з ҳар донишӣ чист беҳтари нахуст

ز هر دانشی چیست بهتر نخست

Чаҳ чизи он ки донист натавон дуруст

چه چیز آن که دانست نتوان درست

Ба мо чист наздиктар дар ҷаҳон

به ما چیست نزدیکتر در جهان

Ҳамон давртар низ вази мо ниҳон

همان دورتر نیز وز ما نهان

Бтар душман ва нектар дӯст чист

بتر دشمن و نیکتر دوست چیست

Сар ҳар дурустӣ ва ҳар дард чист

سرِ هر درستی و هر درد چیست

Баин родии он кат кунад никном

بهین رادی آن کت کند نیکنام

Чаҳ сону тавонгартарин каси кадом

چه سان و توانگر ترین کس کدام

Дил кист ҳамвора мондаи нижанд

دل کیست همواره مانده نژند

Крои донеи эмин ба ҷон аз газанд

کرا دانی ایمن به جان از گزند

Чаҳ чизи он ки ёвар нахоҳад касе

چه چیز آن که یاور نخواهد کسی

Чаҳ чизи он ки бо ёр бояд басӣ

چه چیز آن که با یار باید بسی

Чаҳ доне ки аз гетии он нектар

چه دانی که از گیتی آن نیکتر

Чаҳ чизи он ки шуд боз ноед дигар

چه چیز آن که شد باز ناید دگر

Чаҳ бешаст дар мо ва чаҳ камтараст

چه بیشست در ما و چه کمترست

Чаҳ гавҳар ки беҳтари з ҳар гавҳараст

چه گوهر که بهتر ز هر گوهرست

Чаҳ нарми он ки зи оҳани басии сахт тар

چه نرم آن که ز آهن بسی سخت تر

Ҳам аз мардумон кист бебахт тар

هم از مردمان کیست بی بخت تر

Ма аз кӯҳи вази ваии гаронтар чаҳ чиз

مه از کوه وز وی گرانتر چه چیز

Ба нерутарин кас кадомаст низ

به نیروترین کس کدامست نیز

Ба гетии сиёҳии зи зангӣ чаҳ беш

به گیتی سیاهی ز زنگی چه بیش

Ки бетарсу эмини зи яздони хеш

که بی ترس و ایمن ز یزدان خویش

зи рӯзӣу дониш чаҳ коҳад бигӯӣ

ز روزی و دانش چه کاهد بگوی

Чаҳ чиз оварад бештари ғам ба рӯй

چه چیز آورد بیشتر غم به روی

Брҳмн чунин гуфт к-эии раҳнамӯн

برهمن چنین گفت کای رهنمون

Шинави посух ҳар чаҳ гуфтӣ кунун

شنو پاسخ هر چه گفتی کنون

зи дониши нахуст ончӣ ояд ба кор

ز دانش نخست آنچه آید به کار

Баин ҳаст донистани кирдигор

بهین هست دانستن کردگار

Дигар он ки натавонаш донист рост

دگر آن که نتوانش دانست راست

Бузургӣу хӯбии яздони мост

بزرگی و خوبی یزدان ماست

Ба мо марги наздиктар бе гумон

به ما مرگ نزدیکتر بی گمان

Ки бимаст коед замон то замон

که بیمست کاید زمان تا زمان

зи рӯзии мадони давртар кони гузашт

ز روزی مدان دورتر کان گذشت

Ки ҳаргиз нахоҳад бадаши бозгашт

که هرگز نخواهد بُدش بازگشت

Ду чизаст андари ҷаҳони нектар

دو چیزست اندر جهان نیکتر

Ҷавонии яке тандурустӣ дигар

جوانی یکی تندرستی دگر

Змои он ки чун шуд наёбем боз

زما آن که چون شد نیابیم باز

Ҷавонӣаст чун перӣ омад фароз

جوانیست چون پیری آمد فراز

Ҳамаи дарди тан дар фузун хӯрданаст

همه درد تن در فزون خوردنست

Дурустяш ба андоза парварданаст

درستیش به اندازه پروردنست

Баин дӯстаст аз ҷаҳони хуии хуш

بهین دوستست از جهان خوی خوش

Хуии бади бтар душмани кӣнаи каш

خوی بد بتر دشمن کینه کش

Ба ҷон аз бадӣ эмин онасту бас

به جان از بدی ایمن آنست و بس

Ки некӣ кунад бад нахоҳад ба кас

که نیکی کند بد نخواهد به کس

Буд беш андӯҳи мард аз ду тан

بود بیش اندوه مرد از دو تن

зи фарзанди нодону нопоки зан

ز فرزند نادان و ناپاک زن

Ба мо дар фузун аз гумон нест чиз

به ما در فزون از گمان نیست چیز

Чунон чун дам аз кам задан нест низ

چنان چون دم از کم زدن نیست نیز

Буд меҳтарии он ки боядаш ёр

بود مهتری آن که بایدش یار

Нахоҳад зи бен бахти ёвар ба кор

نخواهد ز بُن بخت یاور به کار

Баин родии он дон ки бедарду хашм

بهین رادی آن دان که بی درد و خشم

Бубахшӣ надорӣ ба подоши чашм

ببخشی نداری به پاداش چشم

Накӯи номӣ аз гетӣ онро сазост

نکو نامی از گیتی آنرا سزاست

Ки кирдор ӯ хуби вгФтори рост

که کردار او خوب وگفتار راست

Дижамтар касе мард рашкасту оз

دژم تر کسی مردِ رشکست و آز

Ки ҳар соъаташ маргӣ ояд фароз

که هر ساعتش مرگی آید فراز

Чу нек , касе дид ғамгин ба ҷой

چو نیک، کسی دید غمگین به جای

Бимонад кунад душманӣ бо худоӣ

بماند کند دشمنی با خدای

Тавонгартар он кас ки хурсанд тар

توانگر تر آن کس که خرسند تر

Чу волотар он кови ҳунармандтар

چو والاتر آن کاو هنرمندتر

Ба нерутар он кас ки аз рӯй дайн

به نیرو تر آن کس که از روی دین

Кунад бурдбории гуҳи хашму кин

کند بردباری گه خَشم و کین

Гаронтар з ҳар чизи бори гуноҳ

گرانتر ز هر چیز بار گناه

Казу ҷон дижам гардаду дили сиёҳ

کزو جان دژم گردد و دل سیاه

Дурӯғ бузургаст меҳтари зи кӯҳ

دروغ بزرگست مهتر ز کوه

Ки гӯйанд бар бигноҳони гуруҳ

که گویند بر بیگناهان گروه

Се чизаст андари ҷаҳони хостаҳ

سه چیزست اندر جهان خاسته

Ки рӯзӣ ва дониш кунад коста

که روزی و دانش کند کاسته

Яке шарму дигари сроФроштн

یکی شرم و دیگر سرافراشتن

Сеюм пешаро коҳилии доштан

سوم پیشه را کاهلی داشتن

Сияҳтар дили мард бе дайни шинос

سیه تر دل مرد بی دین شناس

Ки на шармаш аз кас на зи эзади ҳарос

که نه شرمش از کس نه ز ایزد هراس

Ҳамон сахттар зи оҳану хораи санг

همان سخت تر ز آهن و خاره سنگ

Мадони ҷузи дили зафт беному нанг

مدان جز دل زفت بی نام و ننگ

Баин гавҳарӣ ҳаст равшани хирад

بهین گوهری هست روشن خرد

Ки бар ҳар чаҳ доне хирад бугзарад

که بر هر چه دانی خرد بگذرد

Хиради мари ҷаҳонро сар гавҳараст

خرد مر جهان را سَرِ گوهرست

Равонро ба дониш хирад раҳбараст

روان را به دانش خرد رهبرست

Касе бошад эмини зи тарси худоӣ

کسی باشد ایمن ز ترس خدای

Ки набӯд гуноҳаши чўшди зини сарой

که نبود گناهش چوشد زین سرای

Дил аз тарс яздон надорад дижам

دل از ترس یزدان ندارد دژم

Ки донад каз эзад набошад ситам

که داند کز ایزد نباشد ستم

Касе нест бадбахт вкм бӯда тар

کسی نیست بدبخت وکم بوده تر

зи дарвеши нодони дили хираи сар

ز درویش نادان دل خیره سر

Ки на чиз дорад на дониш на рой

که نه چیز دارد نه دانش نه رای

Нижандяши баҳра ба ҳар дўсроӣ

نژندیش بهره به هر دوسرای

Марои дониши ин бад ки гуфтам нахуст

مرا دانش این بُد که گفتم نخست

Азин ба раво бошад ар назд тест

ازین به روا باشد ار نزد تست

Ба фарҳангӣ ар раҳи ту донеи басӣ

به فرهنگی ار ره تو دانی بسی

Раҳе низ шояд ки донад касе

رهی نیز شاید که داند کسی

Басии дони раҳи дониши афзӯни вкост

بسی دان ره دانش افزون وکاست

Надонад хиради ҷузи яке роҳи рост

نداند خرد جز یکی راه راست

Бирав паҳлавон офарин кард ва гуфт

برو پهلوان آفرین کرد و گفت

Шудам бо басии хуррамӣ аз ту ҷуфт

شدم با بسی خرمی از تو جفت

Чароғи хирад дар дил афрӯхтам

چراغ خرد در دل افروختم

Фаровони з ҳар дониши омухтам

فراوان ز هر دانش آموختم

Кунун хоҳам аз ту ки бо рои пок

کنون خواهم از تو که با رای پاک

Чу рухи брнҳӣ дар ниёйиш ба хок

چو رخ برنهی در نیایش به خاک

Бихоҳӣ ки то довари кирдигор

بخواهی که تا داور کردگار

Бубахшад гуноҳам ба рӯзи шумор

ببخشد گناهم به روز شمار

Вазин роҳи душвор кам ҳаст пеш

وزین راه دشوار کِم هست پیش

Баради шоди зии меҳану мони хеш

برد شاد زی میهن و مان خویش

Бигуфт ину зоб мижа равад кард

بگفت این و زآب مژه رود کرد

Ббўсидш аз меҳр ва бадрӯд кард

ببوسیدش از مهر و بدرود کرد