Яке девонаеро дид шоҳӣ
یکی دیوانهای را دید شاهی
Ниҳодаи косаи сари пеши роҳӣ
نهاده کاسهٔ سر پیش راهی
Ба маҷнӯн гуфт бо ин коса дар бар
به مجنون گفت با این کاسه در بر
Чаҳ савдо май пазӣ дар косаи сар ? !
چه سودا میپزی در کاسهٔ سر؟!
Ба шаҳи гуфто ки шаҳ ! андеша кардам
به شه گفتا که شه! اندیشه کردم
Туро бо хештани ҳам пеша кардам
ترا با خویشتن همپیشه کردم
Надонам калла чун ман гадои сет !
ندانم کلهٔ چون من گداییست!
Ва ё худ он чун ту подшоиии сет !
و یا خود آن چون تو پادشاییست!
Бпимўдм ба умрӣ рӯй олам
بپیمودم به عمری رویِ عالم
Турои қисмати се газ омад марои ҳам
ترا قسمت سه گز آمد مرا هم
Чаҳгар дории сипоҳу малику кишвар
چه گر داری سپاه و مُلک و کشور
Ду гардаи ту хурии ду ман , баробар
دو گِرده تو خوری دو من، برابر
Чу ту ҳамчун манӣ чандини так ва тоз
چو تو همچون منی چندین تک و تاز
Чаҳ хоҳӣ кард ? аз гардан биндоз
چه خواهی کرد؟ از گردن بینداز
Ҳама ар нФкнӣ аз гарданати кул
همه ار نفکنی از گردنت کل
Ҳама фардо шавад дар гарданати ғул
همه فردا شود در گردنت غُل
Фикандӣ ҳамчуи саққои об дар пӯст
فکندی همچو سقا آب در پوست
На обаст ин ки фардо оташат ӯст
نه آبست این که فردا آتشت اوست
Ъзизои ғами нигар , ғами хории ?ути кӯ ?
عزیزا غم نگر، غمخواریات کو؟
Чу бодӣ умр шуд , бедории ?ути кӯ ! ?
چو بادی عمر شد، بیداریات کو!؟
Ба як дами мондае , чун дам намонад
به یک دم ماندهای، چون دم نماند
НаМонӣ ҳеҷ ва ҳеҷат ҳам намонад
نمانی هیچ و هیچت هم نماند
зи роҳи чашми хӯн дил бирезон
ز راهِ چشم خونِ دل بریزان
Ки хоҳии гашти хоки хоки безон
که خواهی گشت خاکِ خاکبیزان
Агар гардун набӯдӣ номусоид
اگر گردون نبودی نامساعد
Нагаштӣ хоки чандини сими соид
نگشتی خاکْ چندین سیمساعد
Мхсб эй дил ! сухан бипазир охир
مخسب ای دل! سخن بِپْذیر آخر
зи чандини рафтаи ибрати гири охир
ز چندین رفته عبرت گیر آخر
Басӣ бар рафтагон рафтӣ ба сад ноз
بسی بر رفتگان رفتی به صد ناز
Басӣ бар ту раванди ояндагони боз
بسی بر تو روند آیندگان باز
Чаҳ май нозӣ агар умрат дарозаст
چه مینازی اگر عمرت درازست
Ба ҷон кандан туро чандин ниёзаст
به جان کندن ترا چندین نیازست
Агар умри ту сад соласт вагар бист
اگر عمر تو صد سال است وگر بیست
Ҷузин дами кондрўиӣ ҳосилат чист ?
جزین دم کاندرویی حاصلت چیست؟
Насибатгар турои сад сол дода сет
نصیبت گر ترا صد سال دادهست
Дамии ҳолест дигрҷмлаҳ бодаст
دمی حالیست دیگرجمله بادست
Ҳама умрат ғамасту умри кӯтоҳ
همه عمرت غمست و عمر کوتاه
Ба марги талх ширин кард онгоҳ
به مرگ تلخ شیرین کرد آنگاه
Фурӯ мекард аз ғам хӯн биравем
فرو میکرد از غم خون برویم
Надонам ин суханҳо чун бигӯям
ندانم این سخنها چون بگویم
зи бими марг дар зиндони фонӣ
ز بیم مرگ در زندان فانی
Бамурдам дар миёни зиндагонӣ
بمردم در میان زندگانی
Басои ҷоно ки ҳамчуи нил дар тан
بسا جانا که همچو نیل در تن
Ҳаме ҷӯшад дарин нилии нҳнбн
همیجوشد درین نیلی نَهَنبَن
Чу дег умр сарбозаст пайваст
چو دیگ عمر سربازست پیوست
Агар чун гурба май ёзд ба ҷони даст
اگر چون گربه مییازد به جان دست
Чаҳ созами ман ки дар дунёии носоз ?
چه سازم من که در دنیای ناساز؟
Надорад гурбаи шарму деги сарбоз
ندارد گربه شرم و دیگ سرباز
Бирав эй дил чу диягӣ чанд ҷӯшӣ ?
برو ای دل چو دیگی چند جوشی؟
Нҳнбни сози худро аз хамӯшӣ
نهنبن ساز خود را از خموشی
Дарин деги балои пухтӣ ба сад дард
درین دیگ بلا پختی به صد درد
Ки ҳастам чун намак дар деги дархурад
که هستم چون نمک در دیگ درخورد
Сияҳи дилтар зи диягӣ эй гунаҳи кор
سیهدلتر ز دیگی ای گنهکار
Фурӯи гир эй сияҳи дили дегат аз бор
فرو گیر ای سیهدل دیگت از بار
Бурун шуд дегат аз сар май ситезӣ
برون شد دیگت از سر میستیزی
Ки дар ҳар дег ҳамчун кФчлизӣ
که در هر دیگ همچون کفچلیزی
Чаҳ гӯям турфаи мурғии ту ба ҳар кор
چه گویم طرفه مرغی تو به هر کار
Ки аз дегами броиии срнгўнсор
که از دیگم برآیی سرنگونسار
Ба ту ҳар соъатии ҷонӣ дигар на
به تو هر ساعتی جانی دگر نه
зи лофи хеши диягӣ низ бар на
ز لاف خویش دیگی نیز بر نه
з хону косаи худ чанд лофӣ ?
ز خوان و کاسهٔ خود چند لافی؟
зи савдои косаи сари дори софӣ
ز سودا کاسهٔ سر دار صافی
Ҳамаи малики туу малики ту як сар
همه ملک تو و ملک تو یک سر
зи мулкӣ кам зи гоўрси сети камтар
ز ملکی کم ز گاوِرسست کمتر
Ҳар он мулкӣ ки аз ҷони дориаш дӯст
هر آن ملکی که از جان داریاش دوست
Наярзад ҳеҷ чун марг аз пай ӯст
نیرزد هیچ چون مرگ از پی اوست
Агар малик ту шуд саҳрои дунё
اگر ملک تو شد صحرای دنیا
Саранҷомати ду газ хокаст мأўо
سرانجامت دو گز خاکست مأوا
Чу баҳри хоки зодаи сетии зи модар
چو بهر خاک زادهستی ز مادر
Барин пуштӣ чаҳсозӣ боғу манзар ?
برین پشتی چه سازی باغ و منظر؟
Касе кови хонаи чандон сохт ков буд
کسی کاو خانه چندان ساخت کاو بود
Чу шаҳдаши хонаи ширину накӯ буд
چو شهدش خانه شیرین و نکو بود
Чу ҷонат шеб хоҳад буд дар хок
چو جانت شیب خواهد بود در خاک
Сари манзар чаҳ афрозӣ бар афлок ?
سر منظر چه افرازی بر افلاک؟
Нӣии зи оғозу анҷомати хабардор
نئی ز آغاز و انجامت خبردار
Миёни хок ва хӯн монадӣ гирифтор
میان خاک و خون ماندی گرفتار
Нигаҳ кун аввалу охири ту дар хеш
نگه کن اول و آخر تو در خویش
Ки то аз пас чаҳ буд ва чист аз пеш ?
که تا از پس چه بود و چیست از پیش؟
Раҳм бӯда сети ҷои хӯни нахустат
رحِم بودهست جای خون نخستت
Ба хоки оеи зи хӯн чун хӯн бишустат
به خاک آیی ز خون چون خون بشستت
Ба аввал май шӯй аз хӯни падедор
به اول میشوی از خون پدیدار
Ба охири зери хоки раҳи гирифтор
به آخر زیر خاک ره گرفتار
Миёни хоку хӯни шодӣ ки ҷӯяд ?
میان خاک و خون شادی که جوید؟
Турои оқили дарин маънӣ чаҳ гуяд ?
ترا عاقل درین معنی چه گوید؟
Зиҳии ғифлат ки бо чандини тему тор
زهی غفلت که با چندین تم و تار
Миёни хок вхўн барсохтӣ кор
میان خاک وخون برساختی کار
Тугар покӣ вагар нопок рафтӣ
تو گر پاکی و گر ناپاک رفتی
з хӯнӣ омадӣ бо хок рафтӣ
ز خونی آمدی با خاک رفتی
Миёни хоку хӯни шодӣ чаҳ ҷӯӣ ?
میان خاک و خون شادی چه جویی؟
Нӣии ҷузи банда , озодӣ чаҳ ҷӯӣ ?
نئی جز بنده، آزادی چه جویی؟
Миён чун бандагон дар банди муҳкам
میانْ چون بندگان در بند محکم
Ки набӯд бе ғамии фарзанди одам
که نَبْوَد بیغمی فرزند آدم
Агар окандае аз симу зари ганҷ
اگر آکندهای از سیم و زر گنج
Нахоҳӣ хӯрд як дами об бе ранҷ
نخواهی خورد یک دم آبِ بیرنج
Миёни дарбанд кин дар бар кушодаи сет
میان دربند کاین در بر گشادهست
Макун сустӣ ки сахтати аўФтодаҳи сет
مکن سستی که سختت اوفتادهست
Куҷо дорад турои чандини сухани суд ? !
کجا دارد ترا چندین سخن سود؟!
Бирав корӣ ба даст худ бикун зуд
برو کاری به دست خود بکن زود
Ки кории кон ба даст хеш кардӣ
که کاری کان به دست خویش کردی
Якеро сад ҳазорон беш кардӣ
یکی را صد هزاران بیش کردی