
Ки ин кор бо коми дили гашти ҷуфт
که این کار با کام دل گشت جفت
Бифармоед ар низ корӣаст шоҳ
بفرماید ار نیز کاریست شاه
Вагар нест дастур бошад ба роҳ
وگر نیست دستور باشد به راه
Бадв гуфт меҳроҷ каз фари бахт
بدو گفت مهراج کز فرّ بخت
з ту ёфтам подшоҳӣу тахт
ز تو یافتم پادشاهی و تخت
Намондаст кории физояндаи ном
نماندست کاری فزاینده نام
Кунун чун бҳўро фикандӣ ба дом
کنون چون بهو را فکندی به دام
Писар бо бародараш ҳар ду ба ҳам
پسر با برادرش هر دو به هم
Срндиб доранд бо боду дам
سرندیب دارند با باد و دم
Рӯем андарин чора афсун кунем
رویم اندرین چاره افسون کنیم
зи чанголашони шаҳр берун кунем
ز چنگالشان شهر بیرون کنیم
Ҷаҳони паҳлавони гирди грднФроз
جهان پهلوان گرد گردنفراز
Чу бишунид гуфтори меҳроҷи боз
چو بشنید گفتار مهراج باز
Асирон ҳар онкас ки омад ба мушт
اسیران هر آنکس که آمد به مشت
Кро кишт боист яксар бикушт
کرا کشت بایست یکسر بکشت
Бҳўро ба хорӣу банди гарон
بهو را به خواری و بند گران
Ба дижҳо фиристод бо дигарон
به دژها فرستاد با دیگران
Вази онҷои сипаҳи баради зии Зангбор
وز آنجا سپه برد زی زنگبار
Бишуд то ҷзирӣ ба дарёи канор
بشد تا جزیری به دریا کنار
Пар аз кӯҳу бешаи ҷзирии фарох
پر از کوه و بیشه جزیری فراخ
Дарахташи ҳамаи авди густардаи шох
درختش همه عود گسترده شاخ
Киаш кони арзиру алмос буд
کُهش کان ارزیر و الماس بود
Ҳамаи бешааш ҷои нснос буд
همه بیشه اش جای نسناس بود
зи гардиши садафи бекарони рехта
ز گِردش صدف بیکران ریخته
Ба гули мавҷи дарёи бромихтаҳ
به گل موج دریا برآمیخته
Сипоҳи он садафҳо ҳаме кофтанд
سپاه آن صدف ها همی کافتند
Ба харвор дар ҳар касе ёфтанд
به خروار دُر هر کسی یافتند
Чунон буд азу ҳар дар шоҳвор
چنان بود ازو هر دُر شاهوار
Куҷо жола гардад сиришки баҳор
کجا ژاله گردد سرشک بهار
Чу сесад ҳазор аз дар тоҷ буд
چو سیصد هزار از دَرِ تاج بود
Ки дар панҷ як баҳри меҳроҷ буд
که در پنج یک بهر مهراج بود
Ба Гаршосб бахшед пок ончӣ ёфт
به گرشاسب بخشید پاک آنچه یافت
Вази онҷои сӯии роҳи дарёи шитофт
وز آنجا سوی راه دریا شتافت
Ба як кӯҳашони ҷои ором буд
به یک کوهشان جای آرام بود
Куҷои ном ӯ зоти авҳом буд
کجا نام او ذات اوهام بود
Ба назд срндиби кӯҳии баланд
به نزد سرندیب کوهی بلند
Пар аз бешау мардуми киштманд
پر از بیشه و مردم کشتمند
зи ғаввоси диданди мардии ҳазор
ز غواص دیدند مردی هزار
Радаи сохтаи гирди дарёи канор
رده ساخته گرد دریا کنار
Гуруҳе шудаи зоби ҷӯёни садаф
گروهی شده زآب جویان صدف
Гуруҳеи садафи кофи ханҷар ба каф
گروهی صدف کاف خنجر به کف
Сипаҳдори меҳроҷу чандини гуруҳ
سپهدار مهراج و چندین گروه
Ситоданд назораи шани гирди кӯҳ
ستادند نظاره شان گرد کوه
з дар ончӣ некӯтар омад ба даст
ز دُر آنچه نیکوتر آمد به دست
Гузиданд беш аз ду сад бори шаст
گزیدند بیش از دو صد بار شست
Ба меҳроҷ доданду меҳроҷи шоҳ
به مهراج دادند و مهراج شاه
Ба Гаршосб бахшеду Эрони сипоҳ
به گرشاسب بخشید و ایران سپاه
Ҳамон гуҳи ғаривии зи лашкари бхост
همان گه غریوی ز لشکر بخاست
Кзоини беша ногоҳ бар дасти рост
کزاین بیشه ناگاه بر دست راست
Давиданд ду дев ва аз мо ду мард
دویدند دو دیو و از ما دو مرد
Рабуданду бурданд ва киштанд ва хӯрд
ربودند و بردند و کشتند و خورد
Сипаҳбади сабки ҷуст бо гурзи ҷанг
سپهبد سبک جست با گرز جنگ
Бапушед дръу миёни басти танг
بپوشید درع و میان بست تنگ
Яке гуфт тундӣ макун бо ғарив
یکی گفت تندی مکن با غریو
Дарин беша нснос бошад на дев
درین بیشه نسناس باشد نه دیو
Ба болои якояк чу сарви баланд
به بالا یکایک چو سرو بلند
Ба андоми пари мӯӣ чун гўспнд
به اندام پر موی چون گوسپند
Ҳамаи сурхи мӯӣу ҳамаи сабзи мӯӣ
همه سرخ موی و همه سبز موی
Ду сӯии қафои чашм ва ду сӯй рӯй
دو سوی قفا چشم و دو سوی روی
Ба андоми ҳам модаи ҳам низ нар
به اندام هم ماده هم نیز نر
Ҳаме бача зойанд чун икдгр
همی بچه زایند چون یکدگر
Ду зишон дар оранди пелӣ ба зер
دو زیشان در آرند پیلی به زیر
Кашанд ва хуранд ва нигараданд сайр
کشند و خورند و نگردند سیر
Яке ба зи мо сад ба ҷангу ситез
یکی به ز ما صد به جنگ و ستیز
Фузунашони так аз тозии аспони тез
فزونشان تک از تازی اسپان تیز
Сипаҳбад ба додар савганд хӯрд
سپهبد به دادار سوگند خورد
Ки имрӯз танҳо намоями набард
که امروز تنها نمایم نبرد
Кашам ҳар чаҳ нснос оядам пеш
کُشم هر چه نسناس آیدم پیش
Агар сад ҳазоранду зин низ беш
اگر صد هزارند و زین نیز بیش
Бигуфт ин ва шуд сӯии бешаи дмон
بگفت این و شد سوی بیشه دمان
Ҳамеи гашт бо гурзу тиру камон
همی گشت با گرز و تیر و کمان
зи нснос шаш дид ҷое ба ҳам
ز نسناس شش دید جایی به هم
Яке пели куштаи даридаи шикам
یکی پیل کشته دریده شکم
Чу дидандаш аз ҷойгаҳ тохтанд
چو دیدندش از جایگه تاختند
зи пиромнш ҷанг барсохтанд
ز پیرامنش جنگ برساختند
Ба ханҷари дуро пой бификанаду даст
به خنجر دو را پای بفکند و دست
Дуро зери гурз гарон кард паст
دو را زیر گرز گران کرد پست
Ду бо хашму кин зу дар овехтанд
دو با خشم و کین زو در آویختند
Ба дандон аз он хӯн ҳаме рехтанд
به دندان از آن خون همی ریختند
Бузад ҳар дуро ханҷари дили шикоф
بزد هر دو را خنجر دل شکاف
Бдридшон аз гулӯ то ба ноф
بدریدشان از گلو تا به ناف
Саронишон ба лашкар гуҳ оварад шод
سرانشان به لشکر گه آورد شاد
Ба базми андаруни пеши гардони ниҳод
به بزم اندرون پیش گردان نهاد
Бимонаданд азуи хираи дил ҳар касе
بماندند ازو خیره دل هر کسی
Бад аз ҳар забони офариниши басӣ
بُد از هر زبان آفرینش بسی
Бифармуд то пӯстҳошон ба гоҳ
بفرمود تا پوستهاشان به گاه
Ба киштии кашанди андари окандаи коҳ
به کشتی کشند اندر آکنده کاه