Ба гӯристони яке девона бигирист
به گورستان یکی دیوانه بگریست
Бадв гуфтанд андар гӯрҳо кист ?
بدو گفتند اندر گورها کیست؟
Чунин гуфт ӯ ки муштии халқи мурдор
چنین گفت او که مشتی خلقِ مردار
Валикини аўФтодаҳ дар намак сор
ولیکن اوفتاده در نمکسار
Чу зери хок яксар хок гирданд
چو زیرِ خاک یکسر خاک گردند
Намак гирданд ва яксар пок гирданд
نمک گردند و یکسر پاک گردند
Вале гар набӯд аз имони намакашон
ولی گر نبود از ایمان نمکشان
Дар оташи афканди даври фалакашон
در آتش افکند دورِ فلکشان
Сафар инасту роҳи ину қарори ин
سفر این است و راه این و قرار این
з худ бигузар ки кор инасту бори ин
ز خود بگذر که کار این است و بار این
Дариғо кин сафарро дстгаҳ нест
دریغا کاین سفر را دستگه نیست
Ба торикӣ дар афтодем ва раҳ нест
به تاریکی در افتادیم و ره نیست
Яқин май дон ки роҳӣ бе кронст
یقین میدان که راهی بیکران است
Раҳеи тираи чароғаш нур ҷонаст
رهی تیره چراغش نور جان است
Бирав баркаш хушии нохуни зи дунё
برو برکش خوشی ناخن ز دنیا
Дилу ҷонро мунаввар кун ба уқбо
دل و جان را منوّر کن به عقبی
Агар бедониш аз гетии шӯии давр
اگر بیدانش از گیتی شوی دور
Бимонад чашми ҷони ҷовид бе нур
بماند چشم جان جاوید بینور
Ҷаҳони покро чашмӣ дигар дон
جهان پاک را چشمی دگر دان
Ки чашм онаст венаи як соя ӣ он
که چشم آنست وینیک سایهٔ آن
Агар хоҳӣ ки он чашмат шавад боз
اگر خواهی که آن چشمت شود باز
Бирав ҷон дар камол дониш андоз
برو جان در کمال دانش انداز
Ки баъд аз марги ҷони марди доно
که بعد از مرگ جانِ مردِ دانا
Буд бар ҳарчи рои оради тавоно
بود بر هرچ رای آرد توانا
Чу танро қӯт бояд то фазояд
چو تن را قوت باید تا فزاید
зи дониш низ ҷонро қӯт бояд
ز دانش نیز جان را قوت باید
Марв бедонишӣ дар роҳи гумроҳ
مرو بیدانشی در راه گمراه
Ки роҳи давр ва торикасту пари чоҳ
که راه دور و تاریک است و پُرچاه
Чароғи илму дониши пеши худ дор
چراغ علم و دانش پیش خود دار
Вагарна дар чаҳ уфтии срнгўнсор
وگرنه در چَه افتی سرنگونسار
Касе ковро чароғӣ мустақӣм аст
کسی کاو را چراغی مستقیم است
Чароғашро зи боди тунд бим аст
چراغش را ز باد تند بیم است
Касе ковро чароғ донишӣ нест
کسی کاو را چراغ دانشی نیست
Яқин донам ки дар осоишӣ нест
یقین دانم که در آسایشی نیست
зи ду чизат камоласт андарин роҳ
ز دو چیزت کمال است اندرین راه
Фанои маҳз ё на ҷонати огоҳ
فنای محض یا نُه جانت آگاه
Вагар дониш буд кирдор набӯд
وگر دانش بود کردار نبود
Туроу донишатро бор набӯд
ترا و دانشت را بار نبود
Сухан чун аз сар дониш барояд
سخن چون از سر دانش برآید
Аз он дили нур осоиш барояд
از آن دل نور آسایش برآید
Сухангар гӯйӣу оҳистаи гӯйӣ
سخن گر گویی و آهسته گویی
Туро ҳаргиз наёрад зарди рӯе
ترا هرگز نیارد زردرویی
Ҳакимии хуши забон покиза гуфта сет
حکیمی خوشزبان پاکیزه گفتهست
Ки дар зери забони мардуми наҳуфтаи сет
که در زیر زبان مردم نهفتهست
Тугар донанда бошӣ ва нагӯйӣ
تو گر داننده باشی و نگویی
Нахоҳӣ бандаи ҳақро никуӣ
نخواهی بندهٔ حق را نکویی
Чу яздон гавҳарат дода сет бисёр
چو یزدان گوهرت دادهست بسیار
Ба шукри он забонро кун гуҳари бор
به شکر آن زبان را کن گهربار
Ба дониш кӯшгар бинои дилии ту
به دانش کوش گر بینا دلی تو
Чаро охири чунин бе ҳосилии ту ?
چرا آخر چنین بیحاصلی تو؟
Агар бар ҳам наҳй сад порсое
اگر بر هم نهی صد پارسایی
Чу илмат нест кӣ ёбии раҳоӣ ! ?
چو علمت نیست کی یابی رهایی!؟
Буд бе илми зоҳиди сухра ӣ дев
بود بی علم زاهد سخرهی دیو
Қадам дар илми зан эй марди колиў
قدم در علم زن ای مرد کالیو