Ҷудо файласуфанд дигари гуруҳ

جدا فیلسوفند دیگر گروه

Ҷаҳон аз стиҳндгишони сутӯҳ

جهان از ستیهندگیشان ستوه

Ки гӯйанд кин гетӣ айдун ба пой

که گویند کاین گیتی ایدون به پای

Ҳамеша бадв низ бошад ба ҷой

همیشه بدو نیز باشد به جای

Гумонишон чунинаст дар гуфт хеш

گمانشان چنینست در گفت خویش

Бар он кин ҷаҳони бад ҳамеша зи пеш

بر آن کاین جهان بُد همیشه ز پیش

Ки бар эзад ин гуфт натавон ба низ

که بر ایزد این گفت نتوان به نیز

Ки бади подшоу нбдши инчи чиз

که بُد پادشا و نبدش ایچ چیز

Бикради он гуҳ айдун ҷаҳонии шигифт

بکرد آن گه ایدون جهانی شگفت

Ки то подшо шуд бузургӣ гирифт

که تا پادشا شد بزرگی گرفت

Чунон бад ки ҳамвора бади подшо

چنان بُد که همواره بد پادشا

Азу подшоиӣ набошад ҷудо

ازو پادشایی نباشد جدا

Раҳ ман ҳаминасту гуфтори ман

ره من همینست و گفتار من

Валикини ҷзоинсти дидори ман

ولیکن جزاینست دیدار من

Бар ман ҷаҳонаст дигари яке

بَرِ من جهان است دیگر یکی

Ки ҳаст ин ҷаҳон назд он андакӣ

که هست این جهان نزد آن اندکی

Аз онҷост афтодани ҷони мо

از آنجاست افتادن جان ما

Дарин тираи гетӣ ки зиндони мо

درین تیره گیتی که زندان ما

Ҷаҳони чори табъ ва сатторасту чарх

جهان چار طبع و ستارست و چرخ

Пас ӣнони з дониш надоранд брх

پس اینان ز دانش ندارند برخ

На гуё , на бино , на донишваранд

نه گویا ، نه بینا ، نه دانشورند

На ҷуфти хирад , наз ҳунар раҳбаранд

نه جفت خرد، نز هنر رهبرند

зи иксў буд ҷунбиши табъи рост

ز یکسو بود جنبش طبع راست

Чунон ҷунбад ин ҷон ки ӯро ҳавост

چنان جنبد این جان که او را هواست

Марин ҷони моро гуҳар дигараст

مرین جان ما را گهر دیگرست

Ки бино ва гуё ва донишвараст

که بینا و گویا و دانشورست

Пас ӯ нест аз гавҳари ин ҷаҳон

پس او نیست از گوهر این جهان

Дигар ҷойгоҳаст ӯро ниҳон

دگر جایگاهست او را نهان

Аз он сон ки бад пеш гашта шудаст

از آن سان که بُد پیش گشته شدست

Дарин табъ гетӣ сиришта шудаст

درین طبع گیتی سرشته شدست

Хўро ҳар чаҳ бинии ту аз кам ва беш

خورا هر چه بینی تو از کم و بیش

Кунад ҳамчуи худ ҳар яке хӯрд хеш

کند همچو خود هر یکی خورد خویش

Агар ҷонвари сад буд гӯнаи гаван

اگر جانور صد بود گونه گون

зи як чизашон хӯрд набӯд фузун

ز یک چیزشان خورد نبود فزون

Хуранд он яке чизро тан ба тан

خورند آن یکی چیز را تن به تن

Кунад ҳар як аз хӯрда чун хештан

کند هر یک از خورده چون خویشتن

Хӯрд растанӣ аз замини обу хок

خورد رستنی از زمین آب و خاک

Кунад ҳамчуи худ ҳар чаҳро хӯрд пок

کند همچو خود هر چه را خورد پاک

Гёро гёхўор чун хӯрд кард

گیا را گیاخوار چون خورد کرد

Кунад боз чун хештан ҳар чаҳ хӯрд

کند باز چون خویشتن هر چه خورد

Хӯрд мари гёхўорро одамӣ

خورد مر گیاخوار را آدمی

Дарорадаш дар пайкари мардумӣ

درآردش در پیکر مردمی

зи хоки сияҳ то ба мардуми фароз

ز خاک سیه تا به مردم فراز

Расад пояи пояи ҳаме то фароз

رسد پایه پایه همی تا فراز

Марин пойҳоро гузорад ҳаме

مرین پایها را گذارد همی

Бронсон ки яздонаш дорад ҳаме

برآنسان که یزدانش دارد همی

Гирифтор монадаст дар кори хеш

گرفتار ماندست در کار خویش

Расида ба подоши кирдори хеш

رسیده به پاداش کردار خویش

Валикин чу афтода шуд дар замӣ

ولیکن چو افتاده شد در زمی

Нахустин буд пояи растанӣ

نخستین بود پایه رستنی

Нигун бошад онҷо ба хоки андарун

نگون باشد آنجا به خاک اندرون

Ки ҳар растанӣ май баради сарнигӯн

که هر رستنی می برد سرنگون

Чу андари гёхўор пайдо шавад

چو اندر گیاخوار پیدا شود

Муъаллақи сараши сӯй паҳно шавад

معلق سرش سوی پهنا شود

Чу дар мардум ояд падедори боз

چو در مردم آید پدیدار باز

Шавад зини ду пастии сараши барфароз

شود زین دو پستی سرش برفراز

Вази он пас бар аз одамӣ поя нест

وز آن پس بر از آدمی پایه نیست

Ки дар ҷонвар беш азин моя нест

که در جانور بیش ازین مایه نیست

Чу омад дарин пайкар ва рост хост

چو آمد درین پیکر و راست خاست

Ба эзад расадгар буд поку рост

به ایزد رسد گر بود پاک و راست

Ба дод ва ба дайн ронад ойину роҳ

به داد و به دین راند آیین و راه

Ҳам эзади шиносади бидонади илоҳ

هم ایزد شناسد بداند اله

Ҳам огоҳ гардад ки чун бади нахуст

هم آگاه گردد که چون بُد نخست

Биҳишти барин ҷой ёбад дуруст

بهشت برین جای یابد درست

Вар аз дайн буд давру нохуби кор

ور از دین بود دور و ناخوب کار

Ба дӯзах буд ҷовдони пойдор

به دوزخ بود جاودان پایدار

Дарин раҳ сухан ҳаст дигар наҳуфт

درین ره سخن هست دیگر نهفت

Валикини фузуни зин ншоидш гуфт

ولیکن فزون زین نشایدش گفت

Агар хоҳии он ҷуст бояд басӣ

اگر خواهی آن جست باید بسی

Магари аўФтди кати намояд касе

مگر اوفتد کت نماید کسی

зи ман ҳар чаҳ пурседӣ аз кам ва беш

ز من هر چه پرسیدی از کمّ و بیش

Бигуфтам туро чун шунидам зи пеш

بگفتم ترا چون شنیدم ز پیش

Агар чанд дониш бар мо басаст

اگر چند دانش بَر ما بسست

Худованди донотар аз ҳар касаст

خداوند داناتر از هر کسست

Тугар чанд бисёр донеи сухан

تو گر چند بسیار دانی سخن

Ҳамон бештар каш ндонӣ зи бен

همان بیشتر کش ندانی ز بن

Ҳамаи донишӣ бо хдоисту бас

همه دانشی با خدایست و بس

Надонад наонаш ҷузви ҳечкас

نداند نهانش جزو هیچکس