Магар бемор шуд он танги дастӣ

مگر بیمار شد آن تنگ دستی

Ки доими кунаи ҳизуми шикастӣ

که دایم کونهٔ هیزم شکستی

Бипурсаш рафт Ғаззолӣ бар ӯ

بپرسش رفت غزالی بر او

Нишаст аз пой аммо бар сар ӯ

نشست از پای اما بر سر او

Бадви гуфто ки беҳтари гардии ин бор

بدو گفتا که بهتر گردی این بار

Махӯр ғами зин ҷавобаш дод бемор

مخور غم زین جوابش داد بیمار

Ки беҳтар гашта гирам эй хирадманд

که بهتر گشته گیرم ای خردمند

Шикастаи бори дигари кунае чанд

شکسته بار دیگر کونه‌ای چند

Чаҳ барҳам менаҳй чун охири кор

چه برهم می‌نهی چون آخر کار

Фўр хоҳад фитод аз ҳам бики бор

فور خواهد فتاد از هم بیک بار

зи суд худ машав хушнӯди дунё

ز سود خود مشو خشنود دنیا

Агар мардӣ зиён кун суди дунё

اگر مردی زیان کن سود دنیا

Яқин май дон ки мард роҳ онаст

یقین می‌دان که مرد راه آنست

Ки суди ин ҷаҳон ӯро зиёнаст

که سود این جهان او را زیانست

з бе ҳайчии худ печиш набошад

ز بی هیچی خود پیچش نباشد

Набошад ҳеҷаш аз ҳеҷаш набошад

نباشد هیچش از هیچش نباشد

Бузургоне ки дайн мақсӯд эшонаст

بزرگانی که دین مقصود ایشانست

Зиёни кори дунё суд эшонаст

زیان کار دنیا سود ایشانست

Бадунёи малики уқбо зон хрдиднд

بدنیا ملک عقبی زان خردیدند

Ки ин сад солаи сахтии суди диданд

که این صد ساله سختی سود دیدند

Ту низ эй монда дар дунёии фонӣ

تو نیز ای مانده در دنیای فانی

Чунин байъ ва шарӣ кунгар туоне

چنین بیع و شری کن گر توانی

Зиён омад ҳамаи суди ман ва ту

زیان آمد همه سود من و تو

Фиғон аз зоди ваз буд ман ва ту

فغان از زاد وز بود من و تو

Бзодни ҷумла дар шӯрему ошӯб

بزادن جمله در شوریم و آشوب

Бмрдни ҷумла дар зери лагадкӯб

بمردن جمله در زیر لگدکوب

Ҷаҳон то буд азуи ҷон май баромад

جهان تا بود ازو جان می برآمد

Яке мерафт ва дигар ме даромад

یکی می‌رفت و دیگر می‌درآمد

Ҷаҳонро моҳи шодии зер меғ аст

جهان را ماه شادی زیر میغ است

Ҳамаи кори ҷаҳони дард ва дареғ аст

همه کار جهان درد و دریغ است

Ҷаҳон бо синаи пари дарди мо ро

جهان با سینهٔ پر درد ما را

Хушӣ дрхўоб хоҳад кард мо ро

خوشی درخواب خواهد کرد ما را

зи бедодӣ ҷаҳон донад ҷаҳони сӯхт

ز بیدادی جهان داند جهان سوخت

Набояд гургро даридани омухт

نباید گرگ را دریدن آموخت

Чунон меҷодӯӣ созад замона

چنان می جادوی سازد زمانه

Ки кас дасташ набинад дар миёна

که کس دستش نبیند در میانه

Бадасти чапи намояди ин шигифтӣ

بدست چپ نماید این شگفتی

Ту пои рост на дар пеш ва рафтӣ

تو پای راست نه در پیش و رفتی

Туро бо ҷодуӣ ӯ чаҳ кораст

ترا با جادویی او چه کارست

Мақомат нест дунё раҳ гузораст

مقامت نیست دنیا ره گذارست

Ҷаҳон бар раҳи гузар ҳангома кардаст

جهان بر ره گذر هنگامه کردست

Ту бигузар зонк ин ҳангома сардаст

تو بگذر زانک این هنگامه سردست

Агар кӯдак Не бингар пасу пеш

اگر کودک نیی بنگر پس و پیش

Бҳнгомаҳи маи ист эй дӯсти зини пеш

بهنگامه مه ایست ای دوست زین پیش

Чаҳ май хоҳии зи худ берун бимонада

چه می‌خواهی ز خود بیرون بمانده

Миёни хоки дил пурхӯн бимонада

میان خاک دل پرخون بمانده

Бирав ҷони гиру тарки ин ҷаҳон кун

برو جان گیر و ترک این جهان کن

Ки ӯ гиру доваш дар миён кун

که او گیر و داوش در میان کن

Чаҳ хоҳии дови зини гардандаи паргор

چه خواهی داو زین گردنده پرگار

Ки хоҳӣ шуд бад ӯ ӯ гирифтор

که خواهی شد بد او او گرفتار

Чаҳ бахшад чархи мардумро дар оғоз

چه بخشد چرخ مردم را در آغاز

Ки дар анҷоми нстонд аз ӯ боз

که در انجام نستاند از او باز

Чу тоўсисти гардуни пуркушода

چو طاوسیست گردون پرگشاده

Ҷаҳонии халқро бар пари ниҳода

جهانی خلق را بر پر نهاده

Бурузи ин осмон дӯд кабӯдаст

بروز این آسمان دود کبودست

Бшби оби сиёҳи охир чаҳ будаст

بشب آب سیاه آخر چه بودست

Бимонадӣ дар кабӯдӣу сиёҳӣ

بماندی در کبودی و سیاهی

Бамурдӣ дар миёни охир чаҳ хоҳӣ

بمردی در میان آخر چه خواهی

Бирав зини гирд ноӣ обнӯсӣ

برو زین گرد نای آبنوسی

Чаҳ зини дарандаи дарзӣ май биўсӣ

چه زین درنده درزی می‌بیوسی

Сухан то чанд гӯйии осмон ро

سخن تا چند گویی آسمان را

Ки бешак бар замин андозад онро

که بی شک بر زمین اندازد آنرا

Задаст осмон ҳар дил ки ҷон дошт

زدست آسمان هر دل که جان داشت

Гараш дастаст ҳам бар осмон дошт

گرش دستست هم بر آسمان داشت

Фалаки тштисти пари ахгари зи ахтар

فلک طشتیست پر اخگر ز اختر

Ту дили пари тафти зери ташту ахгар

تو دل پر تفت زیر طشت و اخگر

Сазадгар пой бар оташ бимонадӣ

سزد گر پای بر آتش بماندی

Ки зери оташин мФрш бимонадӣ

که زیر آتشین مفرش بماندی

Гар аз хуршеди фарқи ту калла дошт

گر از خورشید فرق تو کله داشت

Калла натавонӣ аз гардун нигаҳ дошт

کله نتوانی از گردون نگه داشت

Марои бории дил аз гардуни Фрўмрд

مرا باری دل از گردون فرومرد

зи баси кас кӯ бароварду фурӯи барад

ز بس کس کو برآورد و فرو برد

Крои ин гунбади гардон бар орад

کرا این گنبد گردان بر آرد

Ки на дар оқибат аз ҷони برارد

که نه در عاقبت از جان برآرد

Ҷаҳони хӯн беҳад ва бебок кардаст

جهان خون بی حد و بی باک کردست

Басии зини теғи зер хок кардаст

بسی زین تیغ زیر خاک کردست

Фалак ҳар лаҳзаи дигари чизати орад

فلک هر لحظه دیگر چیزت آرد

Баҳри соъати балое низат оварад

بهر ساعت بلایی نیزت آورد

Аҷаб дармондаам чун мубталое

عجب درمانده‌ام چون مبتلایی

Ки дил чун май чхд бо ҳар балое

که دل چون می‌چخد با هر بلایی

Бигӯ то чанд гоҳи андӯҳу гуҳи ғам

بگو تا چند گاه اندوه و گه غم

Фиғон аз рӯзу шаби вази солу маи ҳам

فغان از روز و شب وز سال و مه هم

Нагардад ҳеҷ субҳии рӯзи наздик

نگردد هیچ صبحی روز نزدیک

Ки то бар мо нагардад рӯзи торик

که تا بر ما نگردد روز تاریک

Нагардад ҳеҷ шомии шаби падедор

نگردد هیچ شامی شب پدیدار

Ки на шаб хуш кунад шодии бики бор

که نه شب خوش کند شادی بیک بار

Нагардад ҳеҷ моҳии нави дарин боб

نگردد هیچ ماهی نو درین باب

Ки то бар мо нпимоинди маҳтоб

که تا بر ما نپیمایند مهتاب

Нагардад ҳеҷ солии нави зи айём

نگردد هیچ سالی نو ز ایام

Ки на даҳ сола аз моғм кунад вом

که نه ده ساله از ماغم کند وام

Ҳадиси моҳу солу рӯзу шаби байн

حدیث ماه و سال و روز و شب بین

Аҷаби бозии чархи булъаҷаби байн

عجب بازی چرخ بوالعجب بین

Чу шаби ангушти ризндши ббрдр

چو شب انگشت ریزندش ببردر

Баҳри рӯзии ббоиндши зи сар дар

بهر روزی ببایندش ز سر در

Танурӣ тофтаст ин дайри носоз

تنوری تافتست این دیر ناساز

Казу бесӯз ноед гардаи боз

کزو بی سوز ناید گردهٔ باز

Бтар зин дар замонаи фитна Эй нест

بتر زین در زمانه فتنه‌ای نیست

Казин чанбари расанро рахна Эй нест

کزین چنبر رسن را رخنه‌ای نیست

Агар хоҳӣ ки ту беруни гурезӣ

اگر خواهی که تو بیرون گریزی

На пойаст ва на чанбар чун гурезӣ

نه پایست و نه چنبر چون گریزی

Ки гуфтат гирди чархи чанбарии гирд

که گفتت گرد چرخ چنبری گرد

Ки қади ҳамчуи сарват чанбарӣ кард

که قد همچو سروت چنبری کرد

Сипеҳриро ки дарёӣаст пурҷӯш

سپهری را که دریاییست پرجوش

Шудӣ чун чанбари дафи ҳалқа дар гӯш

شدی چون چنبر دف حلقه در گوش

Туро чун чанбари гардуни фурӯи баст

ترا چون چنبر گردون فرو بست

Чаро дар гарданаш чанбар кунӣ даст

چرا در گردنش چنبر کنی دست

Сипеҳри чанбарии чанбар басӣ зад

سپهر چنبری چنبر بسی زد

Чу ҳалқа бар дар ҳақ србсӣ зад

چو حلقه بر در حق سربسی زد

Басии чанбари бузад чун хоки безӣ

بسی چنبر بزد چون خاک بیزی

Наомад бар сари ғарболи чизе

نیامد بر سر غربال چیزی

Дарин андӯҳи пушташ чанбарӣ шуд

درین اندوه پشتش چنبری شد

Либос ӯ зи ғам нилӯфарӣ шуд

لباس او ز غم نیلوفری شد

Ту май хоҳӣ ки бархезӣ бибозӣ

تو می‌خواهی که برخیزی ببازی

Азин чанбари ҷҳии берун чу ғозӣ

ازین چنبر جهی بیرون چو غازی

Ту нашиносӣ алиф аз чанбарии боз

تو نشناسی الف از چنبری باز

Макун сӯии сипеҳри чанбарии соз

مکن سوی سپهر چنبری ساز

Гузари зини чанбари он соъати туоне

گذر زین چنبر آن ساعت توانی

Ки ҷони брчнбри ҳалқати расонӣ

که جان برچنبر حلقت رسانی

Агар сад газ расан бошад бноком

اگر صد گز رسن باشد بناکام

Гузар бар чанбараш бошад саранҷом

گذر بر چنبرش باشد سرانجام

Зиҳии афсӯсу ҳиялатсозӣ мо

زهی افسوس و حیلت سازی ما

Зиҳии даврони чанбари бозии мо

زهی دوران چنبر بازی ما

Ҷаҳонои табъи мардуми хори дорӣ

جهانا طبع مردم خوار داری

Ки чандини халқ дар пурвори дорӣ

که چندین خلق در پروار داری

Якоякро миёни неъмату ноз

یکایک را میان نعمت و ناز

Бпрўрдӣ ва хӯрдӣ оқибати боз

بپروردی و خوردی عاقبت باز

Ҷаҳоно кист каз давр ту шодаст

جهانا کیست کز دور تو شادست

Ҳамаи даври ту бо ҷавр ту бодаст

همه دور تو با جور تو بادست

Ҷаҳонои ғӯлӣу мардуми намое

جهانا غولی و مردم نمایی

Ки ҷӯ бифурӯшӣу гандуми намое

که جو بفروشی و گندم نمایی

Ҷаҳоно бо ки хоҳии сохт охир

جهانا با که خواهی ساخت آخر

Бкўрӣ чанд хоҳии бохти охир

بکوری چند خواهی باخت آخر

Дило тарки ҷаҳони гир аз ҷаҳон чанд

دلا ترک جهان گیر از جهان چند

Туро ҳар дами зи давр ӯ зиён чанд

ترا هر دم ز دور او زیان چند

зи даст на хами пурпечи айём

ز دست نه خم پرپیچ ایام

Чаҳ мепайчи бихоҳӣ марди ноком

چه می‌پیچی بخواهی مرد ناکام

Ҷаҳон чун нест аз кори ту ғами нок

جهان چون نیست از کار تو غم ناک

Чаро бар сар кунӣ аз даст ӯ хок

چرا بر سر کنی از دست او خاک

Чаҳ суд ар хок бар афлоки резӣ

چه سود ار خاک بر افلاک ریزی

Кигар сангии миёни хоки резӣ

که گر سنگی میان خاک ریزی

Ҷаҳонро бар касе ғам хўоргӣ нест

جهان را بر کسی غم خوارگی نیست

Касеро чораи ҷуз бечорагӣ нест

کسی را چاره جز بیچارگی نیست

Ҷаҳон чу ту басӣ домод дорад

جهان چو تو بسی داماد دارد

Басии иду арӯсӣ ёд дорад

بسی عید و عروسی یاد دارد

На битавонад замонӣ шод дидат

نه بتواند زمانی شاد دیدت

На як дам аз ғамӣ озод дидат

نه یک دم از غمی آزاد دیدت

Бъмрӣ медиҳад ранҷи мудомат

بعمری می‌دهد رنج مدامت

Ки то кор ҷаҳон гирад низомат

که تا کار جهان گیرد نظامت

Бъмрии ҷузи бало ҳосил набинӣ

بعمری جز بلا حاصل نبینی

Ки то рӯзии бкоми дили нишинӣ

که تا روزی بکام دل نشینی

Чу бинишастӣ барангезади бзўрт

چو بنشستی برانگیزد بزورت

Бзорӣ медуанд то бгўрт

بزاری می‌دواند تا بگورت

Ту то бинишаста дар дори фонӣ

تو تا بنشستهٔ در دار فانی

Нишаста рафта ва ме ндонӣ

نشسته رفتهٔ و می ندانی

Мисолати рост чун гирдаст пайваст

مثالت راست چون گردست پیوست

Ки гирд онгаҳ равад бешак ки бинишаст

که گرد آنگه رود بی شک که بنشست

зи давр на сипеҳри як даҳ оят

ز دور نه سپهر یک ده آیت

Чаҳ бояд кард чандинии шкост

چه باید کرد چندینی شکاست

Фалаки саргаштатар аз тест бисёр

فلک سرگشته تر از تست بسیار

Чаҳ бояд хост зу ёрии баҳри кор

چه باید خواست زو یاری بهر کار

Фалаки умрии давиди андари так ва тоз

فلک عمری دوید اندر تک و تاز

Ки то саргаштагӣ дорад зи худ боз

که تا سرگشتگی دارد ز خود باز

Чу натавонад ки аз худ боз дорад

چو نتواند که از خود باز دارد

Туро чун дар миён ноз дорад

ترا چون در میان ناز دارد