Чунин гуфт он бузурги пери аъзам
چنین گفت آن بزرگ پیر اعظم
Паноҳи дайну султони муаззам
پناه دین و سلطان معظم
Баҳақи маҳбӯби ҳақи айни шариъат
بحق محبوب حق عین شریعت
Сипаҳсолори дайни шоҳи ҳақиқат
سپهسالار دین شاه حقیقت
Сулаймони сухан дар мантиқи алтир
سلیمان سخن در منطق الطّیر
Ки онкас бўсъидасту абўолхир
که آنکس بوسعید است و ابوالخیر
Абўолхираст доими хайри ҳақ буд
ابوالخیر است دائم خیر حق بود
Ки бади аинҷоигаҳи дидори маъбуд
که بُد اینجایگه دیدار معبود
Яқин дарёфт асрори маъонӣ
یقین دریافت اسرار معانی
Ки ӯро буд кули соҳибқиронӣ
که او را بود کل صاحبقرانی
Яқини азнўри ҳақ буд ӯ намӯдор
یقین ازنور حق بود او نمودار
з шоҳӣ дошт ӣнҷои зинату кор
ز شاهی داشت اینجا زینت و کار
Ҳамаш дунёи ҳамаш уқбои фузун буд
همش دنیا همش عقبی فزون بود
Ҳақиқати раҳбаронро раҳнамӯн буд
حقیقت رهبران را رهنمون بود
Ҳамаш ганҷи сувари ҳам ганҷи маънӣ
همش گنج صور هم گنج معنی
Варо буд эй писар аз ганҷи тақво
ورا بود ای پسر از گنج تقوی
Чунон рифъат ки ӯ андар ҷаҳон дид
چنان رفعت که او اندر جهان دید
Касе дигар бихоб он кӣ тавон дид
کسی دیگر بخواب آن کی توان دید
Чунин гуфт ӯ ки андари кули аҳвол
چنین گفت او که اندر کلّ احوال
Нишон бе нишони ҷустам ба сӣ сол
نشان بی نشان جستم به سی سال
Ба сӣ соли андари ӣнҷои хўндли ман
به سی سال اندر اینجا خوندل من
Бихӯрадам бе намӯд обу гули ман
بخوردم بی نمود آب و گل من
Ҳиҷобами як шабии брхўости азпиш
حجابم یک شبی برخواست ازپیش
Нигаҳ кардам ман андари ҷавҳари хеш
نگه کردم من اندر جوهر خویش
Чу дидам баҳри ҷустам гум шудам ман
چو دیدم بحر جستم گم شدم من
Чу як қатра ки дар қулзум шудам ман
چو یک قطره که در قلزم شدم من
Назар кардам дарун ва ҳам бурунам
نظر کردم درون و هم برونم
Ҳақиқати ҳақи бади ӣнҷои раҳнамӯнам
حقیقت حق بد اینجا رهنمونم
Сифоти хештан дар зот дидам
صفات خویشتن در ذات دیدم
Намӯд ҷисми вдл дар зот дидам
نمود جسم ودل در ذات دیدم
Даруни кул назар кардам ман азҷон
درون کل نظر کردم من ازجان
Чу дидам дар ҳақиқати рози пинҳон
چو دیدم در حقیقت راز پنهان
Яке дарёӣ бепоён бидам ман
یکی دریای بی پایان بدم من
Дар ондрёи аҷаб ғарқа шудам ман
در آندریا عجب غرقه شدم من
Намӯд зот дидам дар дили худ
نمود ذات دیدم در دل خود
Фрўмондми миёни мушкили худ
فروماندم میان مشکل خود
Ъҷоӣби ҳайратам дар дил фузун шуд
عجائب حیرتم در دل فزون شد
Валикини ишқ бо ман раҳнамӯн шуд
ولیکن عشق با من رهنمون شد
Дило дрбҳри лорФтми абии худ
دلا دربحر لارفتم ابی خود
Надидам ҳеҷ онҷои неки ҳам бад
ندیدم هیچ آنجا نیک هم بد
Назар кардам ҳама яксон намудем
نظر کردم همه یکسان نمودم
Ки ман худ дар миён воқиф набудам
که من خود در میان واقف نبودم
Надидам ғайр дар дарёии ҷонон
ندیدم غیر در دریای جانان
Шудам аз ишқи нопарвои ҷонон
شدم از عشق ناپروای جانان
Яке дидам дар онҷоҷмлаҳи ашё
یکی دیدم در آنجاجمله اشیا
зи пинҳонӣ шуда дар баҳри пайдо
ز پنهانی شده در بحر پیدا
Ҳама дар баҳри мавҷӯди внбди ҳеҷ
همه در بحر موجود ونبُد هیچ
Валикин дар назари бади нақши пурпеч
ولیکن در نظر بُد نقش پرپیچ
Ҳамаи гмгштаҳ буду ҳақ шудаи фош
همه گمگشته بود و حق شده فاش
Баҳр кисват намӯда рӯй наққош
بهر کسوت نموده روی نقّاش
зи оби бҳрбнгр ҳар чаҳ бинӣ
ز آب بحربنگر هر چه بینی
Бикун фаҳмӣ агар соҳиби яқинӣ
بکن فهمی اگر صاحب یقینی
Ҳама аз оби дрёгштаҳи пайдо
همه از آب دریاگشته پیدا
Ҳама дар об ҳайронанду шайдо
همه در آب حیرانند و شیدا
Ҳама дар об бингар рух намӯда
همه در آب بنگر رخ نموده
Бибаста бади гиреҳи худ баргушӯда
ببسته بُد گره خود برگشوده
Ҳама дар об ва ҳам андари ҳамаи ҷон
همه در آب و هم اندر همه جان
Намӯд сархуд дар баҳри ҷонон
نمود سرّخود در بحر جانان
Баҳр навъе ки медидам зи асрор
بهر نوعی که میدیدم ز اسرار
Намӯд шоҳи бади онҷои падедор
نمود شاه بُد آنجا پدیدار
Намӯд шоҳи бади не ғайр дидам
نمود شاه بُد نی غیر دیدم
Ҳама дар оби дарё сайр дидам
همه در آب دریا سیر دیدم
Ҳама дар об ва фориғ гашта азоб
همه در آب و فارغ گشته ازآب
Фитодаи ҷумлагии андари табу тоб
فتاده جملگی اندر تب و تاب
Ҳама дар оби дарёи васли ҷӯён
همه در آب دریا وصل جویان
Басар дар ишқ ӯ ҳар лаҳзаи пӯён
بسر در عشق او هر لحظه پویان
Ҳама дар баҳри об ва гашта ғарқоб
همه در بحر آب و گشته غرقاب
Ҳама дар об ва гашта толиби об
همه در آب و گشته طالب آب
Садафро ҷавҳар ӯ дрнҳодш
صدف را جوهر او درنهادش
Дар ин баҳр аёнӣ дод додаш
در این بحر عیانی داد دادش
Садаф дар дошт ҷавҳар низ бар сар
صدف دُر داشت جوهر نیز بر سر
Шуда дар роҳ ӯ бепо ва бе сар
شده در راه او بی پا و بی سر
Ҳама гуё дилу хомаши даҳонон
همه گویا دل و خامش دهانان
Талабкори омада дар назд ҷонон
طلبکار آمده در نزد جانان
Ҳама дар оби ҳам ӯро талабкор
همه در آب هم او را طلبکار
Зиҳии қудрати зиҳии сунъи ҷаҳондор
زهی قدرت زهی صنع جهاندار
Талабкоранд чун ҷумлаи бадоне
طلبکارند چون جمله بدانی
Ту низ аинҷоигаҳи роз наоне
تو نیز اینجایگه راز نهانی
Талабкоранду об ва ҷумла ҷонаст
طلبکارند و آب و جمله جانست
Ки ҳамчун дӯст бенақш ва нишонаст
که همچون دوست بی نقش و نشانست
Нишон доранд кул дар бенишоне
نشان دارند کل در بینشانی
Ҳамеи ҷӯянди ҳаёти ҷовдонӣ
همی جویند حیات جاودانی
Ту чун эшон миёни оби ғарқӣ
تو چون ایشان میان آب غرقی
Вале аинҷоигаҳ дар дид фарқӣ
ولی اینجایگه در دید فرقی
Басӣ фарқаст азмаҳ то бмоҳӣ
بسی فرقست ازمه تا بماهی
Вале яксонаст наздики илоҳӣ
ولی یکسانست نزدیک الهی
Басӣ фарқаст ӣнҷо чун бибинӣ
بسی فرقست اینجا چون ببینی
Валикини ҳақ зҷмлаҳ баргузинӣ
ولیکن حق زجمله برگزینی
Ҳамаи икрнги дон дар айни дарё
همه یکرنگ دان در عین دریا
Ки дар дарё шуданд ин ҷумлаи пайдо
که در دریا شدند این جمله پیدا
з ҳар дўосл доранду ватани об
ز هر دواصل دارند و وطن آب
Валикини ин маъонӣ зуд дарёб
ولیکن این معانی زود دریاب
Тафовут аз сулӯк ва хилват афтод
تفاوت از سلوک و خلوت افتاد
Ки ҷавҳар дар садаф сар дод бар бод
که جوهر در صدف سر داد بر باد
Бхлўт сабр кард ва шод бинишаст
بخلوت صبر کرد و شاد بنشست
зи ҷумлаи фориғ ва озод бинишаст
ز جمله فارغ و آزاد بنشست
Сукӯн карду зи зоти кул аён шуд
سکون کرد و ز ذات کل عیان شد
Пас онгаҳ лоиқ ҳар шоягон шуд
پس آنگه لایق هر شایگان شد
Бибин то лоҷарами ӣнҷои баҳояш
ببین تا لاجرم اینجا بهایش
Чигуна ҳаст мари нури лақояш
چگونه هست مر نور لقایش
Фурӯғаши равшанӣ дил фазояд
فروغش روشنی دل فزاید
Шаби торики зулмат дар рибоед
شب تاریک ظلمت در رُباید
з нурасту ҳақиқат нур бошад
ز نورست و حقیقت نور باشد
Ба пеши соликон машҳур бошад
به پیش سالکان مشهور باشد
Дар арча асл обаст ҳам бғоит
دُر ارچه اصل آبست هم بغایت
Буд аз ин ва он фарқии тафовут
بود از این و آن فرقی تفاوت
Тафовут омадаст ӣнҷоӣ аз асл
تفاوت آمدست اینجای از اصل
зи асл ӣнҷо биёбӣ ногуҳии васл
ز اصل اینجا بیابی ناگهی وصل
Дар ин дарёи тўӣии ӣнҷои садафи вор
در این دریا توئی اینجا صدف وار
Даҳон бар баста ва бинишаста ночор
دهان بر بسته و بنشسته ناچار
Дар ин баҳри фано бар бен нишаста
در این بحر فنا بر بن نشسته
Даҳони хеш аз ҳасрат бибаста
دهان خویش از حسرت ببسته
Яке ҷавҳари даруни синаи дорӣ
یکی جوهر درون سینه داری
Чу эшон низ ту ганҷинаи дорӣ
چو ایشان نیز تو گنجینه داری
Аҷоиби ҷавҳарии дории ту нодон
عجایب جوهری داری تو نادان
Намайдонӣ туро аз ин чаҳ товон
نمیدانی ترا از این چه تاوان
Ъҷоӣби ҷавҳарии дории шаби афрӯз
عجائب جوهری داری شب افروز
Ки шаб гардад зи тоби нури он сӯз
که شب گردد ز تاب نور آن سوز
Ъҷоӣби ҷавҳарии шоҳонаи дорӣ
عجائب جوهری شاهانه داری
Валикин дар садафи дурдонаи дорӣ
ولیکن در صدف دُردانه داری
Турои ин ҷавҳар аз ҳар ду ҷаҳон аст
ترا این جوهر از هر دو جهان است
Дарунаши ҷавҳарии дигар ниҳон аст
درونش جوهری دیگر نهان است
Агар ин ҷавҳар ӣнҷо ёфтӣ боз
اگر این جوهر اینجا یافتی باز
Туро бошад аз он тамкину эъзоз
ترا باشد از آن تمکین و اعزاز
Агар бе ҷавҳари аинҷогаҳи Бамоне
اگر بی جوهر اینجاگه بمانی
Чу моҳидри бен ин чаҳ Бамоне
چو ماهیدر بُن این چه بمانی
Талаб кун ҷавҳари ин зоти ӣнҷо
طلب کن جوهر این ذات اینجا
Машав ғарқаи чунин дар айни дарё
مشو غرقه چنین در عین دریا
Талаб кун ҷавҳар бичўн бибин зот
طلب کن جوهر بیچون ببین ذات
Намӯд айни гардуни байн дар зот
نمود عین گردون بین در ذات
Аз ин дарҳои маънии зуди багазин
از این دُرهای معنی زود بگزین
Дарун ҳар яке як ҷавҳарии байн
درون هر یکی یک جوهری بین
Чунин мустағриқи дарёи шдстӣ
چنین مستغرق دریا شدستی
Ки аз будат ту нопарвои шдстӣ
که از بودت تو ناپروا شدستی
Дамии зин баҳр кун охири назора
دمی زین بحر کن آخر نظاره
Ки ӣнҷои ҷавҳарии андари канора
که اینجا جوهری اندر کناره
Шудаи пайдои садаф бо ӯст мурда
شده پیدا صدف با اوست مرده
Ба пеши айни ҷавҳари ҷони супурда
به پیشِ عینِ جوهر جان سپرده
Супурдаи ҷони вдидаҳ рӯй ҷавҳар
سپرده جان ودیده روی جوهر
Намӯд ишқ гашта ногуҳӣ дар
نمود عشق گشته ناگهی دَر
Ҳалокяти фитодаи мари садафи вор
هلاکیّت فتاده مر صدف وار
Ту аз он ҷавҳари аинҷогаҳи бкФи ор
تو از آن جوهر اینجاگه بکف آر
Чу ҷавҳар ёфтӣ бингар шуъоъаш
چو جوهر یافتی بنگر شعاعش
Намӯд ҷисм ва ҷон кун баси видоъаш
نمود جسم و جان کن بس وداعش
Куҷои ёбии ту ӣнҷои ҷавҳари зот
کجا یابی تو اینجا جوهر ذات
Ки саргардонии андари баҳри заррот
که سرگردانی اندر بحر ذرّات
Ту дар баҳрӣу ҷавҳари минҷўӣӣ
تو در بحریّ و جوهر مینجوئی
Баён чанд зар то чанд гўӣӣ
بیان چند زر تا چند گوئی
Ҷавоҳири ҷӯй аз дарёии маънӣ
جواهر جوی از دریایِ معنی
Агар ҳастӣ зи дили дорои маънӣ
اگر هستی ز دل دارای معنی
Ҷавоҳири ҷӯй ҳамчун подшоҳон
جواهر جوی همچون پادشاهان
Чу ҷавҳар ёфтӣ баргӯ чу шоҳон
چو جوهر یافتی برگو چو شاهان
Хушо Андам ки ҷавҳари бози бинӣ
خوشا آندم که جوهر باز بینی
Вазони ҳам иззати андари нози бинӣ
وزان هم عزت اندر ناز بینی
Турои ҷавҳари даруни ҷисм ва ҷонаст
ترا جوهر درون جسم و جانست
Кунун аз чашм суратгар ниҳонаст
کنون از چشم صورتگر نهانست
Ниҳонаст ин ҳамаи дрҷўҳри зот
نهانست این همه درجوهر ذات
Хурушонанд ӣнҷои ҷумлаи заррот
خروشانند اینجا جمله ذرّات
Талабкоранд ӯро ҷумлаи ӣнҷо
طلبکارند او را جمله اینجا
Бимонад ҷумлагии саргаштаи ӣнҷо
بماند جملگی سرگشته اینجا
Ҳамаи ҷӯёии ҷавҳар дар ҳамаи дарҷ
همه جویای جوهر در همه درج
Нмидоннди ин ҷавҳари варои арҷ
نمیدانند این جوهر ورا ارج
Надонад арҷи ин ҷавҳари магари он
نداند ارج این جوهر مگر آن
Ки дарёбад ҳақиқати ҷони ҷонон
که دریابد حقیقت جان جانان