Орифӣ мерафт як рӯзӣ ба роҳ
عارفی می رفت یک روزی به راه
Буд саҳро ва набӯд онҷои паноҳ
بود صحرا و نبود آنجا پناه
Абри пайдои гашт ва боридан гирифт
ابر پیدا گشت و باریدن گرفت
Ҷомааштар гашт ва чоҳидн гирифт
جامه اش تر گشت و چاهیدن گرفت
Май давид аз дасти борони он чунон
می دوید از دست باران آن چنان
Ки ту гӯйӣ кард душмани қасди ҷон
که تو گویی کرد دشمن قصد جان
Чун дар он саҳро аз он сармои гузашт
چون در آن صحرا از آن سرما گذشت
Як даҳ вайрон бидид он сӯии дашт
یک ده ویران بدید آن سوی دشت
ӯ зи ҳавли ҷон ба сӯии даҳ шитофт
او ز هول جان به سوی ده شتافت
То тавонад ӯ зи сармо чора ёфт
تا تواند او ز سرما چاره یافت
Чун расед онҷо ба гирди даҳ давид
چون رسید آنجا به گرد ده دوید
Оқибати як хона маъмур дид
عاقبت یک خانۀ معمور دید
Бар дар хона расед овоз дод
بر در خانه رسید آواز داد
Соҳиби хонаи ҷавобаш боз дод
صاحب خانه جوابش باز داد
Дар замон омад бар ӯ кардаш салом
در زمان آمد بر او کردش سلام
Орифаши гуфтои алайкуми вассалом
عارفش گفتا علیکم والسلام
Пас тавозуъ кард ӯ бо миҳмон
پس تواضع کرد او با میهمان
Андаруни хонаи барадаш дар замон
اندرون خانه بردش در زمان
Боз пурсед аз куҷоҳо май рисӣ
باز پرسید از کجاها می رسی
Кард аз аҳвол ӯ пурсиши басӣ
کرد از احوال او پرسش بسی
Гуфт сармо хӯрдаам оташ биор
گفت سرما خورده ام آتش بیار
Нест пурвои сухани маъзӯри дор
نیست پروای سخن معذور دار
Гўиё дар хонааш оташ набӯд
گوییا در خانه اش آتش نبود
Рафт то бастанд аз ҳамсояи зуд
رفت تا بستاند از همسایه زود
Бастади оташро сӯии хонаи шитофт
بستد آتش را سوی خانه شتافت
Хирқа дид онҷоу меҳмонро наёфт
خرقه دید آنجا و مهمان را نیافت
Дар таъаҷҷуб монад аз он ҳоли ғариб
در تعجب ماند از آن حال غریب
Пеш ӯ омад хаёлоти аҷиб
پیش او آمد خیالات عجیب
Оташӣ афрӯхт то бинад ки чист
آتشی افروخت تا بیند که چیست
Он магари ҷин буд ё на худ парӣ аст
آن مگر جن بود یا نه خود پری است
Лаҳза Эй шуд хирқа ҷунбидан гирифт
لحظه ای شد خرقه جنبیدن گرفت
Миҳмон дар хирқа ларзидан гирифт
میهمان در خرقه لرزیدن گرفت
Омад ва дар пеши оташ хуш нишаст
آمد و در پیش آتش خوش نشست
Соҳиби хонаи зи ҳайрат лаб бибаст
صاحب خانه ز حیرت لب ببست
Ҳар замон навъе хаёлаш омадӣ
هر زمان نوعی خیالش آمدی
Дам ба дам зон ҳоли ҳайрон тар шудӣ
دم به دم زان حال حیرانتر شدی
Оқибат пурсед ӯ аз миҳмон
عاقبت پرسید او از میهمان
Ҳар куҷо будӣ мадор аз ман ниҳон
هر کجا بودی مدار از من نهان
Зонка ҳайронами дарин кори аҷаб
زانکه حیرانم درین کار عجب
Воқифами гардони зи асрори аҷаб
واقفم گردان ز اسرار عجب
Гуфт муҳимонаш ки моро сард буд
گفت مهمانش که ما را سرد بود
Аз ғами сармои дилами пари дард буд
از غم سرما دلم پر درد بود
Чунки ту дайр омадӣ гуфтам рӯм
چونکه تو دیر آمدی گفتم روم
То ки гарм аз оташ дӯзах шавам
تا که گرم از آتش دوزخ شوم
Баҳри оташи зуд дар дӯзах шудам
بهر آتش زود در دوزخ شدم
Ҳар тарафи ҷӯянда оташ бидам
هر طرف جویندۀ آتش بدم
Ҳафт дӯзахи гаштам ва оташ набӯд
هفت دوزخ گشتم و آتش نبود
Ман на оташ дидаму не низ дӯд
من نه آتش دیدم و نی نیز دود
Дар аҷаб мондам ки он оташ куҷост
در عجب ماندم که آن آتش کجاست
Дӯзахи сӯзони зи оташ чун ҷудост
دوزخ سوزان ز آتش چون جداست
Оқибат бо молики дӯзахи аён
عاقبت با مالک دوزخ عیان
Гуфтам аз оташ бидиҳ моро нишон
گفتم از آتش بده ما را نشان
Сӯии оташи баҳри ҳақи шӯи раҳбарам
سوی آتش بهر حق شو رهبرم
То магар аз дасти сармои ҷон барам
تا مگر از دست سرما جان برم
Гуфт молик нест ӣнҷои оташӣ
گفت مالک نیست اینجا آتشی
Ту магари девонае ё сархушӣ
تو مگر دیوانه ای یا سرخوشی
Гуфтамаш девонау сархуши ним
گفتمش دیوانه و سرخوش نیم
Гӯи хабари зи оташ ки ҷӯёӣ ваем
گو خبر ز آتش که جویای ویم
Бар нишони дӯзахи ӣнҷои омадам
بر نشان دوزخ اینجا آمدم
Ман надидам оташ ва ҳайрон шудам
من ندیدم آتش و حیران شدم
Анбиё доданд аз дӯзахи нишон
انبیا دادند از دوزخ نشان
Зотши сӯзон ба халқони ҷаҳон
زآتش سوزان به خلقان جهان
Он нишони анбиё аз кизб нест
آن نشان انبیا از کذب نیست
Мушкилам ҳал кун бигӯ аҳвол чист
مشکلم حل کن بگو احوال چیست
Гуфт ореи он нишонҳо рост аст
گفت آری آن نشانها راست است
Ту яқини майдон ки шак бархеста аст
تو یقین میدان که شک برخاسته است
Нест ӣнҷо оташӣ бишинав зи ман
نیست اینجا آتشی بشنو ز من
Ҳар касе оради худ ои Н бо хештан
هر کسی آرد خود آ ن با خویشتن
Он ӣ к ӣ аз оташ шаҳват бсухт
آن ی ک ی از آتش شهوت بسوخت
Ваон яке аз кӣна оташ барфурӯхт
وان یکی از کینه آتش برفروخت
Оташ ҳар як буд навъе дигар
آتش هر یک بود نوعی دگر
Фаҳм кун ӯро ки то ёбии хабар
فهم کن او را که تا یابی خبر
Оташи дӯзах буд каз хашми тест
آتش دوزخ بود کز خشم تست
Бо ту гуфтам ман суханҳои дуруст
با تو گفتم من سخنهای درست
Ҳафт дӯзах чист ахлоқи бадат
هفت دوزخ چیست اخلاق بدت
Ҳашт ҷинат ҳаст аъмоли худат
هشت جنت هست اعمال خودت
Зинҳор эй ҷони ман сад зинҳор
زینهار ای جان من صد زینهار
Нек кун пайвастаи даст аз бад бидор
نیک کن پیوسته دست از بد بدار
Зонка ҳар чаҳ ӣнҷо кунӣ аз неку бад
زانکه هر چه اینجا کنی از نیک و بد
Мӯнисати хўоҳдшдни андари лаҳад
مونست خواهدشدن اندر لحد
Он машаққатҳои ҷумлаи анбиё
آن مشقتهای جمله انبیا
Ваон риёзатҳои ҷумлаи авлиё
وان ریاضتهای جمله اولیا
Кӣ абас бошад бигӯ эй бихбр
کی عبث باشد بگو ای بیخبر
Дидагар дорӣ дар он ҳикмати нигар
دیده گر داری در آن حکمت نگر
Ончӣ гуфтам ҳаст аз айни алиқин
آنچه گفتم هست از عین الیقین
Не ба истидлол ва тақлидаст ин
نی به استدلال و تقلید است این
Рости дону рости гӯйу рости байн
راست دان و راست گوی و راست بین
Ростӣ кун каҷи Марв дар роҳи дайн
راستی کن کج مرو در راه دین
Ҳашари ту бар сӯрати аъмоли тест
حشر تو بر صورت اعمال تست
Ҳар чаҳ дидӣ неку бади аҳволи тест
هر چه دیدی نیک و بد احوال تست
Ҳар чаҳ май бинии ҳам аз худ дида Эй
هر چه می بینی هم از خود دیده ای
Гар ҷазои нек вагар бади дида Эй
گر جزای نیک و گر بد دیده ای
Мурғи маънии сӯрати ҳиммати шинос
مرغ معنی صورت همت شناس
Ҳиммат омад кори дайнатро асос
همت آمد کار دینت را اساس
Фикр дунёеаст ми рғи хонагӣ
فکر دنیایی است م رغ خانگی
Фикри шаҳвонӣ хурӯсаст бе шаккӣ
فکر شهوانی خروس است بی شکی
Ҳаст булбули ишқу риндӣу самоъ
هست بلبل عشق و رندی و سماع
Шуд ҳумои фикри қаноату инқитоъ
شد هما فکر قناعت و انقطاع
Боз омад даъвати қобил ба роҳ
باز آمد دعوت قابل به راه
Чрғ ва шоҳинаст қурби подшоҳ
چرغ و شاهین است قرب پادشاه
Фикри сардорӣ буд доли уқоб
فکر سرداری بود دال عقاب
Ҳудҳуди ирсоли русули баҳри хитоб
هدهد ارسال رسل بهر خطاب
Худнамое буд тоўс эй писар
خودنمایی بود طاوس ای پسر
Каркас ва зоғаст дунёи србср
کرکس و زاغ است دنیا سربسر
Қози чбўди фикрҳои шасту шӯ
قاز چبود فکرهای شست و شو
Фохтаи тоъоту зикр дил бигӯ
فاخته طاعات و ذکر دل بگو
Бт чаҳ бошад ҳирси дунёии ?данӣ
بط چه باشد حرص دنیای دنی
Ҷӯҷа бошад ҳоли дунёии ғанӣ
جوجه باشد حال دنیای غنی
Дар қаноати гашти он мўсичаҳи фош
در قناعت گشت آن موسیچه فاش
Ҳаст тиҳуи ҳилтии андари маош
هست تیهو حیلتی اندر معاش
Худ кабӯтар чист эй донои кул
خود کبوتر چیست ای دانای کل
Зикри дили гаҳгоҳи ирсоли русул
ذکر دل گهگاه ارسال رسل
Ҳаст қамарии сӯрати атвори дил
هست قمری صورت اطوار دل
Гӯш кун аз орифони асрори дил
گوش کن از عارفان اسرار دل
КўФ омад зикри сҳўу инзиво
کوف آمد ذکر صهو و انزوا
Сози таълими улӯми анбиё
ساز تعلیم علوم انبیا
Бум астбъод шуд аз авлиё
بوم استبعاد شد از اولیا
Сӯрати тақлиди дони хафоаш ро
صورت تقلید دان خفاش را
Баъд аз он тавҳиди бўтимордон
بعد از آن توحید بوتیماردان
Мурғи лаки лакро ҳусӯл мол хон
مرغ لک لک را حصول مال خوان
Худ шутур мурғаст тадбири хато
خود شتر مرغ است تدبیر خطا
Мурғ обӣ чист покии нафас ро
مرغ آبی چیست پاکی نفس را
Сарфи ҳиммат дар фанои анқои шинос
صرف همت در فنا عنقا شناس
Бо фанои симурғро мекун қиёс
با فنا سیمرغ را میکن قیاس
Раб арбобаст анқои бақо
رب ارباب است عنقای بقا
Мантиқ алтираст ин асрорҳо
منطق الطیر است این اسرارها
Орифи асрори мурғонгар шӯй
عارف اسرار مرغان گر شوی
Мурғи маъниро ба ҷони чокари шӯй
مرغ معنی را به جان چاکر شوی
Ман чаҳ гӯям шрхи оламҳои дил
من چه گویم شرخ عالم های دل
Бо касе кӯро фурушади пои бгл
با کسی کو را فروشد پا بگل
Муҳаррами асрори дил аҳл диласт
محرم اسرار دل اهل دلست
Ҳар ки набӯд аҳли дили ноқоблст
هر که نبود اهل دل ناقابلست
Дил чаҳ бошад махзани ганҷи яқин
دل چه باشد مخزن گنج یقین
Аҳли дили дони орифи асрори дайн
اهل دل دان عارف اسرار دین