зи худ ғоиб машав эй дили замонӣ
ز خود غایب مشو ای دل زمانی
Ҳамаи пардоз ҳар дами достонӣ
همه پرداز هر دم داستانی
зи худ ғоиб машав эй дили яке дам
ز خود غایب مشو ای دل یکی دم
Ки дар ҷонии ту дорӣ ҳар ду олам
که در جانی تو داری هر دو عالم
зи худ ғоиб машав эй ҷони бтҳқиқ
ز خود غایب مشو ای جان بتحقیق
Бидон комрўзи дидстии ту тавфиқ
بدان کامروز دیدستی تو توفیق
Чаро беруни худ ту сайри дорӣ
چرا بیرون خود تو سیر داری
Ки каъба дар даруни дайри дорӣ
که کعبه در درون دیر داری
Чаро берун худ биниҳода гом
چرا بیرون خود بنهادهٔ گام
Аз он ӣнҷо фитодӣ кому ноком
از آن اینجا فتادی کام و ناکام
Чаро беруни худ парвози дорӣ
چرا بیرون خود پرواز داری
Ту андари ин қафаси шаҳбози дорӣ
تو اندر این قفس شهباز داری
Турои ботин бибояд раҳи супурдан
ترا باطن بباید ره سپردن
Басӯии васли шоҳати роҳи бурдан
بسوی وصل شاهت راه بردن
Ту чандоне ки аз беруни шитобӣ
تو چندانی که از بیرون شتابی
Висоли ёр аз боло наёбӣ
وصال یار از بالا نیابی
Чу ёрати ин замони афтода дар дом
چو یارت این زمان افتاده در دام
Ки ӯ будаст ва ӯро ҳаст модом
که او بودست و او را هست مادام
На хур бар мехӯрд на зарра аз вай
نه خور بر میخورد نه ذرّه از وی
Агарчӣ мондҳондши ғарра дар вай
اگرچه ماندهاندش غرّهٔ در وی
Бахуд ғарра машав ҷузи ёри мангар
بخود غرّه مشو جز یار منگر
Биҷуз ӯ ҳеҷ дар ағёри мангар
بجز او هیچ در اغیار منگر
Ки ёрат ҳар замон ояд дигар бор
که یارت هر زمان آید دگر بار
Чу бишносӣ варо ояд дигар бор
چو بشناسی ورا آید دگر بار
Дарунат кун мусаффои ҳамчуи ҷомӣ
درونت کن مصفّا همچو جامی
Ки ин пухта наёяд ҳеҷ хомӣ
که این پخته نیاید هیچ خامی
Ҳақиқати пухтагони ин рози диданд
حقیقت پختگان این راز دیدند
Дарун гум карда худ бози диданд
درون گم کردهٔ خود باز دیدند
Нкрдстии ту чизеи гум чаҳ ҷўӣӣ
نکردستی تو چیزی گم چه جوئی
Ту ҳамчун қатра дар қулзум чаҳ ҷўӣӣ
تو همچون قطره در قلزم چه جوئی
Ту ҳамчун қатра дарё кунӣ нӯш
تو همچون قطرهٔ دریا کنی نوش
Ту ҳамчуи чашма кӣ гардии ту хомӯш
تو همچو چشمه کی گردی تو خاموش
Ту як қатраи куҷои дории тавоно
تو یک قطره کجا داری توانا
Ки андозӣ ту андари сӯии дарё
که اندازی تو اندر سوی دریا
Ту як зарраи куҷо дорӣ бомед
تو یک ذرّه کجا داری بامّید
Бимонада кӣ рисӣ дар сӯии хуршед
بمانده کی رسی در سوی خورشید
Дар ин баҳри фанои раҳ кас набарда аст
در این بحر فنا ره کس نبرده است
Агар барадаст ҳам дар вай бамурдаст
اگر بردست هم در وی بمردست
Дар ин баҳри фанои ҷони барфашони ҳон
در این بحر فنا جان برفشان هان
Ки бисёраст аз ин тақриру бурҳон
که بسیارست از این تقریر و برهان
Басӣ васфаст ӯро лек ҷавҳар
بسی وصفست او را لیک جوهر
Ҳақиқати кордорад зу бмгзр
حقیقت کاردارد زو بمگذر
Аз ин ҷавҳар касе ӣнҷои хабардор
از این جوهر کسی اینجا خبردار
Надидам ҷуз ки он пери пари асрор
ندیدم جز که آن پیر پر اسرار
Ҳақиқат ӯ чунин ҷавҳар бидидаст
حقیقت او چنین جوهر بدیدست
Басӯии ҷавҳар ӯ ӣнҷо раседаст
بسوی جوهر او اینجا رسیدست
Надидам ошиқи покизаи зотӣ
ندیدم عاشق پاکیزه ذاتی
Ки ӯро бошад аз ин сари саботӣ
که او را باشد از این سر ثباتی
Ҳама гуфта сӯии тақлиди монда
همه گفته سوی تقلید مانده
На касро рахт дар дарёи фишонда
نه کس را رخت در دریا فشانده
Аз ин дарё касе ҷавҳар наёрад
از این دریا کسی جوهر نیارد
Ки чун Мансур аз вай дар برارد
که چون منصور از وی دُر برآرد
Аз ин дарё касе ҷавҳари наёбад
از این دریا کسی جوهر نیابد
Ки чун Мансури сӯй ӯ шитобад
که چون منصور سوی او شتابد
Барандозади вуҷӯди ақлу идрок
براندازد وجود عقل و ادراک
Шавад аз коиноти аинҷоигаҳи пок
شود از کائنات اینجایگه پاک
Шавад риндона дар сӯии харобот
شود رندانه در سوی خرابات
Барандозади бики раҳи зуҳди втомот
براندازد بیک ره زهد وطامات
Муҷаррад гардад аз ҳар ду ҷаҳон ӯ
مجرّد گردد از هر دو جهان او
Набинад ҷузи аёни ҷони ҷон ӯ
نبیند جز عیان جان جان او
зи ҷӯад ӯ таниш нобӯд гардад
ز جود او تنش نابود گردد
Зӣонаши охирин худ суд гардад
زیانش آخرین خود سود گردد
Чу суд омад зӣонаш рафт бар бод
چو سود آمد زیانش رفت بر باد
Дар ин раҳ ӯ диҳад ҷонон худ дод
در این ره او دهد جانان خود داد
Бадв дод эй дил шайдо бимонада
بدو داد ای دل شیدا بمانده
з буд хеш нопарво бимонада
ز بود خویش ناپروا بمانده
Талабкори худӣ ва худ надида
طلبکار خودی و خود ندیده
Бсди дарди андари ин манзили расида
بصد درد اندر این منزل رسیده
Дар ин манзил назар кун солконнд
در این منزل نظر کن سالکانند
зи дарё дар фитода сӯй конанд
ز دریا در فتاده سوی کانند
Агарчӣ кони ҷон дар дид дарёст
اگرچه کان جان در دید دریاست
Пар аз ошӯбу ақлу шӯр ва ғавғост
پر از آشوب و عقل و شور و غوغاست
Агарчӣ ҷавҳар конаст бисёр
اگرچه جوهر کانست بسیار
На ҳамчун ҷавҳар баҳраст асрор
نه همچون جوهر بحرست اسرار
На ҳар каси раҳи баради ин ҷавҳари зот
نه هر کس ره برد این جوهر ذات
Ки ҷавҳар он бидид аз айни заррот
که جوهر آن بدید از عین ذرّات
Ки баҳри ломаконро нӯш кард ӯ
که بحر لامکان را نوش کرد او
Дўӣии бардошт онгаҳ гашти фард ӯ
دوئی برداشت آنگه گشت فرد او
Чу якто шуд ваии андар дидани дӯст
چو یکتا شد وی اندر دیدن دوست
Ҳақиқат мағз шуд бигузашт аз пӯст
حقیقت مغز شد بگذشت از پوست
Чўиктои гардӣ аз айни дўӣии ту
چویکتا گردی از عین دوئی تو
Ҳамаи ҳақи бинӣ ва ҳақ бишинавӣ ту
همه حق بینی و حق بشنوی تو
Чу яктои гардӣ ва рафтат дилу ҷон
چو یکتا گردی و رفتت دل و جان
Набинӣ ҳеҷ чизеи ҷузи дилу ҷон
نبینی هیچ چیزی جز دل و جان
Чу яктои гардӣ ва ҷавҳар биёбӣ
چو یکتا گردی و جوهر بیابی
Ду олами ҷуз ки ё ҳўҳў наёбӣ
دو عالم جز که یا هوهو نیابی
зи ҳўи ҳўи шӯи ту ҳўи байн то ту гардӣ
ز هو هو شو تو هو بین تا تو گردی
Бисоти ин кули ту куллӣ дар навардӣ
بساط این کل تو کلّی در نوردی
Камоли ҳў ки зотаст эй дили маст
کمال هو که ذاتست ای دل مست
Магари онкас ки бо рози ту пайваст
مگر آنکس که با راز تو پیوست
Чу ҳар кас нест аинҷогаҳи хабардор
چو هر کس نیست اینجاگه خبردار
Агарчӣ бихбр ҳастӣ хабардор
اگرچه بیخبر هستی خبردار
зи ҳў чун ёфт Мансури андари ӣнҷо
ز هو چون یافت منصور اندر اینجا
Яқини айни алъёни вшди мусаффо
یقین عین العیان وشد مصفّا
Ду олами нақши як ёҳу бидид ӯ
دو عالم نقش یک یاهو بدید او
Миёни дмдмаҳ ё ҳў гузид ӯ
میان دمدمه یا هو گزید او
Вале кӯи рози Мансур ӯ талаб кард
ولی کو راز منصور او طلب کرد
Бибояд буданаши аинҷоигаҳи фард
بباید بودنش اینجایگه فرد
Ту то беруни нёӣӣ аз мусаффо
تو تا بیرون نیائی از مصفّا
Нбгшоиди дили ту ин муаммо
نبگشاید دل تو این معمّا
Ту то беруни нёӣии аздлу ҷон
تو تا بیرون نیائی ازدل و جان
Наёбӣ рӯй ӯро аз дилу ҷон
نیابی روی او را از دل و جان
Ту то маҳви фано ӣнҷо нагардӣ
تو تا محو فنا اینجا نگردی
Дўӣии бинӣу ҷуз дар вонгрдӣ
دوئی بینی و جز در وانگردی
Фанои гирду фанои айни бқодон
فنا گرد و فنا عین بقادان
Бақоро дар фанои айни лқодон
بقا را در فنا عین لقادان
На аввал дорад ва охир надорад
نه اوّل دارد و آخر ندارد
Намӯдӣ ҷуз дар ин зоҳир надорад
نمودی جز در این ظاهر ندارد
Намӯд ӯ тўӣӣ эй мондаи ҳайрон
نمود او توئی ای مانده حیران
Чаро худро нмиёбӣ аз ин сон
چرا خود را نمییابی از این سان
Сўрмнгр ки ҷонат ҷон ҷонаст
صورمنگر که جانت جان جانست
Агарчӣ ҷисми пайдо ва ниҳонаст
اگرچه جسم پیدا و نهانست
Агарчӣ ҷисм ҷонаст дар ҳақиқат
اگرچه جسم جانست در حقیقت
Валикин мондааст ӯ дар табиат
ولیکن مانده است او در طبیعت
Ҳақиқати барқи дони ин ҷисм бо ҷон
حقیقت برق دان این جسم با جان
Бимонада бар сари кӯҳии тану ҷон
بمانده بر سر کوهی تن و جان
Яқин онаст ва ӯро ҳаст умед
یقین آنست و او را هست امّید
Ки бгдозди зи туфи нури хуршед
که بگدازد ز تّف نور خورشید
Чу хуршеди яқин ӯро биёбад
چو خورشید یقین او را بیابد
Бовели лмъаҳи сӯй ӯ шитобад
باوّل لمعه سوی او شتابد
Чу барф аинҷогдозон шуд бошитоб
چو برف اینجاگدازان شد باِشتاب
Нахонд барф ӯро кас ба ҷузи об
نخواند برف او را کس به جز آب
Ту ӣнҷои баста дар кӯҳсорон
تو اینجا بستهٔ در کوهساران
Чу дарёбад трохўршиди тобон
چو دریابد تراخورشید تابان
Ту чун мумӣ чу хуршедат битобад
تو چون مومی چو خورشیدت بتابد
Ҳамаи равғани шӯйгар миштобд
همه روغن شوی گر میشتابد
Ту чун Мансур агар ӣнҷо бисӯзӣ
تو چون منصور اگر اینجا بسوزی
Аз он хуршеди шамъии брФрўзӣ
از آن خورشید شمعی برفروزی
Чу парвона бигард шамъи гардӣ
چو پروانه بگرد شمع گردی
Бисӯзӣ то ҳақиқати ҷамъи гардӣ
بسوزی تا حقیقت جمع گردی
Чу зарраи ҷумлагӣ дар хур бисӯзад
چو ذرّه جملگی در خور بسوزد
Пас онгаҳ оташӣ дархур фурӯзад
پس آنگه آتشی درخور فروزد
Шавад зарра дар он дам дид хуршед
شود ذرّه در آن دم دید خورشید
Абӣ соя бимонада рӯй ҷовид
ابی سایه بمانده روی جاوید
Бисӯз эй ҷисм то хуршеди гардӣ
بسوز ای جسم تا خورشید گردی
Ҳақиқати нур то ҷовиди гардӣ
حقیقت نور تا جاوید گردی
Ҳама ӣнҷо бисӯзад ҳар чаҳ оварад
همه اینجا بسوزد هر چه آورد
Ки то чун аввалин монад дигар фард
که تا چون اوّلین ماند دگر فرد
Бисӯз эй дил дар ин айни хароба
بسوز ای دل در این عین خرابه
Бикун мастӣ ва башикан ин қробаҳ
بکن مستی و بشکن این قرابه
Сӯии ҷонони шитоби андари харобот
سوی جانان شتاب اندر خرابات
Аз он хам нӯш кун май бе хурофот
از آنِ خُم نوش کن می بی خرافات
Бигард кӯй ӯ ҷузи хами ваҳдат
بگرد کوی او جز خم وحدت
Мубин внўш кун то масти ҳазрат
مبین ونوش کن تا مست حضرت
Шӯй чун раҳбарони ин ҷазира
شوی چون رهبران این جزیره
Ммон монанди буз дар ин хатира
ممان مانند بُز در این خطیره
Хроботсти ҷои лоуболӣ
خراباتست جای لاابالی
Ки дар бозанад буд хеши ҳоле
که در بازند بود خویش حالی
Хроботсти ҷои ҷумлаи мардон
خراباتست جای جمله مردان
Ки минўшнд дар дидори ҷонон
که مینوشند در دیدار جانان
Хроботсти ҷои соликонаш
خراباتست جای سالکانش
Дар онҷо бишинавӣ шарҳ ва беонаш
در آنجا بشنوی شرح و بیانش
Хароботи фанои рафтанду диданд
خرابات فنا رفتند و دیدند
Дар аинҷогаҳи бкоми дили расиданд
در اینجاگه بکام دل رسیدند
Харобот фано дарёб ва башитоб
خرابات فنا دریاب و بشتاب
Дар ӣнҷо рӯй ҷонон зуд дарёб
در اینجا روی جانان زود دریاب
Ту то аз худ фаноӣ кул нагардӣ
تو تا از خود فنای کل نگردی
Занӣ бошӣ дар ин роҳи венаи мардӣ
زنی باشی در این راه ونه مردی
Ту то аз худ сари мўӣии хабардор
تو تا از خود سر موئی خبردار
Тўӣӣ ҳаргиз наёбӣ дидани ёр
توئی هرگز نیابی دیدن یار
Ту то мўӣии зи худ огоҳ бошӣ
تو تا موئی ز خود آگاه باشی
Мисоли зарраи андар роҳ бошӣ
مثال ذرّه اندر راه باشی
Чу гардии бихбр монанди Мансур
چو گردی بیخبر مانند منصور
Дар он ҳазрати шӯй дар ҷумлаи машҳур
در آن حضرت شوی در جمله مشهور
Худои шӯ Эй бимонада дар хабари ту
خدا شو ای بمانده در خبر تو
Ки дар яке назари ёбии башари ту
که در یکی نظر یابی بشر تو
Худои ҳам бинёз аз буд хешаст
خدا هم بینیاز از بود خویشست
Ҳама донанд кӯ маъбуд хешаст
همه دانند کو معبود خویشست
Дар ӣнҷо бо хабари ӣнҷои хабардор
در اینجا با خبر اینجا خبردار
Наёбади ин баёни ҷузи соҳиби асрор
نیابد این بیان جز صاحب اسرار
Румузӣ дигарат баргӯем эй дӯст
رموزی دیگرت برگویم ای دوست
Магари мағзи дгрёбӣ дар ин пӯст
مگر مغز دگریابی در این پوست
Ту дрхўобӣу огоҳии надорӣ
تو درخوابی و آگاهی نداری
Ҳақиқат дар қарор ва бе қарорӣ
حقیقت در قرار و بی قراری
Шудаи аҷсоми ту ӣнҷои мурда
شده اجسام تو اینجای مرده
Басӯрат лек дар маънӣ бамурда
بصورت لیک در معنی بمرده
Фитода аз сувар дар олами пок
فتاده از صور در عالم پاک
Рҳокрдаҳ намӯд об бо хок
رهاکرده نمود آب با خاک
Дар ин атвор бо хешасту бихўиш
در این اطوار با خویش است و بیخویش
Ниҳодаи сари махфӣ ва биандеш
نهاده سرّ مخفی و بیندیش
Тўӣии он бар нигар бо ғирмнгр
توئی آن بر نگر با غیرمنگر
Ки афтодаст андари сайри мангар
که افتادست اندر سیر منگر
Чу мурғ ҷонаст он дар сӯии дунбол
چو مرغ جانست آن در سوی دنبال
Аз он дарвоқеъа мебинад аҳвол
از آن درواقعه میبیند احوال
Миёни зулмату нурии фитода
میان ظلمت و نوری فتاده
Бдрёии адами сар дар ниҳода
بدریای عدم سر در نهاده
Чу некӣ ё бадӣ дар пеш ояд
چو نیکی یا بدی در پیش آید
Хаёлии дон ки ӯ роминмоид
خیالی دان که او رامینماید
Чу биҳушаст ва хомӯшасту мадҳуш
چو بیهوشست و خاموشست و مدهوش
Надорад ақл ва афтодаст хомӯш
ندارد عقل و افتادست خاموش
Чу ҷон атвор зад бо ҷони худ боз
چو جان اطوار زد با جان خود باز
Ҳиҷоб уфтад дигар аз пардаи мари боз
حجاب افتد دگر از پرده مر باز
Ҳар он чизе ки бошад аз хаёлӣ
هر آن چیزی که باشد از خیالی
Бензади пок ӯ бошад маҳолӣ
بنزد پاک او باشد محالی
Хаёл аз пеши худ брдорў бишинав
خیال از پیش خود بردارو بشنو
Бзорӣ гуфта аттор бишинав
بزاری گفتهٔ عطار بشنو
Ту дар хобӣу дунё чун саробӣ
تو در خوابی و دنیا چون سرابی
Ту дар айни саробу пардаи хобӣ
تو در عین سراب و پرده خوابی
Ту дар хобӣу бедорони расиданд
تو در خوابی و بیداران رسیدند
Ҷамоли талъат ҷонон бидиданд
جمال طلعت جانان بدیدند
Ту дрхўобӣу фориғ дил бихуфта
تو درخوابی و فارغ دل بخفته
Гули маънӣат кӣ гардад шукуфта
گل معنیت کی گردد شکفته
Ту дрхўобӣ бамурда фориғу хуш
تو درخوابی بمرده فارغ و خوش
Миёни хокӣу обӣу оташ
میان خاکی و آبی و آتش
Ту огоҳии надорӣ аз намӯдор
تو آگاهی نداری از نمودار
Ки ногоҳе шӯй аз хоби бедор
که ناگاهی شوی از خواب بیدار
Чу ёронат сафар карданду рафтанд
چو یارانت سفر کردند و رفتند
На ҳамчун ту хуш ва фориғ бихуфтанд
نه همچون تو خوش و فارغ بخفتند
Бмнзлгоаҳи ҷонон роҳ карданд
بمنزلگاه جانان راه کردند
Ҳақяти азми сӯй шоҳ карданд
حقیت عزم سوی شاه کردند
Сӯии дилдор агар хоҳӣ шудан ту
سوی دلدار اگر خواهی شدن تو
Нахоҳам то чунин хоҳии бадани ту
نخواهم تا چنین خواهی بدن تو