Агар ба муддати ҷовиди зарраҳои ҷаҳон

اگر به مدت جاوید ذره‌های جهان

Сухан сарой шавандӣ ба садри ҳазор забон

سخن‌سرای شوندی به صدر هزار زبان

Сифоти зоти ҷаҳон офарин диҳандӣ шарҳ

صفات ذات جهان‌آفرین دهندی شرح

зи сад ҳазор яке дар наёядӣ ба баён

ز صد هزار یکی در نیایدی به بیان

Сухани арз буд андари арз куҷо гунҷад

سخن عرض بود اندر عرض کجا گنجد

Муназзаҳӣ ки бурунаст аз замону макон

منزهی که برون است از زمان و مکان

Худои поки қадими азал ки дар раҳ ӯ

خدای پاک قدیم ازل که در ره او

Ба чашми ақл кам аз заррааст ҳар ду ҷаҳон

به چشم عقل کم از ذره است هر دو جهان

Агар буд ду ҷаҳон ва агар на маликат ӯ

اگر بود دو جهان و اگر نه ملکت او

Ба қадари як сар сӯзан наёвард нуқсон

به قدر یک سر سوزن نیاورد نقصان

Чунон ба зоти худ аз ҳар ду кун мустағнӣ аст

چنان به ذات خود از هر دو کون مستغنی است

Ки ҳаст ҳастӣ халқаш чу нестии яксон

که هست هستی خلقش چو نیستی یکسان

Агар шавад ҳамаи олами зи кофарони торик

اگر شود همه عالم ز کافران تاریک

Нагирад оинаи кибриёаши гардӣ аз он

نگیرد آینهٔ کبریاش گردی از آن

Ба ҷанб ӯ ду ҷаҳони қатра Эйаст аз дарё

به جنب او دو جهان قطره‌ای است از دریا

Чаҳ кам шавад чаҳ зиёдати зи қатраи борон

چه کم شود چه زیادت ز قطرهٔ باران

Бидон ки чашма ҳайвон наёфт Искандар

بدان که چشمهٔ حیوان نیافت اسکندر

Тағайюрӣ напазируфт чашмаи ҳайвон

تغیری نپذیرفت چشمهٔ حیوان

Зиҳии камоли худоӣ ки сад ҳазор уқул

زهی کمال خدایی که صد هزار عقول

зи фаҳм кардан ӯ мондаанд саргардон

ز فهم کردن او مانده‌اند سرگردان

Муқаддарӣ ки ҳазорон ҳазор халқи аҷаб

مقدری که هزاران هزار خلق عجب

Падед кард зи омезиши чаҳор арқон

پدید کرد ز آمیزش چهار ارکان

Бар оваред зи дӯдии кабӯд дар шаш рӯз

بر آورید ز دودی کبود در شش روز

Бикради чори гуҳари ҳафт қуббаи гардон

بکرد چار گهر هفت قبهٔ گردان

зи чӯби хушк ба санъатгарӣ бурун оварад

ز چوب خشک به صنعت‌گری برون آورد

Ҳазор гӯнаи гули тоза рӯй дар бустон

هزار گونه گل تازه روی در بستان

Ҳазор нақши аҷоиби нигошт бар ҳар барг

هزار نقش عجایب نگاشت بر هر برگ

Ки гашти чеҳра ҳар барг чун нгорстон

که گشت چهرهٔ هر برگ چون نگارستان

з рӯй барги тамошои хирад барг кунед

ز روی برگ تماشای خرد برگ کنید

Ки хурдаи кории қудрат ҳаме кунад яздон

که خرده کاری قدرت همی کند یزدان

Намӯд қудрат ӯ душмани сияҳи дил ро

نمود قدرت او دشمن سیه‌دل را

Миёни мағзи сар аз неши ним пашшаи синон

میان مغز سر از نیش نیم پشه سنان

Ҳабиби ҳазрати худро кашид бар дар ғор

حبیب حضرت خود را کشید بر در غار

зи пардае ки тунди анкабути шодравон

ز پرده‌ای که تند عنکبوت شادروان

зи карами пела ки абрӯӣу чашм аз атлас дошт

ز کرم پیله که ابروی و چشم از اطلس داشت

Ҳазор атласу аксўни з парда кард аён

هزار اطلس و اکسون ز پرده کرد عیان

Ба наҳл ваҳй фиристод то падед оварад

به نحل وحی فرستاد تا پدید آورد

Шароби мухталифи алвони шифоӣ ҳар инсон

شراب مختلف الوان شفای هر انسان

Ҳазор нофа мишкӣн намӯд дар як дам

هزار نافه مشکین نمود در یک‌دم

зи хӯни сӯхтаи оҳӯони туркистон

ز خون سوختهٔ آهوان ترکستان

Ба зери пардаи сияҳи ҷомаи Халифаи нишонд

به زیر پرده سیه جامهٔ خلیفه نشاند

Ки ҳаст мадраки ашколу мубсири алвон

که هست مدرک اشکال و مبصر الوان

зи росту чапи ду садаф рост кард аз паии самъ

ز راست و چپ دو صدف راست کرد از پی سمع

Ки пари ҷавоҳир маънӣ шавад зи лаҳни лисон

که پر جواهر معنی شود ز لحن لسان

Ба дасти қудрати худ нофаи машоми кушод

به دست قدرت خود نافهٔ مشام گشاد

Ки то зи сӯй Яман башнавад дами раҳмон

که تا ز سوی یمن بشنود دم رحمان

зи сунъи худ пас сӣ ва ду донаи марворид

ز صنع خود پس سی و دو دانه مروارید

Фарохати теғи забон дар миёни дарҷи даҳон

فراخت تیغ زبان در میان درج دهان

Ҳавосро шФъӣ дод сӯии маҳсусот

حواس را شفعی داد سوی محسوسات

Вазин ҳавос ки гуфтам раҳеи кушод ба ҷон

وزین حواس که گفتم رهی گشاد به جان

Ки то ба воситаи ҳиси зи аҳли маънии гашт

که تا به واسطهٔ حس ز اهل معنی گشت

Ба қадари мартабаи хеши ҷони маънии дон

به قدر مرتبهٔ خویش جان معنی دان

Ҳазор сол агар фикр мекунӣ дар ҳис

هزار سال اگر فکر می‌کنی در حس

Ҳақиқаташ нашиносӣ ба ҳуҷҷату бурҳон

حقیقتش نشناسی به حجت و برهان

Ба ақли резаи худ чун ба кана ҳис нарисӣ

به عقل ریزهٔ خود چون به کنه حس نرسی

Ба кана ҷон натавонӣ расед пас осон

به کنه جان نتوانی رسید پس آسان

Чу кана ҷон нашиносӣ туу ҳақиқати ҳис

چو کنه جان نشناسی تو و حقیقت حس

Макун ба канаи худованди даъвии ирфон

مکن به کنه خداوند دعوی عرفان

Агар ту дар раҳи канаи худоӣ аз сари ақл

اگر تو در ره کنه خدای از سر عقل

Ба ваҷҳи рост тафаккур кунӣ ҳазор қирон

به وجه راست تفکر کنی هزار قران

Ба оқибати зи сари оҷизӣу ҳайронӣ

به عاقبت ز سر عاجزی و حیرانی

Броиӣ аз дилу ҷону Фрўшўии ҳайрон

برآیی از دل و جان و فروشوی حیران

Чу Зуҳра нест туро гирди зот ӯ гаштан

چو زهره نیست تو را گرد ذات او گشتن

зи зот дар гузару гирд сунъ кун ҷавлон

ز ذات در گذر و گرد صنع کن جولان

Ҳалоки хеши мҷўӣ ва ба гирди зоти магарад

هلاک خویش مجوی و به گرد ذات مگرد

Ки водӣӣаст ки онро падед нест карон

که وادیی است که آن را پدید نیست کران

Чигуна ақли ту ёрад ба гирди зотии гашт

چگونه عقل تو یارد به گرد ذاتی گشت

Ки ҳаст на фалакаши ҳалқа дар айвон

که هست نه فلکش حلقهٔ در ایوان

Бидон ки ақли ту як қатраасту қатраи об

بدان که عقل تو یک قطره است و قطرهٔ آب

Чигуна фаҳм кунад канаи баҳр бе поён

چگونه فهم کند کنه بحر بی‌پایان

Басои ксо ки зи олами нишон ӯ гум шуд

بسا کسا که ز عالم نشان او گم شد

Миён хок бирехт ва азу наёфт нишон

میان خاک بریخت و ازو نیافت نشان

Бирав газоф магӯ чун ба кана ӯ нарисӣ

برو گزاف مگو چون به کنه او نرسی

Ки ҳарчӣ ақли ту андеша кард нест чунон

که هرچه عقل تو اندیشه کرد نیست چنان

Бибин ки чанд ҳазорон фириштаанд мудом

ببین که چند هزاران فرشته‌اند مدام

Бимонада бар дараш ангушти аҷз бар дандон

بمانده بر درش انگشت عجز بر دندان

Фариштагон чу ба кана худоӣ ме нарасанд

فرشتگان چو به کنه خدای می‌نرسند

Сириштагон гулу об кӣ расанд бидон

سرشتگان گل و آب کی رسند بدان

Камоли иззат ӯ байн ва дам мазан зинҳор

کمال عزت او بین و دم مزن زنهار

Ки хомшӣаст дарин дарди ҷумларо дармон

که خامشی است درین درد جمله را درمان

Макун қиёс ва биандешу ҳуши дору бдонк

مکن قیاس و بیندیش و هوش‌دار و بدانک

Азими бор худоӣаст холиқи кайҳон

عظیم بار خدایی است خالق کیهان

Мҳимнои смдои хотам алнабӣин гуфт

مهیمنا صمدا خاتم‌النبیین گفت

Ки ҳаст дунё бар аҳли дайни ман зиндон

که هست دنیا بر اهل دین من زندان

Касе ки дар бен зиндони ҳазор бор бсухт

کسی که در بن زندان هزار بار بسوخت

Макун ба оташи дӯзах дигар раҳаши сӯзон

مکن به آتش دوزخ دگر رهش سوزان

Аз он сабаб ки чунон иқтизо кунад дар ақл

از آن سبب که چنان اقتضا کند در عقل

Ки ҳар ки ҷусти з зиндон бараст ҷовидон

که هر که جست ز زندان برست جاویدان

Маро чу дар бен зиндон накӯ надошта анд

مرا چو در بن زندان نکو نداشته‌اند

Ба бӯстони биҳиштам ба хуш дилӣ бирасон

به بوستان بهشتم به خوش‌دلی برسان

Аз он шароб ки дар ҷоми мухлисони резӣ

از آن شراب که در جام مخلصان ریزی

Ба ҷони поки Муҳамад ки қатра Эй бичашон

به جان پاک محمد که قطره‌ای بچشان

Ту мизбони биҳиштӣ ва ман расидаи зи роҳ

تو میزبان بهشتی و من رسیده ز راه

Фурӯ мабанд дар хулди комдми меҳмон

فرو مبند در خلد کامدم مهمان

зи туфи ҳайбати ту оташ аз дилам бархест

ز تف هیبت تو آتش از دلم برخاست

Ба оби мағфиратати оташ дилам бинишон

به آب مغفرتت آتش دلم بنشان

Басии з бехабарӣ ҷурм кардам ва гуфтам

بسی ز بی خبری جرم کردم و گفتم

Ки ту бубахшам эй ногузир ва бигузар аз он

که تو ببخشم ای ناگزیر و بگذر از آن

Умеди банда вафо кун ба ҳақи эҳсонат

امید بنده وفا کن به حق احسانت

Ки кас намонад ки навмед монад аз он эҳсон

که کس نماند که نومید ماند از آن احسان

Чунон зи бори гунаҳи гарданам гронбор аст

چنان ز بار گنه گردنم گرانبار است

Ки ин сбкдл бечора ройгонаст гарон

که این سبکدل بیچاره رایگانست گران

Агар чунонаст ки корят рост хоҳад шуд

اگر چنان است که کاریت راست خواهد شد

Ба қаҳр кардан мо ҷумла ҳукм туаст равон

به قهر کردن ما جمله حکم توست روان

Зиён халқ махоҳ ва ба фазл хеш бубахш

زیان خلق مخواه و به فضل خویش ببخش

Чун нест малики туро аз гуноҳи халқи зиён

چون نیست ملک تو را از گناه خلق زیان

Манам дилӣ ва чаҳ дили ним қатраи хӯн ва он низ

منم دلی و چه دل نیم قطره خون و آن نیز

Чунон ки нест бирав эътимоди ним замон

چنان که نیست برو اعتماد نیم زمان

Чаҳ хезад аз дили пари хӯни ман ки ҳар соъат

چه خیزد از دل پر خون من که هر ساعت

Баровард зи таманнои худ ду сад тӯфон

برآورد ز تمنای خود دو صد طوفان

Дилии зи даст дар афтода дар ҳазор ҳавас

دلی ز دست در افتاده در هزار هوس

Асири монда дар таҳтаи банди сад хизлон

اسیر مانده در تخته‌بند صد خذلان

Либос карда кабӯд аз сифеди кории хеш

لباس کرده کبود از سفید کاری خویش

Сиёҳ карда сифедӣ ӯ ҳамаи девон

سیاه کرده سفیدی او همه دیوان

Музабзабӣ шудаи андари миёни халқи мудом

مذبذبی شده اندر میان خلق مدام

На дар ибодати худ собит ва на дар исён

نه در عبادت خود ثابت و نه در عصیان

Мқдсои гунаҳии кони ту доне аз аттор

مقدسا گنهی کان تو دانی از عطار

Ба зери парда сатторяш бидор ниҳон

به زیر پرده ستاریش بدار نهان