Ҳадиси хуши дамӣ шайтон нагӯяд

حدیث خوش دمی شیطان نگوید

Ҳамеша ҷумларо озор ҷӯяд

همیشه جمله را آزار جوید

Чаҳ гуяд ҳарчӣ гуяд носўобст

چه گوید هرچه گوید ناصوابست

Ҳамаи кораш дар ӣнҷо хӯрд ва хобаст

همه کارش در اینجا خورد و خوابست

Биҷузи хамру зино корӣ надорад

بجز خمر و زنا کاری ندارد

Ки ӯ зини зоти худ орӣ надорад

که او زین ذات خود عاری ندارد

Раҳи фисқу фуҷурат ӯ намӯдаст

ره فسق و فجورت او نمودست

Ки айни оташ ӯ пари з дӯд аст

که عین آتش او پر ز دود است

Ҳамеша ҳаст кораш бе намозӣ

همیشه هست کارش بی نمازی

Чу оташ дорад ӣнҷои сарфарозӣ

چو آتش دارد اینجا سرفرازی

Такаббур дорад васвосу фаҳҳош

تکبّر دارد وسواس و فحّاش

Буд мағзаши тиҳӣ монанди хафоаш

بود مغزش تهی مانند خفّاش

Чу оташи зот ӯ дорад надидӣ

چو آتش ذات او دارد ندیدی

Миёни оташат хуш орамидӣ

میان آتشت خوش آرمیدی

Бисӯзад оташи ӣнҷо ҳарчӣ бинад

بسوزد آتش اینجا هرچه بیند

Касе ҳаргиз дар ин оташ нишинад

کسی هرگز در این آتش نشیند

Миёни оташии хобати ббрдаҳ

میان آتشی خوابت ببرده

Бамоне дар даруни ҳафт парда

بمانی در درون هفت پرده

Турои оташи дарун парда дарёфт

ترا آتش درون پرده دریافت

Бсўзониди ӣнҷо ҳарчӣ дарёфт

بسوزانید اینجا هرچه دریافت

Ту дрхўобӣ чаро ӣнҷои надорӣ

تو درخوابی چرا اینجا نداری

Ки оташи сӯхти ӣнҷояти бхўорӣ

که آتش سوخت اینجایت بخواری

Зхмри ҳирсу шаҳвати зору мастӣ

زخمر حرص و شهوت زار و مستی

Чунин чун кофарони бути парастӣ

چنین چون کافران بت پرستی

Чу шайтон кофараст ва бут парастаст

چو شیطان کافر است و بت پرستست

зи хмрўи ҳирси ҷонаши зор ва мастаст

ز خمرو حرص جانش زار و مستست

Туро ҳар лаҳзаи бФрибди бсди лавн

ترا هر لحظه بفریبد بصد لون

Баради беруни туро ногоҳ аз кун

برد بیرون ترا ناگاه از کون

Бсди раҳ май туро ӣнҷо дуанд

بصد ره می ترا اینجا دواند

Вале чун дар дил ояд боз монад

ولی چون در دل آید باز ماند

Даруни пардаи дил раҳ надорад

درون پردهٔ دل ره ندارد

Аз он ӣнҷои дил огаҳ надорад

از آن اینجا دل آگه ندارد

зи худ бинии раҳи худ миспорд

ز خود بینی ره خود میسپارد

Аз он умрӣ бзоиъ мегузорад

از آن عمری بضایع میگذارد

зи худ бинии миён оташ афтод

ز خود بینی میان آتش افتاد

Ниҳод ва буд ӯ бас нохуш афтод

نهاد و بود او بس ناخوش افتاد

зи худ бинӣ ӯ асрори одам

ز خود بینی او اسرار آدم

Дар ӣнҷо монад андари неши арқм

در اینجا ماند اندر نیش ارقم

зи худ бинӣ ғурураш ҳаст ӣнҷо

ز خود بینی غرورش هست اینجا

Куҷо гардад бзоти ҳақи ҳувайдо

کجا گردد بذات حق هویدا

зи худ бинии бурун дар бимонадаст

ز خود بینی برون در بماندست

Чўобии айн дар озар бимонадаст

چوآبی عین در آذر بماندست

зи худ бинӣ шудаи мФлқи зи ҳақ ӯ

ز خود بینی شده مفلق ز حق او

Вгрчаҳи барда буд аз кули сабақ ӯ

وگرچه برده بود از کل سبق او

зи худ бинӣ ки кард ӯ давр шуд боз

ز خود بینی که کرد او دور شد باز

Ситад ӯро зи ҷои иззату ноз

ستد او را ز جای عزّت و ناز

зи худ бинӣ басар афтод дар чоҳ

ز خود بینی بسر افتاد در چاه

Нмидонст ӯ афтод ногоҳ

نمیدانست او افتاد ناگاه

зи худ бинии дун чаҳ бимонадаст

ز خود بینی دون چه بماندست

Чу аксӣ бар сар аинраҳ бимонадаст

چو عکسی بر سر اینره بماندست

Аз аввал буд дар иззату ноз

از اول بود در عزّت و ناز

Миёни ҷузву кул будӣ сарафроз

میان جزو و کل بودی سرافراز

Сарафрозӣ ӯ бартари зи ҷон буд

سرافرازی او برتر ز جان بود

Бадаст ӯ ҳамаи куну макон буд

بدست او همه کون و مکان بود

Бадаст ӯ бади аинҷоҳшти ҷинат

بدست او بُد اینجاهشت جنّت

Валикини бихбр аз тавқи лаънат

ولیکن بیخبر از طوق لعنت

Ки чун бар лавҳ лаънат дид ӣнҷо

که چون بر لوح لعنت دید اینجا

Нмидонсти ин то он шуд ӯ ро

نمیدانست این تا آن شد او را

зи тавқи лаънати ӣнҷои бихбр буд

ز طوق لعنت اینجا بیخبر بود

Ки устоди млоики сари басар буд

که استاد ملایک سر بسر بود

Ҳам ӯро буд дар айни ҳақиқат

هم او را بود در عین حقیقت

Валикини бихбр буд аз табиат

ولیکن بیخبر بود از طبیعت

Чаҳ нурӣ буд рӯҳонӣу норай

چه نوری بود روحانی و ناری

Сазадгар ин маъонии пойдорӣ

سزد گر این معانی پایداری

Чу нуру нори боҳам муттасил шуд

چو نور و نار باهم متصّل شد

Ниҳоди сӯрати андари об ва гул шуд

نهاد صورت اندر آب و گل شد

Чаҳ гӯям шарҳи он чун медиҳад даст

چه گویم شرح آن چون میدهد دست

Валикин чун бигӯям нукта бомаст

ولیکن چون بگویم نکته بامست

Расми андари сулӯк ва шарҳ гӯям

رسم اندر سلوک و شرح گویم

Ки ин дам дар аҷаб монанд гӯям

که این دم در عجب مانند گویم

Чу дар аввали чунон асрор ҳақ дид

چو در اوّل چنان اسرار حق دید

Худ аз ҷумлаи ббрдаҳ ӯ сабақ дид

خود از جمله ببرده او سبق دید

Чу лавҳ онҷо бихонад вдиди лаънат

چو لوح آنجا بخواند ودید لعنت

Наяндешед кӯро буд қурбат

نیندیشید کو را بود قربت

Бахуд андеша кард оё ки бошад

بخود اندیشه کرد آیا که باشد

Ки ӯро ин сазои ӣнҷои ббошд

که او را این سزا اینجا بباشد

Магар ҷбрил бошад ё ки дигар

مگر جبریل باشد یا که دیگر

Нмидонсти сари раби довар

نمیدانست سرّ ربّ داور

Макун андешаи бад нек биандеш

مکن اندیشهٔ بد نیک بیندیش

Бкс мапаснд чу напасандӣ ту бар хеш

بکس مپسند چو نپسندی تو بر خویش

Дигар раҳ гуфт ин сиррӣаст аъзам

دگر ره گفت این سرّیست اعظم

Магар бошад касе ӣнҷои бъолм

مگر باشد کسی اینجا بعالم

Марои худ ин набошад ҳаст мутлақ

مرا خود این نباشد هست مطلق

Ки некӣ додааст ӣнҷои марои ҳақ

که نیکی داده است اینجا مرا حق

Чу наякум дод ҳаргиз ӯ кунад бад

چو نیکم داد هرگز او کند بد

Чунин мегуфт он бечора бо худ

چنین میگفت آن بیچاره با خود

зи сари ҳақи кас огоҳӣ надорад

ز سّر حق کس آگاهی ندارد

Касе дигари куҷои ин сари бухорад

کسی دیگر کجا این سر بخارد

Ки нолӣ ва агарна кор рафтаст

که نالی و اگرنه کار رفتست

Ҳамаи нақшӣ аз ин паргор рафтаст

همه نقشی از این پرگار رفتست

Қазо бинвишта бади ӣнҷои якояк

قضا بنوشته بد اینجا یکایک

Бияёд бар сари ҷумлаи якояк

بیاید بر سر جمله یکایک

Ту аз пеши қазо чун мигризӣ

تو از پیش قضا چون میگریزی

Ки бо ҳақи ин замони брмистизӣ

که با حق این زمان برمیستیزی

Қазои ҳақи ҳама бар сар навишта аст

قضای حق همه بر سر نوشته است

Ъзизондри ҳама тинат сириштаст

عزیزاندر همه طینت سرشتست

Қазои неку бади кул аз хдоист

قضای نیک و بد کل از خدایست

Валикини қавли мо бар анбёист

ولیکن قول ما بر انبیایست

Бароаи анбиёи рӯ аз бадии давр

براه انبیا رو از بدی دور

Башу эй ҷон ки Монии ғарқа дар нур

بشو ای جان که مانی غرقه در نور

Ризои даҳ бар қазогар ҳақи шиносӣ

رضا ده بر قضا گر حق شناسی

Макун ӣнҷои ҷонои носипосӣ

مکن اینجای جانا ناسپاسی

зи феъли бади ту корӣ кун з ҳар кор

ز فعل بد تو کاری کن ز هر کار

Ту ин ҳар байтро як як бакори ор

تو این هر بیت را یک یک بکار آر

БФъли бади Марв некӣ гузин ту

بفعل بد مرو نیکی گزین تو

Биҷузи никўӣии аинҷогаҳи мубини ту

بجز نیکوئی اینجاگه مبین تو

БФъли бади назар ӣнҷо макун ҳон

بفعل بد نظر اینجا مکن هان

Дили худро зи дасти деви бурҳон

دل خود را ز دست دیو برهان

Чаро мағрури девии рафта аз даст

چرا مغرور دیوی رفته از دست

Агар бар худ бигирӣ ҷой он ҳаст

اگر بر خود بگیری جای آن هست

Турои шайтони бабрад аз раҳ ндонӣ

ترا شیطان ببرد از ره ندانی

Ки ҳамчун ӯ ту дар лаънати Бамоне

که همچون او تو در لعنت بمانی

Бкси андеша кажӣ макун ту

بکس اندیشهٔ کژّی مکن تو

Бирав устод худ кун ин сухани ту

برو استاد خود کن این سخن تو

Бад аз худ байну некии ҳам зхўди байн

بد از خود بین و نیکی هم زخود بین

Даруни ҷон ва дил дид аҳдбин

درون جان و دل دید اَحَدبین

Маниро даври соз ва ман магӯ ту

منی را دور ساز و من مگو تو

Маниро кам шимури ним ман биҷӯ ту

منی را کم شمر نیم من بجو تو

Ту худро хуфтаи дон ва балки камтар

تو خود را خفته دان و بلکه کمتر

Ки то ӣнҷо наМонӣ ту дар озар

که تا اینجا نمانی تو در آذر

Манӣ шайтон сазад ту одамии ҳон

منی شیطان سزد تو آدمی هان

Аз он эй одамии ту одамии ҳон

از آن ای آدمی تو آدمی هان

Ту бартари зи одамигар гўӣии асрор

تو برتر ز آدمی گر گوئی اسرار

Ту дории нури ҳақ ӣнҷо макун хор

تو داری نور حق اینجا مکن خوار

Битарс аз ҳақ бақадр худ дамии зан

بترس از حق بقدر خود دمی زن

Ки ҳаргиз менабошад мард чун зан

که هرگز مینباشد مرد چون زن

Вале феъли баду ботил падед аст

ولی فعل بد و باطل پدید است

зи айни ҳақи аён дил надидаст

ز عین حق عیان دل ندیدست

Битарс аздўст ҳаргиз менаяндеш

بترس ازدوست هرگز مینیندیش

Вагарна аз манӣ гардии ту длриш

وگرنه از منی گردی تو دلریش

Манӣ шайтон бигуфт ва дар манӣ шуд

منی شیطان بگفت و در منی شد

Бгрдни тавқи лаънат сдмнӣ шуд

بگردن طوق لعنت صدمنی شد

Манӣ деваст ту фарзанди одам

منی دیوست تو فرزند آدم

Чаро монандаи девии дамодам

چرا مانندهٔ دیوی دمادم

Манӣ даврат кунад аз айн ҳастӣ

منی دورت کند از عین هستی

Туро андозад андари бути парастӣ

ترا اندازد اندر بت پرستی

Манӣ даврат кунад аз хонаи дил

منی دورت کند از خانهٔ دل

Шавад аинҷоигаҳи бегонаи дил

شود اینجایگه بیگانهٔ دل

Манӣ даврат кунад аз сари мардон

منی دورت کند از سرّ مردان

Азин маънии дилати огоҳи гардон

ازین معنی دلت آگاه گردان

Манӣ даврат кунад аз сари асрор

منی دورت کند از سِرّ اسرار

Кунад аз ногаҳонат ишқ бурдор

کند از ناگهانت عشق بردار

Манӣ даврат фиканд аз ҳар ду олам

منی دورت فکند از هر دو عالم

Шудӣ давр аз ҳамаи сари дамодам

شدی دور از همه سّر دمادم

Манӣ даврат фиканд аз хонаи инс

منی دورت فکند از خانهٔ انس

Фрўмондии миёни нури ҷони қудс

فروماندی میان نور جان قدس

Табиат раҳзанат шуд дар вуҷӯдат

طبیعت رهزنت شد در وجودت

Табиат кӣ кунад ӣнҷои судат

طبیعت کی کند اینجای سودت

Табиат мекунад мари саҷдаи ӣнҷо

طبیعت میکند مر سجده اینجا

Ки ӯ деваст доими хору расво

که او دیو است دائم خوار و رسوا

Табиат раҳзанасту роҳ гум кард

طبیعت رهزنست و راه گم کرد

Аз он одам фитод ӣнҷоӣ дар дард

از آن آدم فتاد اینجای در درد

Табиат назд одами гашти гандум

طبیعت نزد آدم گشت گندم

Ки одам мекунад аинҷоигаҳи гум

که آدم میکند اینجایگه گم

Табиат айн шайтонаст дарёб

طبیعت عین شیطانست دریاب

Аз ин маънӣ макун ту низ аштоб

از این معنی مکن تو نیز اشتاب

Табиат роҳ дорад дар сифат ӯ

طبیعت راه دارد در صفت او

Занад дастони ту дар маърифат ӯ

زند دستان تو در معرفت او

Бипарҳез аз табиат дар худои шӯ

بپرهیز از طبیعت در خدا شو

з буд феъли бади ӣнҷои ҷудои шӯ

ز بود فعل بد اینجا جدا شو

Бипарҳез аз табиатгар ту розӣ

بپرهیز از طبیعت گر تو رازی

Мадони асрори ман ӣнҷо бибозӣ

مدان اسرار من اینجا ببازی

Бибозӣ нест асрори шариъат

ببازی نیست اسرار شریعت

Бипарҳез аз палидии табиат

بپرهیز از پلیدیّ طبیعت

Бибозӣ нест асрори худованд

ببازی نیست اسرار خداوند

Ки бо шайтон бигирӣ хешу пайванд

که با شیطان بگیری خویش و پیوند

Ту бозӣ мекунӣ эй дӯсти бозӣ

تو بازی میکنی ای دوست بازی

Ки бо асбони тозии лошаи тозӣ

که با اسبان تازی لاشه تازی

Ту бозии дон ки кори кўдконст

تو بازی دان که کار کودکانست

Канории гири коинҷо хавф ҷонаст

کناری گیر کاینجا خوف جانست

Бибозӣ нест асрори ду олам

ببازی نیست اسرار دو عالم

Ки то бозии шумории сари одам

که تا بازی شماری سّر آدم

Ҳамаи заррот дар бозӣ фитоданд

همه ذرّات در بازی فتادند

Аз он дар роҳи куллӣ сар ниҳоданд

از آن در راه کلّی سر نهادند

Чу зарра бош ӣнҷои пои кӯбон

چو ذرّه باش اینجا پای کوبان

зи ишқи дӯсти худ ҷони ту хандон

ز عشق دوست خود جان تو خندان

зи Иблису з Иблисон биандеш

ز ابلیس و ز ابلیسان بیندیش

Ҳамон зинҳор андар гуфт ва дар кеш

همان زنهار اندر گفت و در کیش

Биҷузи ҷонони мҷўӣ ва ҳарчӣ дидӣ

بجز جانان مجوی و هرچه دیدی

Надоди он каз хушӣ хуш орамидӣ

نداد آن کز خوشی خوش آرمیدی

Чу ҳақ бошад нагунҷад магару талбис

چو حق باشد نگنجد مگر و تلبیس

Раҳо кун макрро ӣнҷо ба Иблис

رها کن مکر را اینجا به ابلیس

Ҷаҳон бар номи ҳақи устоди қоим

جهان بر نام حق اِستاد قائم

Намонад макри шайтон низ доим

نماند مکر شیطان نیز دائم

Чу бошад макри шайтони макри аллоҳ

چو باشد مکر شیطان مکر اللّه

Назар кун то шӯии зини рози огоҳ

نظر کن تا شوی زین راز آگاه

зи дасти нафас ва шайтон кун канора

ز دست نفس و شیطان کن کناره

Макун дар феъл ӯ ҳаргизи назора

مکن در فعل او هرگز نظاره

зи одами дами зан эй одами бачаи дам

ز آدم دم زن ای آدم بچه دم

Ки ин дами ҷузи ту одам нест одам

که این دم جز تو آدم نیست آدم

зи одами дами занӣ ваз дид он дам

ز آدم دم زنی وز دید آن دم

Ки бинмоед турои рухсораи дами дам

که بنماید ترا رخساره دم دم

Дами тавҳид одам ҷӯяд ӣнҷо

دم توحید آدم جوید اینجا

Ҳикоят боз кун то гуяд ӣнҷо

حکایت باز کن تا گوید اینجا

Дар аиндми монда аз ҳақи тўғоФл

در ایندم ماندهٔ از حق توغافل

Ниҳодаи номи худ ӣнҷои оқил

نهاده نام خود اینجای عاقل

Дар ин дам дар фано ва дар бқоӣӣ

در این دم در فنا و در بقائی

Яқини майдон ки дар айни лқоӣӣ

یقین میدان که در عین لقائی

Ту дръини бқоӣӣу биҳиштӣ

تو درعین بقائی و بهشتی

Чу одами ту биҳишти ҷони биҳиштии биҳиштат

چو آدم تو بهشت جان بهشتی بهشتت

Биҳиштат ҳосиласт эй одами ҷон

بهشتت حاصلست ای آدم جان

зи даврии даври монда аз ту шайтон

ز دوری دور مانده از تو شیطان

Надорад назд ту Иблиси роҳӣ

ندارد نزد تو ابلیس راهی

Гирифта дар дарахтат ӯ паноҳӣ

گرفته در درختت او پناهی

Умеди бастаи коид ӯ ба ҷинат

امید بسته کآید او به جنّت

Брҳмти аўФтд аз айни лаънат

برحمت اوفتد از عین لعنت

зи айн лаънат ояд то бар ту

ز عین لعنت آید تا بر تو

Бгндм хӯрдан ояд раҳбари ту

بگندم خوردن آید رهبر تو

Кунад то аз биҳишти ҷовдони давр

کند تا از بهشت جاودان دور

Трогрдондт дар хеши мағрур

تراگرداندت در خویش مغرور

Ту дар ҷинат ҳазар кун шод биншин

تو در جنّت حذر کن شاد بنشین

зи Иблиси сувар озод биншин

ز ابلیس صور آزاد بنشین

Мҷуи ҳам суҳбатӣ бо ӯ ту бишинав

مجو هم صحبتی با او تو بشنو

Бойени наси каломи ҳақи ту бгрў

باین نصّ کلام حق تو بگرو

Махӯр гандум бидон кин сар тамомаст

مخور گندم بدان کین سرّ تمامست

Марои сар бо хавос омад на омаст

مرا سرّ با خواص آمد نه عامست

Хавоси ӣнҷои намояди ин намӯдор

خواص اینجا نماید این نمودار

Касе каз ишқ бошад рози дилдор

کسی کز عشق باشد راز دلدار