На пои онкӣ аз кара хок бигузарам

نه پای آنکه از کرهٔ خاک بگذرم

На дасти онкии пардаи афлок бар дирам

نه دست آنکه پردهٔ افلاک بر درم

Беобу дона дар қафасии танг монда ам

بی آب و دانه در قفسی تنگ مانده‌ام

Пурҳо занам чу зини қафаси танг бар пурм

پرها زنم چو زین قفس تنگ بر پرم

Зон чархи чанбарии расану далв сохта аст

زان چرخ چنبری رسن و دلو ساخته است

То сар дар орад аз расани худ ба чанбарам

تا سر در آرد از رسن خود به چنبرم

Сайрами зи рӯзу шаб ки дарин ҳабси пари бало

سیرم ز روز و شب که درین حبس پر بلا

Рӯзӣ ба сад зҳири ҳаме бо шаб оварам

روزی به صد زحیر همی با شب آورم

Аз бскаҳи ҳамчуи нуқта мавҳум шуд дилам

از بسکه همچو نقطهٔ موهوم شد دلم

Саргаштатар зи доира бепой ва бе серум

سرگشته‌تر ز دایره بی‌پای و بی‌سرم

То олами муҷози ниҳодам ба зери пой

تا عالم مجاز نهادم به زیر پای

Ҳамчу сароб шуд ҳамаи олами саросарам

همچو سراب شد همه عالم سراسرم

То рӯҳу нафас ҳар ду ба ҳам бозмонда анд

تا روح و نفس هر دو به هم بازمانده‌اند

Гоҳе фириштаи табъаму гуҳи диўпикрм

گاهی فرشته‌طبعم و گه دیوپیکرم

Бар кули коиноти сулаймони вақтамӣ

بر کل کاینات سلیمان وقتمی

Гар деви нафаси як нФсстии мусаххарам

گر دیو نفس یک نفسستی مسخرم

Маълум шуд маро ки манам то ки зинда ам

معلوم شد مرا که منم تا که زنده‌ام

Маҷбур дар сифат ки ба сӯрати мухайярам

مجبور در صفت که به صورت مخیرم

Корӣаст баси аҷоибу пӯшидаи кори ҳақ

کاری است بس عجایب و پوشیده کار حق

Умрӣаст то ба фикрати ин кори андарам

عمری است تا به فکرت این کار اندرم

Бар пай шавам басӣ ва чу гум кардаанд пай

بر پی شوم بسی و چو گم کرده‌اند پی

Аз сари паии аўФтодм аз он пай наме барам

از سر پی اوفتادم از آن پی نمی‌برم

Аз ишваҳои халқ ба ҳалқам расед ҷон

از عشوه‌های خلق به حلقم رسید جان

На ишва май фурушам ва на ишва май хуррам

نه عشوه می‌فروشم و نه عشوه می‌خرم

Ҳар бе хабари бародари хешами лақаб наад

هر بی‌خبر برادر خویشم لقب نهد

Оре чу Юсуфами ман ва эшон бародарам

آری چو یوسفم من و ایشان برادرم

Дил шуд сиёҳу мӯии сипед аз ғурури халқ

دل شد سیاه و موی سپید از غرور خلق

Чанд аз сипеди кории халқи сияҳи гарм

چند از سپید کاری خلق سیه گرم

Бевазн мондаам чу надорам чаҳ суди санг

بی وزن مانده‌ام چو ندارم چه سود سنگ

Лекини зи сангу ҳонги дарин каффа чун зарам

لیکن ز سنگ و هنگ درین کفه چون زرم

Муштии кулӯх санг надоранд лоҷарам

مشتی کلوخ سنگ ندارند لاجرم

Чун каффаи монда безар ва чун зарраи бартарам

چون کفه مانده بی زر و چون ذره برترم

Бар ман музавварӣ кунад аз ҳар сухани ҳасуд

بر من مزوری کند از هر سخن حسود

Бемор ӯст чанд намояди музавварам

بیمار اوست چند نماید مزورم

Неи не чу шукр ҳаст шикоят чаро кунам

نی نی چو شکر هست شکایت چرا کنم

Гар халқ ёр нест худо ҳаст ёварам

گر خلق یار نیست خدا هست یاورم

Чун ман бисоти шукр кунун гстридаҳ ам

چون من بساط شکر کنون گستریده‌ام

Аз гуфта ҳасуди шикоят чаҳ густарам

از گفتهٔ حسود شکایت چه گسترم

Чун мис буд вуҷӯди аду кимиёӣ ӯст

چون مس بود وجود عدو کیمیای اوست

Як зарраи офтоби замири мунавварам

یک ذره آفتاب ضمیر منورم

Девони ман дарин хами зангории фалак

دیوان من درین خم زنگاری فلک

Эксир ҳикматаст ки гӯгирди аҳмарам

اکسیر حکمت است که گوگرد احمرم

Маънии нигар ки чашма Хизраст хотирам

معنی نگر که چشمهٔ خضر است خاطرم

Даъвии нигар ки малики суханро Сикандарам

دعوی نگر که ملک سخن را سکندرم

Дар чори болаши суханами подшоҳи назм

در چار بالش سخنم پادشاه نظم

Вази ҳади буруни маъонӣ бикраст лашкарам

وز حد برون معانی بکر است لشکرم

Теғӣ ки зулфиқор ман омад ба пеши хасм

تیغی که ذوالفقار من آمد به پیش خصم

Он теғ гавҳарӣаст забони сухани варам

آن تیغ گوهری است زبان سخن‌ورم

Гар хасми мунқатиъ шудаи бурҳон талаб кунад

گر خصم منقطع شده برهان طلب کند

Бурҳон қотеъаст забон чу ханҷарам

برهان قاطع است زبان چو خنجرم

Дар қӯту таровати маънии назири ман

در قوت و طراوت معنی نظیر من

Сӯрат макун ки бар сифати обу озарам

صورت مکن که بر صفت آب و آذرم

Гар хасм болшӣ кунад аз обу оташам

گر خصم بالشی کند از آب و آتشم

Бар хокаши афканами хуш ва чун об бигузарам

بر خاکش افکنم خوش و چون آب بگذرم

Хуршед ҷон физой буд нури хотирам

خورشید جان‌فزای بود نور خاطرم

Ҷом ҷаҳон намой буд ршҳи соғарам

جام جهان‌نمای بود رشح ساغرم

Ҳар хӯн ки ҷӯш мезанад аз ишқ дар дилам

هر خون که جوش می‌زند از عشق در دلم

Он хӯн ба вақт нутқ шавад машки азФрм

آن خون به وقت نطق شود مشک اذفرم

Ҳар муҳрае ки ман ба сухан гавҳарӣ кунам

هر مهره‌ای که من به سخن گوهری کنم

Аз ҳуққа сипеҳр фишонанд гавҳарам

از حقهٔ سپهر فشانند گوهرم

Чун ман камони гуруҳа фикрат кунам ба чанг

چون من کمان گروههٔ فکرت کنم به چنگ

Аз чорчӯби арш дар ояд кабӯтарам

از چارچوب عرش در آید کبوترم

Гӯйӣ ки хотирами фалаки наҷм собит аст

گویی که خاطرم فلک نجم ثابت است

Аз бас ки ҳаст бар фалаки хотири ахтарам

از بس که هست بر فلک خاطر اخترم

Неи не ки бе ҳисоби фалакрогар ахтар аст

نی نی که بی حساب فلک را گر اختر است

Ҳам дар шабаст ман зи ҳисобаши бншмрм

هم در شب است من ز حسابش بنشمرم

Беахтараст рӯз ва ним ман ба рӯз ӯ

بی‌اختر است روز و نیم من به روز او

Кохтар буд ба рӯз ва ба шаби ҳамчуи ахгарам

کاختر بود به روز و به شب همچو اخگرم

Гар боварами надории азин шарҳи нукта Эй

گر باورم نداری ازین شرح نکته‌ای

Суккони ҳафт доира доранд боварам

سکان هفت دایره دارند باورم

Хуоне кашидаам зи сухани қоф то ба қоф

خوانی کشیده‌ام ز سخن قاف تا به قاف

Ҳам коса Эй куҷост ки ояд баробарам

هم کاسه‌ای کجاست که آید برابرم

Назораро бихон ман оянд ҷину инс

نظاره را بخوان من آیند جن و انس

Чун хон оми ҳамчуи сулаймони бгстрм

چون خوان عام همچو سلیمان بگسترم

Хон фалак ки ҳаст сияҳи коса ҳар шабӣ

خوان فلک که هست سیه کاسه هر شبی

Як гарда дорад аз маи чандон ки бингарам

یک گرده دارد از مه چندان که بنگرم

Ваон гардаи гоҳ пора кунад гуҳи дурусти боз

وان گرده گاه پاره کند گه درست باز

Яъне ки ҳам наме даҳум ва ҳам наме хӯрам

یعنی که هم نمی‌دهم و هم نمی‌خورم

Ман хон ҳануз бознпичм ки дар расад

من خوان هنوز بازنپیچم که در رسد

Аз ғайби мизбонӣ сад хон дигарам

از غیب میزبانی صد خوان دیگرم

Аз рашк хон ман фалак ар туъма Эй накард

از رشک خوان من فلک ار طعمه‌ای نکرد

Пас сӯрати мҷраҳ чаро шуд мусаввирам

پس صورت مجره چرا شد مصورم

Рӯҳонӣон шуданд барин хон пари або

روحانیان شدند برین خوان پر ابا

Ширини сухани зи лиззати ҳалвои шукрам

شیرین‌سخن ز لذت حلوای شکرم

Ҳар сӯрати ҷамод ки бархон ман нишаст

هر صورت جماد که برخوان من نشست

Бархест ҷонвари зи дами рӯҳи пурварам

برخاست جانور ز دم روح پرورم

Май хорае ки косаи бдздд з хон ман

می‌خواره‌ای که کاسه بدزدد ز خوان من

Бешак буд фузулии косаи куҷо барам

بی‌شک بود فضولی کاسه کجا برم

Ҳамчун Масеҳи гарда ва хон бар замини занам

همچون مسیح گرده و خوان بر زمین زنم

Гар рӯҳи қудс об наёрад зи кавсарам

گر روح قدس آب نیارد ز کوثرم

Ҳар рӯзи ташти дори фалаки дасти шӯй ро

هر روز طشت دار فلک دست شوی را

Оби ҳаёту ташти зари оради зи ховарам

آب حیات و طشت زر آرد ز خاورم

Аввал ба пой омаду охир ба сар бишуд

اول به پای آمد و آخر به سر بشد

Кӯии фалаки зи роиҳаи буии миҷмарам

کوی فلک ز رایحه بوی مجمرم

Ёрб басӣ фузул бигуфтам зи роҳи расм

یارب بسی فضول بگفتم ز راه رسم

Астағфируллоҳ аз ҳамаи гардони мутаҳҳарам

استغفرالله از همه گردان مطهرم

Бе баҳри раҳмати ту марои мӯат аҳмар аст

بی بحر رحمت تو مرا موت احمر است

Сайрам бикун ки ташнаи он баҳри ахзарам

سیرم بکن که تشنهٔ آن بحر اخضرم

Зини ҳафт ҳуққа фалакам бигузарон ки ман

زین هفت حقه فلکم بگذران که من

Чун муҳрае фитодаи дарин танги шшдрм

چون مهره‌ای فتاده درین تنگ ششدرم

Рӯзӣ ки зер хок шавам раҳматӣ бикун

روزی که زیر خاک شوم رحمتی بکن

Сахтами мгир зонка ман он сайди лоғарам

سختم مگیر زانکه من آن صید لاغرم

Рӯзӣ ки сари з хок барорам бапуш айб

روزی که سر ز خاک برآرم بپوش عیب

Расвоам макун миёнаи ғавғои маҳшарам

رسوام مکن میانه غوغای محشرم

Рӯем макун сиёҳ ки дар рӯзи растхез

رویم مکن سیاه که در روز رستخیز

Тарсам аз онкӣ боз надонад паямбарам

ترسم از آنکه باز نداند پیمبرم

Гар рад кунӣ марои вогари дрпзирим

گر رد کنی مرا واگر درپذیریم

Хоки сегон кӯии туам балки камтарам

خاک سگان کوی توام بلکه کمترم

Фии улҳоли сурх рӯй ду олам шавам ба ҳукм

فی الحال سرخ‌روی دو عالم شوم به حکم

Гар як назар кунӣ ту ба рӯй мзъФрм

گر یک نظر کنی تو به روی مزعفرم

То ҳаст умр чун саги асҳоби Каҳфи ту

تا هست عمر چون سگ اصحاب کهف تو

Сар бар ду даст бар сари Кувайти муҷовирам

سر بر دو دست بر سر کویت مجاورم

Бар хоки даргаи ту шафоат гарӣ кунад

بر خاک درگه تو شفاعت گری کند

Аз хӯни дидагар сар мӯе шавад терм

از خون دیده گر سر مویی شود ترم

Фарёди раси маро ки ту доне ки оҷизам

فریاد رس مرا که تو دانی که عاجزم

Ва озод кун маро ки ту доне ки музтарам

و آزاد کن مرا که تو دانی که مضطرم

Озод аз гунаҳ кун ва аз бандагӣат на

آزاد از گنه کن و از بندگیت نه

Каз бандагӣат хоҷагӣ омад месерум

کز بندگیت خواجگی آمد میسرم

Аттор бар дар ту чу хокаст мунтазир

عطار بر در تو چو خاک است منتظر

Ёрб дирам мабанд ки ман хоки он дирам

یارب درم مبند که من خاک آن درم