Шунӯдами ман ки будаст аўстодӣ
شنودم من که بودست اوستادی
Ки хар гум кардаро овоз додӣ
که خر گم کرده را آواز دادی
Чу кард ин кори соли шаст ва ҳафтод
چو کرد این کار سال شصت و هفتاد
Пас ҳафтод ва як дар назъ афтод
پس هفتاد و یک در نزع افتاد
Чу ъзроӣилши андар парда омад
چو عزرائیلش اندر پرده آمد
Магари пиндошти хар гум карда омад
مگر پنداشت خر گم کرده آمد
Биҷуст аз ҷой будаш равзании пеш
بجست از جای بودش روزنی پیش
Бурун кард аз дар равзани сари хеш
برون کرد از در روزن سر خویش
Забон бикшод к-эии ёрон ки ҳастед
زبان بگشاد کای یاران که هستید
Харии боҷл ки дид ӣнҷо фиристед
خری باجل که دید اینجا فرستید
Ъзизо ҳар ки даллоли харии рост
عزیزا هر که دلال خری راست
Харӣ зисту харии мард ва харӣ хост
خری زیست و خری مرد و خری خاست
Чу исои зиндаи мейр эй зндҳءи пок
چو عیسی زنده میر ای زندهء پاک
Ки то чун хар намирӣ дар гӯии хок
که تا چون خر نمیری در گوی خاک
Ду беморӣаст ҷонатроу тан ро
دو بیماریست جانت را و تن را
з ҳар ду даври гардони хештан ро
ز هر دو دور گردان خویشتن را
зи бемории тан маргат раҳанд
ز بیماری تن مرگت رهاند
Ба бемории ҷони маргати расонад
به بیماری جان مرگت رساند
Бирав зин ҳар ду бемории ҷудои шӯ
برو زین هر دو بیماری جدا شو
Ва ё грдоби чандинии балои шӯ
و یا گردآب چندینی بلا شو
Ту ранҷурӣу ранҷати ози дунёст
تو رنجوری و رنجت آز دنیاست
Ки ранҷурӣ модарзод уқбоаст
که رنجوری مادرزاد عقبیست
Агар ӣнҷо нагардад аз ту он давр
اگر اینجا نگردد از تو آن دور
Бамоне аз камоли ҷовдони давр
بمانی از کمال جاودان دور
Чу дар дунёи бмрдни аўФтодӣ
چو در دنیا بمردن اوفتادی
Яқин май дон ки дар уқбои бзодӣ
یقین میدان که در عقبی بزادی
Бадунё дар ба марги афтодани тест
بدنیا در به مرگ افتادن تست
Ба уқбо дар бмрдн , зодани тест
به عقبی در بمردن، زادن تست
Чу ӣнҷои мардии онҷои зодӣ эй дӯст
چو اینجا مردی آنجا زادی ای دوست
Суханро боз кардам пеши ту пӯст
سخن را باز کردم پیش تو پوست
Хушии ин ҷаҳон хорӣ онҷост
خوشی این جهان خواری آنجاست
Ҳавоу ҳирс беморӣ онҷост
هوا و حرص بیماری آنجاست
Ба вақти марг ҷаҳдӣ кун ба икроҳ
به وقت مرگ جهدی کن به اکراه
Ки беморят набӯд бо ту ҳамроҳ
که بیماریت نبود با تو همراه
Агар ӣнҷо на марди кори ое
اگر اینجا نه مرد کار آیی
Ба уқбои кӯдакии бемори ое
به عقبی کودکی بیمار آیی
Касе коинҷои зи модар кӯр зояд
کسی کاینجا ز مادر کور زاید
Ду чашм ӯ ба уқбо кӣ кушояд
دو چشم او به عقبی کی گشاید
Касе кӯи кӯр уқбо дошт ҷон ро
کسی کو کور عقبی داشت جان را
Чу кӯр ин ҷаҳонаст он ҷаҳон ро
چو کور این جهانست آن جهان را
Азинҷои барад бояд чашми равшан
ازینجا برد باید چشم روشن
Вагар чашмӣ буд чун чашми сӯзан
وگر چشمی بود چون چشم سوزن
Агар бо худ барии як зарраи нурӣ
اگر با خود بری یک ذره نوری
Буд зи он нури хуршедати ҳузурӣ
بود ز آن نور خورشیدت حضوری
Агар як зарраи нурати гашти ҳамроҳ
اگر یک ذره نورت گشت همراه
Бақадр он шӯии зи асрори огоҳ
بقدر آن شوی ز اسرار آگاه
Вази он пас нури ту бар ме фазояд
وز آن پس نور تو بر می فزاید
Дар ту паҳни ту бар май кушояд
در تو پهن تو بر میگشاید
Ба бисёре барояд андаки ту
به بسیاری برآید اندک تو
Шавад донои болиғи кӯдаки ту
شود دانای بالغ کودک تو
Чу боҳам ояд он нури фаровон
چو باهم آید آن نور فراوان
Шавад он ҷумла бар ҷони ту товон
شود آن جمله بر جان تو تاوان
На чун реги замин бисёр гардад
نه چون ریگ زمین بسیار گردد
Баҳами пайвандад ва кҳсор гардад
بهم پیوندد و کهسار گردد
Вагар бе ҳеҷ нурӣ мурда бошӣ
وگر بی هیچ نوری مرده باشی
Миёни сад ҳазорон парда бошӣ
میان صد هزاران پرده باشی
Бамоне чун пиёзии пӯст бар пӯст
بمانی چون پیازی پوست بر پوست
Ҳамеи сӯзӣ чу набӯд мағзат эй дӯст
همی سوزی چو نبود مغزت ای دوست
з бе мағзии чунон дар сӯзи Монӣ
ز بی مغزی چنان در سوز مانی
Ки май сӯзӣ на шаб на рӯзи доне
که میسوزی نه شب نه روز دانی
Вагар мағзӣ буд дар пӯст бо ту
وگر مغزی بود در پوست با تو
Дарун мағз ояд дӯст бо ту
درون مغز آید دوست با تو
Агар дар пардаи дили мағзи дорӣ
اگر در پردهٔ دل مغز داری
Дилии пуркору кории нағзи дорӣ
دلی پرکار و کاری نغز داری
Чу тухм мурғ дорад мағзи парда
چو تخم مرغ دارد مغز پرده
Дар оташи ҳамчу ях гардад фусурда
در آتش همچو یخ گردد فسرده
Ба мағз андар надорад нори корӣ
به مغز اندر ندارد نار کاری
Ки мумкин нест ҷуз дар пӯсти норай
که ممکن نیست جز در پوست ناری
Чу хоҳӣ кард бар оташи гузора
چو خواهی کرد بر آتش گذاره
Туро аз мағз андак нест чора
ترا از مغز اندک نیست چاره
Бибояд андакат гар нест бисёр
بباید اندکت گر نیست بسیار
Бибояд дона гар нест харвор
بباید دانهٔ گر نیست خروار
Чу андаки бошиддат бисёр гардад
چو اندک باشدت بسیار گردد
Чу як дона буд харвор гардад
چو یک دانه بود خروار گردد
зи тугар дона маънӣ барояд
ز تو گر دانهٔ معنی برآید
Аз он сад шох чу тӯбо барояд
از آن صد شاخ چو طوبی برآید
Наме бинии дарахтони сарафроз
نمیبینی درختان سرافراز
Ки ҳар як беш тухмӣ нест зи оғоз
که هر یک بیش تخمی نیست ز آغاز
зи худ ғоиб машав дар ҳеҷ ҳоле
ز خود غایب مشو در هیچ حالی
Ки то ҳар соъатигирӣ камолӣ
که تا هر ساعتی گیری کمالی
Ҳамеи чандон ки аз худ май даройӣ
همی چندان که از خود می درآیی
зи зери сӯрати худ май броиӣ
ز زیر صورت خود می برآیی
На дар сӯрат ба сад маънии гузаштӣ
نه در صورت به صد معنی گذشتی
Аз онгаҳ омадӣ то май гузаштӣ
از آنگه آمدی تا میگذشتی
Дар аввали нутфаи гаштии ҳам ӣнҷо
در اول نطفهٔ گشتی هم اینجا
Кунун аз арш бигузаштӣ ҳам ӣнҷо
کنون از عرش بگذشتی هم اینجا
Ҳамоне ту ки будӣ лек онаст
همانی تو که بودی لیک آنست
Ки ин соъати туро аз ҳақ нишонаст
که این ساعت ترا از حق نشانست
Нишоне на ҳувайдо на нҳонист
نشانی نه هویدا نه نهانیست
Нишонеаст онки айн бе нишонеаст
نشانیست آنک عین بینشانیست
Чу аз сӯрати броиӣ дар маъонӣ
چو از صورت برآیی در معانی
Аён гардад бичишам ту нишоне
عیان گردد بچشم تو نشانی
зи сӯрат дар гузар то хоки гардӣ
ز صورت در گذر تا خاک گردی
Ки чун ту хоки гардии поки гардӣ
که چون تو خاک گردی پاک گردی
Касе кӯ хок гардад кул шавад пок
کسی کو خاک گردد کل شود پاک
Ки асрори ду олам ҳаст дар хок
که اسرار دو عالم هست در خاک
Бибин ин ҷумлаи асрори дигаргун
ببین این جمله اسرار دگرگون
Ки сар меоварад аз хоки берун
که سر میآورد از خاک بیرون
Агар на хоки асли пок будӣ
اگر نه خاک اصل پاک بودی
Гули одами куҷо аз хок будӣ
گل آدم کجا از خاک بودی
Вале бо нафаси саг то май нишинӣ
ولی با نفس سگ تا مینشینی
Ту асрори замин ҳаргиз набинӣ
تو اسرار زمین هرگز نبینی
Саги нафаси ту андари зиндагонӣ
سگ نفس تو اندر زندگانی
Бурунаст аз нмксори маъонӣ
برونست از نمکسار معانی