Падар гуфт ?герати азшдн чора нест

پدر گفت گرت ازشدن چاره نیست

Бад-ӣни дигари андарз борӣ боист

بدین دیگر اندرز باری بایست

Басои кас ки ӯ ҷусти роҳи дароз

بسا کس که او جُست راه دراز

Чу шуд низ номади сӯии хонаи боз

چو شد نیز نامد سوی خانه باز

Яке аз паии марг ва аз рӯзи танг

یکی از پی مرگ و از روز تنگ

Дигар аз паии душману ному нанг

دگر از پی دشمن و نام و ننگ

Шудани доне аз хонаи рӯзи нахуст

شدن دانی از خانه روز نخست

Валек омаданро ндонӣ дуруст

ولیک آمدن را ندانی درست

Балоеи зи дӯзах сафар карданаст

بلایی ز دوزخ سفر کردنست

Ғами чизу тимор ҷон хӯрданаст

غم چیز و تیمار جان خوردنست

Дарави ранҷ бояд кашӣдан басӣ

درو رنج باید کشیدن بسی

Ҷафои бурдан аз даст ҳар нокасе

جفا بردن از دست هر ناکسی

Ба раҳ чун шӯии ҳеҷ танҳо мапуӣ

به ره چون شوی هیچ تنها مپوی

Нахустин яке неки ҳамраҳи биҷавӣ

نخستین یکی نیک همره بجوی

Куҷо рафт хоҳии бабри бурданӣ

کجا رفت خواهی ببر بردنی

Бипарҳезу мисатони зи каси хӯрданӣ

بپرهیز و مَستان ز کس خوردنی

Чу танҳо буии ранҷи дидаи басӣ

چو تنها بُوی رنج دیده بسی

Мадаи аспро бар нишинад касе

مده اسپ را بر نشیند کسی

Машав дар раҳи танги ҳаргизи савор

مشو در ره تنگ هرگز سوار

з дуздон бипарҳез дар раҳгузор

ز دزدان بپرهیز در رهگذار

Макун тираи шаби оташи тобнок

مکن تیره شب آتش تابناک

Вагар чора набӯд фикан дар муғок

وگر چاره نبود فکن در مغاک

Ба ҳар раҳ машав то ндонӣ дуруст

به هر ره مشو تا ندانی درست

Ҳар обӣ махӯр нозмўдаҳи нахуст

هر آبی مخور نازموده نخست

Ҳаме то буд дашту ободи ҷой

همی تا بود دشت و آباد جای

Ба вайронӣ андар макун ҳеҷ рой

به ویرانی اندر مکن هیچ رای

Ба корӣ чу дар раҳ дарое зи зин

به کاری چو در ره درایی ز زین

Нахуст аз пасу пеш ҳар сӯ бибин

نخست از پس و پیش هر سو ببین

Ба ҳанҷори раҳ чун дроФтии зи роҳ

به هنجار ره چون درافتی ز راه

Ҳаме кун ба раҳи доғ ҳар паии нигоҳ

همی کن به ره داغ هر پی نگاه

Куҷо гум шудӣ чун фурӯ рафт ҳўр

کجا گم شدی چون فرو رفت هور

Барон Бернашони ситораи сутур

بران برنشان ستاره ستور

Вагар ҷои ором дар хур буд

وگر جای آرام در خور بود

Буи то гуҳи рӯзи беҳтар буд

بُوی تا گه روز بهتر بود

Ба рафтан маранҷон чунон борагӣ

به رفتن مرنجان چنان بارگی

Ки оради гуҳи кори бечорагӣ

که آرد گه کار بیچارگی

зи як рӯзаи ду рӯзаи раҳи сохтан

ز یک روزه دو روزه ره ساختن

Ба аз аспи куштани зи бас тохтан

به از اسپ کشتن ز بس تاختن

Ба ҳар ҷой аз асп магузор чанг

به هر جای از اسپ مگذار چنگ

Ҳамеша Аннани дор ё полҳнг

همیشه عنان دار یا پالهنگ

Ба раҳи хуб ҷое гузин бе газанд

به ره خوب جایی گزین بی گزند

Бар хеши дори аспу гурзу каманд

بَر خویش دار اسپ و گرز و کمند

Ҳамеша камон бар зиҳ оварда бош

همیشه کمان بر زه آورده باش

Псичи камӣни гоҳ ҳо карда бош

پسیچ کمین گاه‌ها کرده باش

Пиёдаи ммон кат бигирад Аннан

پیاده ممان کت بگیرد عنان

зи худ даври дораш ба тиру синон

ز خود دور دارش به تیر و سنان

зи чизи касони вази бад ангехтан

ز چیز کسان وز بد انگیختن

Бипарҳезу зи хираи хӯни рехтан

بپرهیز و ز خیره خون ریختن

Машав шаб ба шаҳри андар аз раҳи фароз

مشو شب به شهر اندر از ره فراز

Бар чашмау оби манзили мсоз

بر چشمه و آب منزل مساز

Мадори аспу ноозмудаи раҳе

مدار اسپ و ناآزموده رهی

Макун ҷуз ки бо меҳрбони ҳамраҳе

مکن جز که با مهربان همرهی

Ба шаҳрӣ ки бад бошад обу ҳаво

به شهری که بد باشد آب و هوا

Мҷўӣ ва махӯр ҳар чат ояд ҳаво

مجوی و مخور هر چت آید هوا

Ба бемории андешаро тез кун

به بیماری اندیشه را تیز کن

з ҳар хӯрдании зуд парҳез кун

ز هر خوردنی زود پرهیز کن

Чу бинии хӯришҳои хуши гирди хеш

چو بینی‌ خورش‌های‌ خوش گرد خویش

Биандеш талхии доруи зи пеш

بیندیش تلخی دارو ز پیش

Машав ёри бадхоҳу ҳамкори бад

مشو یار بدخواه و همکار بد

Ки танҳо басӣ ба ки бо ёри бад

که تنها بسی به که با یار بد

Набояд ки бади пешаи бошиддати дӯст

نباید که بد پیشه باشدت دوست

Ки ҳаркаси чунонат шуморад ки ӯст

که هرکس چنانت شمارد که اوست

Махӯр бодаи чандон кат ояд газанд

مخور باده چندان کت آید گزند

Машав маст аз ва хуррамӣ кун писанд

مشو مست از و خرمی کن پسند

Магӯ роз бо зафту бечораи дил

مگو راز با زفت و بیچاره دل

Махоҳ орзӯ то нагардӣ хаҷал

مخواه آرزو تا نگردی خجل

зи пинҳони мардум ба дили тарси дор

ز پنهان مردم به دل ترس دار

Ки пинҳони мардуми фузуни зи ошкор

که پنهان مردم فزون ز آشکار

Ҳамаи ҷонвар дар ҷаҳони гӯнаи гаван

همه جانور در جهان گونه گون

Бурун песа бошанду мардуми дарун

برون پیسه باشند و مردم درون

Машав сӯй равадӣ ки ное ба дар

مشو سوی رودی که نایی به در

Ба як моҳи дайри ой ва бар пули гузар

به یک ماه دیر آی و بر پل گذر

Ба гирдоб дар ғрқгонро далер

به گرداب در غرقگان را دلیر

Мгир ар набошӣ бар он оби чир

مگیر ار نباشی بر آن آب چیر

Шино бар чу беошноро гирд

شنا بر چو بی آشنا را گرد

Чу зирак набошад нахуст ӯ мард

چو زیرک نباشد نخست او مُرد

Чу дар душманӣ ҷое уфтадат рой

چو در دشمنی جایی افتدت رای

Дарони душмании дӯстиро бпоӣ

درآن دشمنی دوستی را بپای

Чунон бар сӯии дӯстӣ низ роҳ

چنان بر سوی دوستی نیز راه

Ки мари душманиро буд ҷойгоҳ

که مر دشمنی را بود جایگاه

Ба душман чу дорӣ ба чизеи ниёз

به دشمن چو داری به چیزی نیاز

Зӣ ӯ хуш чу зии дӯстони сарфароз

زی‌ او خوش‌ چو زی‌ دوستان سرفراز

Гар аз хостаи номи ҷӯӣу лоф

گر از خواسته نام جویی و لاف

Бихӯр бенакӯҳиш бидиҳ бе газоф

بخور بی نکوهش بده بی گزاف

Чунон хур ки ноидти дарду гудоз

چنان خور که نایدت درد و گداز

Чунон бахш кат нафиканд дар ниёз

چنان بخش کت نفکند در نیاز

Хурӣ ва бапушӣ з рӯй хирад

خوری و بپوشی ز روی خرد

Аз он ба ки бунаӣ ва душман хӯрд

از آن به که بنهی و دشمن خورد

зи баҳри хуру пӯш бояд дирам

ز بهر خور و پوش باید درم

Чу ин ду набошад чаҳ беш ва чаҳ кам

چو این دو نباشد چه بیش و چه کم

Мабар ғам ба чизе ки рафтат зи даст

مبر غم به چیزی که رفتت ز دست

Маринро нигаҳи дор акнӯн ки ҳаст

مرین را نگه‌ دار اکنون که هست

Чу андак буд хоста бо касе

چو اندک بود خواسته با کسی

зи родяши зафтии накӯтар басӣ

ز رادیش زفتی نکوتر بسی

Дирами зери хоки андар анбоштан

درم زیر خاک اندر انباشتن

Ба аз дасти пеши касони доштан

به از دست پیش کسان داشتن

Ба хона дар аз ёфтан зари ноб

به خانه در از یافتن زرّ ناب

Чунонаст кндри ҷаҳони офтоб

چنان است کندر جهان آفتاب

Ҳамаи корҳоро саранҷоми байн

همه کارها را سرانجام بین

Чу бадхоҳи чина наад доми байн

چو بدخواه چینه نهد دام بین

Маханд ар касеро рух аз дарди зард

مخند ار کسی را رخ از درد زرد

Ки огаҳи Не зу ту ӯ рости дард

که آگه نیی زو تو او راست درد

Чу аз сахти кории брстии зи бахт

چو از سخت کاری برستی ز بخت

Дигар тан Маяфкан дар он кори сахт

دگر تن میفکن در آن کار سخت

Хуии он ки нашиносӣу рои ӯй

خوی آن که نشناسی و رای اوی

Ниҳони розу тадбир бо ӯ магӯӣ

نهان راز و تدبیر با او مگوی

Кигар нек бошад буд никсоз

که گر نیک باشد بود نیکساز

Вагар бад буд бади сголдти боз

وگر بد بود بد سگالدت باز

Макун дуздӣу чиз дуздон махоҳ

مکن دزدی و چیز دزدان مخواه

Тан аз тамаъи мФкн ба зиндону чоҳ

تن از طمع مفکن به زندان و چاه

зи дуздон ҳар он кас ки пазируфти чиз

ز دزدان هر آن کس که پذیرفت چیز

Ба дуздии варо зуд гиранд низ

به دزدی ورا زود گیرند نیز

Чу хоҳӣ ки чизеи ндзддти кас

چو خواهی که چیزی ندزددت کس

Ҷаҳонро ҳамаи дузди пиндору бас

جهان را همه دزد پندار و بس

Ба гуфтор бо меҳтарон бар мҷўш

به گفتار با مهتران بر مجوش

Ба зӯри онкӣ беш аз ту бо ӯ макуш

به زور آنکه بیش از تو با او مکوش

Мазан рой бо танги даст аз ниёз

مزن رای با تنگ دست از نیاز

Ки ҷузи роҳи бади нордти пеши боз

که جز راه بد ناردت پیش باز

зи баҳри гулӯ порсое макун

ز بهر گلو پارسایی مکن

Ба хон касон кадхудое макун

به خوان کسان کدخدایی مکن

Машав ёри бадбахт ва кам бӯда чиз

مشو یار بدبخت و کم بوده چیز

Ки аз шавамиаш баҳраи ёбии ту низ

که از شومی‌اش بهره یابی تو نیز

Макун ху ба пар хуфтан андар наҳуфт

مکن خو به پُر خفتن اندر نهفت

Ки бо коҳилии хоб шаб ҳаст ҷуфт

که با کاهلی خواب شب هست جفت

Барин бош яксар ки додмти панд

برین باش یکسر که دادمت پند

Гирифташ ба бар дайр ва бигирист чанд

گرفتش به بر دیر و بگریست چند

Сипаҳбади дил аз ҳар бадӣ сода кард

سپهبد دل از هر بدی ساده کرد

Бад-ӣни панди кори раҳ омода кард

بدین پند کار ره آماده کرد