Манам аллоҳи вдръини камолам
منم اللّه ودرعین کمالم
Манам аллоҳ вдр дид висолам
منم اللّه ودر دید وصالم
Манам аллоҳ ва дар яктои сифотам
منم اللّه و در یکتا صفاتم
Манам аллоҳ ва куллӣ нури зотам
منم اللّه و کلّی نور ذاتم
Манам аллоҳу андар ҳар забонҳо
منم اللّه و اندر هر زبانها
Кунам дар васфи худшарҳ ва баёнҳо
کنم در وصف خودشرح و بیانها
Манам аллоҳу андари дидаи бино
منم اللّه و اندر دیده بینا
Шудам дар дидаи худ айни аллоҳ
شدم در دیدهٔ خود عین اللّه
Манам аллоҳи худ дар худ бидидам
منم اللّه خود در خود بدیدم
Бахуд гуфтам калом худ шунидам
بخود گفتم کلام خود شنیدم
Манам аллоҳи вдидори хилоиқ
منم اللّه ودیدار خلایق
Шудам бар хештан аз хеши ошиқ
شدم بر خویشتن از خویش عاشق
Манам аллоҳ ҷӯёӣ аёнанд
منم اللّه جویای عیانند
Чаро дар буд ман худ миндоннд
چرا در بود من خود میندانند
Манам аллоҳу якто дар намӯдор
منم اللّه و یکتا در نمودار
Тамомати андари ӣнҷои сари асрор
تمامت اندر اینجا سرّ اسرار
Ту эй аттори андар буд моӣӣ
تو ای عطّار اندر بود مائی
Намӯд мо шудаи андари лқоӣӣ
نمود ما شده اندر لقائی
Ту кардӣ фоши моро аз ҳақиқат
تو کردی فاش ما را از حقیقت
з дид мо ббрдстии тариқат
ز دید ما ببردستی طریقت
з дид мо чунин асрори мо ро
ز دید ما چنین اسرار ما را
Баён кардӣ бмои гуфтори мо ро
بیان کردی بما گفتار ما را
з дид мо аҷаб содир шудӣ ту
ز دید ما عجب صادر شدی تو
Аҷаб дар дид мо кофар шудӣ ту
عجب در دید ما کافر شدی تو
Нмибинӣ ба ҷузи ман кули ту онӣ
نمیبینی به جز من کل تو آنی
Ббхшидми ҳамаи роз наоне
ببخشیدم همه راز نهانی
Ҳамаи маънии зи ман дорӣу оӣӣ
همه معنی ز من داری و آئی
Нагардӣ як дамӣ аз мо ҷдоӣӣ
نگردی یک دمی از ما جدائی
Ҳамеша дар ҳузури моншстӣ
همیشه در حضور مانشستی
Дар ғайрат биравӣ худ бибастӣ
در غیرت بروی خود ببستی
Ҳама дар зоти мо пайдо намӯдӣ
همه در ذات ما پیدا نمودی
Чўмўсии ту яд Байзо намӯдӣ
چوموسی تو ید بیضا نمودی
зи гуфторӣ ки дорӣ зон мо ту
ز گفتاری که داری زان ما تو
Кунӣ ҳар лаҳзаи пинҳони мо ту
کنی هر لحظهٔ پنهان ما تو
Бидонанд ки ту дории сари асрор
بدانند که تو داری سرّ اسرار
Ки меоре падеди ӣнҷои бгФтор
که میآری پدید اینجا بگفتار
зи гуфторӣ ки аз мо ёфтӣ ту
ز گفتاری که از ما یافتی تو
Аё аттори дрмои бофтии ту
ایا عطّار درما بافتی تو
Дар Андами ёбӣ ӣнҷо ёфт мо ро
در آندم یابی اینجا یافت ما را
Ки гардии интиҳоу ибтидо ро
که گردی انتها و ابتدا را
Дам ваҳдат задӣ монанди Мансур
دم وحدت زدی مانند منصور
Гзркрдии зи ҷинот ва ҳам азҳўр
گذرکردی ز جنّات و هم ازحور
з ҷинат омадӣ берун чу одам
ز جنّت آمدی بیرون چو آدم
Ниҳони рози мигўӣии дамодам
نهان راز میگوئی دمادم
Дамодами рози мо гўӣии зи аъён
دمادم راز ما گوئی ز اعیان
Ту кардӣ фоши моро кул аз аинсон
تو کردی فاش ما را کل از اینسان
Дамодами ваҳдати кули минмоӣӣ
دمادم وحدت کل مینمائی
Вуҷӯди ошиқонро мирбоӣӣ
وجود عاشقان را میربائی
Дамодами ваҳдати ӣнҷои фоши гўӣӣ
دمادم وحدت اینجا فاش گوئی
Ту дар майдони ваҳдати ҳамчуи гўӣӣ
تو در میدان وحدت همچو گوئی
Зиҳии асрори раббонии мутлақ
زهی اسرار ربّانی مطلق
Ҳамаи зарроти аинҷогаҳи аноолҳқ
همه ذرّات اینجاگه اناالحق
На пинҳону кас аинҷогаҳ надидаст
نه پنهان و کس اینجاگه ندیدست
Ки зарроти ҷаҳон куллӣ падедаст
که ذرّات جهان کلّی پدیدست
Ҳама дар пеши ман гуёӣ ишқанд
همه در پیش من گویای عشقند
Дар ӣнҷои гуҳи ниҳон ҷӯёӣ ишқанд
در اینجا گه نهان جویای عشقند
Забонашони ман ҳаме донам яқин
زبانشان من همی دانم یقین
Ки ман кардам зи аввали пеши бинӣ
که من کردم ز اوّل پیش بینی
Ниҳони ҷумлагӣ аз пеш дидам
نهان جملگی از پیش دیدم
Намӯд хеши андар хеш дидам
نمود خویش اندر خویش دیدم
Ки бошад то шавад фонӣ чу ман боз
که باشد تا شود فانی چو من باز
Ки то бинад аёни ӣнҷои шаҳбоз
که تا بیند عیان اینجای شهباز
Рухи шоҳи андари ин ойӣна пайдост
رخ شاه اندر این آیینه پیداست
Бар ушшоқи ин мармузи мо рост
بر عشّاق این مرموز ما راست
Басӣ ҷонҳо бирафт ва кас надиданд
بسی جانها برفت و کس ندیدند
Ки ӣнҷои гуҳ бакулӣ нопадиданд
که اینجا گه بکلّی ناپدیدند
Рух шоҳаст пинҳонӣу пайдо
رخ شاه است پنهانی و پیدا
Нмибоид дар ӣнҷои ақли шайдо
نمیباید در اینجا عقل شیدا
Рух шоҳаст дидори дилу ҷон
رخ شاهست دیدار دل و جان
Дилӣ аз аҳвалӣ донист пинҳон
دلی از احولی دانست پنهان
Рух шоҳаст ӣнҷои ошкора
رخ شاه است اینجا آشکاره
Ҳама дар рӯй ӯ доранд назора
همه در روی او دارند نظاره
Рух шоҳаст ӣнҷо бар дилу ҷон
رخ شاهست اینجا بر دل و جان
Даруни ҷумлаи зарраи моҳи тобон
درون جمله ذرّه ماه تابان
Намӯда шоҳи рух дар ҷумлаи заррот
نموده شاه رخ در جمله ذرّات
Тамомати гумшуда дар нури он зот
تمامت گمشده در نور آن ذات
Ҳамаи ҷӯёӣ ӯ , аўдр миён аст
همه جویای او، اودر میان است
Чаро кӯи ошкоро ва ниҳонаст
چرا کو آشکارا و نهانست
з дид ҷумла пайдо нест таҳқиқ
ز دید جمله پیدا نیست تحقیق
Вале ҳар кас ки ёбад ӯ зи тавфиқ
ولی هر کس که یابد او ز توفیق
Варо ногоҳ ӣнҷо гуҳ бидонанд
ورا ناگاه اینجا گه بدانند
Даруни прдҳош ҳайрон бимонанд
درون پردهاش حیران بمانند
На чандонаст ӯро сунъи ӣнҷо
نه چندانست او را صنع اینجا
Ки бинад ҳар касе ӣнҷои ҳувайдо
که بیند هر کسی اینجا هویدا
На чандонаст гуфтан дар забонҳо
نه چندانست گفتن در زبانها
Ки битавон ёфт куллӣ дар баёнҳо
که بتوان یافت کلّی در بیانها
зи як тан зоҳираст ин айни асрор
ز یک تن ظاهرست این عین اسرار
Зиҳии маънии зиҳии таркиби гуфтор
زهی معنی زهی ترکیب گفتار
Аз ин гӯна касе ҳаргиз на гуфтаст
از این گونه کسی هرگز نه گفتهست
Дар асрор аз аинсон кас насуфтаст
دُرِ اسرار از اینسان کس نسفتست
Мусаллам онгаҳе бошад зи гуфтор
مسلّم آنگهی باشد ز گفتار
Ки ҳамчун ман шавад ӯ нопадедор
که همچون من شود او ناپدیدار
На ман мегӯям ва на ман навиштам
نه من میگویم و نه من نوشتم
Ки фориғ гашта азнору биҳиштам
که فارغ گشته ازنار و بهشتم
На ман мегӯям ин асрор ӯ гуфт
نه من میگویم این اسرار او گفت
Ҳамон кӯ гуфт кул аз хеши бшнФт
همان کو گفت کل از خویش بشنفت
На мрдидӣ ки дид хештан дид
نه مردیدی که دید خویشتن دید
Намӯд ҷону тани паймон ва тан дид
نمود جان و تن پیمان و تن دید
Намӯд ҷону тан куллӣ барандохт
نمود جان و تن کلّی برانداخت
Чу худ шуд дар фанои ҳам хеш бишнохт
چو خود شد در فنا هم خویش بشناخت
з дид хештани дидор худ дид
ز دید خویشتن دیدار خود دید
зи нури хештани асрор худ дид
ز نور خویشتن اسرار خود دید
Ҳамаи асрор ин гуфт дар яке ёфт
همه اسرار این گفت در یکی یافت
Худоро дар дарун ӯ бишкӣ ёфт
خدا را در درون او بیشکی یافت
Яке диду дам аз яке зад ӣнҷо
یکی دید و دم از یکی زد اینجا
Дарун зот шуд дар дид якто
درون ذات شد در دید یکتا
Яке дидор бинмудаш аёнӣ
یکی دیدار بنمودش عیانی
Бидид омад варои кули маъонӣ
بدید آمد ورا کلّ معانی
Яке шуд сӯрат худ барфаканд ӯ
یکی شد صورت خود برفکند او
Намӯд хештани гуфтори банд ӯ
نمود خویشتن گفتار بند او
Намӯдорӣ намӯдӣ соликон ро
نموداری نمودی سالکان را
Намӯд аинҷоигаҳ ӯ ҷони ҷон ро
نمود اینجایگه او جان جان را
Чу ҷононро бидид ӯ гашти ошиқ
چو جانان را بدید او گشت عاشق
з дид шаръи ӣнҷои гашти содиқ
ز دید شرع اینجا گشت صادق
Басӣ ҷон додааст то ҷон бидидаст
بسی جان داده است تا جان بدیدست
Ки ӯро дар ҷаҳон гуфт ва шунидаст
که او را در جهان گفت و شنیدست
Яке диду дам аз яке зад ӣнҷо
یکی دید و دم از یکی زد اینجا
Дарун зот шуд дар дид якто
درون ذات شد در دید یکتا
Яке дидор бинмудаш аёнӣ
یکی دیدار بنمودش عیانی
Намӯдаш фош кард ӣнҷои фонӣ
نمودش فاش کرد اینجای فانی
Ҳамаи рози ниҳони бишк аён кард
همه راز نهان بیشک عیان کرد
Заҳри розии яке маънӣ баён кард
زهر رازی یکی معنی بیان کرد
Баён ӯ ҳама офоқ бигирифт
بیان او همه آفاق بگرفت
Намӯд аўдл ушшоқ бигирифт
نمود اودل عشّاق بگرفت
Дили ушшоқ бар буд ӯ бикбор
دل عشّاق بر بود او بیکبار
Ки ҷонон кард аинҷогаҳи бадӣдор
که جانان کرد اینجاگه بدیدار
Дили ушшоқ аз ӯ ӣнҷо Биҷӯш аст
دل عشّاق از او اینجا بجوش است
Ваз ӯ ҳам баҳри аъзам дар хурӯш аст
وز او هم بحر اعظم در خروش است
Даруни баҳри аъзами ҷавҳари зот
درون بحر اعظم جوهر ذات
Намӯд аинҷоигаҳ дар сари оёт
نمود اینجایگه در سرّ آیات
Намӯд ӣнҷои зҷўҳри зоти худ кул
نمود اینجا زجوهر ذات خود کل
Бурун омад яқин аз ранҷи вази зл
برون آمد یقین از رنج وز ذل
Аён шуд ёр чун шуд ранҷу хорӣ
عیان شد یار چون شد رنج و خواری
Ки кардам дард ӯро пойдорӣ
که کردم درد او را پایداری
Аён шуд ончии нопидои кул буд
عیان شد آنچه ناپیدای کل بود
Аз он сӯрати аёни ранҷу зл буд
از آن صورت عیان رنج و ذل بود
зи дарди ёр дармон мефазояд
ز درد یار درمان میفزاید
Ки ҷон дар оқибати ҷонони намояд
که جان در عاقبت جانان نماید
зи дарди ёри ҷумла дар ҳиҷобанд
ز درد یار جمله در حجابند
Миёни оташи ишқ ва наҳифанд
میان آتش عشق و نهیبند
Касе кин дардро дармон кунад ӯ
کسی کاین درد را درمان کند او
Аёни ҷони худ ҷонон кунад ӯ
عیان جان خود جانان کند او
Касе бояд ки дрднёии ғаддор
کسی باید که دردنیای غدّار
Чу одам ӯ кашад бисёр озор
چو آدم او کِشَد بسیار آزار
Касе ки хӯни дил онҷо хӯрд ӯ
کسی که خون دل آنجا خورَد او
Намӯд шаръро фармони барад ӯ
نمود شرع را فرمان برد او
Намӯд шаръ ӣнҷо пойдоранд
نمود شرع اینجا پایدارند
Чу мардони шарти он бар ҷой доранд
چو مردان شرط آن بر جای دارند
Бмънӣу бтқўӣ роз ёбад
بمعنی و بتقوی راز یابد
Баҳри розии баён боз ёбад
بهر رازی بیان باز یابد
Басӣ дар мотам сӯрат нишинад
بسی در ماتم صورت نشیند
Ки то охири дамӣ маънӣ гузинад
که تا آخر دمی معنی گزیند
Бмънӣ ӯ расад дар ҷавҳари ёр
بمعنی او رسد در جوهر یار
Басии аинҷокшд ӯ ранҷу тимор
بسی اینجاکشد او رنج و تیمار
зи асли зот ҷӯё бошад ӣнҷо
ز اصل ذات جویا باشد اینجا
Даруни роз бо фармони якто
درون راز با فرمان یکتا
Кунад то рози маҳв мутлақ ояд
کند تا راز محو مطلق آید
Намӯд дид вдидор ҳақ омад
نمود دید ودیدار حق آمد
зи сар то пой дар маънӣ буд ӯ
ز سر تا پای در معنی بود او
Зуҳӯраш то буруни тФўӣ буд ӯ
ظهورش تا برون تفوی بود او
Дарунро бо буруни яксон бибояд
درون را با برون یکسان بباید
зи худ ҳар лаҳзаи дигрсон бибояд
ز خود هر لحظه دیگرسان بباید
Назар дар ҷузву кули яке шиносад
نظر در جزو و کل یکی شناسد
зи мори ҷони ситон ӯ кӣ ҳаросад
ز مار جان ستان او کی هراسد
Ҳақиқат зот ёбад дар сифот ӯ
حقیقت ذات یابد در صفات او
Аён бинад намӯд нури зот ӯ
عیان بیند نمود نور ذات او
зи нури хеш нобӯдӣ гузинад
ز نور خویش نابودی گزیند
Биҷузи яке ҳақиқат ҳақ набинад
بجز یکی حقیقت حق نبیند
На ҳаркаси ин баён донад бтҳқиқ
نه هرکس این بیان داند بتحقیق
Касе кӯро буд ӣнҷои тавфиқ
کسی کو را بود اینجای توفیق
Саодатро на ҳар каси рухи намояд
سعادت را نه هر کس رخ نماید
Ки то дидори ҷони посухи намояд
که تا دیدار جان پاسخ نماید
зи ҷон то сӯии ҷонон сӯратат нест
ز جان تا سوی جانان صورتت نیست
Яқин онгаҳ бидонад каз миннат чист
یقین آنگه بداند کز منت چیست
Ту ҷон дар бозии андари пеши дилдор
تو جان در بازی اندر پیش دلدار
Кунӣ мрнўши ӣнҷои неши дилдор
کنی مرنوش اینجا نیش دلدار
Балоӣ ӯ кашӣ ҳар лаҳза аз ҷон
بلای او کشی هر لحظه از جان
Мадони душвори ин ӣнҷои ту осон
مدان دشوار این اینجا تو آسان
На осонаст дарди ишқ дар дил
نه آسانست درد عشق در دل
Касе ӣнҷои бидонади рози мушкил
کسی اینجا بداند راز مشکل
Ки чун аттор бинад роз аз пеш
که چون عطّار بیند راز از پیش
Ки ӯ хоҳад баридан ҳам сари хеш
که او خواهد بریدن هم سرِ خویش
Бихоҳад ӯ баридани сари бночор
بخواهد او بریدن سر بناچار
Ки то бардорад ӣнҷои панҷ бочор
که تا بردارد اینجا پنج باچار
Румуз ӯ кушодаанд ӣнҷо
رموز او گشادهاند اینجا
Саросар аз яқин бигушоед ӣнҷо
سراسر از یقین بگشاید اینجا
Дилу ҷони пеши ҷонон ҳеҷ бошад
دل و جان پیش جانان هیچ باشد
Ки сӯрати ҷумлагӣ аз печ бошад
که صورت جملگی از پیچ باشد
Яқини аттори аинҷогаҳ худо дид
یقین عطّار اینجاگه خدا دید
Агарчӣ оқибати айн бало дид
اگرچه عاقبت عین بلا دید
Бичишам сар бидидаш ошкора
بچشم سر بدیدش آشکاره
Вале кардаш дар охири пораи пора
ولی کردش در آخر پاره پاره
Натарсед ӯ зҷони хеши зинҳор
نترسید او زجان خویش زنهار
Бхўсти аинҷоигаҳ аз аҷзи дилдор
بخوست اینجایگه از عجز دلدار
Мар ӯро дид чун ушшоқи бихўд
مر او را دید چون عشّاق بیخود
Гузаштаи ҳамчуи Мансур аз сари худ
گذشته همچو منصور از سر خود
Дами ишқи аноолҳқ дар маъонӣ
دم عشق اناالحق در معانی
Ҳаме зад ӯ дар асрори маъонӣ
همی زد او در اسرار معانی
Дами ишқи омада дар ҷони ҷонаш
دم عشق آمده در جان جانش
Дамодами ҳақи зи ҳақи маъбуди ҷонаш
دمادم حق ز حق معبود جانش
Баҳақ мезад аноолҳқ то худо ёфт
بحق میزد اناالحق تا خدا یافت
Дар он айни фанои ҷон бақо ёфт
در آن عین فنا جان بقا یافت
Аноолҳқ зад з худ бигузашт ҳақ дид
اناالحق زد ز خود بگذشت حق دید
з буд офариниши ҳақ баҳақ дид
ز بود آفرینش حق بحق دید
Ҳақ аинҷоҳқ тавонад дид каси не
حق اینجاحق تواند دید کس نی
Ки чизе нест ҷузи аллоҳи баси не
که چیزی نیست جز اللّه بس نی
Набошад ҳеҷ ҷздри ҳақи ниҳодам
نباشد هیچ جزدر حق نهادم
Миён ошиқон додӣ бидодам
میان عاشقان دادی بدادم
Бидодам дод то барадами чунин гӯй
بدادم داد تا بردم چنین گوی
Дар ин майдони маниши барадами яқини гӯй
در این میدان منش بردم یقین گوی
Бидодам дод ҳақи ӣнҷо наоне
بدادم داد حق اینجا نهانی
Ки то бахшедам аинҷогаҳи маъонӣ
که تا بخشیدم اینجاگه معانی
Касе ҷонони шинохти ӣнҷои яқини боз
کسی جانان شناخت اینجا یقین باز
Ки мегуяд яқини сари ин чунин боз
که میگوید یقین سر این چنین باز
Дилам хӯн шуд миёни хоки дунё
دلم خون شد میان خاک دنیا
Ки гирдами ман ҳам аз афлоки дунё
که گردم من هم از افلاک دنیا
Дилами хӯни гашт то бичўн бидидам
دلم خون گشت تا بیچون بدیدم
Аҷаби бичўни кулро чун бидидам
عجب بیچون کل را چون بدیدم
Дилами хӯни гашт то бинмуд посух
دلم خون گشت تا بنمود پاسخ
зи баъд он намудем дар миёни рух
ز بعد آن نمودم در میان رخ
Рух ӯ офтоб ҷонаст гўӣӣ
رخ او آفتاب جانست گوئی
Аҷаби пайдо ва ҳам пинҳонаст гўӣӣ
عجب پیدا و هم پنهانست گوئی
Рух ӯ офтоб ошиқонаст
رخ او آفتاب عاشقانست
Вале дар чашм ҳар каси аўнҳонст
ولی در چشم هر کس اونهانست
Рух ӯ офтоб дид авҷаст
رخ او آفتاب دید اوجست
Касеро аз аёни фатҳ ва футуҳаст
کسی را از عیان فتح و فتوحست
Рух ӯ офтоб ҷон ҷонаст
رخ او آفتاب جان جانست
Бар мо ин замони айн алъён аст
بَرِ ما این زمان عین العیان است
Дар ин хуршед ҳайронаст аттор
در این خورشید حیرانست عطّار
Кунун дар ҷисми ҷононсти аттор
کنون در جسم جانانست عطّار
Дар ин хуршеди кӯро дид дидаст
در این خورشید کو را دید دیدست
Намӯд он касе аинҷондидст
نمود آن کسی اینجاندیدست
Манам чун зарра дар наздики хуршед
منم چون ذرّه در نزدیک خورشید
Ки хоҳам буд ӣнҷогоҳи ҷовид
که خواهم بود اینجاگاه جاوید
Агарчӣ зрҳоми хуршеди гаштам
اگرچه ذرّهام خورشید گشتم
Аёни соиҳоми ҷовиди гаштам
عیان سایهام جاوید گشتم
Тамомати зарраи ӣнҷо ғарқ нураст
تمامت ذرّه اینجا غرق نورست
Бар маъшӯқи ҷон ӣнҷо ҳузураст
بَرِ معشوق جان اینجا حضورست
Ҳузурӣ чун туро ояд падедор
حضوری چون ترا آید پدیدار
Касе кӯро буд аз ҷони харидор
کسی کو را بود از جان خریدار
Ҳузуригар туро ҳамроҳ бошад
حضوری گر ترا همراه باشد
Дилати пайваста бо даргоҳ бошад
دلت پیوسته با درگاه باشد
Ҳузури дил ба аз тоъат бар мост
حضور دل به از طاعت بر ماست
Ҳузури аинҷоигаҳ чу раҳбари мост
حضور اینجایگه چو رهبر ماست
Ҳузури дили ҳама мардон гузиданд
حضور دل همه مردان گزیدند
Пас онгоҳии бкоми дили расиданд
پس آنگاهی بکام دل رسیدند
Ҳузури дили намояди ончии ҷўӣӣ
حضور دل نماید آنچه جوئی
Сазадгар рози кули ӣнҷои бҷўӣӣ
سزد گر راز کل اینجا بجوئی
Ҳузури дили намояд бар дилу ҷон
حضور دل نماید بر دل و جان
Ту бошӣ дар ниҳоди зоти пинҳон
تو باشی در نهاد ذات پنهان
Ҳузури дил Муҳамад ёфт дар хеш
حضور دل محمّدﷺ یافت در خویش
Ҳиҷоби ҷону дили бардошт аз пеш
حجاب جان و دل برداشت از پیش
Ҳузури дили яқини ҳамроҳ ӯ бад
حضور دل یقین همراه او بُد
Ки худ ҷбрили пайки роҳ ӯ бад
که خود جبریل پیک راه او بُد
Ҳузури дил дар ӣнҷо дар яқин ёфт
حضور دل در اینجا در یقین یافت
Дарунро аввалин ва охирин ёфт
درون را اوّلین و آخرین یافت
Ҳузур дил бигуфташ ман ронӣ
حضور دل بگفتش من رآنی
Чу дар ӣнҷои рисии ин сари бадоне
چو در اینجا رسی این سر بدانی
Ҳузури дил ба ҷуз ҷонон набинад
حضور دل به جز جانان نبیند
Намӯд ҷисм ва дид ҷон набинад
نمود جسم و دید جان نبیند
Ҳузури дил касе бинад бҳрҳол
حضور دل کسی بیند بهرحال
Нагардад ӯ бигард қил ҳар қол
نگردد او بگرد قیل هر قال
Ҳузури дили ҳақиқат Мустафо дошт
حضور دل حقیقت مصطفی داشت
Ки дар халқу иродат ӯ сафо дошт
که در خلق و ارادت او صفا داشت
Худоро дид дар худ аз ҳақиқат
خدا را دید در خود از حقیقت
Намӯдаш ҳақ намуданд аз шариъат
نمودش حق نمودند از شریعت
зи нураши пуртӯй дар ҷони Мансур
ز نورش پرتوی در جان منصور
Дарафтод ва аноолҳқ зад дар он нур
درافتاد و اناالحق زد در آن نور
Ба натавонист шуд хомӯши ӣнҷо
به نتوانست شد خاموش اینجا
Ки мезад ҳмчўдрёи ҷӯши ӣнҷо
که میزد همچودریا جوش اینجا
На битавонаст зи он май нӯш кардан
نه بتوانست ز آن می نوش کردن
Даруни хештани хомӯш кардан
درون خویشتن خاموش کردن
Дарунаш бо бурун дар нур афтод
درونش با برون در نور افتاد
Шуд андари зот ӯ Мансур афтод
شد اندر ذات او منصور افتاد
Бишуд Мансур ва ҳақ омад бадӣдор
بشد منصور و حق آمد بدیدار
Наоне фош кард онгоҳи асрор
نهانی فاش کرد آنگاه اسرار
Бишуд Мансур ва ҳақ зад баси аноолҳқ
بشد منصور و حق زد بس اناالحق
Аён ӯ сар худ бинмуд алҳақ
عیان او سرّ خود بنمود الحق
Набад Мансур ҳақ мегуфт моӣим
نبُد منصور حق میگفت مائیم
Ки андари ҷону дили куллӣ хдоӣим
که اندر جان و دل کلّی خدائیم
Набад Мансур ҳақ мегуфт алҳақ
نبُد منصور حق میگفت الحق
Аёни зоти худ мутлақи аноолҳқ
عیان ذات خود مطلق اناالحق
Набад Мансури зот ӯ бақо буд
نبُد منصور ذات او بقا بود
Ки Мансур аз фанои куллӣ фано буд
که منصور از فنا کلی فنا بود
Набад Мансури алои зоти бичўн
نبُد منصور الّا ذات بیچون
Аноолҳқ мезад ӣнҷо бе чаҳ ва чун
اناالحق میزد اینجا بی چه و چون
Набад Мансури алои нафхаи зот
نبُد منصور الّا نفخهٔ ذات
Аноолҳқи гӯии кул дар айни заррот
اناالحق گوی کل در عین ذرّات
Набад Мансури ҳақи куллӣ аён буд
نبُد منصور حق کلّی عیان بود
Аноолҳқ дар ҳамаи куну макон буд
اناالحق در همه کون و مکان بود
Яке дид ӯ бурун шуд аз мсмо
یکی دید او برون شد از مسمّا
Румуз ишқ багушӯдаш муаммо
رموز عشق بگشودش معمّا
Чунон раҳи барад ӯ дар олами ҷон
چنان ره برد او در عالم جان
Ки пидоӣӣ сӯрат кард пинҳон
که پیدائی صورت کرد پنهان
Чунон раҳи баради андари олами дил
چنان ره برد اندر عالم دل
Ки куллӣ баргушод ӯ рози мушкил
که کلّی برگشاد او راز مشکل
Чунон раҳи барад ва сӯрат барфаканд ӯ
چنان ره برد و صورت برفکند او
Ки бад медид андари зоти некӯ
که بد میدید اندر ذات نیکو
Чунон раҳи барад восил шуд падедор
چنان ره برد واصل شد پدیدار
Ки ғайраш дар нмигнҷди харидор
که غیرش در نمیگنجد خریدار
Чунон раҳи барад ӯ то роҳ аён ёфт
چنان ره برد او تا راه عیان یافت
Намӯд зоти худ дар кун факон ёфт
نمود ذات خود در کن فکان یافت
Чунон раҳи баради андари васли ушшоқ
چنان ره برد اندر وصل عشاق
Ки афканди дмдмаҳ дар кули офоқ
که افکند دمدمه در کلّ آفاق
Чунон раҳи баради сӯии зоти аввал
چنان ره برد سوی ذات اوّل
Ки ҷисми худ бҷон кардаш мубаддил
که جسم خود بجان کردش مبدّل
Таниши ҷони гашт чун шуд зоти ҷонон
تنش جان گشت چون شد ذات جانان
Ки ҳақ медид андари зоти пинҳон
که حق میدید اندر ذات پنهان
Таниши ҷони гашти тодидор ҳақ дид
تنش جان گشت تادیدار حق دید
Даруни куни берун дар нагунҷед
درون کون بیرون در نگنجید
Таниши ҷони гашт то ҳақ дид онгоҳ
تنش جان گشت تا حق دید آنگاه
зи рухи пардаи аёни бардошти онгоҳ
ز رخ پرده عیان برداشت آنگاه
Чу ӯ огаҳи бади огаҳи мар чаҳ бошад
چو او آگه بُد آگه مر چه باشد
Чу ӯ кули шоҳи бади мари шаҳ чаҳ бошад
چو او کل شاه بُد مر شه چه باشد
Чу аўдм зад з ҳастӣ сафоташ
چو اودم زد ز هستی صفاتش
Ки битавонад намӯдани сари зотш
که بتواند نمودن سرّ ذاتش
Дам ӯ дмдмаҳ дар олами андохт
دم او دمدمه در عالم انداخت
Миёни восилон ӯ сари броФрохт
میان واصلان او سر برافراخت
зи зоти пок ӯ кун ва макон дид
ز ذات پاک او کون و مکان دید
Намӯд дӯстро айн алъён дид
نمود دوست را عین العیان دید
зи зоти пок ҳамчун шуд дар ашё
ز ذات پاک همچون شد در اشیا
Аёни рози пинҳони гашту пайдо
عیان راز پنهان گشت و پیدا
зи зоти поки бичўн ӯ фано шуд
ز ذات پاک بیچون او فنا شد
Дар ӣнҷои гуҳи ниҳони айн бақо шуд
در اینجا گه نهان عین بقا شد
Касе монанди ӯ ҳаргиз наёяд
کسی مانند او هرگز نیاید
Чу хуршедӣ дигар ҳаргизи наёбад
چو خورشیدی دگر هرگز نیابد
Касе монанди ӯ восил нагардад
کسی مانند او واصل نگردد
Намӯд зот ӯ ҳосил нагардад
نمود ذات او حاصل نگردد
Яқин шуд мари варои осори ҷумла
یقین شد مر وِرا آثار جمله
Ки ӯ бад дар аёни асрори ҷумла
که او بد در عیان اسرار جمله
Яқин шуд зонка ӯ ҷузи худ яке нест
یقین شد زانکه او جز خود یکی نیست
Биҷузи ҷонони яқини ӣнҷо шаккӣ нест
بجز جانان یقین اینجا شکی نیست
Яқини бгзошти шаки бардошт аз пеш
یقین بگذاشت شک برداشت از پیش
Биҷуз ҷонон наёбӣ дар яқин беш
بجز جانان نیابی در یقین بیش
Чу зоти хеш дар худ аўъён дид
چو ذات خویش در خود اوعیان دید
Бики зарраи вай аз аъён нигарадед
بیک ذرّه وی از اعیان نگردید
Яқин мехост то бинмоед асрор
یقین میخواست تا بنماید اسرار
Намӯд кул кунад ӣнҷои изҳор
نمود کل کند اینجای اظهار
Фано дид ӯ намӯд ҳаст ашёъ
فنا دید او نمود هست اشیاء
Фанои бади доиму қоими бикто
فنا بُد دائم و قائم بیکتا
Фанои яктои баду ашёи зи аъдод
فنا یکتا بُد و اشیا ز اعداد
Набад ӯро дар аъёни ҳеҷ бунёд
نبُد او را در اعیان هیچ بنیاد
Фанои яктои баду лоҷони ҷон буд
فنا یکتا بُد و لاجان جان بود
Вале аз дидаи ашёи ниҳон буд
ولی از دیدهٔ اشیا نهان بود
Фанои яктои баду бархестаи ҷон
فنا یکتا بُد و برخاسته جان
Шудаи ашё з дид зоти пинҳон
شده اشیا ز دید ذات پنهان
Фанои яктои бад ва ашёгм омад
فنا یکتا بُد و اشیاگُم آمد
Чу як қатра ки айн қулзум омад
چو یک قطره که عین قلزم آمد
Фанои яктои баду ашё дар ӯ сайр
فنا یکتا بُد و اشیا در او سیر
Намӯд каъба боз афтод дар дайр
نمود کعبه باز افتاد در دیر
Фанои яктои бад ва дўӣӣ намонда
فنا یکتا بُد و دوئی نمانده
Тамомати ҷавҳар аз кули брФшондаҳ
تمامت جوهر از کل برفشانده
Чунон дар сайри кули таъхир кул ёфт
چنان در سیر کلّ تأخیر کل یافت
Ки худро дар миёни тадбир кул ёфт
که خود را در میان تدبیر کل یافت
зи васли зот ӯро буд алҳақ
ز وصل ذات او را بود الحق
Аёни ҷонону гуфтораши аноолҳқ
عیان جانان و گفتارش اناالحق
зи васли зоти асрор ниҳон гуфт
ز وصل ذات اسرار نهان گفت
Аноолҳқ бо ҳамаи халқ ҷаҳон гуфт
اناالحق با همه خلق جهان گفت
Чунон мехост ӯ то ҷумлаи заррот
چنان میخواست او تا جمله ذرات
Зананд ин дам чу ӯ дар нафхаи зот
زنند این دم چو او در نفخهٔ ذات
Чунон мехост то ҷумлаи бтҳқиқ
چنان میخواست تا جمله بتحقیق
Диҳад ин бахтро ҷумлаи зи тавфиқ
دهد این بخت را جمله ز توفیق
Чунон мехост ӯ то ҳар ду олам
چنان میخواست او تا هر دو عالم
Барандозади зи ҳақи дидаи бикдм
براندازد ز حق دیده بیکدم
Чунон мехост то сар наоне
چنان میخواست تا سرّ نهانی
Бигӯед фоши ӣнҷои ройгонӣ
بگوید فاش اینجا رایگانی
Ҳамаи зарротро восил кунад ӯ
همه ذرّات را واصل کند او
Муроди ҷумларо ҳосил кунад ӯ
مراد جمله را حاصل کند او
Ҳамаи зарротро ҷонони намояд
همه ذرّات را جانان نماید
Намӯд ҷумла аз худ дар рибоед
نمود جمله از خود در رُباید
Агарчӣ буд ӯ дар асли аллоҳ
اگرچه بود او در اصل اللّه
Аёни зоти дидаи асли аллоҳ
عیان ذات دیده اصل اللّه
Вале ин феъли фаръ шаръ афтод
ولی این فعل فرع شرع افتاد
Аз он кини ҷумлаи асл ва фаръ афтод
از آن کین جمله اصل و فرع افتاد
Вале ӯро набад ашёии олам
ولی او را نبُد اشیای عالم
Ки дардам дошт ӯ зарроти олам
که دردم داشت او ذرّات عالم
Бадв багушӯд куллӣ рози асрор
بدو بگشود کلّی راز اسرار
Ваз ӯ шуд ин ниҳони рози изҳор
وز او شد این نهان راز اظهار
Аз ӯ изҳор шуд чун ҳеҷ оқил
از او اظهار شد چون هیچ عاقل
Нёрстӣ шудани ӣнҷои восил
نیارستی شدن اینجای واصل
Ба гардуни ҳамчу ӯ дигар наёяд
به گردون همچو او دیگر نیاید
Намӯд зоти ҳам ӯро рибоед
نمود ذات هم او را رباید
Ки то баргӯед ӯ асрори бичўн
که تا برگوید او اسرار بیچون
Агар хокаш дар омезанд бо хӯн
اگر خاکش در آمیزند با خون
Чунон чун ӯ набошад дигари ӣнҷо
چنان چون او نباشد دیگر اینجا
Ки дар заррот ояд раҳбари ӣнҷо
که در ذرّات آید رهبر اینجا
Висоли соликону сари ирфон
وصال سالکان و سرّ عرفان
Намӯд ошиқону зоти субҳон
نمود عاشقان و ذات سُبْحان
Румузи махзани сролҳӣ
رموز مخزن سرّالهی
Камоли сунъу ъзи подшоҳӣ
کمال صنع و عزّ پادشاهی
Аёни кашфу бурҳони ҳақиқат
عیان کشف و برهان حقیقت
Сипаҳсолори васли андари шариъат
سپهسالار وصل اندر شریعت
Камоли сар ӯ кашфи алғто ӯ
کمال سرّ او کشف الغطا او
Намӯд рози дидори худо ӯ
نمود راز دیدار خدا او
Наомад ҳечкас чун ӯ дигар бор
نیامد هیچکس چون او دگر بار
Ки баргӯед дар ӣнҷои сари асрор
که برگوید در اینجا سرّ اسرار
Наомад ҳечкас монанди Мансур
نیامد هیچکس مانند منصور
Наёяд низ ҳам то нафхаи сувар
نیاید نیز هم تا نفخهٔ صور
Чунон бади ошиқи содиқи бҳркор
چنان بُد عاشق صادق بهرکار
Ки аинҷогаҳ наяндешед аз дор
که اینجاگه نیندیشید از دار
Фидоӣ ёр шуд дар айни мақсӯд
فدای یار شد در عین مقصود
Ки ӯро буд кули дидори маъбуд
که اورا بود کل دیدار معبود
Фидоӣ ёр шуд чун дид ӯ рост
فدای یار شد چون دید او راست
Ниҳоди ростӣ дар зот ӯ рост
نهاد راستی در ذات او راست
Фидоӣ ёр шуд азгФтни ёр
فدای یار شد ازگفتن یار
Бигуфт ӣнҷои ҳақиқати ҷумла бо ёр
بگفت اینجا حقیقت جمله با یار
Фидоӣ ёр шуд дар айни сӯрат
فدای یار شد در عین صورت
Бурун шуд дар аёни кули сӯрат
برون شد در عیان کلّ صورت
з дид ёри ӣнҷо ростӣ дид
ز دید یار اینجا راستی دید
зи айни ростӣ ӣнҷо нигарадед
ز عین راستی اینجا نگردید
з дид ёр ӯ дар ҳақи чунон ҳақ
ز دید یار او در حق چنان حق
Яқин медид андари рози мутлақ
یقین میدید اندر راز مطلق
Ки ҷуз ӯ ҳечкас аинҷоигаҳ нест
که جز او هیچکس اینجایگه نیست
Яқин донист кин дилдор якеаст
یقین دانست کین دلدار یکیّست
Яқин донист кини ҷумлаи хдоист
یقین دانست کین جمله خدایست
Валикини ақл аз айни блоист
ولیکن عقل از عین بلایست
Мақом ҳасрат ободаст дунё
مقام حسرت آبادست دنیا
Нмигнҷди яқин дар зоти ӣнҷо
نمیگنجد یقین در ذات اینجا
На ин неи он ба як раҳ ҳеҷ дид ӯ
نه این نی آن به یک ره هیچ دید او
зи сар то пои ҳама дар печ дид ӯ
ز سر تا پا همه در پیچ دید او
Яқин донист кини дунё на ҷоӣӣ аст
یقین دانست کین دنیا نه جائی است
Бензади содиқони дил гувоҳӣ аст
بنزد صادقان دل گواهی است
Балоу ранҷро бар хеш биниҳод
بلا و رنج را بر خویش بنهاد
Гузашт аз хешу ҳақро дод кул дод
گذشت از خویش و حق را داد کل داد
Балоу ранҷ дунё кард осон
بلا و رنج دنیا کرد آسان
Нашуд аз хавфу тарси он ҳаросон
نشد از خوف و ترس آن هراسان
Балоу ранҷ дунё нест доим
بلا و رنج دنیا نیست دائم
Валикини зот ҳақ бишнос қоим
ولیکن ذات حق بشناس قائم
з дунё кард таҳқиқ ӯ канора
ز دنیا کرد تحقیق او کناره
Ки ҳам ҳақ кард андари худ назора
که هم حق کرد اندر خود نظاره
Ҳамаи дунёи буриш монанди коҳӣ
همه دنیا برش مانند کاهی
Накард аинҷоигаҳ дар ваии нигоҳӣ
نکرد اینجایگه در وی نگاهی
Ҳамаи дунёи буриши бад чун саробӣ
همه دنیا برش بُد چون سرابی
Саморо бар сари дунёи қабое
سما را بر سر دنیا قبایی
Ҳамаи дунёи буриши бади ҳеҷ ва ҳақ ёфт
همه دنیا برش بُد هیچ و حق یافت
Аз он андари яке дидан сабақ ёфт
از آن اندر یکی دیدن سبق یافت
Биҷузи ҳақи ҳечкас дигрнгнҷид
بجز حق هیچکس دیگرنگنجید
зи қавлу феъли як зарра насанҷид
ز قول و فعل یک ذرّه نسنجید
Ҳамаи қурби бало бар хештан ӯ
همه قرب بلا بر خویشتن او
Ниҳод ва даргузашт аз ҷону тан ӯ
نهاد و درگذشت از جان و تن او
Яқин донист тани айн замин аст
یقین دانست تن عین زمین است
Намӯд ҷони баҳақи айн алиқин аст
نمود جان بحق عین الیقین است
Яқинро гӯш кард ва бегмон шуд
یقین را گوش کرد و بیگمان شد
Гумонаш низ ҳам айн алъён шуд
گمانش نیز هم عین العیان شد
Яқинро гӯш карду рози бргФт
یقین را گوش کرد و راز برگفت
зи худ бргФт ва ҳам аз хеши бшнФт
ز خود برگفت و هم از خویش بشنفت
Яқини зотро ӯ мнкшФ шуд
یقین ذات را او منکشف شد
Намӯд ҷисму ҷонаш муттасиф шуд
نمود جسم و جانش متّصف شد
Яқин медид ҳақро дар дилу ҷон
یقین میدید حق را در دل و جان
з дид ҳақ назар кун рози пинҳон
ز دید حق نظر کن راز پنهان
Суҷуд хеш кун то дил биёбӣ
سجود خویش کن تا دل بیابی
Намӯд ҷисми андар дил биёбӣ
نمود جسم اندر دل بیابی
Суҷуд хеш кун андари фароғат
سجود خویش کن اندر فراغت
Агрдорӣ чу мардони ту балоғат
اگرداری چو مردان تو بلاغت
Суҷуд хештан кун то рҳоӣӣ
سجود خویشتن کن تا رهائی
Туро бошад ҳамеи андари блоӣӣ
ترا باشد همی اندر بلائی
Суҷуд хеш кун ҳақ ва ту бишнос
سجود خویش کن حق و تو بشناس
Марви чандини ту андари айни васвос
مرو چندین تو اندر عین وسواس
Суҷуд хештан кун то бадоне
سجود خویشتن کن تا بدانی
Ки ту сари худованди ҷаҳонӣ
که تو سرّ خداوند جهانی
Суҷуд хештан кун бо длором
سجود خویشتن کن با دلارام
Ки то аинҷоигаҳ ёбад дили ором
که تا اینجایگه یابد دل آرام
Суҷуд хештан кун дар бар ёр
سجود خویشتن کن در بر یار
Ки дидӣ дар наоне рҳбрёр
که دیدی در نهانی رهبریار
Суҷуд хештан кун дар ҳақиқат
سجود خویشتن کن در حقیقت
Ки бисёре кунун андари тариқат
که بسیاری کنون اندر طریقت
Суҷуд хештан кун боздони худ
سجود خویشتن کن بازدان خود
Ки фориғи дили шӯй аз нек ва аз бад
که فارغ دل شوی از نیک و از بد
Суҷуд хештан кун чун ёр дидӣ
سجود خویشتن کن چون یار دیدی
Агарчӣ ғусса бисёр дидӣ
اگرچه غصّهٔ بسیار دیدی
Суҷуд хеш кун дар васли дилдор
سجود خویش کن در وصل دلدار
Ки ин фармуд андари асли дилдор
که این فرمود اندر اصل دلدار
Суҷуд хеш кун вонгаҳи фанои шӯ
سجود خویش کن وانگه فنا شو
Ки дар айни фанои айни бақои шӯ
که در عین فنا عین بقا شو
Агрўосли шӯии зин саҷда бошад
اگرواصل شوی زین سجده باشد
Вагарнаи восӣ ҳаргиз набошад
وگرنه واصی هرگز نباشد
Ҳақиқати васли ёр андар намозаст
حقیقت وصل یار اندر نمازست
Агар кардӣ чунин карт бисозаст
اگر کردی چنین کارت بسازست
Замонии ғофил аз саҷда машав ҳон
زمانی غافل از سجده مشو هان
Ки дар саҷдаи намояд рӯй ҷонон
که در سجده نماید روی جانان
Ки саҷда кардани ӣнҷои ёрбинӣ
که سجده کردن اینجا یاربینی
Вагарнаи ғусса бисёр бинӣ
وگرنه غصّهٔ بسیار بینی
зи саҷдаи бргшоиди рози асрор
ز سجده برگشاید راز اسرار
Шавад ҳар дам намӯд ҳақи падедор
شود هر دم نمود حق پدیدار
Агар аз саҷдаи восили шӯии ту
اگر از سجدهٔ واصل شوی تو
Бад-ӣни гуфтор аз ҷони бгрўии ту
بدین گفتار از جان بگروی تو
зи саҷдаи гардии ӣнҷои ҳосили ёр
ز سجده گردی اینجا حاصل یار
Нигар то худ бибинӣ ҳосили ёр
نگر تا خود ببینی حاصل یار
зи саҷдаи гардии ӣнҷои айни ҷонон
ز سجده گردی اینجا عین جانان
Вуҷӯд хеш кун дар хеши пинҳон
وجود خویش کن در خویش پنهان