Ҳакими ҳинди сӯии шаҳр чин шуд
حکیم هند سوی شهر چین شد
Ба қасри шоҳи туркистон замин шуд
به قصر شاه ترکستان زمین شد
Шаҳӣ медид тӯтӣ ҳам нишинаш
شهی میدید طوطی همنشینش
Қафас карда зи сахтии оҳанӣни ш
قفس کرده ز سختی آهنینش
Чу тӯтӣ дид ҳиндӯро баробар
چو طوطی دید هندو را برابر
ЗФон бикшод тӯтии ҳамчуи шукр
زفان بگشاد طوطی همچو شکر
Ки аз баҳри худо эй кори пардоз
که از بهر خدا ای کارپرداز
Агар рӯзӣ ба ҳндстони рисии боз
اگر روزی به هندستان رسی باز
Саломи ман ба ёронами расонӣ
سلام من به یارانم رسانی
Ҷавобии бози орегар туоне
جوابی باز آری گر توانی
Бадишони гӯии он маҳҷӯри монда
بدیشان گوی آن مهجور مانده
зи чашм ҳам нишинон даври монда
ز چشم هم نشینان دور مانده
Ба зиндону қафас чун сӯгвор ӣ
به زندان و قفس چون سوگواری
На ҳам дардии маро , на ғмгсор ӣ
نه هم دردی مرا، نه غمگساری
Чаҳ созад то расад назд шумо боз ?
چه سازد تا رسد نزد شما باز؟
Чаҳ тадбири сет ? гуфтам бо шумо роз
چه تدبیرست؟ گفتم با شما راز
Ҳакими охир чу бо Ҳиндӯстон шуд
حکیم آخر چو با هندوستان شد
Бар он тӯтӣон длстон шуд
برِ آن طوطیان دلستان شد
Ҳазорон тӯтии дил зинда ме дид
هزاران طوطی دلزنده میدید
Ба гирди шохаҳо паранда ме дид
بهگِرد ِشاخهها پرّنده میدید
Гирифта ҳар яке шукр ба минқор
گرفته هر یکی شکّر به منقار
Ҳама дар кору фориғ аз ҳамаи кор
همه در کار و فارغ از همه کار
Фалаки сари сабзи акси пари эшон
فلک سرسبزِ عکسِ پرِ ایشان
Магас гаштае аз фари эшон
مگس گشته همای از فرِ ایشان
Ҳакими ҳинди он асрори бргФт
حکیم هند آن اسرار برگفت
Ғами он тӯтии ғмхўор бар гуфт
غم آن طوطی غمخوار بر گفت
Чу башнаваданд посухи неки бахатон
چو بشنودند پاسخ نیکبختان
Дар афтоданди як сар аз дарахтон
در افتادند یک سر از درختان
Чунон аз шохи афтоданд бар хок
چنان از شاخ افتادند بر خاک
Ки гуфтӣ ҷони баромади ҷумларо пок
که گفتی جان برآمد جمله را پاک
зи ҳоли марги эшон марди ҳушёр
ز حال مرگ ایشان مرد هشیار
Аҷаб монад ва пушаймон шуд зи гуфтор
عجب ماند و پشیمان شد ز گفتار
Ба охири сӯии чин чун боз афтод
به آخر سوی چین چون باز افتاد
Сӯии он тӯтӣ омад роз бикшод
سوی آن طوطی آمد راز بگشاد
Ки ёрон аз ғами ту ҷон набурданд
که یاران از غم تو جان نبردند
Ҳама бар хоки афтоданд ва марданд
همه بر خاک افتادند و مردند
Чу тӯтии он сухан бишунид дар ҳол
چو طوطی آن سخن بشنید در حال
Бузади андари қафаси лухтии пару бол
بزد اندر قفس لختی پر و بال
Чу бодии оташӣ дар хештан зад
چو بادی آتشی در خویشتن زد
Ту гуфтӣ ҷон бидод ӯ низ ва тан зад
تو گفتی جان بداد او نیز و تن زد
Яке омад фиреб ӯ бншнохт
یکی آمد فریب او بنشناخت
Гирифташ пойу андари гулхани андохт
گرفتش پای و اندر گلخن انداخت
Чу дар гулхан фитод он тӯтии хуш
چو در گلخن فتاد آن طوطیِ خوَش
зи гулхан бар парид ва шуд чу оташ
ز گلخن بر پرید و شد چو آتش
Нишаст ӯ бар сари қасри худованд
نشست او بر سر قصر خداوند
Ҳакими ҳиндро гуфт эй ҳунарманд
حکیم هند را گفت ای هنرمند
Маро таълим доданд он азизон
مرا تعلیم دادند آن عزیزان
Ки ҳам чун барги шӯ бар хоки резон
که همچون برگ شو بر خاک ریزان
Талаби кори халосии ҳам чу мо кун
طلبکار خلاصی هم چو ما کن
Раҳоӣ боядат , худро раҳо кун
رهایی بایدت، خود را رها کن
Бимир аз хеш то ёбии раҳоӣ
بمیر از خویش تا یابی رهایی
Ки бо мурда нагиранд ошноӣ
که با مرده نگیرند آشنایی
Ҳар онгоҳӣ ки аз худ дасти шастӣ
هر آنگاهی که از خود دست شستی
Яқини дон каз ҳама домӣ биҷустӣ
یقین دان کز همه دامی بجستی
Биҷой оварадам аз ёрони худ роз
بجای آوردم از یاران خود راز
Кунун рафтам бар ёрони худ боз
کنون رفتم برِ یاران خود باز
Ҳамаи ёрони ман дар интизори м
همه یاران من در انتظارم
Ман бекори ӣнҷо бар чаҳ корам ? !
من بیکار اینجا بر چه کارم؟!
Чу ту мардӣ ба ҳам ҷинсон раседӣ
چو تو مردی به همجنسان رسیدی
Ба хилватгоҳ алавӣ орамидӣ
به خلوتگاه علوی آرمیدی
Чу мардии зиндаи ҷовиди гаштӣ
چو مردی زندهٔ جاوید گشتی
Худоро бандаи ҷовиди гаштӣ
خدا را بندهٔ جاوید گشتی
Чаҳ хоҳӣ кард гулхани ҷой ту нест
چه خواهی کرد گلخن جای تو نیست
Қабои хок бар болой ту нест
قبای خاک بر بالای تو نیست
Ъзизо ҷаҳд кунгар рози ҷӯӣ
عزیزا جهد کن گر راز جویی
Ки бо худ рози худ май бозҷӯӣ
که با خود راز خود میبازجویی
Бурунгирӣ зи чандини пардаи худ ро
برون گیری ز چندین پرده خود را
Падеди оре ба хосияти хирад ро
پدید آری به خاصیت خرد را
Чу вақт хоб меояд фарози т
چو وقت خواب میآید فرازت
Чаро медорад аз асрори бозат
چرا میدارد از اسرار بازت
Ба вақти хоб бе худ май Бамоне
به وقت خواب بیخود می بمانی
Чигуна ҳамраҳ т гардад маъонӣ
چگونه همرهت گردد معانی
Бидон сони рағбатии дории ту дар хоб
بدان سان رغبتی داری تو در خواب
Ки яксонаст бо ту оташу об
که یکسان است با تو آتش و آب
Чу роҳи панҷ ҳис дар хоби бастат
چو راه پنج حس در خواب بستت
Чаро завқӣ надорад ҷони мастат ? !
چرا ذوقی ندارد جان مستت؟!
Вагар гӯйӣ ки ҷон з онаст бе завқ
وگر گویی که جان ز آنست بی ذوق
Ки дорад сӯии худ ббридни шавқ
که دارد سوی خود ببریدن شوق
Чаро вақти риёзати ҷони ҳушёр
چرا وقت ریاضت جان هشیار
Туро дар завқ май орад ба як бор
ترا در ذوق میآرد به یک بار
Ғараз инаст эй ҷӯяндаи роз
غرض این است ای جویندهٔ راز
Ки ту хуфтаи ниёеи хешро боз
که تو خفته نیایی خویش را باز
Чу хуфтӣ қатра афтодат ба қулзум
چو خفتی قطره افتادت به قلزم
Шудӣ дар бехудӣ ё дар худии гум
شدی در بیخودی یا در خودی گم
Ба бедорӣ агар аз худ шӯии давр
به بیداری اگر از خود شوی دور
Чу хуфтӣ , гаштии андари бихўдии нур
چو خفتی، گشتی اندر بیخودی نور
Дилат аз худ ба бедорӣ нишон ёфт
دلت از خود به بیداری نشان یافت
Ки бедорӣ ба бедорӣ тавон ёфт
که بیداری به بیداری توان یافت
Вагарнаи шабнами торики равшан
وگرنه شبنم تاریک روشن
Дарин дарё буд чун шеру равған
درین دریا بود چون شیر و روغن
Яке кови шер ӯ дар об шуд хуш
یکی کاو شیر او در آب شد خوَش
Вале равғани ҷудои гашту мушавваш
ولی روغن جدا گشت و مشوَش
Машав ӣнҷои ҳулӯлӣ эй фузулӣ
مشو اینجا حلولی ای فضولی
Ки набӯд марди мустағриқи ҳулӯлӣ
که نبود مرد مستغرق حلولی