Дило то чанд сари гардони шамъӣ

دلا تا چند سر گردان شمعی

Бимонада зору саргардони ҷамъӣ

بمانده زار و سرگردان جمعی

Ҳамаи зарроти дили сӯй ту доранд

همه ذرّات دل سوی تو دارند

Бики раҳи дида дар кӯй ту доранд

بیک ره دیده در کوی تو دارند

Чу ту эшон ҳама дар гФтгўинд

چو تو ایشان همه در گفتگویند

Аҷоибтар зи ту дар ҷстҷўинд

عجایبتر ز تو در جستجویند

Чу аз дидори ту баҳра надоранд

چو از دیدار تو بهره ندارند

Басӯи сӯхтан баҳра надоранд

بسوی سوختن بهره ندارند

Чу вақт сӯхтан ояд падедор

چو وقت سوختن آید پدیدار

Касе кӯи шамъ васл омад харидор

کسی کو شمع وصل آمد خریدار

Бисӯзад хеш чун парвонаи ӣнҷо

بسوزد خویش چون پروانه اینجا

Шавад дар ҳар забони афсонаи ӣнҷо

شود در هر زبان افسانه اینجا

Бисӯзанд вуҷӯд ва буд гардад

بسوزاند وجود و بود گردد

Чу Мансур аз яқин маъбуд гардад

چو منصور از یقین معبود گردد

Ту эй дил чанд аз ин гуфтори гўӣӣ

تو ای دل چند از این گفتار گوئی

Ки дрмидони фитодаи ҳамчуи гўӣӣ

که درمیدان فتاده همچو گوئی

Суханҳо гуфтӣ аз дарди дили худ

سخنها گفتی از درد دل خود

Набигушоӣ яқини ту мушкили худ

نبگشای یقین تو مشکل خود

Агарчӣ мушкилат ӣнҷо кушодаст

اگرچه مشکلت اینجا گشادست

Дилати дртнгноӣ дил фитодаст

دلت درتنگنای دل فتادست

Ҳамаи гуфтори ту аз баҳр ҷисмаст

همه گفتار تو از بهر جسمست

Ки то берун равад кӯ айн исмаст

که تا بیرون رود کو عین اسمست

Агар сӯрат набошад ҳақ буд пок

اگر صورت نباشد حق بود پاک

Вале исмаст ӣнҷои об дар хок

ولی اسمست اینجا آب در خاک

Чу гуфтораст ҳам аз боду оташ

چو گفتارست هم از باد و آتش

Гуҳии дрнохўшӣ гоҳе буд хеш

گهی درناخوشی گاهی بود خویش

Ҳиҷобати оташ ва обаст ва бодаст

حجابت آتش و آبست و بادست

Ки дрмоли алтроб ӣнҷо фитодаст

که درمال التّراب اینجا فتادست

Ҳама гуё зи баҳр сӯрат омад

همه گویا ز بهر صورت آمد

Аз он пас дидан Мансурат омад

از آن پس دیدن منصورت آمد

Агар сӯрат набӯдӣ бас набӯдӣ

اگر صورت نبودی بس نبودی

Ки аз ҳақ гуфтӣ ва аз ҳақи шунӯдӣ

که از حق گفتی و از حق شنودی

Агар сӯрат набӯдӣ андари ӣнҷо

اگر صورت نبودی اندر اینجا

Ки буд аз вай шудӣ якбораи пайдо

که بود از وی شدی یکباره پیدا

Агар сӯрат набӯдӣ бо маъонӣ

اگر صورت نبودی با معانی

Намӯдӣ роз амр кун факоне

نمودی راز امر کن فکانی

Ки донистӣ ки будӣ ин чгўӣӣ

که دانستی که بودی این چگوئی

Чу ёр ӣнҷост пас дигар чаҳ ҷўӣӣ

چو یار اینجاست پس دیگر چه جوئی

Чўёр ӣнҷост дидорат намӯда

چویار اینجاست دیدارت نموده

Або ту гуфта ва аз ту шунӯда

ابا تو گفته و از تو شنوده

Чу ёр ӣнҷост пас ӣнҷо чаҳ ҷўӣӣ

چو یار اینجاست پس اینجا چه جوئی

Сухан аз рафтани сӯрати чгўӣӣ

سخن از رفتن صورت چگوئی

Чу дил ӣнҷост эй дил роз гуфтӣ

چو دل اینجاست ای دل راز گفتی

Босрор дигар сар бозгуфтӣ

باسرار دگر سرّ بازگفتی

Чу ёр ӣнҷост ҳар чизе ки гуяд

چو یار اینجاست هر چیزی که گوید

Шӯй то дарди ту дармон биҷӯед

شوی تا درد تو درمان بجوید

Чу ёр ӣнҷост куллӣ даргирифта

چو یار اینجاست کلّی درگرفته

Ҳақиқати шебу бом ва дар гирифта

حقیقت شیب و بام و در گرفته

Ту ғофили ин чунин мондаи бахуди боз

تو غافل این چنین مانده بخود باز

Назар кун як замон дар сӯии худ боз

نظر کن یک زمان در سوی خود باز

Ки ҷононти чунин дар буд монда

که جانانت چنین در بود مانده

Зиёнат дар паии ин суди монда

زیانت در پی این سود مانده

Зиёни сӯрати кул азмён шуд

زیان صورت کل ازمیان شد

Яқини бишки сувар бо ҷон ҷон шуд

یقین بیشک صور با جان جان شد

Чу сӯрат рафт ҷон шуд дид ҷонон

چو صورت رفت جان شد دید جانان

Назар кун ин замони хуршеди тобон

نظر کن این زمان خورشید تابان

Турои хуршед чун ҳамсоя бошад

ترا خورشید چون همسایه باشد

Чаро мелат басӯи соя бошад

چرا میلت بسوی سایه باشد

Ҳамаи майли ту сӯй соя афтод

همه میل تو سوی سایه افتاد

Аз онии мондаи саргардони ту чун бод

از آنی مانده سرگردان تو چون باد

Сӯии торикнои ин ҷазира

سوی تاریکنای این جزیره

Бмондстӣ чу бузи андари хатира

بماندستی چو بز اندر خطیره

Гуҳии андари гумону гуҳи яқинӣ

گهی اندر گمان و گه یقینی

Гуҳии ту пас рӯу гуҳи пеши бинӣ

گهی تو پس رو و گه پیش بینی

Гуҳӣ дар ақлу гуҳ ушшоқ бошӣ

گهی در عقل و گه عشّاق باشی

Гуҳии андари дўӣии гуҳ тоқ бошӣ

گهی اندر دوئی گه طاق باشی

Аз он дам дам задӣ чаҳ мағз ва чаҳ пӯст

از آن دم دم زدی چه مغز و چه پوست

Бикбораҳ бар ошиқ ҳама ӯст

بیکباره برِ عاشق همه اوست

Сухан дар аслу фаръи ӣнҷо яке гуфт

سخن در اصل و فرع اینجا یکی گفت

Бади худ бади худ бахуди ҳақ бишкӣ гуфт

بد خود بُد خود بخود حق بیشکی گفت

Ҳама ӯ кард гуфтор аз бади вник

همه او کرد گفتار از بد ونیک

Ҳақиқати об хуш оварад дар дег

حقیقت آب خوش آورد در دیگ

Ҳар он чизе ки хоҳии пухтаи гардон

هر آن چیزی که خواهی پخته گردان

Бмъёри хиради худ сахтаи гардон

بمعیار خرد خود سخته گردان

Сухан аз пухтагии гӯи неи зи хомӣ

سخن از پختگی گو نِیْ ز خامی

Агарчӣ пухта ва ҳам нотамомӣ

اگرچه پخته و هم ناتمامی

Сухан аз пухтагӣу пухтаи бшнФт

سخن از پختگی و پخته بشنفت

Ки марди пухтаи ҳам аз пухтагӣ гуфт

که مرد پخته هم از پختگی گفت

Вале гунҷишк бошад туъмаи боз

ولی گنجشک باشد طعمهٔ باز

Куҷо ъсФўр бошад ҳамчуи шаҳбоз

کجا عصفور باشد همچو شهباز

Сухан аз дард меояд дамодам

سخن از درد میآید دمادم

Ки одам буд соҳиби дарди он дам

که آدم بود صاحب درد آن دم

Чу одами соҳиби он дард омад

چو آدم صاحب آن درد آمد

Ҳақиқат аз дами ҳақ фард омад

حقیقت از دم حق فرد آمد

Аз он дам фард омад одами пок

از آن دم فرد آمد آدمِ پاک

Намӯд хештан аз олами хок

نمود خویشتن از عالم خاک

Ҳамон дамро талаб мекард ӣнҷо

همان دم را طلب میکرد اینجا

Ғами дилдор худ мехӯрд ӣнҷо

غم دلدار خود میخورد اینجا

Аз он дами одами ӣнҷо дидхўд дид

از آن دم آدم اینجا دیدخود دید

Агарчӣ оқибати ҳам нек ва бад дид

اگرچه عاقبت هم نیک و بد دید

Чу одам фард омад аз дами дӯст

چو آدم فرد آمد از دم دوست

Дар охири гашти ӣнҷои ҳамдами дӯст

در آخر گشت اینجا همدم دوست

Талаб мекард то матлӯб худ ёфт

طلب میکرد تا مطلوب خود یافت

Дар охири бишкии маҳбӯб худ ёфт

در آخر بیشکی محبوب خود یافت

Ҳар он кӯи ҳамчуи одам фард бошад

هر آن کو همچو آدم فرد باشد

Чўодми соҳиби ин дард бошад

چوآدم صاحب این درد باشد

Талабкор ояд ва дилдор ҷӯяд

طلبکار آید و دلدار جوید

Дар аинҷогаҳи висол ёр ҷӯяд

در اینجاگه وصال یار جوید

Бҷд ҳар кӯ талабкораст бар ёр

بِجِدّ هر کو طلبکارست بر یار

Биёбад оқибати дидори дилдор

بیابد عاقبت دیدار دلدار

Талаб кун эй дили ӣнҷои айни одам

طلب کن ای دل اینجا عین آدم

Ки ҳамчун одамӣ аз айни он дам

که همچون آدمی از عین آن دم

Ту гарчи айн дид одамии ту

تو گرچه عین دید آدمی تو

Ҳақиқати бишкии ҳам зи он дамии ту

حقیقت بیشکی هم ز آن دمی تو

Аз он дам омадӣ берун дар ин дам

از آن دم آمدی بیرون در این دم

Ки ҳамчун одамӣ аз айни он одам

که همچون آدمی از عین آن آدم

Аз он дам омадӣ дамҳои бичўн

از آن دم آمدی دمهای بیچون

Ки беёрӣ дар ӣнҷои бичаҳ ва чун

که بی یاری در اینجا بیچه و چون

Аз он дам ёфтӣ рози маъонӣ

از آن دم یافتی راز معانی

Бигуфтӣ фоши асрор наоне

بگفتی فاش اسرار نهانی

Аз он дам мезанӣ дам дар ҳақиқат

از آن دم میزنی دم در حقیقت

Ки беруни оӣӣ аз айни табиат

که بیرون آئی از عین طبیعت

Аз он дами мидмии андари ҷаҳони ту

از آن دم میدمی اندر جهان تو

Ки он дам ёфтӣ худ ройгони ту

که آن دم یافتی خود رایگان تو

Аз он дам мезанӣ дар пеш ҳар кас

از آن دم میزنی در پیش هر کس

Ки ҳамчун дигарон нодидаи бас

که همچون دیگران نادیدهٔ بس

Аз Андам мезанӣ монанди гардун

از آندم میزنی مانند گردون

Ки дар яке Фноӣии бичаҳ ва чун

که در یکی فنائی بیچه و چون

Аз он дам мезанӣ доими дамодам

از آن دم میزنی دائم دمادم

Ки ӣнҷо кас надид Андами ҷузи одам

که اینجا کس ندید آندم جز آدم

Аз он дам мезанӣ аъён ё ҳў

از آن دم میزنی اعیان یا هو

Аз он дам мезанӣ ин роз мегӯ

از آن دم میزنی این راز میگو

Дамии дорӣ ки сар ломаконаст

دمی داری که سرّ لامکانست

Дарун дам намӯда ҷон ҷонаст

درون دم نموده جان جانست

Дамии дорӣ аз он дам дар хдоӣӣ

دمی داری از آن دم در خدائی

Аз он кардӣ ту аз сӯрати ҷдоӣӣ

از آن کردی تو از صورت جدائی

Бигӯед ончии касро нест Зуҳра

بگوید آنچه کس را نیست زهره

Диҳад мари соликонро ҷумлаи баҳра

دهد مر سالکان را جمله بهره

Бигӯед рози ҷонони пеши ҷонон

بگوید راز جانان پیش جانان

Биҷузи ин зарраҳо хуршеди тобон

بجز این ذرّهها خورشید تابان

Шавад баси дркшди ҷумлаи сӯии худ

شود بس درکشد جمله سوی خود

Ки то пайдои намояди нек бо бад

که تا پیدا نماید نیک با بد

Уқул ҷумлагӣ гирданд ӯ пок

عقول جملگی گرداند او پاک

Барандозад ҳиҷоб ҳастӣ хок

براندازد حجاب هستی خاک

Ҳама хуршед гирданд бики раҳ

همه خورشید گرداند بیک ره

Кунад мари зарраи зини рози огаҳ

کند مر ذرّهٔ زین راز آگه

Аноолҳқ гуяду ботили намояд

اناالحق گوید و باطل نماید

Шавад солик ба ҷузи восили намояд

شود سالک به جز واصل نماید

Аноолҳқ гуяд вбошди яқини ҳақ

اناالحق گوید وباشد یقین حق

Ҳамаи заррот аз ин гӯйанд сидқ

همه ذرّات از این گویند صدّق

Аноолҳқ гуяд ва дилдор гардад

اناالحق گوید و دلدار گردد

Бакулӣ ӯ вуҷӯди ёргрдд

بکلّی او وجود یارگردد

Аноолҳқ гуяд ва бинмоед ӯ роз

اناالحق گوید و بنماید او راز

Чу мардон гардад ӯ ӣнҷои ҷонбоз

چو مردان گردد او اینجای جانباز

Аноолҳқ гуяд ва худро бисӯзад

اناالحق گوید و خود را بسوزد

Бнўри ишқи куллӣ брФрўзд

بنور عشق کلّی برفروزد

Аноолҳқ гуяд ва ояд бдрё

اناالحق گوید و آید بدریا

Расонади зарраҳоро бар сурайё

رساند ذرّهها را بر ثریّا

Надидам соҳиби дардии чунин ман

ندیدم صاحب دردی چنین من

Ки бошад ӯ дар ин айни алиқини ман

که باشد او در این عین الیقین من

Ҳар онкў дар яқин зад як ду гомӣ

هر آنکو در یقین زد یک دو گامی

Чу Мансур ӯ ҳақиқати баради номӣ

چو منصور او حقیقت برد نامی

Бабри номӣ агар ин дарди дорӣ

ببر نامی اگر این درد داری

Чу мардонгар ту зоти фарди дорӣ

چو مردان گر تو ذات فرد داری

Бабри номии ту брмоннди Мансур

ببر نامی تو برمانند منصور

Шӯи андари ҷузву кули пайвастаи машҳур

شو اندر جزو و کل پیوسته مشهور

Бабри номии ту бар монанди аттор

ببر نامی تو بر مانند عطّار

Ки гаштаст аз вуҷӯди хеши безор

که گشتست از وجود خویش بیزار

Вуҷӯди худ бики раҳи брФкндст

وجود خود بیک ره برفکندست

На ҳамчун дигарон рӯҳии зндмст

نه همچون دیگران روحی زندمست

Марои ҳам дард ва дармонаст бо ҳам

مرا هم درد و درمانست با هم

Марои ҳам ҷони ҷононст бо ҳам

مرا هم جان جانانست با هم

Марои ҷонона рух бинмуда ӣнҷо

مرا جانانه رخ بنموده اینجا

Дар ман ҳам бахуд багушӯда ӣнҷо

دَرِ مَنْ هم بخود بگشوده اینجا

Чу ман гум карда худ боз дидам

چو من گم کردهٔ خود باز دیدم

Назар кардам дарун ва роз дидам

نظر کردم درون و راز دیدم

Бидидам ёри худ бе дид ағёр

بدیدم یار خود بی دید اغیار

Ҳар он кӯ ёр ҷӯяд нест худ ёр

هر آن کو یار جوید نیست خود یار

Ҳақиқати ёр дар ман нопадидаст

حقیقت یار در من ناپدیدست

Марои исмӣ дарин гуфт ва шунидаст

مرا اسمی دراین گفت و شنیدست

зи гуфторам назар кун эй хирадманд

ز گفتارم نظر کن ای خردمند

Ки мондстӣ чу мурғии андари ин банд

که ماندستی چو مرغی اندر این بند

Гирифтори қафасгар роз бинад

گرفتار قفس گر راز بیند

Бгоҳӣ каз қафас дар боз бинад

بگاهی کز قفس در باز بیند

Қафас дар бастаи ту дар ваии ҷаҳонӣ

قفس در بسته تو در وی جهانی

Бимонада зор дар айни ҷаҳонӣ

بمانده زار در عین جهانی

Чу устоди азал дар бар кушояд

چو استاد ازل در بر گُشاید

Намӯд мурғи ҷони пари бргшоид

نمود مرغ جان پر برگُشاید

Дар он дам чун бурун ӯ мурғ аз дом

در آن دم چون برون او مرغ از دام

Ки яке шуд маровро айни модом

که یکی شد مراو را عین مادام

Буруни рӯ эй дил аз доми ҳавоят

برون رو ای دل از دام هوایت

Замонии хуши бабри андари ҳавоят

زمانی خوش ببر اندر هوایت

Ту дар банди қафас то чанд бошӣ

تو در بند قفس تا چند باشی

Бигӯ тохўди яке дар банд бошӣ

بگو تاخود یکی در بند باشی

Қафас бигушоӣ кин бечораи пари боз

قفس بگشای کاین بیچاره پر باز

Басӯии ошёнати раҳи бабри боз

بسوی آشیانت ره ببر باز

Чу сӯии ошён худ раседӣ

چو سوی آشیانِ خود رسیدی

Ҳамон ингор кин домат надидӣ

همان انگار کاین دامت ندیدی

Дар он дамгар шӯии айни фанои ту

در آن دم گر شوی عین فنا تو

Азалро бо абади ёбии бақои ту

ازل را با ابد یابی بقا تو

Дар он дамгар шӯй аз хоби бедор

در آن دم گر شوی از خواب بیدار

На ҷони бинӣ на ақлу хобу пиндор

نه جان بینی نه عقل و خواب و پندار

Дар он дам гар набинӣ бишкии ту

در آن دم گر نبینی بیشکی تو

Яқин бошӣ яке андари яке ту

یقین باشی یکی اندر یکی تو

Дар он дам ҳарчӣ ёбии ёри ёбӣ

در آن دم هرچه یابی یار یابی

Ҳамаи бизҳмти ағёри ёбӣ

همه بیزحمت اغیار یابی

Дар он дами ончии ҷустии он ту бошӣ

در آن دم آنچه جستی آن تو باشی

Ҳақиқати ҷумлаи ҷонон ту бошӣ

حقیقت جملهٔ جانان تو باشی

Дар он дами ёри байн ва ҳеҷ мангар

در آن دم یار بین و هیچ منگر

Биҷузи дидори бичўни ҳеҷ мангар

بجز دیدار بیچون هیچ منگر

Худобин бош агар соҳиби камолӣ

خدابین باش اگر صاحب کمالی

Биҷуз ӯ мангар андари ҳеҷ ҳоле

بجز او منگر اندر هیچ حالی

Худобин бошу роз ошиқон бош

خدابین باش و راز عاشقان باش

Ҳақиқати бартар аз ҳар ду ҷаҳон бош

حقیقت برتر از هر دو جهان باش

Худобин бошу сӯрати брФкни ту

خدابین باش و صورت برفکن تو

Назар кун дар намӯд ҷону тани ту

نظر کن در نمود جان و تن تو

Чу бинмоед ҷамоли ёри дидор

چو بنماید جمال یار دیدار

Чу як арзани намояди ҳафт паргор

چو یک ارزن نماید هفت پرگار

Чу бинмоед ҷамоли ёр будат

چو بنماید جمالِ یار بودت

Намояди зарра буд вуҷӯдат

نماید ذرّهٔ بود وجودت