Ало эй Юсуфи қудсии броӣ аз чоҳи зулмоне

الا ای یوسف قدسی برآی از چاه ظلمانی

Ба Мисри олами ҷони шӯ ки марди олами ҷонӣ

به مصر عالم جان شو که مرد عالم جانی

Ба канъон бе ту вошўқоаҳ мегӯйанд пайваста

به کنعان بی تو واشوقاه می‌گویند پیوسته

Ту гуҳи дили бастаи чоҳӣу гуҳ дар банди зиндонӣ

تو گه دل بستهٔ چاهی و گه در بند زندانی

Ту хуш бинишаста бо гиреҳгӣу хӯни олӯдаи пероҳан

تو خوش بنشسته با گرگی و خون آلوده پیراهن

Бародари барда аз тӯҳмат ба пеши пери канъонӣ

برادر برده از تهمت به پیش پیر کنعانی

Бирав пероҳанӣ бифирист аз маънии сӯии канъон

برو پیراهنی بفرست از معنی سوی کنعان

Ки то сад дида дар як дам шавад зон нури нӯронӣ

که تا صد دیده در یک دم شود زان نور نورانی

Бирав банд қафас башикан ки бозонро қафас набӯд

برو بند قفس بشکن که بازان را قفس نبود

Ту дар банд қафас монадӣ чаҳ бози дасти султонӣ

تو در بند قفس ماندی چه باز دست سلطانی

Ту бозӣу каллаи дорӣ наме бинии ҷаҳон акнӯн

تو بازی و کله داری نمی‌بینی جهان اکنون

Вале чун бе каллаи гардӣ ба бинии ончӣ май доне

ولی چون بی‌کله گردی به بینی آنچه می‌دانی

Чу шуд ногоҳ чашмати боз ва дидӣ ончӣ донистӣ

چو شد ناگاه چشمت باز و دیدی آنچه دانستی

зи хушии гуҳ ба ҷӯши оеи зи шодии гуҳи пари афшонӣ

ز خوشی گه به جوش آیی ز شادی گه پر افشانی

Бадонеи космонҳоу заминҳо бо чунон қадре

بدانی کاسمانها و زمین‌ها با چنان قدری

Набошад қатрае дар ҷанби он дарёии рӯҳонӣ

نباشد قطره‌ای در جنب آن دریای روحانی

Ту охир дар чунин чоҳӣ чаро биншинӣ аз ғифлат

تو آخر در چنین چاهی چرا بنشینی از غفلت

Зиҳии ҳасрат ки хоҳад дид ҷонати зини тани осонӣ

زهی حسرت که خواهد دید جانت زین تن آسانی

Ҳазорон чашм май бояд ки бар кори ту хӯн гиряд

هزاران چشم می‌باید که بر کار تو خون گرید

Ту худро бо ду рӯзаи умр ҳамчун гул чаҳ хандонӣ

تو خود را با دو روزه عمر همچون گل چه خندانی

Шуданд анбози чори арқон ки то ту омадӣ пайдо

شدند انباز چار ارکان که تا تو آمدی پیدا

Нае ту ҳеҷ каси худро матоъи чори арконе

نه ای تو هیچ کس خود را متاع چار ارکانی

Чу арқон боз бахшандат ба анбозии якдигар

چو ارکان باز بخشندت به انبازی یکدیگر

Аз он тарсам ки ҷон ту наёрад тоби урёнӣ

از آن ترسم که جان تو نیارد تاب عریانی

Тариқ туаст роҳи шаръу тан дар зери ту мураккаб

طریق توست راه شرع و تن در زیر تو مرکب

Ба мураккаби бози устодӣ чаро мураккаб наме ронӣ

به مرکب باز استادی چرا مرکب نمی‌رانی

Барон мураккаби магари зинҷо ба мақсади афкании худ ро

بران مرکب مگر زینجا به مقصد افکنی خود را

Ки мураккаб чун форуманд ту бе мураккаби форумоне

که مرکب چون فروماند تو بی‌مرکب فرومانی

Туро дар роҳи як як дам чу миъроҷӣаст сӯии ҳақ

تو را در راه یک یک دم چو معراجی است سوی حق

зи як як поя эй бартар гузар мекун чу битавонӣ

ز یک یک پایه‌ای برتر گذر می‌کن چو بتوانی

Гирифтам дар биҳишт нася натавонӣ расӣдан ту

گرفتم در بهشت نسیه نتوانی رسیدن تو

Сазад худро азин дӯзах ки нақд туаст бурҳонӣ

سزد خود را ازین دوزخ که نقد توست برهانی

Чаҳ хоҳӣ кард зиндонӣ бимонада пой дар ғифлат

چه خواهی کرد زندانی بمانده پای در غفلت

Гуҳӣ дар оташи ҳирсу гуҳӣ дар оби шаҳвонӣ

گهی در آتش حرص و گهی در آب شهوانی

Замонии ози днёўии замонии ҳирси афзӯнӣ

زمانی آز دنیاوی زمانی حرص افزونی

Замонии расми саги табъии замонии шари шайтонӣ

زمانی رسم سگ طبعی زمانی شر شیطانی

Гирифтор бало монадӣ миёни ин ҳамаи душман

گرفتار بلا ماندی میان این همه دشمن

На як ҳамдарди соҳибдил на як ҳамрози раббонӣ

نه یک همدرد صاحبدل نه یک همراز ربانی

Миёни хилту хӯни монда чаҳ мекӯшӣ дарин гулхан

میان خلط و خون مانده چه می‌کوشی درین گلخن

Бигӯ то чун кунем охири дарин гулхани нигаҳбонӣ

بگو تا چون کنیم آخر درین گلخن نگهبانی

Ҳамаи Каррӯбӣони арши доим дар шукр хӯрдан

همه کروبیان عرش دایم در شکر خوردن

Даҳони мо пари оби гарму кори мо магаси ронӣ

دهان ما پر آب گرم و کار ما مگس‌رانی

Бирав чун мард раҳ бигузар зи дунёу зи уқбои ҳам

برو چون مرد ره بگذر ز دنیا و ز عقبی هم

Ки то ҷонат шавад пари нур аз анвори яздоне

که تا جانت شود پر نور از انوار یزدانی

Аз он бФрўхтнди асҳоби дили дунё ба малики дайн

از آن بفروختند اصحاب دل دنیا به ملک دین

Ки худро суд май диданд дар бозори арзонӣ

که خود را سود می‌دیدند در بازار ارزانی

Дарин олами брстнд аз ғами беҳудаи дунё

درین عالم برستند از غم بیهودهٔ دنیا

Дар он олам шуданд озод аз дарду пушаймонӣ

در آن عالم شدند آزاد از درد و پشیمانی

Чу зини байъу шарии растанади брстнд аз ғами ду ҷаҳон

چو زین بیع و شری رستند برستند از غم دو جهان

Шарӣу байъи зин сон кун агар ту ҳам аз эшонӣ

شری و بیع زین‌سان کن اگر تو هم از ایشانی

Чунон бе худ шуданд аз худ ки андари водии ваҳдат

چنان بی‌خود شدند از خود که اندر وادی وحدت

Яке масти аноолҳқи гашту дигари ғарқи субҳонӣ

یکی مست اناالحق گشت و دیگر غرق سبحانی

Агар хоҳӣ ки ту бе худ ҳамаи чизеи яке бинӣ

اگر خواهی که تو بی‌خود همه چیزی یکی بینی

Туе он пардаи андари раҳи магари кини пардаи бадароне

تویی آن پرده اندر ره مگر کین پرده بدرانی

Агар дар банди ин розӣ ба куллӣ паии бабр аз худ

اگر در بند این رازی به کلی پی ببر از خود

Ки натавонӣ сӯии ин рози паии бурдан ба осонӣ

که نتوانی سوی این راز پی‌بردن به آسانی

Чу ту дар банди сад чизеи худоро банда чун бошӣ

چو تو در بند صد چیزی خدا را بنده چون باشی

Ки ту дар банд ҳарчизӣ ки ҳастӣ бандаи онӣ

که تو در بند هرچیزی که هستی بندهٔ آنی

Чу ту чизе наме доне ки бошад дастгири ту

چو تو چیزی نمی‌دانی که باشد دستگیر تو

Чаро бас нохўшт ояд ?герат гӯйанд нодонӣ

چرا بس ناخوشت آید گرت گویند نادانی

Чу май доне ки ҳар соъат туоне ёфт мулкии нав

چو می‌دانی که هر ساعت توانی یافت ملکی نو

Агар муштоқи он мулкӣ чаро бар худ наме хуоне

اگر مشتاق آن ملکی چرا بر خود نمی‌خوانی

Агар кӯҳӣ вагар коҳӣ нахоҳӣ монад дар дунё

اگر کوهی و گر کاهی نخواهی ماند در دنیا

Пас аз андешаҳои бади дилу ҷонро чаҳ ранҷоне

پس از اندیشه‌های بد دل و جان را چه رنجانی

Агар чаҳ ҳеҷ боқӣ нест аз хушии ин олам

اگر چه هیچ باقی نیست از خوشی این عالم

Вале хӯни хур ки боқӣ нест кори олами фонӣ

ولی خون خور که باقی نیست کار عالم فانی

Чу марг аз роҳ ҷон ояд на аз роҳи ҳавоси ту

چو مرگ از راه جان آید نه از راه حواس تو

зи хавф марг натавон раст агар дар ҷўФи санадоне

ز خوف مرگ نتوان رست اگر در جوف سندانی

Сапанди чашми бад то чанд сӯзӣ ҳар замони худ ро

سپند چشم بد تا چند سوزی هر زمان خود را

Ки андари чашми ъзроиил кам аз як сапандоне

که اندر چشم عزراییل کم از یک سپندانی

Бирав роҳи риёзати гир то кӣ парварии худ ро

برو راه ریاضت گیر تا کی پروری خود را

Ки барадии об рӯй хеш то дар банди ин ноне

که بردی آب روی خویش تا در بند این نانی

Ба гирди ин амали дорони магарад ар илми дайни дорӣ

به گرد این عمل داران مگرد ار علم دین‌داری

Ки муштӣ мардум деванд ин девони девонӣ

که مشتی مردم دیوند این دیوان دیوانی

Бирав пай бар паии садри ҷаҳон на то магари мураккаб

برو پی‌بر پی صدر جهان نه تا مگر مرکب

Азин дарёии мғрқи бӯ ки ҳамчуи Хизри бҷҳонӣ

ازین دریای مغرق بو که همچو خضر بجهانی

Чу Юнон об бигрифтааст хоки роҳи Ясриби шӯ

چو یونان آب بگرفته است خاک راه یثرب شو

Ки як чашмон ин роҳанд раҳи байнони юнонӣ

که یک چشمان این راهند ره بینان یونانی

Дило то кӣ дар овезии гуҳар аз гардани хӯкон

دلا تا کی در آویزی گهر از گردن خوکان

Бирав ангушт бар лаб на ки дар ангушти раҳмонӣ

برو انگشت بر لب نه که در انگشت رحمانی

Худовандо дарин водӣ аз он саргашта май пўим

خداوندا درین وادی از آن سرگشته می‌پویم

Ки дарии гум шудааст аз ман дарин дарёии зулмоне

که دری گم شده است از من درین دریای ظلمانی

Шунидам коштрӣ гум шуд з кардӣ дар биёбоне

شنیدم کاشتری گم شد ز کردی در بیابانی

Басӣ уштур биҷуст аз ҳар сӯе ва оварад товоне

بسی اشتر بجست از هر سویی و آورد تاوانی

Чу уштурро наёфт аз ғам бихуфт андари канори раҳ

چو اشتر را نیافت از غم بخفت اندر کنار ره

Дилаш аз ҳасрати уштури миёни сад парешоне

دلش از حسرت اشتر میان صد پریشانی

Ба охир чун бишуд шаб ӯ биҷуст аз ҷои дили пари ғам

به آخر چون بشد شب او بجست از جای دل پر غم

Баромади гӯии маи ногуҳи з рӯй чархи чавгонӣ

برآمد گوی مه ناگه ز روی چرخ چوگانی

Ба нури моҳ уштур дид андари роҳи устода

به نور ماه اشتر دید اندر راه استاده

Аз он шодӣ басӣ бигирист ҳамчун абри Нитсаоне

از آن شادی بسی بگریست همچون ابر نیسانی

Рухи андари моҳ равшан карду гуфто чун даҳуми шарҳат

رخ اندر ماه روشن کرد و گفتا چون دهم شرحت

Ки ҳам нурӣу некуӣ ва ҳам зебоу тобоне

که هم نوری و نیکویی و هم زیبا و تابانی

Нтобад дар ҳазорон соли моҳӣ чун ту дар олам

نتابد در هزاران سال ماهی چون تو در عالم

Ба ҳар ваҷҳе ки гӯям шарҳи ту сад бораи чандоне

به هر وجهی که گویم شرح تو صد باره چندانی

Худовандо дарин водии броФроз аз карами моҳӣ

خداوندا درین وادی برافراز از کرم ماهی

Магар гум карда худ бозёбад ақли инсонӣ

مگر گم‌کردهٔ خود بازیابد عقل انسانی

Ҳадиси уштурӣ гум карда андари васф кӣ гунҷад

حدیث اشتری گم کرده اندر وصف کی گنجد

Бидон асрори ин маънӣ агар марди сухани доне

بدان اسرار این معنی اگر مرد سخن دانی

Худовандо ба ҳақи онкӣ май дории ту ӯро дӯст

خداوندا به حق آنکه می‌داری تو او را دوست

Ки ин шӯридаи хотирро наҷотии даҳ зи ҳайронӣ

که این شوریده خاطر را نجاتی ده ز حیرانی

Ба ҷон ӯ расони нурӣ ки барраади зини ҳамаи шабаҳат

به جان او رسان نوری که برهد زین همه شبهت

Дилашро ошкоро кун ҳамаи асрори пинҳонӣ

دلش را آشکارا کن همه اسرار پنهانی

Худоёи ҷонам онгаҳ хоҳ кандар саҷда гуҳ бошам

خدایا جانم آنگه خواه کاندر سجده‌گه باشم

з гиря карда хунин рӯйу хоки олӯдаи пешонӣ

ز گریه کرده خونین روی و خاک‌آلوده پیشانی

Чу ҷони бандаи худро кунӣ озоди азин зиндон

چو جان بندهٔ خود را کنی آزاد ازین زندان

Ба пеши нури он ҳазрати ҳузурии дораши арзонӣ

به پیش نور آن حضرت حضوری دارش ارزانی

Дили аттор умрӣ шуд ки умедӣ ҳаме дорад

دل عطار عمری شد که امیدی همی دارد

Куҷои зебади зи фазли тугараш навмеди гирдоне

کجا زیبد ز فضل تو گرش نومید گردانی