Яке шҳзодаҳ чун маи пора буд

یکی شهزاده چون مه پارهٔ بود

Ки меҳр аз рашк ӯ овора буд

که مهر از رشک او آوارهٔ بود

Агар хуршед рӯй ӯ бидидӣ

اگر خورشید روی او بدیدی

Чу мсрўъ аз маи нав май тпидӣ

چو مصروع از مه نو می‌تپیدی

Чу пишониши лавҳи сим будӣ

چو پیشانیش لوح سیم بودی

Бирав аз машки ҷим ва мем будӣ

برو از مشک جیم و میم بودی

Чу ҷим ва мем печ ва хам гирифтӣ

چو جیم و میم پیچ و خم گرفتی

Бҷим ва мем малик ҷам гирифтӣ

بجیم و میم مُلک جم گرفتی

Бобирав ҳоҷибӣ кардӣ қамар ро

بابرو حاجبی کردی قمر را

Бмжгони сидгаҳи дили гуҳи ҷигар ро

بمژگان صیدگه دل گه جگر را

Чу фитна наргисаш медид шаби ранг

چو فتنه نرگسش می‌دید شب رنگ

Бсид ва шаҳсаворӣ кардӣ оҳанг

بصید و شهسواری کردی آهنگ

Зиҳии шбрнгу сайди охир ки ӯ ёфт

زهی شبرنگ و صید آخر که او یافت

Савору сайдро алҳақ накӯ ёфт

سوار و صید را الحق نکو یافت

Лабаши ҳам ангабин ва ҳам шукр буд

لبش هم انگبین و هم شکر بود

Ки ҳар як зини ду хуштар зон дигар буд

که هر یک زین دو خوشتر زان دگر بود

Чу занбӯри ангабинашро камари баст

چو زنبور انگبینش را کمر بست

Барои он шукри не низ дар баст

برای آن شکر نَی نیز در بست

Ду насипаҳ дошт сӣ марҷони рафиқаш

دو نسپه داشت سی مرجان رفیقش

Дарахшнда чу сӣ дар аз ақиқаш

درخشنده چو سی دُر از عقیقش

зи авҷи олами болои ситора

ز اوج عالم بالا ستاره

зи ҳафтум осмон кардӣ назора

ز هفتم آسمان کردی نظاره

Ҳаме ҳар кас ки рӯй ӯ бидидӣ

همی هر کس که روی او بدیدی

Агар ҷон доштӣ пешаш кашидӣ

اگر جان داشتی پیشش کشیدی

Яке сарҳанг ошиқ шуд барон моҳ

یکی سرهنگ عاشق شد بران ماه

Дилаши саргаштаи гашту ақли гумроҳ

دلش سرگشته گشت و عقل گُمراه

Бадарад афтод чун дармон набӯдаш

بدرد افتاد چون درمان نبودش

Ки ҷонии дархур ҷонон набӯдаш

که جانی درخور جانان نبودش

Басии зер ва зибр омад дарон дард

بسی زیر و زبر آمد دران درد

Ки ҳаргиз кас нагашт огоҳ азон мард

که هرگز کس نگشت آگاه ازان مرد

Начандон гашт дар хӯни он ситами каш

نچندان گشت در خون آن ستم کش

Ки ҳаргиз гашта бошад ҳеҷ ғами каш

که هرگز گشته باشد هیچ غم کش

Магари он шоҳро аз кӣнаи хоҳон

مگر آن شاه را از کینه خواهان

Падед омад яке душмани зи шоҳон

پدید آمد یکی دشمن ز شاهان

Писарро пеши он душман фиристод

پسر را پیش آن دشمن فرستاد

Чу моҳии моҳ дар ҷавшан фиристод

چو ماهی ماه در جوشن فرستاد

Писар шуд бо басии лашкари изки дор

پسر شد با بسی لشکر یَزَک دار

Ҳамаи ташнаи бхўни дили фалаки вор

همه تشنه بخون دل فلک وار

Чу он сарҳангро ҳоле хабар шуд

چو آن سرهنگ را حالی خبر شد

намегӯям бпоӣ аммо басар шуд

نمی‌گویم بپای اما بسر شد

Чунон дилшод шуд зи овозаи ҷанг

چنان دلشاد شد ز آوازهٔ جنگ

Ки аз овози шодии марди дилтанг

که از آواز شادی مرد دلتنگ

Бадаст оварад аспӣ ва равон шуд

بدست آورد اسپی و روان شد

Вале бо ҷавшан ва бргстўон шуд

ولی با جوشن و برگُستوان شد

Миёни лашкари он шоҳи зода

میان لشکر آن شاه زاده

Таниш мешуд савору ҷони пиёда

تنش می‌شد سوار و جان پیاده

Тамошои Рахш дуздида ме кард

تماشای رخش دزدیده می‌کرد

Нисораш ҳар замон аздидаҳ ме кард

نثارش هر زمان ازدیده می‌کرد

Зиҳии лиззат хушо он зиндагонӣ

زهی لذّت خوشا آن زندگانی

Ки рӯй ёри худ бинӣ наоне

که روی یار خود بینی نهانی

Рухи ёрӣ ки дуздида тавон дид

رخ یاری که دزدیده توان دید

Даруни ҷонаш ва дар дида тавон дид

درون جانش و در دیده توان دید

Чу алқсаҳи сипаҳ дар ҳам расиданд

چو القصه سپه در هم رسیدند

Бики ҳамлаи ду саф бар ҳам дариданд

بیک حمله دو صف بر هم دریدند

Замин торик шуд аз ҳар ду кишвар

زمین تاریک شد از هر دو کشور

Фалак равшан намонад аз гирди лашкар

فلک روشن نماند از گرد لشکر

Алии алҷмлаҳи зи чархи кўжи рафтор

علی الجمله ز چرخ کوژ رفتار

Чунон шҳзодаҳ омад гирифтор

چنان شهزادهٔ آمد گرفتار

Сипаҳ бигурехт он шҳзодаҳи дармонд

سپه بگریخت آن شهزاده درماند

зи чандон халқи сарҳанг ва писар монад

ز چندان خلق سرهنگ و پسر ماند

Касе нагирифт он сарҳангро ҳеҷ

کسی نگرفت آن سرهنگ را هیچ

Вале ӯ хешро афканд дар печ

ولی او خویش را افکند در پیچ

Ббрднди он ду танро дар всоқӣ

ببردند آن دو تن را در وثاقی

Якеро васлу дигарро фироқӣ

یکی را وصل و دیگر را فراقی

Ниҳоданд он ду танро банд бар пой

نهادند آن دو تن را بند بر پای

Баҳам маҳбӯсашон карданд як ҷой

بهم محبوسشان کردند یک جای

Писар пурсед аз сарҳанги охир

پسر پرسید از سرهنگ آخر

Ки ту кӣ омадӣ дар ҷанги охир

که تو کی آمدی در جنگ آخر

намедонам турои ту аз чаҳ хеле

نمی‌دانم ترا تو از چه خیلی

Ва ё ту дар сипоҳи ман туфайлӣ

و یا تو در سپاه من طفیلی

Забон бикшод он сарҳанги гумроҳ

زبان بگشاد آن سرهنگ گمراه

Ки ҳастам шоҳи оламро ҳавохоҳ

که هستم شاه عالم را هواخواه

Чунон буд орзӯ аз диргоҳм

چنان بود آرزو از دیرگاهم

Ки бипазиради бхдмти бӯ ки шоҳам

که بپذیرد بخدمت بو که شاهم

Чу шаҳро ин сафар ногоҳ афтод

چو شه را این سفر ناگاه افتاد

Марои ҳам низ азм роҳ афтод

مرا هم نیز عزم راه افتاد

Ки гуфтам дар сФрҳрбӣ кунам сахт

که گفتم در سفرحربی کنم سخت

Магари пеши шаҳам ёрӣ диҳад бахт

مگر پیش شهم یاری دهد بخت

Ки то ноне ва номӣ ёбам аз ту

که تا نانی و نامی یابم از تو

Ҳамаи умрам мақомӣ ёбам аз ту

همه عمرم مقامی یابم از تو

Чу бишунид ин сухани шҳзодаҳ аз вай

چو بشنید این سخن شهزاده از وی

зи ғами озоди гашту шод аз вай

ز غم آزاد گشت و شاد از وی

Басии дил гармяш дод он сари афроз

بسی دل گرمیش داد آن سر افراز

Худ ӯ дили гарм буд аз диргаҳи боз

خود او دل گرم بود از دیرگه باز

Дили сарҳанг аз шодии чунон буд

دل سرهنگ از شادی چنان بود

Ки гўӣии малики нақдаши сад ҷаҳон буд

که گوئی ملک نقدش صد جهان بود

Агарчӣ буд он сргшаҳ дар банд

اگرچه بود آن سرگشته در بند

Бамурдӣ хештанро май ниФкнд

بمردی خویشتن را می‌نیفکند

Шбонрўзиши кори он писар буд

شبانروزیش کار آن پسر بود

Баҳри дами хизмат ӯ бештар буд

بهر دم خدمت او بیشتر بود

Ҳамаи шаб пой молидаяш то рӯз

همه شب پای مالیدیش تا روز

Ҳамаи рӯзаш сухан гуфтӣ длФрўз

همه روزش سخن گفتی دلفروز

Чунон густох шуд бо он самани буи

چنان گستاخ شد با آن سمن بوی

Ки набӯд васфи он кори сухани гӯй

که نبود وصف آن کار سخن گوی

Дуо мекард он длхстаҳ ҳар рӯз

دعا می‌کرد آن دلخسته هر روز

Ки ёрб ин ҳамаи нокомӣу сӯз

که یارب این همه ناکامی و سوز

Зиёда кун ки то набӯд ҷдоӣӣ

زیادة کن که تا نبوَد جُدائی

Вазин зиндони мадаи моро рҳоӣӣ

وزین زندان مده ما را رهائی

Маро чун ҳаст ин зиндони биҳиштӣ

مرا چون هست این زندان بهشتی

БнФрўшми бсди бастонаши хиштӣ

بنفروشم بصد بستانش خشتی

Чу шуд огоҳ азон шҳзодаҳи он шоҳ

چو شد آگاه ازان شهزاده آن شاه

Ҷаҳонаш тира шуд бе рӯй он моҳ

جهانش تیره شد بی روی آن ماه

Чунон дилбанд чун дар банд бошад

چنان دلبند چون در بند باشد

Падарро сабри охир чанд бошад

پدر را صبر آخر چند باشد

Чу дар роҳи ин чунин харсанг афтод

چو در راه این چنین خرسنگ افتاد

Басии он ҳар ду шаҳро ҷанг афтод

بسی آن هر دو شه را جنگ افتاد

Чу аҳдӣ рафт ва сулҳӣ шуд падедор

چو عهدی رفت و صلحی شد پدیدار

Шуд он инро ва ин онро харидор

شد آن این را و این آن را خریدار

Қарор афтод кони шоҳи хирадманд

قرار افتاد کان شاه خردمند

Диҳад духтар бидон шҳзодаҳ дар банд

دهد دختر بدان شهزاده در بند

Бирафт он шоҳи пеши шоҳи зода

برفت آن شاه پیش شاه زاده

Бадви он духтар чун моҳ дода

بدو آن دختر چون ماه داده

Бихонад ӯро ва он сарҳангро низ

بخواند او را و آن سرهنگ را نیز

Ки корӣ нест бо мо ҷангро низ

که کاری نیست با ما جنگ را نیز

Начандон кард бо ҳар ду нкўӣӣ

نچندان کرد با هر دو نکوئی

Ки ман он шарҳ гӯям ё ту гўӣӣ

که من آن شرح گویم یا تو گوئی

Пас онгаҳ кори он духтар чунон кард

پس آنگه کار آن دختر چنان کرد

Ки даҳ ганҷи равон бо ӯ равон кард

که ده گنج روان با او روان کرد

Чу шҳзодаҳи бшҳр хеш шуд боз

چو شهزاده بشهر خویش شد باز

зи банду ҳабс дасташ дода дмсоз

ز بند و حبس دستش داده دمساز

Миёни хайли худ он олами афрӯз

میان خیل خود آن عالم افروز

Арӯсӣ карду ъушрати чли шбонрўз

عروسی کرد و عشرت چل شبانروز

Гирифта буд дар бар длстонӣ

گرفته بود در بر دلستانی

Дарон муддат надидаш каси замонӣ

دران مدّت ندیدش کس زمانی

Дили сарҳанг ҳар соъати чунон буд

دل سرهنگ هر ساعت چنان بود

Ки бо он ним ҷонаши бими ҷон буд

که با آن نیم جانش بیم جان بود

На сабраш буд як дам на қарорӣ

نه صبرش بود یک دم نه قراری

Бхўн май гашти пурхунаши канорӣ

بخون می‌گشت پرخونش کناری

Дарон чли рӯзу чли шаб дар табу тоб

دران چل روز و چل شب در تب و تاب

Чу шамъӣ буд яъне бихўру хоб

چو شمعی بود یعنی بیخور و خواب

зи бас каз рашк дар хӯн май бғлтид

ز بس کز رشک در خون می‌بغلتید

Баҳри соъат дигаргун ме бигардед

بهر ساعت دگرگون می‌بگردید

Касе ху карда танҳо бо чунон ёр

کسی خو کرده تنها با چنان یار

Насузад ҷонаши афтодаи чунон кор

نسوزد جانش افتاده چنان کار

Пас аз чли рӯзи шҳзодаҳи ҷўонбхт

پس از چل روز شهزاده جوانبخت

Бкомии тоҷ бар сар рафт бар тахт

بکامی تاج بر سر رفت بر تخت

Бостоднди ҷондорони сарафроз

باستادند جانداران سرافراز

Кашида ҳар яке теғии срондоз

کشیده هر یکی تیغی سرانداز

Ғуломони ҳамчуи мижгон саф кашида

غلامان همچو مژگان صف کشیده

Сияҳи дили ҷумлау саркаш чу дида

سیه دل جمله و سرکش چو دیده

Дигар ҳол вазиронаш бипурсӣ

دگر حال وزیرانش بپرسی

Ҳама чун арш зер оварда курсӣ

همه چون عرش زیر آورده کرسی

Дили он шоҳи зоди олами афрӯз

دل آن شاه زاد عالم افروز

Бидон сарҳанг шуд машғӯли он рӯз

بدان سرهنگ شد مشغول آن روز

Ба пеш хеш хондаш чун дар омад

به پیش خویش خواندش چون در آمد

Саломаш гуфт вҳолӣ дар сар омад

سلامش گفت وحالی در سر آمد

Бхок афтоду ҳуш аз вай ҷудо шуд

بخاک افتاد و هوش از وی جدا شد

зи ҳалқаши наъра бе ӯ раҳо шуд

ز حلقش نعرهٔ بی او رها شد

Чу бо ҳуш омад он афтода бар хок

چو با هوش آمد آن افتاده بر خاک

Азу пурсед он шҳзодаҳи пок

ازو پرسید آن شهزادهٔ پاک

Ки эй сарҳанги охири ин чаҳ ҳоласт

که ای سرهنگ آخر این چه حالست

Ки карти нолау тан ҳамчу нааласт

که کارت ناله و تن همچو نالست

Чунон гаштӣ ки беморят будаст

چنان گشتی که بیماریت بودست

Магар бе ман ҷигар хорят будаст

مگر بی من جگر خواریت بودست

Забон бикшод он сарҳанги к-эии шоҳ

زبان بگشاد آن سرهنگ کای شاه

Дарон зиндон набудам аз ту огоҳ

دران زندان نبودم از تو آگاه

Чу ман чли рӯзи ҳиҷр ту кашидам

چو من چل روز هجر تو کشیدم

Пас аз чли рӯз имрӯзат бидидам

پس از چل روز امروزت بدیدم

Туро дидам миёни кору борӣ

ترا دیدم میان کار و باری

зи машриқ то бмғрби гиру дорӣ

ز مشرق تا بمغرب گیر و داری

Чунон ху карда будам бе фироқат

چنان خو کرده بودم بی فراقت

Чунон будам чунинам нест тоқат

چنان بودم چنینم نیست طاقت

Дарон ҷома агар оӣии падедор

دران جامه اگر آئی پدیدار

Тавонам шуд дигар борати харидор

توانم شد دگر بارت خریدار

Дарин ҷома ки ҳастигар Бамоне

درین جامه که هستی گر بمانی

Миёни хусравӣу Комронӣ

میان خسروی و کامرانی

Куҷо тоб оварад ин ҷони пари ҷӯш

کجا تاب آورد این جان پر جوش

Ки бо ин салтанат гардад ҳам оғӯш

که با این سلطنت گردد هم آغوش

Бигуфт ин ва муайян шуд ҳалокаш

بگفت این و معین شد هلاکش

Бсди зории баромади ҷони покаш

بصد زاری برآمد جان پاکش

Агар ту ҳимматии мардонаи ёбӣ

اگر تو همتی مردانه یابی

Шаҳи офоқро ҳам хонаи ёбӣ

شه آفاق را هم خانه یابی

Вагар трдомнии ту ҳамчуи сарҳанг

وگر تردامنی تو همچو سرهنگ

зи заъфат зуд ояд пой бар санг

ز ضعفت زود آید پای بر سنگ

Агар ту раҳ рӯй эй дӯсти раҳи байн

اگر تو ره روی ای دوست ره بین

Ҳамаи чизеи либоси Подшаҳи байн

همه چیزی لباس پادشه بین

Кигар ҷомаи бипушади шаҳи ҳазорон

که گر جامه بپوشد شه هزاران

Нагардӣ ту зи хайли биқророн

نگردی تو ز خیل بیقراران

Ғалат машну яқини майдон чу мардон

غلط مشنو یقین میدان چو مردان

Ки шаҳро ҳаст доими ҷомаи гардон

که شه را هست دایم جامه گردان

Ҷаҳонгар пари сифед ва пар сиёҳаст

جهان گر پر سفید و پر سیاهست

Ҳамеи дони кон либос подшоҳаст

همی دان کان لباس پادشاهست

Ду олам чун либос як ягонаст

دو عالم چون لباس یک یگانست

Яке байни коҳўлӣ ширк Муғонаст

یکی بین کاحولی شرک مُغانست

Басии ҷомаи сети шаҳро дрхзонаҳ

بسی جامه‌ست شه را درخزانه

Мубини ҷомаи ту шаҳро байни ягона

مبین جامه تو شه را بین یگانه

Ки ҳар кӯ зоҳирӣ дорад нишон ӯ

که هر کو ظاهری دارد نشان او

зи ботини бозмонди ҷовдон ӯ

ز باطن بازماند جاودان او

Касоне каз худои дил зинда бошанд

کسانی کز خدا دل زنده باشند

Бичишам охират бинанда бошанд

بچشم آخرت بیننده باشند

Чунин чашмӣ агар бошад туро низ

چنین چشمی اگر باشد ترا نیز

Бичишам охирати бинии ҳамаи чиз

بچشم آخرت بینی همه چیز

Ки чашми зоҳират аз нақши авбош

که چشم ظاهرت از نقش اَوباش

Напардозади сари мўӣии бнқош

نپردازد سر موئی بنقّاش

Вале наққошро онаст пеша

ولی نقّاش را آنست پیشه

Ки нақш худ бапушанд ҳамеша

که نقش خود بپوشاند همیشه

Чу рӯйишро ҷамол бе ҳисобаст

چو رویش را جمال بی‌حسابست

Ҷамолашро фурӯғ ӯ ҳиҷобаст

جمالش را فروغ او حجابست

Ки гарчи хӯбии хуршед фош аст

که گرچه خوبی خورشید فاش است

Вале ҳам нури рӯйиш давр бошаст

ولی هم نور رویش دور باشست

Ҷаҳонигар буд теғӣ кашида

جهانی گر بود تیغی کشیده

Ба султон раҳ баранд асҳоби дида

به سلطان ره برند اصحاب دیده

Туро бо теғу брдобрди лашкар

ترا با تیغ و بردابرد لشکر

Чаҳ кораст , аз ҳамаи ҷузи шоҳи мангар

چه کارست، از همه جز شاه منگر

Ҳамаи чизе ки май бинии пасу пеш

همه چیزی که می‌بینی پس و پیش

Гузар бояд туро зон чизи вази хеш

گذر باید ترا زان چیز وز خویش

Ки то чун нақш бархезад зи пешат

که تا چون نقش برخیزد ز پیشت

Диҳад наққоши мутлақи қурби хешат

دهد نقاش مطلق قرب خویشت