Магар мекард дарвешии нигоҳӣ
مگر میکرد درویشی نگاهی
Дарин дарёии пар дар илоҳӣ
درین دریای پر دُر الهی
Кавокиб дид чун дар шаби афрӯз
کواکب دید چون در شب افروز
Ки шаб аз нури эшон буд чун рӯз
که شب از نور ایشان بود چون روز
Ту гуфтӣ ахтари ани устодаи Андӣ
تو گفتی اختران استادهاندی
ЗФон бо хокёни бигушодаи Андӣ
زفان با خاکیان بگشادهاندی
Ки ҳон эй ғофилон ҳушёр бошед
که هان ای غافلان هشیار باشید
Барин даргаи шабӣ бедор бошед
برین درگه شبی بیدار باشید
Чаро чандини сари андар хоб доред ?
چرا چندین سر اندر خواب دارید؟
Ки то рӯзи қиёмат хоб доред
که تا روز قیامت خواب دارید
Рухи дарвеш бе дили зи он назора
رخ درویش ِ بیدل زآن نظاره
зи чашм дирафшон шуд пари ситора
ز چشم ِ درفشان شد پر ستاره
Хушаш омад сипеҳри гўжи рафтор
خوشش آمد سپهر گوژ رفتار
Забон бикшод чун булбул ба гуфтор
زبان بگشاد چون بلبل به گفتار
Ки ё раби боми зиндонат чунин аст
که یا رب بام زندانت چنین است
Ки гӯйӣ чуннигор ситон чин аст
که گویی چون نگارستان چین است
Надонам боми бустонат чаҳ сон аст
ندانم بام بُستانت چه سان است
Ки зиндони ту борӣ бӯстон аст
که زندان تو باری بوستان است
Вале бар боми ин зиндони ситора
ولی بر بام این زندان ستاره
зи халқони умри дуздади ошкора
ز خلقان عمر دزدد آشکاره
Чу ин зиндон ба ҷонӣ музд дорем
چو این زندان به جانی مزد داریم
Аз он бар боми зиндон дузд дорем
از آن بر بام زندان دزد داریم
зи дерии гоҳи ман дар банди онам
ز دیری گاه من در بند آنم
Ки саҳари саҳни гардуни боздонм
که سحر صحن گردون بازدانم
Ки тофт аз беху бори ҳафт торам
که تافت از بیخ و بار هفت طارم
Хурӯшу гиряи Тифлони анҷум
خروش و گریهٔ طفلان انجم
Дамии ин ҷўзи заррини ситора
دمی این جوز زرین ستاره
Барин гунбад нашуд сайр аз назора
برین گنبد نشد سیر از نظاره
Магари моро дарин раҳ Тифл донанд
مگر ما را درین ره طفل دانند
Ки чандини ҷўз бар гунбад фишонанд
که چندین جوز بر گنبد فشانند
Бигӯ то кӣ ҳалоли съри гардун
بگو تا کی حلال سعر گردون
Намояд ҳар шабии лаъибии дигаргун
نماید هر شبی لعبی دگرگون
Гуҳии ма дар диқ ва гоҳе дар омос
گهی مه در دق و گاهی در آماس
Гуҳӣ гашта сипар гоҳе шудаи дос
گهی گشته سپر گاهی شده داس
Гуҳӣ дар хӯша чун аз сими досӣ
گهی در خوشه چون از سیم داسی
Гуҳар дар гов чун заррини хросӣ
گهر در گاو چون زرین خراسی
Ки донад кин каллаи дори ани афлок
که داند کاین کلهداران افلاک
Камари баста чаро гирданд дар хок
کمر بسته چرا گردند در خاک
Ки донад кин ҳазорон муҳраи заррин
که داند کاین هزاران مهره زرین
Чаро гирданд дар на ҳуққаи чандин
چرا گردند در نه حقه چندین
Дарин дарё чаро ғаввоси гаштанд
درین دریا چرا غواص گشتند
Самоъӣ нест , чун раққоси гаштанд ?
سماعی نیست، چون رقاص گشتند؟
На паии шан аз тавоф худ бигирад
نه پی شان از طواف خود بگیرد
На дили шан аз масоф худ бигирад
نه دل شان از مصاف خود بگیرد
Мшъбди вор то кӣ муҳра бозанад ?
مشعبدوار تا کی مهره بازند؟
Дарин на ҳуққа бар ҳам чанд тозанд ?
درین نُه حقه بر هم چند تازند؟
Ҳазорон бори баргаштанд бар ҳам
هزاران بار برگشتند بر هم
Яке афзӯн намегардад яке кам
یکی افزون نمیگردد یکی کم
Тариқии мшглу корӣ шигарф аст
طریقی مشگل و کاری شگرف است
Дилами зи андешаи ин , хӯни гирифтаи сет
دلم ز اندیشهٔ این، خون گرفتهست
Дамии зишони яке аз пой нанишаст
دمی زیشان یکی از پای ننشست
Ки то худ кӣ диҳад мақсӯдашони даст
که تا خود کی دهد مقصودشان دست
Дилии пар шавқ мегирданд оҷиз
دلی پر شوق میگردند عاجز
зи гардиш май нёсоинди ҳаргиз
ز گَردِش مینیاسایند هرگز
Хмўшоннди сар дар раҳи ниҳода
خموشانند سر در ره نهاده
ЗФони бибрида ва дар раҳи фитода
زفان ببریده و در ره فتاده
Ҳама чун суфиён хирқа пӯшанд
همه چون صوفیان خرقه پوشند
з бе хешии дарон хушӣ хамӯшанд
ز بیخویشی درآن خوشی خموشند
Дар он гардиш на мустанад ва на ҳушёр
در آن گردش نه مستند و نه هشیار
На дар хобанд зон ҳолат на бедор
نه در خوابند زان حالت نه بیدار
Шубони рӯз ӣ аз он дар ҷусту ҷӯянд
شبانروزی از آن در جست و جویند
Ки то маҳшар ба ҷон ҷӯёӣ ӯйанд
که تا محشر بهجان جویای اویند
Ту шаби хуши хуфтаи эшон дар раҳ ӯ
تو شب خوش خفته ایشان در ره او
Ҳаме бӯсанд хоки дарга ӯ
همی بوسند خاک درگه او
Дило ҳосил кун охири тези бинӣ
دلا حاصل کن آخر تیزبینی
Туро то чанд азин овези кинӣ
ترا تا چند ازین آویز کینی
Чаҳ май гӯйӣ ки ин бутҳои заррин
چه میگویی که این بتهای زرین
Азин гаштан чаҳ май ҷӯянди чандин
ازین گشتن چه میجویند چندین
Бирав аз рӯй бутҳо дида бурдор
برو از روی بتها دیده بردار
Сари бутро фурӯи гардони нгўсор
سر بت را فرو گردان نگوسار
Чу иброҳӣми бутҳо бар замини зан
چو ابراهیم بتها بر زمین زن
Нафас аз лои аҳби алоФлини зан
نفس از لا احب الآفلین زن
Туро бо офариниш нест корӣ
ترا با آفرینش نیست کاری
Ки бошӣ дар ҳамаи олами ту борӣ
که باشی در همه عالم تو باری
Туро бо ҳикмати яздон чаҳ кор аст
تورا با حکمت یزدان چه کار است
Мазан дам гарна ҷонати зер дор аст
مزن دم گرنه جانت زیر دار است
Агар сад сол дар андеша бошӣ
اگر صد سال در اندیشه باشی
Гиёҳи хушку бод беша бошӣ
گیاه خشک و باد بیشه باشی
Агар мақсӯди касро даст додӣ
اگر مقصود کس را دست دادی
зи нодонии зи раҳи бози аўФтодӣ
ز نادانی ز ره باز اوفتادی
Шудӣ аз ҷусту ҷӯии боканорӣ
شدی از جست و جویی باکناری
Нмондии равнақии дрҳичи корӣ
نماندی رونقی درهیچ کاری
Чу нашиносӣ сари мӯеи зи асрор
چو نشناسی سر مویی ز اسرار
Ба нодонӣ чаҳ гардии гирди ин кор
به نادانی چه گردی گرد این کار
Турои хомӯшӣу сабри сети роҳӣ
ترا خاموشی و صبرست راهی
Нахоҳӣ ёфт ба зини даст гоҳе
نخواهی یافت به زین دستگاهی
Макун бо сари ин маънии далер ӣ
مکن با سرّ این معنی دلیری
Ки чун мӯр ӣ шӯй гар нараҳ шер ӣ
که چون موری شوی گر نرهشیری
Яқин донам ки бисёре биринҷӣ
یقین دانم که بسیاری برنجی
Ки раъшаи дорӣу симоб санҷӣ
که رعشه داری و سیماب سنجی
Ту ҳаргизи ҳеҷ шатранҷии набардӣ
تو هرگز هیچ شطرنجی نبردی
Ба шатранҷи андаруни ранҷии набардӣ
به شطرنج اندرون رنجی نبردی
Чу ту шатранҷ бозӣ ме ндонӣ
چو تو شطرنج بازی میندانی
Аз он аз як ду бозӣ май Бамоне
از آن از یک دو بازی میبمانی
Чаҳ донеи ту ки рухи чандон чаро рафт
چه دانی تو که رخ چندان چرا رفت
Шаҳ аз ҳар сӯии саргардон чаро рафт
شه از هر سوی سرگردان چرا رفت
зи як сӯи асби бинии рухи ниҳода
ز یک سو اسب بینی رخ نهاده
зи як сӯи пел бар гардани фитода
ز یک سو پیل بر گردن فتاده
Пиёда чун бибинӣ бар канора
پیاده چون ببینی بر کناره
Ки фарзин шуд туро гирад савора
که فرزین شد ترا گیرد سواره
Зроъӣ нест охири нтъи шатранҷ
ذراعی نیست آخر نطع شطرنج
Ки ту дар ваии Фрўмондӣ ба сад ранҷ
که تو در وی فروماندی به صد رنج
Барин нтъӣ ки дар чашмаст хирадат
برین نطعی که در چشم است خردت
Наме доне ки то дар чист барадат
نمیدانی که تا در چیست بردت
Чунин нтъӣ ки баҳр сарнигӯн аст
چنین نطعی که بحر سرنگون است
Чаҳ донеи лаъибҳои ӯ ки чун аст
چه دانی لَعبهای او که چون است
Ту сад бозии куҷо аз пеши бинӣ
تو صد بازی کجا از پیش بینی
Ки ту на пас рӯй на пеши бинӣ
که تو نه پس روی نه پیش بینی
Чу лаъиби нтъ шатранҷӣ ндонӣ
چو لعب نطع شطرنجی ندانی
зи лаъиби чарх бе шаки хираи Монӣ
ز لعب چرخ بی شک خیره مانی
зи як сӯи хирмани зари каҳкашон ро
ز یک سو خرمن زر کهکشان را
зи як сӯи донаи зари осмон ро
ز یک سو دانهٔ زر آسمان را
Ду мурғи андари паии донаи давида
دو مرغ اندر پی دانه دویده
Ададашони шаш яке зишон парида
عددشان شش یکی زیشان پریده
зи гандуми хӯша бар хирмани расида
ز گندم خوشه بر خرمن رسیده
Ду деҳқони гов дар хирман кашида
دو دهقان گاو در خرمن کشیده
Тарозу ӣӣ ба гандум карда бозу
ترازویی به گندم کرده بازو
Ҷӯии носхтаҳи ҳаргизи он тарозу
جوی ناسخته هرگز آن ترازو
Ба дарё дарфиканда далв ӣ аз чанг
به دریا درفکنده دلوی از چنگ
Баровардаи азуи моҳӣу харчанг
برآورده ازو ماهی و خرچنگ
Барра бо буз шудаи сӯии чарогоҳ
بره با بز شده سوی چراگاه
Ба нахҷӣр омадӣ ширии зи рӯбоҳ
به نخجیر آمدی شیری ز روباه
Камон бар шер деҳқон баргушода
کمان بر شیر دهقان برگشاده
Барраи ду пой бар каждуми ниҳода
بره دو پای بر کژدم نهاده
Чу ту деҳқонӣ ва гардун нагардӣ
چو تو دهقانی و گردون نگردی
Бирав тани зан , ба гирди ин чаҳ гардӣ ?
برو تن زن، به گِردِ این چه گردی؟
Барраи ҷону дилати бирён басӣ кард
بره جان و دلت بریان بسی کرد
Барраи барӣоне ӣӣ зини сон басӣ кард
بره بریانییی زین سان بسی کرد
Чу гов аз хашм бо ту дар сарв шуд
چو گاو از خشم با تو در سرو شد
Чаро хоҳии ту риши гов ӯ шуд
چرا خواهی تو ریش گاو او شد
Чу ҷавзо аз ту чун бурнои камари ҷуст
چو جوزا از تو چون برنا کمر جست
Барин пастӣ азу натавон камари баст
برین پستی ازو نتوان کمر بست
Ба зери чанги харчанги андарии ту
به زیر چنگ خرچنگ اندری تو
Аз он ҳар соъатии вопастарӣ ту
از آن هر ساعتی واپس تری تو
Ту ин дам дар даҳони шери асир ӣ
تو این دم در دهان شیر اسیری
Чаҳ доне зонк ин дами шери гир ӣ
چه دانی زانک این دم شیرگیری
зи хӯшаи донае беғам набинӣ
ز خوشه دانهای بیغم نبینی
Ки як ҷӯи надиҳадат бе хӯшаи чинӣ
که یک جو ندهدت بیخوشهچینی
Чу синҷид дар тарозуи зӯри бозуи т
چو سنجد در ترازو زور بازوت
Ки барад ӯ аз танури андари тарозуи т
که برد او از تنور اندر ترازوت
Ба каждум чун тавон занни накӯи барад
به کژدم چون توان ظن نکو برد
Ки ӯ худ каждуми зиндаи фурӯи барад
که او خود کژدم زنده فرو برد
Камонгар дар зиҳ ояд баради ҷонат
کمان گر در زه آید برد جانت
Чу зиҳ бар ту кашад ногуҳи камонат
چو زه بر تو کشد ناگه کمانت
зи бузи бозии бузи чашми ту хираи сет
ز بز بازی بز چشم تو خیرهست
Сари бузи дори ин бузгар ҳзираҳи сет
سر بز دار این بز گر حظیرهست
Чу далват гуфт дар далви ой бар моҳ
چو دلوت گفت در دلو آی بر ماه
Чу далвии зин расан рафтӣ фурӯи чоҳ
چو دلوی زین رسن رفتی فرو چاه
Ба мӯрӣ дар кафи моҳии асирӣ
به موری در کف ماهی اسیری
Ки ту чун моҳии ҳангома гирӣ
که تو چون ماهی هنگامه گیری
Чаҳ донеи лаъиби чархи булъаҷаби боз
چه دانی لعب چرخ بوالعجب باز
Бирав ангушти ҳайрат на ба лаби боз
برو انگشت حیرت نه به لب باز
Канории гири зини нтъи музайян
کناری گیر زین نطع مزین
Чаҳ май резии миёни реги равған
چه میریزی میان ریگ روغن
Дилат дар сайри нтъи чархи бастӣ
دلت در سیر نطع چرخ بستی
Бирав дунболи зан бар рику рстӣ
برو دنبال زن بر ریک و رستی
зи нтъи чархи дармонии алии алқтъ
ز نطع چرخ درمانی علی القطع
Бирав бар реги рӯ то чанд азин нтъ
برو بر ریگ رو تا چند ازین نطع
Барин нтъи заминати бим ҷон аст
برین نطع زمینت بیم جان است
Ки дам чун рег дар шиша равон аст
که دم چون ریگ در شیشه روان است
Барин нтъи замини манишин ба шоҳӣ
برین نطع زمین منشین به شاهی
Ки ту бар реги гармии ҳамчуи моҳӣ
که تو بر ریگ گرمی همچو ماهی
Фалаки нтъу замин регаст ҳар рӯз
فلک نطع و زمین ریگ است هر روز
براردи теғи хуршеди ҷаҳони сӯз
برآرد تیغ خورشید جهان سوز
зи нтъу реги дили навмеди дорӣ
ز نطع و ریگ دل نومید داری
Ки бар сари теғи зани хуршеди дорӣ
که بر سر تیغ زن خورشید داری
Ба охир чун на аҳли ин сарое
به آخر چون نه اهل این سرایی
Миёни нтъу рег аз сари броиӣ
میان نطع و ریگ از سر برآیی
зи ҳайрат гарчи дар дардисарии ту
ز حیرت گرچه در دردسری تو
Мада бар боди сарро срсрии ту
مده بر باد سر را سرسری تو