Дило гузар кун азин хокдони мардуми хор

دلا گذر کن ازین خاکدان مردم خوار

Ки дев ҳаст дарави баси азизу мардуми хор

که دیو هست درو بس عزیز و مردم خوار

Ҳамон бааст ки шерони зи бешаи брноинд

همان به است که شیران ز بیشه برنایند

Ки гурбагони тнк рӯй мекунанд шикор

که گربگان تنک‌روی می‌کنند شکار

Ҳамон бааст ки бозонаши пар шикаста буванд

همان به است که بازانش پر شکسته بوند

зи олимӣ ки кулангаш буд қатори қатор

ز عالمی که کلنگش بود قطار قطار

Ҳамон бааст ки гули зер ғунча биншинад

همان به است که گل زیر غنچه بنشیند

Ки вақт ҳаст ки сари тезеи намояди хор

که وقت هست که سر تیزیی نماید خار

Ҳамон бааст ки кунҷӣ гузинад Искандар

همان به است که کنجی گزیند اسکندر

Чу рӯстои даҳ ганҷ май наад ба ҳисор

چو روستایی ده گنج می‌نهد به حصار

Ҳамон бааст ки пинҳон бимонад оби ҳаёт

همان به است که پنهان بماند آب حیات

Ки оби шӯр фузун дорад ин замони миқдор

که آب شور فزون دارد این زمان مقدار

Бирав хамӯш ки дар пеши чашми муштии кӯр

برو خموش که در پیش چشم مشتی کور

Чаҳ санг реза фишонӣ чаҳ лли шҳўор

چه سنگ‌ریزه فشانی چه لل شهوار

Ба рӯзгори зи чашми оби ор ва даст бишӯй

به روزگار ز چشم آب آر و دست بشوی

Ки бар ту оташи дӯзах ҳаме кунанд анбор

که بر تو آتش دوزخ همی‌کنند انبار

Сазад ки каркаси мурдори хори хўонндт

سزد که کرکس مردار خوار خوانندت

Ки тарк менатавон гирифтан ин мурдор

که ترک می‌نتوان گرفتن این مردار

Ба пои хеш ба гӯр омадӣ сари худ гир

به پای خویش به گور آمدی سر خود گیر

Ки чарх аз пай ту дорад оташини мсмор

که چرخ از پی تو دارد آتشین مسمار

Агар замонаи замонати надоди дили хуши дор

اگر زمانه زمانت نداد دل خوش دار

Ки як замонаст хушии замонаи ғаддор

که یک زمان است خوشی زمانهٔ غدار

Миёни ташти пари оташи шиканҷаро хуш бош

میان طشت پر آتش شکنجه را خوش باش

Ки ҳаст гирди ту ин ташти оташини даввор

که هست گرد تو این طشت آتشین دوار

Чу нест кори ҷаҳони пойдори сар бар на

چو نیست کار جهان پایدار سر بر نه

Вазин замонаи нопойдор даст бидор

وزین زمانهٔ ناپایدار دست بدار

Яқин бидон ки арӯси ҷаҳони ҳама ҷое аст

یقین بدان که عروس جهان همه جایی است

Каз андарун ба наколаст ва аз бурун ба нигор

کز اندرون به نکال است و از برون به نگار

зи олимӣ ба чаҳ нозӣ кигар нигоҳ кунӣ

ز عالمی به چه نازی که گر نگاه کنی

Пар одамӣаст заминаши канор то ба канор

پر آدمی است زمینش کنار تا به کنار

Аҷаби дарин ки яке бозмонд ва ҳар рӯз

عجب درین که یکی بازماند و هر روز

Фурӯ шуданд дарин бодияи ҳазор ҳазор

فرو شدند درین بادیه هزار هزار

На ҳеҷ каси хабарӣ боз дод азин раҳи давр

نه هیچ کس خبری باز داد ازین ره دور

На ҳеҷ кас гиреҳӣ баргушод азин асрор

نه هیچ کس گرهی برگشاد ازین اسرار

Чу хуфтагони ҳама дар зери хок бе хабаранд

چو خفتگان همه در زیر خاک بی‌خبرند

Хабар чигуна диҳандат зи ҳоли рӯзи шумор

خبر چگونه دهندت ز حال روز شمار

Ки ин чаҳ роҳ ва чаҳ водӣаст ин ки чандини халқ

که این چه راه و چه وادی است این که چندین خلق

Бадви фурушад ва аз ҳеҷ кас намонад осор

بدو فروشد و از هیچ کس نماند آثار

Ба чашм ақл хамӯшон хокро бингар

به چشم عقل خموشان خاک را بنگر

Асири монда ва дар хоку хӯн ба зории зор

اسیر مانده و در خاک و خون به زاری زار

На ҳамдамӣ на дамӣ саркашеда зери кафан

نه همدمی نه دمی سرکشیده زیر کفن

На муҳаррамӣ на касе рӯй карда дар девор

نه محرمی نه کسی روی کرده در دیوار

Ба хоки рехтаи он зулфҳои чун занҷир

به خاک ریخته آن زلف‌های چون زنجیر

Чун заъфарон шуда он рӯйҳои чун гулнор

چون زعفران شده آن روی‌های چون گلنار

зи феъли хеш арақ карда ҷонаш аз тшўир

ز فعل خویش عرق کرده جانش از تشویر

Миёни хавфу раҷои мондае худои зинҳор

میان خوف و رجا مانده ای خدا زنهار

Агарчӣ пели танӣ буд лек мӯри заъиф

اگرچه پیل‌تنی بود لیک مور ضعیف

Ба як ду моҳ таниш карда зарраи зарраи шумор

به یک دو ماه تنش کرده ذره ذره شمار

Бибин ки бар сари ин хуфтагони хоки замин

ببین که بر سر این خفتگان خاک زمین

Чигуна зор ҳаме гиряд абри рӯзи баҳор

چگونه زار همی‌گرید ابر روز بهار

Бибин агарчӣ басии абр зор ме гиряд

ببین اگرچه بسی ابر زار می‌گرید

Ҳануз менанишинад зи хоки ҷумлаи ғубор

هنوز می‌ننشیند ز خاک جمله غبار

зи хоки ҷумлаи дарахтӣ агар падед ояд

ز خاک جمله درختی اگر پدید آید

Яқин бидон ки ҳамаи талхи миваи оради бор

یقین بدان که همه تلخ میوه آرد بار

Магар ки хӯрд кафии оби исо аз ҷӯӣ

مگر که خورد کفی آب عیسی از جویی

Ба таъми ҳамчуи шукр буд оби нӯши гўор

به طعم همچو شکر بود آب نوش گوار

Пас аз хамӣ ки ҳамон об буд обӣ хӯрд

پس از خمی که همان آب بود آبی خورد

Ки талхи гашти даҳони латифи маънии дор

که تلخ گشت دهان لطیف معنی‌دار

Чу об ҳар ду яке буду оби ин як талх

چو آب هر دو یکی بود و آب این یک تلخ

Хитоб кард ки ёрб школ ман бурдор

خطاب کرد که یارب شکال من بردار

Фасеҳ дар сухан омад ба пеш ӯ он хам

فصیح در سخن آمد به پیش او آن خم

Ки бӯдаам тани мардии зи мардумони кбор

که بوده‌ام تن مردی ز مردمان کبار

Ҳазор бори хам ва кӯза кардаанд маро

هزار بار خم و کوزه کرده‌اند مرا

Ҳануз талхи мизоҷами зи марги ширини кор

هنوز تلخ مزاجم ز مرگ شیرین کار

Агар ҳазор раҳам хам кунанд аз сари боз

اگر هزار رهم خم کنند از سر باز

Ҳануз талхӣ ҷон канданам буд ба қарор

هنوز تلخی جان کندنم بود به قرار

Сухани шинави зи хами охир чаҳ хешсозӣ хам

سخن شنو ز خم آخر چه خویش سازی خم

Бирав ки зуд занад ҷӯши хӯни ту ба тғор

برو که زود زند جوش خون تو به تغار

Чаҳ гӯям ва чаҳ кунам тан задам шабати хуши бод

چه گویم و چه کنم تن زدم شبت خوش باد

Ки кардае ҳамаи умрат ба ҳарзаи рӯзи гузор

که کرده‌ای همه عمرت به هرزه روز گذار

Туро худо ба камоли карами бпрўрдаҳ

تو را خدا به کمال کرم بپرورده

Ту аз барои ҳаво нафас кардае пурвор

تو از برای هوا نفس کرده‌ای پروار

Бибин ки чанд бигуфтанд бо ту аз баду нек

ببین که چند بگفتند با تو از بد و نیک

Бибин ки чанд туро мҳл дод лайл ва наҳор

ببین که چند تو را مهل داد لیل و نهار

На зонаст ин ҳамаи вохўост то ту биншинӣ

نه زان است این همه واخواست تا تو بنشینی

зи кибр риш кунӣ рост каж наҳй дастор

ز کبر ریش کنی راست کژ نهی دستار

Ҳазор дида сазад дидаҳои олам ро

هزار دیده سزد دیده‌های عالم را

Ки бар дареғ ту гарӣанд ҷумлаи тӯфони бор

که بر دریغ تو گریند جمله طوفان بار

Ту ин сухани бандоне валек сабрам ҳаст

تو این سخن بندانی ولیک صبرم هست

Ки то аҷал кунад аз хоби ғифлатати бедор

که تا اجل کند از خواب غفلتت بیدار

Дар он замони шӯии огаҳ ки бози гирндт

در آن زمان شوی آگه که باز گیرندت

Ба пеши халқи ҷаҳони нардбони умр аз дор

به پیش خلق جهان نردبان عمر از دار

Дареғи мондау судӣ на аз дареғи ту ро

دریغ مانده و سودی نه از دریغ تو را

Зиҳии дареғу зиҳии ҳасрату зиҳии тимор

زهی دریغ و زهی حسرت و زهی تیمار

Ту ғаррае ба ҷаҳонӣ ки то нигоҳ кунӣ

تو غره‌ای به جهانی که تا نگاه کنی

На ту Бамоне ва на ин ҷаҳони ноҳамвор

نه تو بمانی و نه این جهان ناهموار

Басӣ намонад ки ин нуқтаҳои равшан рӯй

بسی نماند که این نقطه‌های روشن روی

Бирезад аз хами ин тоқи доираи кирдор

بریزد از خم این طاق دایره کردار

зи нафхи сувари ҳамаи ахтарони нӯронӣ

ز نفخ صور همه اختران نورانی

з на сипар бирезанд ҳамчуи донаи нор

ز نه سپر بریزند همچو دانهٔ نار

Ҳазор наргиси ту чун шукуфаҳои латиф

هزار نرگس تو چون شکوفه‌های لطیف

зи ҳафт гулшан нилӯфарӣ кунанд нисор

ز هفت گلشن نیلوفری کنند نثار

Чу грднои ҳаво бо гӯ замин гардад

چو گردنای هوا با گو زمین گردد

зи ҳафт манзари ин грднои кажи рафтор

ز هفت منظر این گردنای کژ رفتار

Ҳазор зилзила дар ҷавҳар замин уфтад

هزار زلزله در جوهر زمین افتد

зи наъраи лмни алмалики воҳиди алқҳор

ز نعرهٔ لمن الملک واحد القهار

Ту хуфтае ва қиёмат расед аз он тарсам

تو خفته‌ای و قیامت رسید از آن ترسم

Ки то нигоҳ кунӣ кас набинӣ аз диёр

که تا نگاه کنی کس نبینی از دیار

Басӣ қарор нагиранд ҷону тан бо ҳам

بسی قرار نگیرند جان و تن با هم

Ки то тани зи дор ғурураст вҷони зи дори қарор

که تا تن ز دار غرور است وجان ز دار قرار

Чу ҷону тани бнсознди одамии пайваст

چو جان و تن بنسازند آدمی پیوست

Гуҳии ҳнисти гуҳии дардманди вгаҳи бемор

گهی حنیست گهی دردمند وگه بیمار

Агар зи ҳабси балоҳо халос май ҷӯӣ

اگر ز حبس بلاها خلاص می‌جویی

зи худ буруни шӯ ва бар пар чу ҷаъфари тайёр

ز خود برون شو و بر پر چو جعفر طیار

зи кори биҳдаҳи худ бозкн ба осонӣ

ز کار بیهده خود بازکن به آسانی

Ки то ту ҷони бидиҳӣ кор набӯдат душвор

که تا تو جان بدهی کار نبودت دشوار

Нафас мазан ба ҳавас дар ҳавои худ ки ту ро

نفس مزن به هوس در هوای خود که تو را

Ду нозиранд шабу рӯз бар ямину ясор

دو ناظرند شب و روز بر یمین و یسار

Марези оби худ аз баҳри нон ки ҳар рӯзӣ

مریز آب خود از بهر نان که هر روزی

Тамоматаст туро як ду гардаи астзҳор

تمامت است تو را یک دو گرده استظهار

Ба як ду гарда қаноат кун ва ба ҳақи пардоз

به یک دو گرده قناعت کن و به حق پرداز

Ки каси з ҳақ нашавад аз газофи бархӯрдор

که کس ز حق نشود از گزاف برخوردار

Мада ба шеъри фароҳами ниҳоди умр ба бод

مده به شعر فراهم نهاد عمر به باد

Ки шеър нест чу шаръи Муҳамади мухтор

که شعر نیست چو شرع محمد مختار

Қадам ки бар қадами шаръ ӯ надории ту

قدم که بر قدم شرع او نداری تو

Туро зи хирқаи басии хубтар буд зуннор

تو را ز خرقه بسی خوبتر بود زنار

Шароби шаръи хур аз ҷоми сидқ дар раҳи дайн

شراب شرع خور از جام صدق در ره دین

Ки то зи мастии ғифлат дилат шавад ҳушёр

که تا ز مستی غفلت دلت شود هشیار

Ба ҳарзаи пардаи шиносии шеър чанд кунӣ

به هرزه پرده‌شناسی شعر چند کنی

Ки шеър дар раҳи дайни парда Эйаст бар пиндор

که شعر در ره دین پرده‌ای است بر پندار

Дилам сиёҳ шуд аз шеъру мадҳи беҳуда

دلم سیاه شد از شعر و مدح بیهوده

Ҳамеи з ҳар чаҳ на шаръаст ёрб истиғфор

همی ز هر چه نه شرع است یارب استغفار

Бузургвори худоёи туро забон набӯд

بزرگوار خدایا تو را زبان نبود

Агар зи фазли ту судӣ талаб кунад аттор

اگر ز فضل تو سودی طلب کند عطار

Ту гуфтае ки на зон офарӣдаам халқӣ

تو گفته‌ای که نه زان آفریده‌ام خلقی

Ки то бар эшон судӣ буд марои нҳмор

که تا بر ایشان سودی بود مرا نهمار

Валек аз паии он офаридами эшон ро

ولیک از پی آن آفریدم ایشان را

Ки бар худои ман судашон буд бисёр

که بر خدایی من سودشان بود بسیار

Зиёни мо матлаб чун зи мо зиён ту нест

زیان ما مطلب چون ز ما زیان تو نیست

Ки нест суди ту андари зиёни мо ночор

که نیست سود تو اندر زیان ما ناچار

Қавӣ бикун ман дили мурдаро ба зиндагӣӣ

قوی بکن من دل مرده را به زندگیی

Ки мурдаам ман мискин ба зиндагии сад бор

که مرده‌ام من مسکین به زندگی صد بار

Касе ки ёд кунад дар дуои хайри маро

کسی که یاد کند در دعای خیر مرا

Ба фазли худ ҳамаи ҳоҷот ӯ ба хайр барор

به فضل خود همه حاجات او به خیر برآر