эй мурғи рӯҳ бар пари азин доми пари бало

ای مرغ روح بر پر ازین دام پر بلا

Парвоз кун ба зрўаҳи айвони кибриё

پرواز کن به ذروهٔ ایوان کبریا

Бар дил дар ду куни фурӯбанд аз гумон

بر دل در دو کون فروبند از گمان

Гар чашми хеши бозгушоӣ аз он лақо

گر چشم خویش بازگشایی از آن لقا

Симурғи вор аз ҳамагони ъзлтии талаб

سیمرغ وار از همگان عزلتی طلب

Каз ҳеҷ кас надид дамии ҳечкас вафо

کز هیچ کس ندید دمی هیچکس وفا

Ганҷи вафои мҷўӣ ки дар кунҷи рӯзгор

گنج وفا مجوی که در کنج روزگار

Ганҷӣ наёфт ҳеҷ кас аз бими аждаҳо

گنجی نیافت هیچ کس از بیم اژدها

Бингар ки чанд панд шунидӣ зи як ба як

بنگر که چند پند شنیدی ز یک به یک

Бингар ки бо ту чанд бигуфтанд анбиё

بنگر که با تو چند بگفتند انبیا

Ин ҷумла гуфту гӯй на зон буд то ту хуш

این جمله گفت و گوی نه زان بود تا تو خوش

Дар шшдри ғурури дағали бозӣу дағо

در ششدر غرور دغل بازی و دغا

Охири бақои умри ту то чанд дркшд

آخر بقای عمر تو تا چند درکشد

Ту дар маҳали нестӣу маърази фано

تو در محل نیستی و معرض فنا

эй ҳамчуи мӯри хастаи дарин роҳ беш ҷӯй

ای همچو مور خسته درین راه بیش جوی

Ваии ҳамчуи гули заъифи дарин давр кам бақо

وی همچو گل ضعیف درین دور کم‌بقا

Афлок дар миён кашадат хуши хуш аз канор

افلاک در میان کشدت خوش‌خوش از کنار

Ва айём дар канор кунад хуши хушати сазо

و ایام در کنار کند خوش خوشت سزا

Гар ончӣ мекунӣ ту зи ғифлат барои хеш

گر آنچه می‌کنی تو ز غفلت برای خویش

Бо ту ҳамон кунад дгарӣ кӣ диҳии ризо

با تو همان کند دگری کی دهی رضا

Мураккаби заъифу бори гарону раҳеи дароз

مرکب ضعیف و بار گران و رهی دراز

Ту хуш бихуфта кӣ рисии охир ба мунтаҳо

تو خوش بخفته کی رسی آخر به منتها

Ту хуфтае зи диргаҳу умр дар гузар

تو خفته‌ای ز دیرگه و عمر در گذر

Ту ғофилии зи кори худу марг дар қафо

تو غافلی ز کار خود و مرگ در قفا

Умри ту дар ҳавои баду барбод рафта шуд

عمر تو در هوا بد و برباد رفته شد

Ту ҳамчунин нишаста чунин кӣ буд раво

تو همچنین نشسته چنین کی بود روا

Умрӣ ки як нафас агарат орзӯ кунад

عمری که یک نفس اگرت آرزو کند

НФрўшдти кас ар бидиҳии сад гуҳари баҳо

نفروشدت کس ار بدهی صد گهر بها

Дарбанди халқи мондаеу зуҳд аз он кунӣ

دربند خلق مانده‌ای و زهد از آن کنی

То гуядат касе ки фулонӣаст порсо

تا گویدت کسی که فلانی است پارسا

Ин зуҳд кӣ буд ки туро шарми боди азин

این زهد کی بود که تو را شرم باد ازین

Гӯйии туро на шарм бимонадаст ва на ҳаё

گویی تو را نه شرم بماندست و نه حیا

Боди ғурур аз сари ту кӣ бурун шавад

باد غرور از سر تو کی برون شود

То ндрўнд аз ту сари ту чу гндно

تا ندروند از تو سر تو چو گندنا

Аз бас ки чарх бар сари ту Асия баранд

از بس که چرخ بر سر تو آسیا براند

Мӯяти ҳама сипед шуд аз гирди Асия

مویت همه سپید شد از گرد آسیا

Кофури гашти мӯии ту соз сафар бикун

کافور گشت موی تو ساز سفر بکن

Комади гуҳи раҳили сӯии олами ҷазо

کامد گه رحیل سوی عالم جزا

Манишин ки умр рафт ва дариғо ба даст монад

منشین که عمر رفت و دریغا به دست ماند

Бархезу рӯ ки бонги баромад ки алсло

برخیز و رو که بانگ برآمد که الصلا

Ху кардаанд ҷону тан аз диргаҳ ба ҳам

خو کرده‌اند جان و تن از دیرگه به هم

Хоҳанд шуд ҳроинаҳ аз икдгри ҷудо

خواهند شد هرآینه از یکدگر جدا

Бгарӣ чу абру зоргарӣу басӣ гарӣ

بگری چو ابر و زار گری و بسی گری

Дар мотами ҷудои ин ҳар ду ошно

در ماتم جدایی این هر دو آشنا

Аввали миён хӯн бидиҳ эй дар раҳми асир

اول میان خون بده‌ای در رحم اسیر

Ва охир ба хоки омадае ъўр ва бе наво

و آخر به خاک آمده‌ای عور و بی‌نوا

Аз хӯн раседӣ аввал ва охир шудӣ ба хок

از خون رسیدی اول و آخر شدی به خاک

Бингар ки аввалати зи куҷоу охирати куҷо

بنگر که اولت ز کجا و آخرت کجا

Хокасту хӯн ба гирди ту ва дар миёнаи ту

خاک است و خون به گرد تو و در میانه تو

Гуҳи боғу ҳавзсозӣу гуҳи манзару саро

گه باغ و حوض سازی و گه منظر و سرا

Огоҳи нестӣ ки зи чандини сароу боғ

آگاه نیستی که ز چندین سرا و باغ

Лухтӣ заминаст қисми ту дигари ҳамаи ҳбо

لختی زمین است قسم تو دیگر همه هبا

Гар рои хеш ҷумла биёбӣ ба коми хеш

گر رای خویش جمله بیابی به کام خویش

Вари малики коинот мусаллам шавад ту ро

ور ملک کاینات مسلم شود تو را

Дар рӯзи вопасин ки саранҷом умр туаст

در روز واپسین که سرانجام عمر توست

Аз хишти бошиддати калла ва аз кафани қабо

از خشت باشدت کله و از کفن قبا

Рӯе ки моҳ нав нагирифтӣ ва ним ҷӯ

رویی که ماه نو نگرفتی و نیم جو

Дар зери хок зард шавад ҳамчуи каҳрабо

در زیر خاک زرد شود همچو کهربا

Ту Тифли ин ҷаҳонӣу нодидаи он ҷаҳон

تو طفل این جهانی و نادیده آن جهان

Гаҳвораи ту гӯр ва ту дар ранҷ ва дар ъно

گهوارهٔ تو گور و تو در رنج و در عنا

Ду зангии азими даройад ба гӯри ту

دو زنگی عظیم درآید به گور تو

Вази некӣ ва бадят бипурсанд моҷаро

وز نیکی و بدیت بپرسند ماجرا

На модарят бар сар на мушфиқяти ёр

نه مادریت بر سر نه مشفقیت یار

эй вой бар ту гар нарасад раҳмати худо

ای وای بر تو گر نرسد رحمت خدا

Ту дар миёни хоки фурӯи мондае асир

تو در میان خاک فرو مانده‌ای اسیر

Гуё забони ҳоли ту бо ҳақ ки рбно

گویا زبان حال تو با حق که ربنا

Он шишаи гулоб ки бар хеш ме задӣ

آن شیشهٔ گلاب که بر خویش می‌زدی

Бар хок ту зананду бдорндт аз азо

بر خاک تو زنند و بدارندت از عزا

Ту чун гиёҳ хушк бирезӣ ба зери хок

تو چون گیاه خشک بریزی به زیر خاک

То бенгарӣ зи хоки ту беруни дамади гё

تا بنگری ز خاک تو بیرون دمد گیا

Ту зери хок ва бехабаронро хабар на зонк

تو زیر خاک و بی‌خبران را خبر نه زانک

Бар шахси ту чаҳ меравад аз хавф ва аз раҷо

بر شخص تو چه می‌رود از خوف و از رجا

Чун муддатии мадиди барин ҳол бугзарад

چون مدتی مدید برین حال بگذرد

Ҷой гузар шавад сари хокат ба зери по

جای گذر شود سر خاکت به زیر پا

Хоки ту хоки без ба ғарбол ме занад

خاک تو خاک بیز به غربال می‌زند

Боди ҳавои ҳамеи баради он хок бар ҳаво

باد هوا همی برد آن خاک بر هوا

Бисёр чун ба биздт ва боз ҷӯядат

بسیار چون به بیزدت و باز جویدت

Нақдии наёбад аз ту кунад дар дамати раҳо

نقدی نیابد از تو کند در دمت رها

Ту поймол гашта ва ҳар зарраи хоки ту

تو پایمال گشته و هر ذره خاک تو

Бардошта забон ки дариғоу ҳсрто

برداشته زبان که دریغا و حسرتا

Он дам ки тоқи умри ту аз ҳам фурӯ фитад

آن دم که طاق عمر تو از هم فرو فتد

На тумтароқ монад ва на тоҷ ва на ливо

نه طمطراق ماند و نه تاج و نه لوا

Бар осмони мсои сари худ ки то на дайр

بر آسمان مسای سر خود که تا نه دیر

Хоҳӣ шудан ба зери замини ҳамчуи тўтё

خواهی شدن به زیر زمین همچو توتیا

Аз шарқ то ба ғарби саропоӣ хуфта анд

از شرق تا به غرب سراپای خفته‌اند

Хираду бузургу перу ҷавону шаҳу гадо

خرد و بزرگ و پیر و جوان و شه و گدا

Ту дар ҳавои нафасӣу огоҳи нестӣ

تو در هوای نفسی و آگاه نیستی

Коҷзоӣ хуфтагонаст ҳамаи зарра дар ҳаво

کاجزای خفتگان است همه ذره در هوا

На пешвоӣ вақт бимонад на пас равиш

نه پیشوای وقت بماند نه پس روش

На посбон малик бимонад на подшо

نه پاسبان ملک بماند نه پادشا

Бечораи одамии дили пари хӯни зи кори хеш

بیچاره آدمی دل پر خون ز کار خویش

Ки мубталои озу гуҳ аз ҳирс дар бало

که مبتلای آز و گه از حرص در بلا

Аз дасти ҳирсу ози бхстӣ ба гӯша Эй

از دست حرص و آز بخستی به گوشه‌ای

Зин беш даст май надиҳад чун кунем мо

زین بیش دست می‌ندهد چون کنیم ما

Бечораи одамӣ ки фурӯмонда Эйаст сахт

بیچاره آدمی که فرومانده‌ای است سخت

Дар моти хонаи қадару шшдри қазо

در مات‌خانهٔ قدر و ششدر قضا

Гоҳ аз ҳавои кори ҷаҳон рӯй ӯ чу зар

گاه از هوای کار جهان روی او چو زر

Гоҳ аз балои бори шиками пушт ӯ ду то

گاه از بلای بار شکم پشت او دو تا

Гуҳи хавфи онкӣ пора кунад синаро зи хашм

گه خوف آنکه پاره کند سینه را ز خشم

Гуҳи бими онкии ҷомаи бадаради зи тангно

گه بیم آنکه جامه بدرد ز تنگنا

Гуҳи мурдаи дили зи як сухани танз аз касе

گه مرده دل ز یک سخن طنز از کسی

Гуҳи зиндаи дил ба толи Бақоӣ ки марҳабо

گه زنده دل به طال بقایی که مرحبا

Гуҳи ним ҷӯ насинҷид агар хоняш асир

گه نیم‌جو نسنجد اگر خوانیش اسیر

Гуҳ дар ҷаҳон нагунҷад агар гӯйяши фато

گه در جهان نگنجد اگر گوییش فتا

Гуҳ бе хабари зи тифлӣ ва он дар ҳисоб нест

گه بی‌خبر ز طفلی و آن در حساب نیست

Гуҳи маст аз ҷавонӣу мустағриқи ҳаво

گه مست از جوانی و مستغرق هوا

На ҳеҷ садақа дода барои худои хос

نه هیچ صدقه داده برای خدای خاص

На ҳеҷ кори сохта бе рӯй ва бе риё

نه هیچ کار ساخته بی‌روی و بی‌ریا

Гар ҳеҷ пой бар сари хорӣ наад ба саҳв

گر هیچ پای بر سر خاری نهد به سهو

Бар ҷойгаҳи бдордши он хори мубтало

بر جایگه بداردش آن خار مبتلا

Умраши гарав ба як дам ва ӯ сад ҳазор кӯҳ

عمرش گرو به یک دم و او صد هزار کوه

Бар ҷони худ ниҳода ки ин чун ва ин чаро

بر جان خود نهاده که این چون و این چرا

Бисёр ҷони бикунада ва ҷон дода оқибат

بسیار جان بکنده و جان داده عاقبت

Ман ҷумла ҳадис бигуфтам ба сари мулло

من جملهٔ حدیث بگفتم به سر ملا

Ёрб ба фазл дар дил аттор кун назар

یارب به فضل در دل عطار کن نظر

Хат дар каш ончӣ кард дарин хитта аз хато

خط در کش آنچه کرد درین خطه از خطا

Ёрб ҳазор нур ба ҷонаши расон ба нақд

یارب هزار نور به جانش رسان به نقد

Онро ки гуядам ба дили поки як дуо

آن را که گویدم به دل پاک یک دعا