Биёбоне омадаш ногоҳ пеш

بیابانی آمدش ناگاه پیش

зи тобидани меҳри паҳноаш беш

ز تابیدن مهر پهناش بیش

Чаҳ даштӣ кигар вай буд чархи моҳ

چه دشتی که گر وی بود چرخ ماه

Дарави моҳ ҳар шаб шудӣ гуми зи роҳ

درو ماه هر شب شدی گم ز راه

Ҳамаи дашти сангу ҳамаи санги ғор

همه دشت سنگ و همه سنگ غار

Ҳамаи хори регу ҳамаи реги мор

همه خار ریگ و همه ریگ مار

Ҳавоаши оташу ахгари тафтаи бум

هواش آتش و اخگر تفته بوم

Гиёҳаши ҳамаи заҳру бодаши сумум

گیاهش همه زهر و بادش سموم

На мурғи андрўи дидаи як қатраи об

نه مرغ اندرو دیده یک قطره آب

На ғӯл андрў бӯда фарзанд ёб

نه غول اندرو بوده فرزند یاب

Раҳеи сахт чун чинўди тани гудоз

رهی سخت چون چینود تن گداز

Тиҳӣ чун кафи зафти рӯзи ниёз

تهی چون کف زُفت روز نیاز

Дуруштяш чун доғ дар дили ниҳон

درشتیش چون داغ در دل نهان

Дарозяш чун рӯзгори ҷаҳон

درازیش چون روزگار جهان

зи ранҷиш ба ҷузи марги фарёд на

ز رنجش به جز مرگ فریاد نه

Дарави ҳеҷ ҷанбндаи ҷузи бод на

درو هیچ جنبنده جز باد نه

Ба паҳнои гетии нишебу фароз

به پهنای گیتی نشیب و فراز

Ту гуфтӣ ки Фршисти густардаи боз

تو گفتی که فرشیست گسترده باز

зи шӯраи дарави пуд ва аз реги тор

ز شوره درو پود و از ریگ تار

зи дӯзахаши рангу зи девон нигор

ز دوزخش رنگ و ز دیوان نگار

Дарин роҳи даҳ рӯза чун тохтанд

درین راه ده روزه چون تاختند

Биёбони паҳн аз пас андохтанд

بیابان پهن از پس انداختند

Ба раҳи чашмаи оби диданд чанд

به ره چشمهٔ آب دیدند چند

Майонишон баровардаи майлии баланд

میانشان برآورده میلی بلند

Бар он майли чӯбии зании сохта

بر آن میل چوبی زنی ساخته

Ду даст аз фарози сроФрохтаҳ

دو دست از فراز سرافراخته

Ҳар онч аз ҳавои мурғ аз гӯнаи гаван

هر آنچ از هوا مرغ از گونه گون

Бар он бар нишастӣ фитодӣ нигун

بر آن بر نشستی فتادی نگون

Фурӯи рехтӣ ҳар ду париши биҷой

فرو ریختی هر دو پرّش بجای

Аз он пас нарафтӣ ҳамеи ҷуз ба пой

از آن پس نرفتی همی جز به پای

Ҳамаи дашт аз он мурғи бади грдгрд

همه دشت از آن مرغ بد گردگرد

Фиканданд бисёр ва киштанд ва хӯрд

فکندند بسیار و کشتند و خورد

Замонӣ ба ҳам чашм карданд гарм

زمانی به هم چشم کردند گرم

Аз он пас гирифтанд раҳи нарми нарм

از آن پس گرفتند ره نرم نرم

Ба кӯҳии расиданди сар бар сипеҳр

به کوهی رسیدند سر بر سپهر

Бар он ки дижии бартар аз авҷи меҳр

بر آن کُه دژی برتر از اوج مهر

Чу Марии раҳаш яксар аз печу хам

چو ماری رهش یکسر از پیچ و خم

Гирифта ба дами кӯҳу кайвон ба дам

گرفته به دُم کوه و کیوان به دَم

Ту гФии тании бади магари чархи моҳ

تو گفی تنی بُد مگر چرخ ماه

Мар ӯро сари он кӯҳ ва он дижи кулоҳ

مر او را سر آن کوه و آن دژ کلاه

Биёбони зи сад майли раҳи яксара

بیابان ز صد میل ره یکسره

Гузари зери он дижи бади андари дарра

گذر زیر آن دژ بُد اندر دره

Дар он дижи яке зангии пурситез

در آن دژ یکی زنگی پرستیز

Ки ғӯл аз наҳифаш гирифтӣ гурез

که غول از نهیبش گرفتی گریز

Ба чеҳраи сиёҳ ва ба болои дароз

به چهره سیاه و به بالا دراز

Ба дидори дев ва ба дандони гуроз

به دیدار دیو و به دندان گراز

Ту гуфтӣ тану чеҳри он деви зишт

تو گفتی تن و چهر آن دیو زشت

Худоӣ аз даму дӯди дӯзахи сиришт

خدای از دم و دود دوزخ سرشت

Сиёҳӣ ки чун ҷанги бргоштӣ

سیاهی که چون جنگ برگاشتی

Ба кафи сангу пел устихон доштӣ

به کف سنگ و پیل استخوان داشتی

з ки дидбонаши сроФрохтаҳ

ز که دیدبانش سرافراخته

зи сад майли раҳи дидаи барсохта

ز صد میل ره دیده برساخته

Агар мардуми андаки бадигар басӣ

اگر مردم اندک بدی گر بسی

Абӣ бож нагузаштӣ аз вай касе

ابی باژ نگذشتی از وی کسی

Пас кӯҳи шаҳрии пуранбӯҳ буд

پس کوه شهری پرانبوه بود

Басии даҳ ба пиромни кӯҳ буд

بسی ده به پیرامن کوه بود

Ҳамаи каси бад аз бими Фрмонбрш

همه کس بد از بیم فرمانبرش

Хӯришҳо ҳамеи тохтндии буриш

خورش ها همی تاختندی برش

Ба навбати з ҳар дижи канизӣ чу моҳ

به نوبت ز هر دژ کنیزی چو ماه

Ббрдӣ ва кардӣ мар ӯро табоҳ

ببردی و کردی مر او را تباه

Чу Гаршосби наздикӣ диж расед

چو گرشاسب نزدیکی دژ رسید

з ки дидбонаш ҷарас баркашид

ز که دیدبانش جرس برکشید

Сабки ҷусти зангии зи овои занг

سبک جست زنگی ز آوای زنگ

Шудаи масту тосии пар аз май ба чанг

شده مست و طاسی پر از می به چنگ

Ҳамон сангу пели устихон дар рабӯд

همان سنگ و پیل استخوان در ربود

Давид аз пас паҳлавони ҳамчуи дӯд

دوید از پس پهلوان همچو دود

Чунон наъра Эй зад ки ки шуд навон

چنان نعره ای زد که کُه شد نوان

Нигаҳ кард ногуҳи зи пас паҳлавон

نگه کرد ناگه ز پس پهلوان

Дмон зангӣе дид чун кӯҳи қор

دمان زنگییی دید چون کوه قار

Ки Иблиси азуи хостӣ зинҳор

که ابلیس ازو خواستی زینهار

Сияҳ кардӣ аз чеҳра гетӣ фурӯз

سیه کردی از چهره گیتی فروز

Шаб оварадӣ аз сояи меҳмони рӯз

شب آوردی از سایه مهمان روز

Ба боло чу бар рафта бар абри соҷ

به بالا چو بر رفته بر ابر ساج

Ба дандон чу ду шона бар ҳам зи оҷ

به دندان چو دو شانه بر هم ز عاج

Ду чашмаш чу ду гунбади қирФом

دو چشمش چو دو گنبد قیرفام

Нишондаи зи пирӯзаи минои ду ҷом

نشانده ز پیروزه مینا دو جام

Сари биниаш чун ду рзўн ба ҳам

سر بینی اش چون دو رزون به هم

Кушодаи зи дӯзахи дарави дӯду дам

گشاده ز دوزخ درو دود و دم

Ба сари буриши мӯии гиреҳ бар гиреҳ

به سر برش موی گره بر گره

Чу бар қӣри зангори хӯрдаи зира

چو بر قیر زنگار خورده زره

з деваст гуфтяш рафтору пай

ز دیوست گفتیش رفتار و پی

Дирозоу ранг аз шаби моҳи дай

درازا و رنگ از شب ماه دی

Сӯии паҳлавон чун ки ғазабони зи чанг

سوی پهلوان چون که غضبان ز چنگ

Раҳо кард он сӣ манӣ хораи санг

رها کرد آن سی منی خاره سنگ

Сар аз санг ӯ паҳлавони дркшид

سر از سنگ او پهلوان درکشید

Азу рафт ва шуд дар замини нопадид

ازو رفت و شد در زمین ناپدید

Дигар раҳи баромади пар аз чини рухон

دگر ره برآمد پر از چین رخان

Задаш бар сари он шохи шохи устихон

زدش بر سر آن شاخ شاخ استخوان

Бхстши ду китф ва сипар кард хирад

بخستش دو کتف و سپر کرد خرد

Ба гурз андар омад сипаҳдори гирд

به گرز اندر آمد سپهدار گرد

Чунон задаш бар сар ба зӯри ду даст

چنان زدش بر سر به زور دو دست

Ки бо мағзу хӯни чашмаш аз сар биҷуст

که با مغز و خون چشمش از سر بجست

Ба ханҷари сарашро з тан барграфт

به خنجر سرش را ز تن برگرفت

Сӯии дидбонаши раҳ андар гирифт

سوی دیدبانش ره اندر گرفت

Пиёда бар он ки чу нахҷӣргир

پیاده بر آن کُه چو نخجیرگیر

Ҳаме шуд зи пас то фикандаш ба тир

همی شد ز پس تا فکندش به تیر

Бишуд то бади он шаҳр аз он сӯии кӯҳ

بشد تا بد آن شهر از آن سوی کوه

Ба пурсиш гирифтанд гардиши гуруҳ

به پرسش گرفتند گردش گروه

Ки бо ту дарин раҳ ки бади ёрманд

که با تو درین ره که بد یارمند

Ки рстии зи дасти сияҳ бе газанд

که رستی ز دست سیه بی گزند

Чунин гуфт кони кови марои зишти хоҳ

چنین گفت کان کاو مرا زشت خواه

Чунон боди ғалтон ба хӯни кони сиёҳ

چنان باد غلتان به خون کان سیاه

Сари зангӣ аз пеш эшон фиканд

سر زنگی از پیش ایشان فکند

Баромади зи ҳаркаси хурӯшии баланд

برآمد ز هرکس خروشی بلند

Давиданд ҳар кас ҳаме дид паст

دویدند هر کس همی دید پست

Гирифт офарин бар чунон зӯру даст

گرفت آفرین بر چنان زور و دست

Ба тороҷи диж тез бишитофтанд

به تاراج دژ تیز بشتافتند

Басии гавҳару сим ва зар ёфтанд

بسی گوهر و سیم و زر یافتند

Ба харворҳо анбару заъфарон

به خروارها عنبر و زعفران

Ҳам аз фарш ва аз дибаҳ бе карон

هم از فرش و از دیبهٔ بی کران

Ғаривони яке моҳрухи духтарӣ

غریوان یکی ماهرخ دختری

Кзони шаҳр будаш падари меҳтарӣ

کزآن شهر بودش پدر مهتری

Ббрднд назд падари ҳам ба ҷой

ببردند نزد پدر هم به جای

Фиканданд дижи паст дар зери пой

فکندند دژ پست در زیر پای

Басии ҳадяи гӯна гаван сохтанд

بسی هدیهٔ گونه گون ساختند

Ба пӯзиш бар паҳлавон тохтанд

به پوزش بر پهلوان تاختند

Блобаҳ шуданд он ҳамаи шаҳриёр

بلابه شدند آن همه شهریار

Ки бар мо ту бош аз ҷаҳони шаҳриёр

که بر ما تو باش از جهان شهریار

НпзрФт ва як ҳафтаи онҷои ббўд

نپذرفت و یک هفته آنجا ببود

Сари ҳафта зон шаҳри бркрди зуд

سر هفته زان شهر برکرد زود

Яке пайк бо бод ҳамроҳ кард

یکی پیک با باد همراه کرد

Падарро азин мужда огоҳ кард

پدر را ازین مژده آگاه کرد

Ббди шоди асрти сипаҳи брншонд

ببد شاد اثرط سپه برنشاند

Бидон муждаи даҳ зар ва гавҳар фишонд

بدان مژده ده زر و گوهر فشاند

Яке ҳўдҷ аз моҳи заррини сараш

یکی هودج از ماه زرین سرش

Зада каллаи зарбафт аз буриш

زده کله زربفت از برش

Биёрост бар кӯҳаи зиндаи пел

بیاراست بر کوههٔ زنده پیل

Зад озини зи дебоу гунбади ду майл

زد آذین ز دیبا و گنبد دو میل

Ҷаҳон шуд баҳорӣ чу боғи Ирам

جهان شد بهاری چو باغ ارم

Збргрди машки абру борони дирам

زبرگرد مشک ابر و باران درم

Ҳамаи пушти пелони дирафшони дирафш

همه پشت پیلان درفشان درفش

зи дебои ҷаҳони сурху зарду бунафш

ز دیبا جهان سرخ و زرد و بنفش

Саворони ҳамаи роҳ бар пушти зин

سواران همه راه بر پشت زین

Стонндаҳи ратли ин аз он он аз ин

ستاننده رطل این از آن آن از این

зи баси барҳами омехтаи машк ва май

ز بس برهم آمیخته مشک و می

Бар асбон шудаи ғолияи гирду хуй

بر اسبان شده غالیه گرد و خوی

Бар ойини он рӯзгор аз нахуст

بر آیین آن روزگار از نخست

зи сари бози бастанди ақдии дуруст

ز سر باز بستند عقدی درست

Ба ҳар барзани овози хунёгарон

به هر برزن آواز خنیاگران

Ба ҳар гӯшае дасти банди сарон

به هر گوشه ای دست بند سران

Ҳам аз раҳи арӯси наву шоҳи нав

هم از ره عروس نو و شاه نو

Дар айвон нишастанд бар гоҳи нав

در ایوان نشستند بر گاه نو

Кушоди асрт аз баҳри ҷуфти писар

گشاد اثرط از بهر جفت پسر

Яке ганҷи ёқӯт ва дар сар ба сар

یکی گنج یاقوت و دُر سر به سر

Баров кард чандон гуҳарҳо нисор

براو کرد چندان گهرها نثار

Ки ганҷи падар бар дилаши гашти хор

که گنج پدر بر دلش گشت خوار

Барони мҳркш буд сад брФзўд

برآن مهرکش بود صد برفزود

Ниҳони зии падари нома Эй кард зуд

نهان زی پدر نامه ای کرد زود

зи кори сипаҳдор ва он фару ҷоҳ

ز کار سپهدار و آن فر و جاه

Ҳама гуфт аз кори зангӣу роҳ

همه گفت از کار زنگی و راه

Дижами гашти қайсари зи кирдори хеш

دژم گشت قیصر ز کردار خویش

Равон кард ганҷӣ аз андоза беш

روان کرد گنجی از اندازه بیش

Ҳазор уштури ороста бор кард

هزار اشتر آراسته بار کرد

Даҳ аз борагии бор динор кард

ده از بارگی بار دینار کرد

Ҳазор дигар рост карданд бор

هزار دگر راست کردند بار

зи фарш ва хазу дибаҳи шоҳвор

ز فرش و خز و دیبهٔ شاهوار

зи зари афсару ёрау тавқу тоҷ

ز زر افسر و یاره و طوق و تاج

Ба гавҳари нигоридаи Тахтии зи оҷ

به گوهر نگاریده تختی ز عاج

Ду сад уштури ороиши боргоҳ

دو صد اشتر آرایش بارگاه

Азуи сад сипед ва дигар сад сиёҳ

ازو صد سپید و دگر صد سیاه

Фиристод поки асрти род ро

فرستاد پاک اثرط راد را

Ҳамон духту фархундаи домод ро

همان دخت و فرخنده داماد را

Дигар ҳркрои бади сазо ҳадя дод

دگر هرکرا بد سزا هدیه داد

Ба номаи басӣ пӯзиш оварад ёд

به نامه بسی پوزش آورد یاد

Збси хоҳишаши паҳлавон нарм шуд

زبس خواهشش پهلوان نرم شد

Аз озори дили сӯй озарм шуд

از آزار دل سوی آزرم شد

Ба халъати фиристодаро шод кард

به خلعت فرستاده را شاد کرد

Ба посухи басии некӯӣ ёд кард

به پاسخ بسی نیکوی یاد کرد

Дигар гуфт гомии раҳ аз коми ту

دگر گفت گامی ره از کام تو

Нигарадам наҷӯям ҷузи ороми ту

نگردم نجویم جز آرام تو

Валикин бидон марди бозоргон

ولیکن بدان مرد بازارگان

з некӣ бикун ҳар чаҳ дории тавон

ز نیکی بکن هر چه داری توان

Бидон кови дилу ҷон ва рой манаст

بدان کاو دل و جان و رای منست

Бадв ҳарчӣ кардӣ ба ҷой манаст

بدو هرچه کردی به جای منست

Буд оинаи дӯстро марди дӯст

بود آینه دوست را مرد دوست

Намояди бадв ҳарчӣ зишт ва накӯаст

نماید بدو هرچه زشت و نکوست

Фиристод азингўнаҳи пайғоми боз

فرستاد ازینگونه پیغام باز

Аз он пас ҳаме буд бо кому ноз

از آن پس همی بود با کام و ناز

Аз он пас шуд он марди бозоргон

از آن پس شد آن مرد بازارگان

Шаҳи рӯмро тоҷи озодагон

شه روم را تاج آزادگان

з гирд гузин вази шаҳи рӯм низ

ز گرد گزین وز شه روم نیز

Ҳаме ёфт ҳаргуна бисёр чиз

همی یافت هرگونه بسیار چیز

Ба гетӣ ба ҷузи даст некӣ мабар

به گیتی به جز دست نیکی مبر

Ки ояд яке рӯзи некӣ ба бар

که آید یکی روز نیکی به بر

Басии ҷой ҳо гуфтаанд ин сухан

بسی جای ها گفته اند این سخن

Ки кун некуӣ ва ба Ҷайҳун фикан

که کن نیکویی و به جیحون فکن

Пушаймон нагардад кас аз кори нек

پشیمان نگردد کس از کار نیک

Накӯтар зи некӣ чаҳ чизаст ва як

نکوتر ز نیکی چه چیزست و یک

Ба майдони дониш бар аспи ҳунар

به میدان دانش بر اسپ هنر

Нишин ва бабанд аз ситоиши камар

نشین و ببند از ستایش کمر

Вафо трг кун дръ родӣ бапуш

وفا ترگ کن درع رادی بپوش

Камон аз хиради созу ханҷари зи ҳуш

کمان از خرد ساز و خنجر ز هوش

Броинсон саворӣ кун аз хештан

براینسان سواری کن از خویشتن

Пас аспат ба ҳар сӯ ки хоҳӣ фикан

پس اسپت به هر سو که خواهی فکن