Збидаҳро зи ҳорӯни як писар буд

زُبَیده را ز هارون یک پسر بود

Ки дар хилвати зи олами бихбр буд

که در خلوت ز عالم بیخبر بود

Бурун нагузоштӣ модари зи айвонаш

برون نگذاشتی مادر ز ایوانش

Ки зери парда май пурвирд чун ҷонаш

که زیر پرده می‌پرورد چون جانش

Чу қӯт ёфт ақл бе қиёсаш

چو قوّت یافت عقل بی قیاسش

Ба ҷӯш омад дили ҳикмати шиносаш

به جوش آمد دل حکمت شناسش

Бмодр гуфт олам ин саройаст

بمادر گفت عالم این سرایست

Ва ё беруни ин бисёр ҷойаст ?

و یا بیرون این بسیار جایست؟

Ҷузи ин ҷоӣӣ агар ҳаст ошкора

جز این جائی اگر هست آشکاره

Бигӯ то пеши гирами ман назора

بگو تا پیش گیرم من نظاره

Дил модар бсухт алҳақ бирав сахт

دل مادر بسوخت الحق برو سخت

Бадв гуфт эй гиромӣу нкўбхт

بدو گفت ای گرامی و نکوبخت

зи қасри ин лаҳза берунат фиристам

ز قصر این لحظه بیرونت فرستم

Бсҳро ва бҳомўнт фиристам

بصحرا و بهامونت فرستم

Барои ӯ харӣ мисрӣ биёрост

برای او خری مصری بیاراست

Ғуломӣ ва ду ходим кард дархост

غلامی و دو خادم کرد درخواست

Буруни бурданд танҳо он писар ро

برون بُردند تنها آن پسر را

Ки то бикшод бар олами назар ро

که تا بگشاد بر عالم نظر را

Надида буд олами он ягона

ندیده بود عالم آن یگانه

Таъаҷҷуб кард аз расми замона

تعجّب کرد از رسم زمانه

Қазоро дид тобутӣ ки дар роҳ

قضا را دید تابوتی که در راه

Гуруҳеи халқ май бурданд ногоҳ

گروهی خلق می‌بردند ناگاه

Ҳама дар гиря ва зорӣ бимонада

همه در گریه و زاری بمانده

зи гиря дар ҷгрхўорӣ бимонада

ز گریه در جگرخواری بمانده

Писар пурсед он соъати зходм

پسر پرسید آن ساعت زخادم

Ки мурдан бар ҳама халқаст лозим ?

که مردن بر همه خلقست لازم؟

Ҷавобаш дод кони ҷисмӣ ки ҷон ёфт

جوابش داد کان جسمی که جان یافت

зи дасти марги натавонад амон ёфт

ز دست مرگ نتواند امان یافت

Набошад маргро омӣу хосӣ

نباشد مرگ را عامی و خاصی

Казу мумкин нашуд касро халосӣ

کزو ممکن نشد کس را خلاصی

Писари гуфто чунин корем дар пеш

پسر گفتا چنین کاریم در پیش

Чаро ҷонам натарсад сахт бар хеш

چرا جانم نترسد سخت بر خویش

Чу санг аз марг хоҳад гашт чун мум

چو سنگ از مرگ خواهد گشت چون موم

Бибояд кард зуди ин ҳоли маълум

بباید کرد زود این حال معلوم

Чу шери маргро бар ваии камӣн буд

چو شیر مرگ را بر وی کمین بود

Тамошо кардани кӯдаки чунин буд

تماشا کردن کودک چنین بود

Шабонгоҳӣ чу пеш модар омад

شبانگاهی چو پیش مادر آمد

Нишоту дилхушӣ бар ваии саромад

نشاط و دلخوشی بر وی سرآمد

Ҳама шаб менахуфт аз ҳайбати марг

همه شب می‌نخفت از هیبت مرگ

Шикаста шох меларзид чун барг

شکسته شاخ می‌لرزید چون برگ

Буқат субҳдам бигурехт аз шаҳр

بوقت صبحدم بگریخت از شهر

Бтрк лутф гуфт аз ҳайбати қаҳр

بترک لطف گفت از هیبت قهر

Талаб мекард ҳорӯн ҳар замонаш

طلب می‌کرد هارون هر زمانش

намеёфт аз касе ному нишонаш

نمی‌یافت از کسی نام و نشانش

Чунин гуфт онкии мардии поки дил буд

چنین گفت آنکه مردی پاک دل بود

Ки вақте дар сароем кори гул буд

که وقتی در سرایم کارِ گِل بود

зи хона чун бурун рафтам ббозор

ز خانه چون برون رفتم ببازار

Яке муздурро гаштами талабкор

یکی مزدور را گشتم طلبکار

Ҷавониро наҳиф ва зард дидам

جوانی را نحیف و زرد دیدم

зи сар то поши айн дард дидам

ز سر تا پاش عین درد دیدم

Ниҳодаи тешау занбил дар пеш

نهاده تیشه و زنبیل در پیش

Шудаи вола на бо хеш ва на бе хеш

شده واله نه با خویش و نه بی‌خویش

Бадв гуфтам туоне кор гул кард ?

بدو گفتم توانی کار گِل کرد؟

Тавонам гуфт аммо на бадал кард

توانم گفت امّا نه بدِل کرد

Бадв гуфтам маро шояд ту бархез

بدو گفتم مرا شاید تو برخیز

Чунин гуфт он ҷавонмард бипарҳез

چنین گفت آن جوانمرد بپرهیز

Ки ман шанбе кунам кор ва дигар на

که من شنبه کنم کار و دگر نه

Марои хоҳии ҳамин рӯз ва агар на

مرا خواهی همین روز و اگر نه

Чу рӯзи шанбеаш будӣ сари кор

چو روز شنبهش بودی سر کار

Ба « сбтӣ » зин сабаб шуд ном бурдор

به «سبتی» زین سبب شد نام بردار

Ббрдми охир ӯро сӯии хона

ببردم آخر او را سوی خانه

Ду мурдаи кор ман кард он ягона

دو مَرده کارِ من کرد آن یگانه

Шудам дар ҳафтаи дигар ба бозор

شدم در هفتهٔ دیگر به بازار

Талаб кардам заҳри сўӣиш бисёр

طلب کردم زهر سوئیش بسیار

Маро гуфтанд ӯ девона бошад

مرا گفتند او دیوانه باشد

Ҳамеша дар фалон вайрона бошад

همیشه در فلان ویرانه باشد

Шудам ӯро дар он вайрона дидам

شدم او را در آن ویرانه دیدم

зи халқи оламаш бегона дидам

ز خلق عالمش بیگانه دیدم

Бзорӣу нзории аўФтодаҳ

بزاری و نزاری اوفتاده

Бдоми маргу хории аўФтодаҳ

بدام مرگ و خواری اوفتاده

Бадв гуфтам ки чун бемору зорӣ

بدو گفتم که چون بیمار و زاری

з ман ояд туро тимор додӣ

ز من آید ترا تیمار دادی

Биёи дрхонаҳи мо ои имрӯз

بیا درخانهٔ ما آی امروز

Ки касро май на байнам бар тўдлсўз

که کس را می نه‌بینم بر تودلسوز

Иҷобат менакард , алқсаҳ бархест

اجابت می‌نکرد، القصّه برخاست

Барои ман биҷой оварад дархост

برای من بجای آورد درخواست

Чу омад дар всоқи ман чунон шуд

چو آمد در وثاق من چنان شد

Казон сони нотавони худ кӣ тавон шуд

کزان سان ناتوان خود کی توان شد

Ҷаҳонии дарди муҷрии гашт дар вай

جهانی درد مُجرَی گشت در وی

Нишони марги пайдои гашт бар вай

نشان مرگ پیدا گشت بر وی

Марои гуфтои се ҳоҷат дорам эй дӯст

مرا گفتا سه حاجت دارم ای دوست

Бурун мебояд омад бо ту аз пӯст

برون می‌باید آمد با تو از پوست

Бадв гуфтам ки ҳар ҳоҷат ки хоҳӣ

بدو گفتم که هر حاجت که خواهی

Бихоҳ эй муҳаррами сари илоҳӣ

بخواه ای محرم سرّ الهی

Бмн гуфт он замон кам ҷон барояд

بمن گفت آن زمان کم جان برآید

зи қаъри чоҳи ин зиндон барояд

ز قعر چاه این زندان برآید

Расан дар гарданами банд ва биравем

رسن در گردنم بند و برویم

ДроФкн пас бикаш бар чор сӯем

درافکن پس بکش بر چار سویم

Бигӯ кини кори кор аҳл дайнаст

بگو کین کار کار اهل دینست

Ҷазои ман ъсӣ алҷбор инаст

جزای مَن عَصَی الجبار اینست

Касе кӯи осӣ ҷаббор бошад

کسی کو عاصی جبّار باشد

Чунин ҳам сарнигӯни ҳам хор бошад

چنین هم سرنگون هم خوار باشد

Дувуми куҳна гилӣмӣ ҳаст покам

دوم کهنه گلیمی هست پاکم

Кафани зини соз ва бо ин на бхокм

کفن زین ساز و با این نه بخاکم

Ки бо ин тоъат бисёр кардам

که با این طاعت بسیار کردم

Магар дар хок бархӯрдор кардам

مگر در خاک برخوردار کردم

Сими ин мусҳафами бустон ва бишнос

سیُم این مصحفم بستان و بشناس

Ки будаст он Абдуллоҳи аббос

که بودست آن عبدالله عباس

Ки ҳорӯни ин ҳамоил карда будӣ

که هارون این حمایل کرده بودی

зи чашми дигарон дар парда будӣ

ز چشم دیگران در پرده بودی

Бар ҳорӯн бар ин мусҳафи ббғдод

بر هارون بر این مصحف ببغداد

Бадви гӯии онкии ин мусҳаф бмн дод

بدو گوی آنکه این مصحف بمن داد

Саломат гуфту гуфтои гӯши майдор

سلامت گفت و گفتا گوش میدار

Ки дар ғифлат намирӣ ҳамчуи ман зор

که در غفلت نمیری همچو من زار

Ки ман дар ғифлату пиндори мардум

که من در غفلت و پندار مردم

Надидам зиндагии мурдори мардум

ندیدم زندگی مردار مردم

Бигӯӣ модарамро каз дъоӣӣ

بگوی مادرم را کز دعائی

Фаромӯшам макун дар ҳеҷ ҷоӣӣ

فراموشم مکن در هیچ جائی

Бигуфт ину бикради оҳӣ ва ҷон дод

بگفت این و بکرد آهی و جان داد

ЪФооллаҳи ҷузи чунин ҷон чун тавон дод

عفاالله جز چنین جان چون توان داد

Бадал гуфтам ки май бояд расани хост

بدل گفتم که می‌باید رسن خواست

Ки ҳолеи он васияти рокнми рост

که حالی آن وصیّت راکنم راست

Расан дар гарданаш кардам бзорӣ

رسن در گردنش کردم بزاری

Кашидам рӯй бар хокаши бхўорӣ

کشیدم روی بر خاکش بخواری

Яке ҳотиф забон бикшод ногоҳ

یکی هاتف زبان بگشاد ناگاه

Ки эй аз ҷаҳли маҳзи афтода аз роҳ

که ای از جهلِ محض افتاده از راه

Надории шарми ту аз ҷаҳл бисёр

نداری شرم تو از جهلِ بسیار

Кунӣ бо дӯстони мо чунин кор ?

کنی با دوستان ما چنین کار؟

Расан дар гардани шахсеи миФгн

رسن در گردن شخصی میفگن

Ки чун чанбари ниҳодаши чархи гардан

که چون چنبر نهادش چرخ گردن

Чаҳ май хоҳии азин ғами куштаи роҳ

چه می‌خواهی ازین غم کُشتهٔ راه

Флои тҳзни Фонои қади ғФрноаҳ

فَلَا تَحزَن فَاِنّا قَد غَفَرنَاه

Чу бишунидам ман он овози олӣ

چو بشنیدم من آن آوازِ عالی

з ҳайбат шуд ду дастами сусти ҳоле

ز هیبت شد دو دستم سُست حالی

Бадал гуфтам ки эй ғофил бипарҳез

بدل گفتم که ای غافل بپرهیز

Чаҳ ҷои ин расан бозӣаст , бархез

چه جای این رسن بازیست، برخیز

Шудам ёрони худро пеш хондам

شدم یارانِ خود را پیش خواندم

Сухан аз ҳоли он дарвеш ронадам

سخن از حالِ آن درویش راندم

Ҳама ҷамъ омаданд ва бо дилии пок

همه جمع آمدند و با دلی پاک

Гилӣмашро кафан карданд дар хок

گلیمش را کفن کردند در خاک

Чу фориғи гаштам аз кори ҷавони ман

چو فارغ گشتم از کار جوان من

Гирифтам мусҳафу гаштами равони ман

گرفتم مصحف و گشتم روان من

Ситодам бар дар ҳорӯни саҳаргоҳ

ستادم بر در هارون سحرگاه

Ки то ҳорӯн падедор омад аз роҳ

که تا هارون پدیدار آمد از راه

Намудем мусҳафу бастади зи ман шод

نمودم مصحف و بستد ز من شاد

Марои гуфто чаҳ каси ин мусҳафат дод

مرا گفتا چه کس این مصحفت داد

Бадв гуфтам яке мздўркорӣ

بدو گفتم یکی مزدورکاری

Ҷавонии лоғарии зардии нзорӣ

جوانی لاغری زردی نزاری

Чу гуфтам эй аҷаби мздўркорш

چو گفتم ای عجب مزدورکارش

Падед омад ду чашми сайли бориш

پدید آمد دو چشم سیل بارش

Басӣ бигирист то шуд ҳуш аз вай

بسی بگریست تا شد هوش از وی

Чу бинишаст андакии он ҷӯш аз вай

چو بنشست اندکی آن جوش از وی

Маро гуфто куҷост он сарви озод

مرا گفتا کجاست آن سروِ آزاد

Бадв гуфтам ки султонро бақои бод

بدو گفتم که سلطان را بقا باد

Чу ин бишунид бхрўшид бисёр

چو این بشنید بخروشید بسیار

Бирафт аз ҳуши он донандаи ҳушёр

برفت از هوش آن داننده هشیار

На чандон рехти ашк ва кард фарёд

نه چندان ریخت اشک و کرد فریاد

Ки он ҳаргиз касеро худ буд ёд

که آن هرگز کسی را خود بوَد یاد

Бгрдўн мерасед овози оҳаш

بگردون می‌رسید آوازِ آهش

Нигаҳ медошт аз ҳар сӯи сипоҳаш

نگه می‌داشت از هر سو سپاهش

Пас онгаҳ гуфт он соъат ки ҷон дод

پس آنگه گفت آن ساعت که جان داد

Чаҳ гуфт аз ман туро ва чаҳ нишон дод

چه گفت از من ترا و چه نشان داد

Бадв гуфтам ки он соъат чунин гуфт

بدو گفتم که آن ساعت چنین گفت

Ки бояд бо амӣралмуъминӣн гуфт

که باید با امیرالمؤمنین گفت

Казин шоҳӣ машав зинҳори мағрур

کزین شاهی مشو زنهار مغرور

Сухан бишинав азин дарвеши муздур

سخن بشنو ازین درویش مزدور

Дар он кун ҷаҳд каз ман панд гирӣ

در آن کن جهد کز من پند گیری

Миёни малик мурдорӣ намирӣ

میان ملک مرداری نمیری

Кигар мурдор мерай эй ягона

که گر مردار میری ای یگانه

Чу мурдории Бамонеи ҷовдона

چو مرداری بمانی جاودانه

Бадунёи мубтало то чанд бошӣ ?

بدنیا مبتلا تا چند باشی؟

Паии дайни гир то хурсанд бошӣ

پی دین گیر تا خرسند باشی

Ки дунёи пардаи ҷон ту бошад

که دنیا پردهٔ جان تو باشد

Вале дайни шамъи имон ту бошад

ولی دین شمع ایمان تو باشد

Агрмлки ҳама олам бигирӣ

اگرملک همه عالم بگیری

Ҳама бар ту нишнид чун бимирӣ

همه بر تو نشنید چون بمیری

Ту мардии нозукии парварда дар ноз

تو مردی نازکی پرورده در ناز

зи ҳмолии халқӣ хуй кун боз

ز حمّالی خلقی خوی کن باز

Кунун ман гуфтам ва рафтам ту мапаснд

کنون من گفتم و رفتم تو مپسند

Ки нниўшии чунин вақте чунин панд

که ننیوشی چنین وقتی چنین پند

зи сар дар дарди ҳорӯни тоза тар шуд

ز سر در درد هارون تازه‌تر شد

зи ҳайрат ҳар дам аз навъе дигар шуд

ز حیرت هر دم از نوعی دگر شد

Бохр бо всоқши барад бо хеш

بآخر با وثاقش برد با خویش

Ки то бинишаст пеши пардаи дарвеш

که تا بنشست پیش پرده درویش

Збидаҳ дар пас он парда омад

زُبَیده در پس آن پرده آمد

Ки то пешаш ҳикоят карда омад

که تا پیشش حکایت کرده آمد

Чунин гуфт ӯ ки чун онҷои расидам

چنین گفت او که چون آنجا رسیدم

Ки дар хокаш фикандам ме кашидам

که در خاکش فکندم می‌کشیدم

Баромад аз пас пардаи хурӯшӣ

برآمد از پس پرده خروشی

Чу дарё зон занон бархест ҷӯшӣ

چو دریا زان زنان برخاست جوشی

Збидаҳ гуфт эй фарёдам аз ту

زُبَیده گفت ای فریادم از تو

Худо бастанд охир додам аз ту

خدا بستاند آخر دادم از تو

Ҷгргўшаҳи маро дар мустамандӣ

جگرگوشهٔ مرا در مستمندی

Нтрсидӣ ки бар рӯй ӯ фикандӣ ?

نترسیدی که بر روی او فکندی؟

Халифаи зодаро нашинохтӣ ту

خلیفه زاده را نشناختی تو

Расан дар гарданаши андохтии ту

رسن در گردنش انداختی تو

Дариғо эй ғариб вае ҷавонам

دریغا ای غریب و ای جوانم

Дариғо нури чашму шамъи ҷонам

دریغا نورِ چشم و شمعِ جانم

Чу бодии азми раҳ ногоҳ кардӣ

چو بادی عزمِ ره ناگاه کردی

Ки ҷони модар оташгоҳ кардӣ

که جان مادر آتشگاه کردی

Дариғо эй латифи нозанинам

دریغا ای لطیف نازنینم

Ки монадӣ ҳамчуи ганҷӣ дар заминам

که ماندی همچو گنجی در زمینم

Чаҳ гӯям , гӯраши алқсаҳи нишони хост

چه گویم، گورش القصّه نشان خواست

Бзинт машҳадӣ кард он замони рост

بزینت مشهدی کرد آن زمان راست

Хабари гӯяндаро бисёр зар дод

خبر گوینده را بسیار زر داد

Вале ҳорӯнаш аз зан бештар дод

ولی هارونش از زن بیشتر داد

Тавонгари гашти он марди хбргўӣ

توانگر گشت آن مرد خبرگوی

Кунун ин рафт агар дории дгргўӣ

کنون این رفت اگر داری دگرگوی

Чаҳ хоҳӣ кард мулкиро ки ноком

چه خواهی کرد ملکی را که ناکام

Балои ҷон ту бошад саранҷом

بلای جان تو باشد سرانجام

Агар шоҳии олами хонаи дорӣ

اگر شاهیِ عالم خانه داری

Шӯии шҳмоти он хонаи бзорӣ

شوی شهماتِ آن خانه بزاری

Чаро дар кулба бинишаста рост

چرا در کلبهٔ بنشستهٔ راست

Казу ноком бар мебоядат хост

کزو ناکام بر می‌بایدت خاست

Чаро маъшуқаи хоҳӣ ки пайваст

چرا معشوقهٔ خواهی که پیوست

Ғами он оқибати грдондти паст

غم آن عاقبت گرداندت پست

Чаро ҷамъоварӣ чизеи бсди ъз

چرا جمع آوری چیزی بصد عز

Ки як ҷӯ зон нахоҳӣ хӯрд ҳаргиз

که یک جَو زان نخواهی خورد هرگز

Агар ту душмани мулкӣ падар бош

اگر تو دشمن ملکی پدر باش

Вагар дар малики ҳорӯнӣ писар бош

وگر در ملک هارونی پسر باش

зи ҳоли он писар додам нишонят

ز حال آن پسر دادم نشانیت

Кунун ҳол падар гӯям замонят

کنون حال پدر گویم زمانیت