Ҳақиқати ҷавҳарии андар ту пайдост
حقیقت جوهری اندر تو پیداست
Каз ӯ дар ҷумлаи ишқу шӯр ва ғавғост
کز او در جمله عشق و شور و غوغاست
Ҳақиқат дар ту ва ту дар ҳақиқат
حقیقت در تو و تو در حقیقت
Фурӯмондаи ту дар айни табиат
فرومانده تو در عین طبیعت
Ҳақиқат дар ту ва ту дар гумоне
حقیقت در تو و تو در گمانی
Аз он як рамз аинҷогаҳ ндонӣ
از آن یک رمز اینجاگه ندانی
Ҳақиқат дар ту бинмудаст дидор
حقیقت در تو بنمودست دیدار
Агар мардии яқини худро падеди ор
اگر مردی یقین خود را پدید آر
Ҳақиқат дар туаст ва ту дар аўӣӣ
حقیقت در تو است و تو در اوئی
Валикингар барандозии дўрўӣӣ
ولیکن گر براندازی دوروئی
Ҳақиқатро яқини ёбӣ дар ӣнҷо
حقیقت را یقین یابی در اینجا
Абии сӯрат ту башитобӣ дар ӣнҷо
ابی صورت تو بشتابی در اینجا
Ҳақиқати бози дон ва роҳ бигзор
حقیقت باز دان و راه بگذار
Сӯй ма бозгард ва ҷоҳ бигзор
سوی مه بازگرد و جاه بگذار
Ҳақиқати боздон аз пери раҳбар
حقیقت بازدان از پیر رهبر
Даруни тести пери ишқи раҳбар
درون تست پیر عشق رهبر
Ҳақиқати бози дон эй кори дида
حقیقت باز دان ای کار دیده
зи пери ишқ ӯ дони ёри дида
ز پیر عشق او دان یار دیده
зи пер ишқ пресс аҳволи розат
ز پیر عشق پرس احوال رازت
Ки бинмоед ҳақиқати рози бозат
که بنماید حقیقت راز بازت
зи пер ишқ пресс ва боз бингар
ز پیر عشق پرس و باز بنگر
Аз ӯ дидори сар кор бингар
از او دیدار سرّ کار بنگر
зи пери ишқ агар огоҳи гардӣ
ز پیر عشق اگر آگاه گردی
Бакулии андари ӣнҷои шоҳи гардӣ
بکلّی اندر اینجا شاه گردی
зи пери ишқи бустони ҷоми асрор
ز پیر عشق بستان جام اسرار
Фурӯкаши ҷом ва онгаҳ рӯи сӯии дор
فروکش جام و آنگه رو سوی دار
зи пер ишқ бишинав ончӣ гуяд
ز پیر عشق بشنو آنچه گوید
Ки ӯ дармони дардатро биҷӯед
که او درمان دردت را بجوید
зи пер ишқ бишинав розу ҳақи шӯ
ز پیر عشق بشنو راز و حق شو
Аз ӯ байн ва аз ӯ дону бадари рӯ
از او بین و از او دان و بدر رو
Ту перӣ дар даруни дории ҳақиқат
تو پیری در درون داری حقیقت
Надидаи пер худ гуяд шафиқат
ندیده پیر خود گوید شفیقت
зи пери ишқи бустони ҷом ва кун нӯш
ز پیر عشق بستان جام و کن نوش
Чу Аҳмади ҷомаи таҳқиқ дар пӯш
چو احمد جامهٔ تحقیق در پوش
зи пер ар ҷоми бастонеи дамодам
ز پیر ار جام بستانی دمادم
Ба ёрат дар расонад ӯ ба як дам
به یارت در رساند او به یک دم
зи перат нӯш кун ҷому бмхрўш
ز پیرت نوش کن جام و بمخروش
Вуҷӯди худ бакулӣ кун фаромӯш
وجود خود بکلّی کن فراموش
Чу ин ҷом аз кафи он пер хӯрдӣ
چو این جام از کف آن پیر خوردی
Фурӯкаши баъд аз он ҳар ҷумлаи дардӣ
فروکش بعد از آن هر جمله دردی
Дар он дардӣу мастигар зании дам
در آن دردی و مستی گر زنی دم
Бурун бояд шуд аз ҷинат чу одам
برون باید شد از جنّت چو آدم
Марои ин роз аз он шуд ошкора
مرا این راز از آن شد آشکاره
Ки кул дар пер худ кардам назора
که کل در پیر خود کردم نظاره
Ҳар ончӣ пер гуфт ӣнҷо навиштам
هر آنچه پیر گفت اینجا نوشتم
Бурун кард охири кор аз биҳиштам
برون کرد آخر کار از بهشتم
Чу одам аз биҳишти худ бурун кард
چو آدم از بهشت خود برون کرد
Сиришта хоки ман дар айн хӯн кард
سرشته خاک من در عین خون کرد
Турои ӣнҷо агар розат биҳиштаст
ترا اینجا اگر رازت بهشتست
Бензад ошиқон донам ки зиштаст
بنزد عاشقان دانم که زشتست
Чаҳ бошад ҷинату ризвону кавсар
چه باشد جنّت و رضوان و کوثر
Ҳиҷобии дон бар ошиқи саросар
حجابی دان بر عاشق سراسر
Бар ошиқи биҳишт ӣнҷо азобаст
بر عاشق بهشت اینجا عذابست
Агарчӣ андар ӯ айн итобаст
اگرچه اندر او عین عتابست
Бар ошиқ ба ҷуз ҷонон нагунҷад
بر عاشق به جز جانان نگنجد
Ки дар таҳқиқи ҷисм ва ҷон нагунҷад
که در تحقیق جسم و جان نگنجد
Бар ошиқи ҳамаи дидори ҷононст
بر عاشق همه دیدار جانانست
Биҳишташи қатрае аз баҳр пинҳонаст
بهشتش قطرهای از بحر پنهانست
Бар ошиқ ба ҷуз ҷонон магӯ ту
بر عاشق به جز جانان مگو تو
Биҷузи ин дард ӯ дармони мҷуи ту
بجز این درد او درمان مجو تو
Касоне кандар ин розанд монда
کسانی کاندر این رازند مانده
Аз он пайваста зин бозанад монда
از آن پیوسته زین بازند مانده
Биҳишту ҳуру ғулмон ва дару дӯст
بهشت و حور و غلمان و در و دوست
Ҳақиқати мағз , ёраст ва дигар пӯст
حقیقت مغز، یارست و دگر پوست
Чу одам роз дид аз вай бурун шуд
چو آدم راز دید از وی برون شد
Ба охири ёр ӯро раҳнамӯн шуд
به آخر یار او را رهنمون شد
Чунонат сар бо одам бигӯям
چنانت سرّ با آدم بگویم
Дар ӣнҷои дард ва дармонат биҷӯем
در اینجا درد و درمانت بجویم
На одамро бурун карданд кодм
نه آدم را برون کردند کآدم
Нмигнҷиди онҷогаҳ дар он дам
نمیگنجید آنجاگه در آن دم
Мисоли бӯстонии бади биҳишташ
مثال بوستانی بُد بهشتش
Аз он мари охири кор ӯ биҳишташ
از آن مر آخر کار او بهشتش
зи баъд қурбат омад ҳиҷри охир
ز بعد قربت آمد هجر آخر
Раҳо кард ӯ биҳишт аз дид зоҳир
رها کرد او بهشت از دید ظاهر
Бар ҷонони биҳишташи гашти зиндон
بر جانان بهشتش گشت زندان
Тамомат кард тарк ӯ ҳамчуи риндон
تمامت کرد ترک او همچو رندان
Муназзаҳ шуд чу зоти поки бичўн
منزّه شد چو ذات پاک بیچون
Ҳақиқати ошиқ осо рафт берун
حقیقت عاشق آسا رفت بیرون
Биҳишташи ақл буду ақли бгзошт
بهشتش عقل بود و عقل بگذاشت
Намӯд Ҷабраили внқли бгзошт
نمود جبرئیل ونقل بگذاشت
Чунон шуд одам аз зулмати сӯии нур
چنان شد آدم از ظلمت سوی نور
Ки аз ҷиноту ҳаввои гашт ӯ давр
که از جنّات و حوّا گشت او دور
Чу пери ишқ ӯро рӯй бинмуд
چو پیر عشق او را روی بنمود
Мар ӯро кул дар тавфиқ багушӯд
مر او را کل در توفیق بگشود
Маро ӯро гуфт к-эии одам назар кун
مرا او را گفت کای آدم نظر کن
Намӯд ман бибин ҷонат хабар кун
نمود من ببین جانت خبر کن
Агар беруни Фтодстии зи ҷинот
اگر بیرون فتادستی ز جنّات
Турои охири расонами сӯии кули зот
ترا آخر رسانم سوی کلّ ذات
Манам бо ту туро берун фиканда
منم با تو ترا بیرون فکنده
Ба шоҳии мирсонми ҳони ту банда
به شاهی میرسانم هان تو بنده
Маро бишнос ва бо ман бош сокин
مرا بشناس و با من باش ساکن
Ки дар охир кунам буд ту эмин
که در آخر کنم بود تو ایمن
Чу ман дидӣ миннат бинмоем ин роз
چو من دیدی منت بنمایم این راز
Ҳиҷоб андозам ин дами охирати боз
حجاب اندازم این دم آخرت باز
Манам берун фиканда то бадоне
منم بیرون فکنده تا بدانی
Ту эй одам ба рози кул наоне
تو ای آدم به راز کلّ نهانی
Кунун ҷузи ман мадон дар синаи хеш
کنون جز من مدان در سینهٔ خویش
Манам пери ту эй деринаи хеш
منم پیر تو ای دیرینهٔ خویش
Аз онат кардам аз ҷиноти берун
از آنت کردم از جنات بیرون
Ки то бнмоимти кули зоти бичўн
که تا بنمایمت کل ذات بیچون
Ба ғайри мо назар ӣнҷо макун ту
به غیر ما نظر اینجا مکن تو
з ман бишинав ҳақиқати ин сухани ту
ز من بشنو حقیقت این سخن تو
Биҳишту ҳуру ғулмон ҷумла дидӣ
بهشت و حور و غلمان جمله دیدی
Ки як нақшу саросар печ дидӣ
که یک نقش و سراسر پیچ دیدی
Надидӣ ҳеҷ одами боздони ту
ندیدی هیچ آدم بازدان تو
з ман бишинав ҳам аз ман рози дони ту
ز من بشنو هم از من راز دان تو
Ҳама монанди нақшӣ буд пешат
همه مانند نقشی بود پیشت
Агарчӣ дар бурунат ҳаст хешат
اگرچه در برونت هست خویشت
Ҳама андар намӯд одами ӣнҷо
همه اندر نمود آدم اینجا
Миннат кардам дар аинҷогаҳи мусаффо
منت کردم در اینجاگه مصفّا
Ба ман пайдо шуд ва дар ман ниҳон шуд
به من پیدا شد و در من نهان شد
Ба ман одам дар аинҷогаҳ аён шуд
به من آدم در اینجاگه عیان شد
Турои он розҳо кандар сари тахт
ترا آن رازها کاندر سر تخت
Намудем бозгуфтам бо ту бадбахт
نمودم بازگفتم با تو بدبخت
Ндидстӣ надидӣ зон шудӣ давр
ندیدستی ندیدی زان شدی دور
Бахуди гаштӣ дар ин ҷиноти мағрур
بخود گشتی در این جنات مغرور
Намӯдӣ ман намудем бо ту одам
نمودی من نمودم با تو آدم
Бигуфтам бо ту ман сари дамодам
بگفتم با تو من سرّ دمادم
Фиристодам бтўи ҷбрил ва гуфтам
فرستادم بتو جبریل و گفتم
Ду гӯшами рози мо ӣнҷои шнФтм
دو گوشم راز ما اینجا شنفتم
Чунон ғофил шудаст аз ишқи ҳавво
چنان غافل شدست از عشق حوا
Ки як дам менауфтодӣ ту бо мо
که یک دم می نیفتادی تو با ما
Дамӣ бо мо агар чаҳ роз гуфтӣ
دمی با ما اگر چه راز گفتی
зи ман бо ман ҳақиқат боз гуфтӣ
ز من با من حقیقت باز گفتی
Миннат ҳозир бидам дар ҷон ва дар дил
منت حاضر بُدم در جان و در دل
Миннат мақсӯд кардам ҷумлаи ҳосил
منت مقصود کردم جمله حاصل
Вале дар оқибат одам ндонӣ
ولی در عاقبت آدم ندانی
Ки сар дӯст розаст ва наоне
که سرّ دوست رازست و نهانی
Миннати сари ту одам роз гӯям
منت سرّ تو آدم راز گویم
зи ту дар ту ҳақиқат роз ҷӯям
ز تو در تو حقیقت راز جویم
зи баҳри он бурун кардаст аз онҷо
ز بهر آن برون کردست از آنجا
Ки ғайрииро набинӣ ҷузи ман ӣнҷо
که غیری را نبینی جز من اینجا
Дар ин ҳиҷрони висоли ман ту дарёб
در این هجران وصال من تو دریاب
Дар ин қурбати ҷамоли ман ту дарёб
در این قربت جمال من تو دریاب
Ки ҳиҷрони ман ва васласт ҳарду
که هجران من و وصلست هردو
Яке одами ҳақиқат чаҳ ман ва ту
یکی آدم حقیقت چه من و تو
Аз он васл ва аз ин ҳиҷрони марои байн
از آن وصل و از این هجران مرا بین
Дарун бингар марои айни лақои байн
درون بنگر مرا عین لقا بین
Манам бар ту яд қудрат намӯда
منم بر تو ید قدرت نموده
Дар аинҷогаҳи ма бадарат намӯда
در اینجاگه مه بدرت نموده
Миннат ҷинат намудем бози ҳавво
منت جنّت نمودم باز حوّا
Миннат кардам з дид хеши пайдо
منت کردم ز دید خویش پیدا
Манам дрохри карти фироқӣ
منم درآخر کارت فراقی
Намудем андари ӣнҷои иштиёқӣ
نمودم اندر اینجا اشتیاقی
Ҳақиқати нӯш бо мо неш бошад
حقیقت نوش با ما نیش باشد
Турои ин роҳи мо дар пеш бошад
ترا این راه ما در پیش باشد
Раҳе дар пеши дории одами пер
رهی در پیش داری آدم پیر
Бибояд рафтан акнӯн май чаҳ тадбир
بباید رفتن اکنون می چه تدبیر
Раҳи мо роҳи тест ва роҳ кун ту
ره ما راه تست و راه کن تو
Магӯ дигари бгстохии сухани ту
مگو دیگر بگستاخی سخن تو
Раҳат дар мо куну рас бар дар мо
رهت در ما کن و رس بر در ما
Ки бо тести ин замони мари раҳбари мо
که با تست این زمان مر رهبر ما
Раҳи ишқами раҳи давр ва дарозаст
ره عشقم ره دور و درازست
Дар ӯ гоҳе нишеб ва гуҳ фарозаст
در او گاهی نشیب و گه فرازست
Бмн кун роҳу манзили байни ту дар ман
بمن کن راه و منزل بین تو در من
Бохри он бути сӯрат ту башикан
بآخر آن بت صورت تو بشکن
Бмн кун роҳу манзили байн ва хуш бош
بمن کن راه و منزل بین و خوش باش
Ҳақиқати тан дар дили байн ва хуш бош
حقیقت تن دَرِ دل بین و خوش باش
Ту пиндории магари кини ъшқбозист
تو پنداری مگر کین عشقبازیست
Беонедигараст ин сар на бозӣаст
بیانی دیگرست این سر نه بازیست
Тўӣии одами зи ҷинати рафтаи берун
توئی آدم ز جنّت رفته بیرون
Фитодаи ин замон дар сайри гардун
فتاده این زمان در سیر گردون
Раҳеи давру аҷаб дар пеши дорӣ
رهی دور و عجب در پیش داری
Абои худ пери пеши андеши дорӣ
ابا خود پیر پیش اندیش داری
Туро худ мекунад дар худ хитобӣ
ترا خود میکند در خود خطابی
Надории Зуҳраи тогўии ҷавобӣ
نداری زهره تاگوی جوابی
Ндонӣ раҳ аз онии бози монда
ندانی ره از آنی باز مانده
Чу гунҷишкии асири бози монда
چو گنجشکی اسیر باز مانده
Туро берун фиканд аз айни ҷинот
ترا بیرون فکند از عین جنّات
Ҳазорон нукта мегуяд зи оёт
هزاران نکته میگوید ز آیات
Ту чун дар шаккӣ ӯро кӣ шиносӣ
تو چون در شکّی او را کی شناسی
Чу Тифл аз айни ваҳшати миҳросӣ
چو طفل از عین وحشت میهراسی
Туро мегуяд ӣнҷои гуҳи дамодам
ترا میگوید اینجا گه دمادم
Дар ин дам чун тўӣии мари айни одам
در این دم چون توئی مر عین آدم
Ту берӯнӣ аз он дар раҳ фитодам
تو بیرونی از آن در ره فتادم
зи боло дар сӯии ин чаҳ фитодам
ز بالا در سوی این چه فتادم
Хитобат мекунад ҳар лаҳзаи зинсон
خطابت میکند هر لحظه زینسان
Ту ҳастӣ ҳар нафас дар худ ҳаросон
تو هستی هر نفس در خود هراسان
Намайдонӣ ҷавобӣ додан ӯ ро
نمیدانی جوابی دادن او را
Ки бошад дар хури ҷонони накӯ ро
که باشد در خور جانان نکو را
Чу митрсӣ аз онии боз дар роҳ
چو میترسی از آنی باز در راه
Фитодаи ошиқу бечора дар чоҳ
فتاده عاشق و بیچاره در چاه
Раҳо кардӣ ту ҷинатро бсди ноз
رها کردی تو جنّت را بصد ناز
Бурун пас омадӣ эй соҳиби роз
برون پس آمدی ای صاحب راز
Кунун чун омадӣ монанди одам
کنون چون آمدی مانند آدم
Хитоб хавф меояд дамодам
خطاب خوف میآید دمادم
Ту дрхўФ ва бимонада дар рҷоӣӣ
تو درخوف و بمانده در رجائی
Фитодаи андари ин доми блоӣӣ
فتاده اندر این دام بلائی
Намайдонӣ ки роҳат аз кҷоист
نمیدانی که راهت از کجایست
Аз он ҷони тўдрхўФу рҷоист
از آن جان تودرخوف و رجایست
Раҷоу хавф кӣ роҳати намояд
رجا و خوف کی راهت نماید
Ки ҷузи перати яқини роҳати намояд
که جز پیرت یقین راهت نماید
Чу перат дар раҳ афкандаст дар худ
چو پیرت در ره افکندست در خود
Аз онӣ мерӯй бо ӯ ту бихўд
از آنی میروی با او تو بیخود
Дамӣ гуяд ки манзил андар ӣнҷост
دمی گوید که منزل اندر اینجاست
Дамӣ гуяд ки мари манзил на пайдост
دمی گوید که مر منزل نه پیداست
Дамӣ гуяд миннат берун фикандам
دمی گوید منت بیرون فکندم
Дамӣ гуяд миннат дар хӯн фикандам
دمی گوید منت در خون فکندم
Дамӣ гуяд миннат дидор дорам
دمی گوید منت دیدار دارم
Абои ту андари ин сар кор дорам
ابا تو اندر این سر کار دارم
Дамӣ гуяд матарсу хуш ҳаме бош
دمی گوید مترس و خوش همی باش
Гуҳӣ дар обу гуҳи оташ ҳаме бош
گهی در آب و گه آتش همی باش
Дамӣ бар кисват одам барояд
دمی بر کسوت آدم برآید
Гуҳии ҳаввои з одам менамояд
گهی حوّا ز آدم مینماید
Дамии тоҷат наад бар сари зи шоҳӣ
دمی تاجت نهد بر سر ز شاهی
Дамят аз ма дар андозад бмоҳӣ
دمیت از مه در اندازد بماهی
Дамӣ дар хокат андозад бхўорӣ
دمی در خاکت اندازد بخواری
Набошад Зуҳра то сарро бухорӣ
نباشد زهره تا سر را بخاری
Дамӣ бар аршат афрозад яқини сар
دمی بر عرشت افرازد یقین سر
Дамӣ аз қрбтт бар фарқи афсар
دمی از قربتت بر فرق افسر
Дамии иззати дамии нихвати намояд
دمی عزت دمی نخوت نماید
Дамии баъду дамии қурбати намояд
دمی بُعد و دمی قربت نماید
Биҷузи онкў дар ин раҳ дард ёбад
بجز آنکو در این ره درد یابد
Чу мардони хештан ӯ фард ёбад
چو مردان خویشتن او فرد یابد
Ғам ҷонон хӯрд дар хӯн нишинад
غم جانان خورد در خون نشیند
Биҷуз ӯ дар ҳама ғайриӣ набинад
بجز او در همه غیری نبیند
Балои қурби ҷонони ҳамчуи одам
بلای قرب جانان همچو آدم
Кашид ӣнҷои зи ишқ ӯ дамодам
کشید اینجا ز عشق او دمادم
Бало бинад наёрад дам задан ӯ
بلا بیند نیارد دم زدن او
Гуҳӣ дар гуфт бошад гоҳ дар гӯ
گهی در گفت باشد گاه در گو
Гуҳӣ чун одам аз ҷинат шавад давр
گهی چون آدم از جنّت شود دور
Фитад чун соликони андари раҳи давр
فتد چون سالکان اندر ره دور
Гуҳӣ чун оташи ӣнҷо худ бисӯзад
گهی چون آتش اینجا خود بسوزد
Гуҳӣ чун боди оташ бар фурӯзад
گهی چون باد آتش بر فروزد
Гуҳӣ дар бори ғам монанди Мансур
گهی در بار غم مانند منصور
Бисӯзад тошуади куллӣ алии нур
بسوزد تاشود کلّی علی نور
Гуҳӣ монанди ӯ гуяд аноолҳқ
گهی مانند او گوید اناالحق
Дар охир манзалат инаст алҳақ
در آخر منزلت اینست الحق
Мисолӣ буд ин сар то бадоне
مثالی بود این سر تا بدانی
Ки роз дигараст ин аз маъонӣ
که راز دیگر است این از معانی
Намӯдӣ гуфтам ӣнҷои ошкора
نمودی گفتم اینجا آشکاره
Намайдонӣ нмибинӣ чаҳ чора
نمیدانی نمیبینی چه چاره
Намайдонӣ ки ёрат бо ту чунаст
نمیدانی که یارت با تو چونست
Гуҳӣ дар ростии гуҳ бо сукӯнаст
گهی در راستی گه با سکونست
Гуҳии бнмоидти дидори бичўн
گهی بنمایدت دیدار بیچون
Гуҳӣ берун кунад аз ҳафт гардун
گهی بیرون کند از هفت گردون
Гуҳӣ чун солконт дар раҳи хеш
گهی چون سالکانت در ره خویش
Дар андозад басӯии даргаи хеш
در اندازد بسوی درگه خویش
Гуҳӣ чун пери дайни Мансури ҳаллоҷ
گهی چون پیر دین منصور حلّاج
Туро бар фарқи маънӣ бар наад тоҷ
ترا بر فرق معنی بر نهد تاج
Гуҳии бнмоидти асрори вонгаҳ
گهی بنمایدت اسرار وانگه
Гуҳӣ монанди ӯ бар дор онгаҳ
گهی مانند او بر دار آنگه
Кунад будат ки то розаши бгўӣӣ
کند بودت که تا رازش بگوئی
Надонам то дар ин маънии чгўӣӣ
ندانم تا در این معنی چگوئی
Нмиёрии бтрки ҷон худ кард
نمییاری بترک جان خود کرد
Ки чун Мансури гардӣ дар ҳамаи фард
که چون منصور گردی در همه فرد
Нмиёрӣ чу одам дар раҳ ӯ
نمییاری چو آدم در ره او
Фитодат то раҳе бар дарга ӯ
فتادت تا رهی بر درگه او
Нмиёрии дамӣ то рози бинӣ
نمییاری دمی تا راز بینی
Висоли шаҳ дар ӣнҷои бози бинӣ
وصال شه در اینجا باز بینی
Нмиёрии висоли шоҳ дидан
نمییاری وصال شاه دیدن
Гузаштан аз худ ва дар вай расӣдан
گذشتن از خود و در وی رسیدن
Нмиёрии гузашт аз худ ҳақиқат
نمییاری گذشت از خود حقیقت
Ҳақиқати дӯсти мидории табиат
حقیقت دوست میداری طبیعت
Табиати ончунонат банд кардаст
طبیعت آنچنانت بند کردست
Ки ҷонати монда дар дидор фардаст
که جانت مانده در دیدار فردست
Табиати дӯстдорӣ зу ҷдоӣӣ
طبیعت دوستداری زو جدائی
Аз он маҳрӯм аз дид хдоӣӣ
از آن محروم از دید خدائی
Табиат ҳамчу шайтонаст дар ту
طبیعت همچو شیطانست در تو
Ҳақиқат айн раҳмонаст дар ту
حقیقت عین رحمانست در تو
Табиат кардат аздлдори худ давр
طبیعت کردت ازدلدار خود دور
Аз онии мондаи андари хеши мағрур
از آنی مانده اندر خویش مغرور
Табиати мари туро дар дӯзахи андохт
طبیعت مر ترا در دوزخ انداخت
Вуҷӯдат аз туфи ин нори бгдохт
وجودت از تف این نار بگداخت
Табиати банди бандатро фурӯбаст
طبیعت بند بندت را فروبست
Ту андари гардан ӯ кардае даст
تو اندر گردن او کردهای دست
Чунонаш дӯсти мидорӣ ки ҷонаст
چنانش دوست میداری که جانست
Намайдонӣ ки хӯнат ройгонаст
نمیدانی که خونت رایگانست
Бихоҳад куштанат дар айни ин нор
بخواهد کشتنت در عین این نار
Ту ҳамчун кофарӣ додаст зуннор
تو همچون کافری دادست زنّار
Ҳақиқати кофарии зуннори дорӣ
حقیقت کافری زنّار داری
Ки аз ҷони мари бути худ дӯсти дорӣ
که از جان مر بُتِ خود دوست داری
Ту чун бут мепарастӣ кофарии ту
تو چون بت میپرستی کافری تو
з ногоҳе шӯй аз ҷони барии ту
ز ناگاهی شوی از جان بری تو
Бути нафаси ту кофар мард хоҳад
بت نفس تو کافر مرد خواهد
Шудан дар оташ аинҷогаҳ накоҳад
شدن در آتش اینجاگه نکاهد
Надидаи дайн ,у кофари марди хоҳӣ
ندیدهدین، و کافر مُرد خواهی
Надонам то чаҳ чизеи баради хоҳӣ
ندانم تا چه چیزی بُرد خواهی
Шикасти ину яқинро бози ҷӯи ту
شکست این و یقین را باز جو تو
Абои ҷонат дар ӣнҷои рози ҷӯи ту
ابا جانت در اینجا راز جو تو
Дар он сари ҷузи пушаймонӣу ҳасрат
در آن سر جز پشیمانی و حسرت
Бамоне дар туфи нори надомат
بمانی در تف نار ندامت
Басӯрат мубтало то чанд бошӣ
بصورت مبتلا تا چند باشی
Дар ин айни бало то чанд бошӣ
در این عین بلا تا چند باشی
Туро чун нест дардӣ кӣ шавад дӯст
ترا چون نیست دردی کی شود دوست
Туро чун нест мағзӣ бош дар пӯст
ترا چون نیست مغزی باش در پوست
Басӯрат мбтлоӣӣ чун ъзозил
بصورت مبتلائی چون عزازیل
Аз онии рухи сина монандаи фил
از آنی رخ سینه مانندهٔ فیل
Дамодам менамояд роз , ҷонат
دمادم مینماید راز، جانت
Ҳақиқат мекунад огоҳи ҷонат
حقیقت میکند آگاه جانت
Турои ҳам ин бибояд сӯхти бишк
ترا هم این بباید سوخت بیشک
Вагарнаи нуктае омухти бишк
وگرنه نکتهای آموخت بیشک
Аз онии монда дар зиндон ба мотам
از آنی مانده در زندان به ماتم
Ки худбинӣ чу ӯ бишки дамодам
که خودبینی چو او بیشک دمادم
Буд каз сари маънии бозёбӣ
بود کز سرّ معنی بازیابی
Рисӣ дар манзил онгаҳ шоҳи ёбӣ
رسی در منزل آنگه شاه یابی
Буд кин шак шавад айни алиқинӣ
بود کین شک شود عین الیقینی
Туро чун нест ӣнҷои пеши бинӣ
ترا چون نیست اینجا پیش بینی
Туро чун нест раҳбар бар сари роҳ
ترا چون نیست رهبر بر سر راه
Бмондстӣ чу рӯбаҳ дар бен чоҳ
بماندستی چو روبه در بُن چاه
Ту раҳбарро талаб кун дар дили риш
تو رهبر را طلب کن در دلِ ریش
Ваз ӯ бигушоӣ куллӣ мушкили хеш
وز او بگشای کلّی مشکل خویش
Ту рҳбрдории андари ҷони ҳақиқат
تو رهبرداری اندر جان حقیقت
Ки ӯ бинад яқини айни табиат
که او بیند یقین عین طبیعت
Валикин чун ту бишносӣ намӯдаш
ولیکن چون تو بشناسی نمودش
Ки охири бози доне буд будаш
که آخر باز دانی بود بودش
Мар ӯро одами ӣнҷо раҳнамӯн шуд
مر او را آدم اینجا رهنمون شد
Ки одам зу яқини айн сукӯн шуд
که آدم زو یقین عین سکون شد
Раҳ ҷумла намӯду хеш гум кард
ره جمله نمود و خویش گم کرد
Ҳамаи андари дўӣии афканди худ фард
همه اندر دوئی افکند خود فرد
Ҳиҷоб аз пеш бардорад дар охир
حجاب از پیش بردارد در آخر
Шавад махфӣ ва буд ӯ бзоҳр
شود مخفی و بود او بظاهر
зи ишқи ин сар тавонад шуд муяссар
ز عشق این سرّ تواند شد میسّر
Валикин гурз ояд оқибати сар
ولیکن گرز آید عاقبت سر
Туро то сар буд ин сар набинӣ
ترا تا سَر بود این سرّ نبینی
Набинӣ то ту ин зоҳир набинӣ
نبینی تا تو این ظاهر نبینی
Ба зоҳири шаръи байну ботин он ёб
به ظاهر شرع بین و باطن آن یاب
Басӯии ишқ чун Мансур башитоб
بسوی عشق چون منصور بشتاب
Ҳақиқат ҳар ки дид ӯ срФшон шуд
حقیقت هر که دید او سرفشان شد
Чу ҷон дод ӯ ҳақиқати ҷон ҷон шуд
چو جان داد او حقیقت جان جان شد
Туро то ҷон буд дар қолаб эй дӯст
ترا تا جان بود در قالب ای دوست
Ҳақиқат мағз бошӣ лек дар пӯст
حقیقت مغز باشی لیک در پوست
Дўӣӣ чун аз миён бархест ҷон шуд
دوئی چون از میان برخاست جان شد
Ҳақиқати ҷони абри ҷонон ниҳон шуд
حقیقت جان ابر جانان نهان شد
Чу ҷон ҷонон шавад ҷуз ҳақ набошад
چو جان جانان شود جز حق نباشد
Тўӣии ботил каз ин ҷуз ҳақ набошад
توئی باطل کز این جز حق نباشد
Бҷони ҷон туоне ёфт худ ро
بجان جان توانی یافت خود را
Ки ҳар кас менагардад кули аҳад ро
که هر کس مینگردد کل اَحَد را
Худо бинад худо сӯрат надонад
خدا بیند خدا صورت نداند
Вагар донад дар ӯ ҳайрон бимонад
وگر داند در او حیران بماند
Чун ҷон бархест ҷонони рухи намояд
چون جان برخاست جانان رخ نماید
Туро ҳар лаҳзаи сад посухи намояд
ترا هر لحظه صد پاسخ نماید
Чу ҷон шуд ҷисм омад дар сӯии хок
چو جان شد جسم آمد در سوی خاک
Ниҳон гардид зери чархи афлок
نهان گردید زیر چرخ افلاک
Ниҳон гардад дар он хлўтгаҳи ёр
نهان گردد در آن خلوتگه یار
Дар аинҷогаҳ шавад ӯ огаҳи ёр
در اینجاگه شود او آگه یار
Дар ӣнҷои огаҳӣ сӯрат надорад
در اینجا آگهی صورت ندارد
Дар ӣнҷои огаҳӣ ар хеш дорад
در اینجا آگهی ار خویش دارد
Ҳиҷобӣ нест сӯрати андари ин хок
حجابی نیست صورت اندر این خاک
Ки ӣнҷо мешавад ҳам маҳв дар пок
که اینجا میشود هم محو در پاک
Дар ӣнҷо айн хӯнасту палидӣ
در اینجا عین خونست و پلیدی
Дар аинҷогаҳи яқин бар чун раседӣ
در اینجاگه یقین بر چون رسیدی
Дар ӣнҷои сӯратат монанд хӯнаст
در اینجا صورتت مانند خونست
Вале ин қисса бо мл раҳнамӯнаст
ولی این قصّه با مُل رهنمونست
Чу сӯрат маҳв гардад ҷони бзоид
چو صورت محو گردد جان بزاید
Биҷузи ҷони ҳеҷ мар ӯро нишоед
بجز جان هیچ مر او را نشاید
Чу ҷон гардад сувар дар олами гул
چو جان گردد صور در عالمِ گِل
Танӣ бошад ки гардад дар макони дил
تنی باشد که گردد در مکان دل
зи баъд дил шавад аинҷоигаҳи ҷон
ز بعد دل شود اینجایگه جان
Пас онгоҳӣ шавад дидори ҷонон
پس آنگاهی شود دیدار جانان
Агарчӣ шарҳ бисёраст ин ро
اگرچه شرح بسیارست این را
Валикин роз меҷӯяд яқин ро
ولیکن راز میجوید یقین را
Яқин инаст андари охири кор
یقین این است اندر آخر کار
Ки мегардад сувари кули нопадедор
که میگردد صور کل ناپدیدار
Ҳақиқати ҳамчуи ҷон ӣнҷо шавад гум
حقیقت همچو جان اینجا شود گم
Мисоли қатра дар дарёии қулзум
مثال قطره در دریای قلزم
Ҳақиқати қатра чун дар баҳри пайваст
حقیقت قطره چون در بحر پیوست
Яқин ҳам нест гардад кандар ӯ ҳаст
یقین هم نیست گردد کاندر او هست
Чу қатраи айн дарё шуд дар ӣнҷо
چو قطره عین دریا شد در اینجا
Ҳақиқат буд якто шуд дар ӣнҷо
حقیقت بود یکتا شد در اینجا
Чу ҷисмат маҳв шуд кул буд гардад
چو جسمت محو شد کل بود گردد
Бигӯям оқибат маъбуд гардад
بگویم عاقبت معبود گردد
Висол сӯратаст андари дили хок
وصال صورتست اندر دل خاک
Дар аинҷогаҳ расад дар сонеъи пок
در اینجاگه رسد در صانع پاک
Дар ӣнҷои махзани худ боз бинад
در اینجا مخزن خود باز بیند
Дар ӣнҷо ӯ ҳақиқат роз бинад
در اینجا او حقیقت راز بیند
Дар ӣнҷои оташат чун нор гардад
در اینجا آتشت چون نار گردد
Намӯд хоки куллӣ дар навардад
نمود خاک کلّی در نوردد
Сӯй маъдан шавад бо маскани худ
سوی معدن شود با مسکن خود
Биёбад бори дигари мأмни худ
بیابد بار دیگر مأمن خود
Дигар чун ҳам аз ӣнҷо ӯ шавад боз
دگر چون هم از اینجا او شود باز
Басӯи бод ёбад ҳамчунин роз
بسوی باد یابد همچنین راز
Дигар ҳам об шуд ӣнҷои равона
دگر هم آب شد اینجا روانه
Расад дар оби ӣнҷо бе баҳона
رسد در آب اینجا بی بهانه
Яқин чун хок бошад дар сӯии хок
یقین چون خاک باشد در سوی خاک
Яке бошад ҳама дар айни кули пок
یکی باشد همه در عین کل پاک
Палидӣ пок гардад бад намонад
پلیدی پاک گردد بد نماند
Биҷузи аттори ин сар кас надонад
بجز عطّار این سِرّ کس نداند
Ки аттораст ӣнҷои рози дида
که عطّار است اینجا راز دیده
зи худ мурда дар ӣнҷои бози дида
ز خود مرده در اینجا باز دیده
Бамурд аз хеши андари гӯри сӯрат
بمرد از خویش اندر گور صورت
Фитодат ин ҳама дид зарурат
فتادت این همه دید ضرورت
Чунон ин сар дар ӣнҷо боз дидаст
چنان این سر در اینجا باز دیدست
Ки худ мардаст венаи кул роз дидаст
که خود مُردست وین کل راز دیدست
Чу мари ин ҷисму ҷонаш инчунин аст
چو مر این جسم و جانش اینچنین است
Касе кин ёфт ӣнҷо роз байнаст
کسی کاین یافت اینجا راز بینست
Бибояд рафт зинҷои охири кор
بباید رفت زینجا آخر کار
Бзири хоки торикати бикбор
بزیر خاک تاریکت بیکبار
Ҳиҷоб ӣнҷо баруфтад то бадоне
حجاب اینجا برافتد تا بدانی
з ман дарёб ин роз наоне
ز من دریاب این راز نهانی
Ҳар онкўи марди охир зинда гардад
هر آنکو مُرد آخر زنده گردد
Чу хуршед аз фалак тобанда гардад
چو خورشید از فلک تابنده گردد
Дар ӣнҷои зиндагонӣ марг бошад
در اینجا زندگانی مرگ باشد
Вале чун оқибати кул тарк бошад
ولی چون عاقبت کل ترک باشد
Дар охир тарк хоҳад бади зи сӯрат
در آخر ترک خواهد بُد ز صورت
Бибояд шуд аз ин маънии зарурат
بباید شد از این معنی ضرورت
Бибояд шуд аз ин дунёии ғаддор
بباید شد از این دنیای غدّار
Набояд басти дил дар даҳри хунхор
نباید بست دل در دهر خونخوار
Дар ин дунё ки бар айни блоист
در این دنیا که بر عین بلایست
Даҳони бигушода ҳамчун аждҳоист
دهان بگشاده همچون اژدهایست
Дамодам мекашад ҳар каси сӯии хеш
دمادم میکشد هر کس سوی خویش
Занад бар ҷон ҳар кас ҳар замони неш
زند بر جان هر کس هر زمان نیش
Дар аинҷоӣии фанои андари блоӣӣ
در اینجائی فنا اندر بلائی
Бохри заҳри коми аждҳоӣӣ
بآخر زهر کام اژدهائی
Чу мардон аз дам ӯ кун канора
چو مردان از دم او کن کناره
Макун дар сӯии он малъуни назора
مکن در سوی آن ملعون نظاره
Бибин ӯро ки комӣ зишт дорад
ببین او را که کامی زشت دارد
Або касе ҳеҷ инсӣ менадорад
ابا کسی هیچ اُنسی میندارد
Надорад ҳеҷ инсӣ бо кас ин шавам
ندارد هیچ اُنسی با کس این شوم
Аз ин маънӣ шавад ҷони ту маълум
از این معنی شود جان تو معلوم
Чу буқаламунаст дунёи ту назар кун
چو بوقلمونست دنیا تو نظر کن
Дили худро аз ин маънӣ хабар кун
دل خود را از این معنی خبر کن
براردи ранг бар монандаи ту
برآرد رنگ بر مانندهٔ تو
Нюаши ин панд аз донандаи ту
نیوش این پند از دانندهٔ تو
Чу шаклии сохт ин малъуни макор
چو شکلی ساخت این ملعون مکّار
Чу нақш ту шавад ӣнҷои падедор
چو نقش تو شود اینجا پدیدار
Намояди хештанро бо ту ӣнҷо
نماید خویشتن را با تو اینجا
Ки бФрибди туро эй марди доно
که بفریبد ترا ای مرد دانا
Ту пиндорӣ ки ӯро дӯст гирӣ
تو پنداری که او را دوست گیری
Намайдонӣ ки андар пӯст мерай
نمیدانی که اندر پوست میری
Чунонат дркшд чун аждҳоӣӣ
چنانت درکشد چون اژدهائی
Ки дигар менаёбад зўрҳоӣӣ
که دیگر مینیابد زورهائی
Чунинаст охират онгаҳ бидидӣ
چنین است آخرت آنگه بدیدی
Чаро дар сӯй дунё орамидӣ
چرا در سوی دنیا آرمیدی
Турои дунё хуш омад эй бародар
ترا دنیا خوش آمد ای برادر
Чу қуқнӯси ин замон дар сӯии озар
چو ققنوس این زمان در سوی آذر
Фтодстӣ ва ҳам дар вай бисӯзӣ
فتادستی و هم در وی بسوزی
Ҳам азхўди оташӣ дар худ фурӯзӣ
هم ازخود آتشی در خود فروزی
Бихоҳӣ сӯхти андари охири кор
بخواهی سوخت اندر آخر کار
Бихоҳӣ марди андари вай ба пиндор
بخواهی مرد اندر وی به پندار
Ту то кӣ мондаи дунёи Бамоне
تو تا کی ماندهٔ دنیا بمانی
зи сари охират рамзӣ ндонӣ
ز سرّ آخرت رمزی ندانی
зи сари охирати ин сари шнФтӣ
ز سرّ آخرت این سر شنفتی
Накардӣ гӯшу андар хоб хуфтӣ
نکردی گوش و اندر خواب خفتی
Турои дунёи чунон дар қайд кардаст
ترا دنیا چنان در قید کردست
Ки мурғи ҷонати ӣнҷо сайд кардаст
که مرغ جانت اینجا صید کردست
Чу сайёди азали мари мурғи ҷонат
چو صیّاد ازل مر مرغ جانت
Гирифт ва сайд кард охир наҳант
گرفت و صید کرد آخر نهانت
Нахоҳад гашти андари хоки раҳи хор
نخواهد گشت اندر خاک ره خوار
Ту хоҳӣ монад андари оқибати зор
تو خواهی ماند اندر عاقبت زار
Нахоҳӣ ёфт охир май рҳоӣӣ
نخواهی یافت آخر می رهائی
Чаро бечора дар қайду блоӣӣ
چرا بیچاره در قید و بلائی
зи ҷони мари ҷон худ бигзор дунё
ز جان مر جان خود بگذار دنیا
Раҳи ҳақи гиру рсўоӣии мавло
ره حق گیر و رسوائی مولی
зи дунё ҳеҷ ноед мари турои суд
ز دنیا هیچ ناید مر ترا سود
Биҷузи он кандар ин оташи шӯии зуд
بجز آن کاندر این آتش شوی زود
Ҷаҳони наздики ҳақ қадре надорад
جهان نزدیک حق قدری ندارد
Ҳилоласт ин маат бадарӣ надорад
هِلالست این مَهَت بدری ندارد
Ҷаҳон ва ҳарчӣ дар рӯй ҷаҳон аст
جهان و هرچه در روی جهان است
Чу як зотаст чун ёбад ҷаҳон аст
چو یک ذاتست چون یابد جهان است
Ҷаҳон бигзор ва бигузар зу яқини ту
جهان بگذار و بگذر زو یقین تو
Чу мардон бош дар худ пеши байни ту
چو مردان باش در خود پیش بین تو
Ҷаҳон бигзор кин мурдор ҳеҷаст
جهان بگذار کین مردار هیچست
Ки чун нақши ъҷоӣб печ печаст
که چون نقش عجائب پیچ پیچست
Ҷаҳон бигзор то ёбии рҳоӣӣ
جهان بگذار تا یابی رهائی
Худо бишнос ваз вай кун хдоӣӣ
خدا بشناس وز وی کن خدائی
Ҷаҳон бигзор чун мардону дайндор
جهان بگذار چون مردان و دیندار
Намӯд хеш дар айни алиқини дор
نمود خویش در عین الیقین دار
Ҷаҳон бигзор ва бигузар зу чу мардон
جهان بگذار و بگذر زو چو مردان
Худ аз банди балои озоди гардон
خود از بند بلا آزاد گردان
Ҷаҳон бигзор чун одами зи ҷинат
جهان بگذار چون آدم ز جنّت
Дар афкани хештан дар сари қурбат
در افکن خویشتن در سرّ قربت
Ҷаҳон бигзор ҳамчун ӯ раҳи дӯст
جهان بگذار همچون او ره دوست
Ки то охири шӯии мари огаҳи дӯст
که تا آخر شوی مر آگه دوست
Ҷаҳон бигзор ва ҳамчун ӯ фанои шӯ
جهان بگذار و همچون او فنا شو
Дар он дид ҷаҳони айни бақои шӯ
در آن دید جهان عین بقا شو
Ҷаҳон бигзор то ёбии саранҷом
جهان بگذار تا یابی سرانجام
Банушӣ аз кафи маъшӯқи худ ҷом
بنوشی از کف معشوق خود جام
Ҷаҳон ҷовдон бингар дар ӣнҷо
جهان جاودان بنگر در اینجا
Ҳақиқати ҷон ҷон бингар дар ӣнҷо
حقیقت جان جان بنگر در اینجا
Чаҳ дидӣ охир аз дунёи чгўӣӣ
چه دیدی آخر از دنیا چگوئی
Ки саргардон дар ӯ монанди гўӣӣ
که سرگردان در او مانند گوئی
Чаҳ дидӣ охир аз дунё ба ҷузи ранҷ
چه دیدی آخر از دنیا به جز رنج
Кашидӣ ранҷу нодидаи рухи ганҷ
کشیدی رنج و نادیده رخ گنج
Чаҳ дидӣ охир аз дунё ба ҷузи ғам
چه دیدی آخر از دنیا به جز غم
Намаваддат дарду ғами ӣнҷои дамодам
نمودت درد و غم اینجا دمادم
Чаҳ дидӣ охир аз дунёии ғаддор
چه دیدی آخر از دنیای غدّار
Биҷузи дарду балоу айни озор
بجز درد و بلا و عین آزار
зи дунёи ҳеҷ дил шодон набошад
ز دنیا هیچ دل شادان نباشد
Ки ҷону дили бакулии михрошд
که جان و دل بکلّی میخراشد
зи дунёи ҳеҷ дилро нест шодӣ
ز دنیا هیچ دل را نیست شادی
Аҷаб дар ғарқи ин дарё фитодӣ
عجب در غرق این دریا فتادی
Чу дрёӣисти дунёи мавҷи пари хӯн
چو دریائیست دنیا موج پر خون
Дамодам мезанад бар ҳафт гардун
دمادم میزند بر هفت گردون
Чу дрёӣисти дунё пар наҳангаст
چو دریائیست دنیا پر نهنگست
Дарунаши ҷои айшу ҳуш ва ҳонгаст
درونش جای عیش و هوش و هنگست
Дар ин дарёи басии киштӣ назар кун
در این دریا بسی کشتی نظر کن
Дили худро аз ин дарё хабар кун
دل خود را از این دریا خبر کن
Ки пар мавҷаст аз хӯни азизон
که پر موجست از خون عزیزان
Аз ӯ шӯгар ту мардии ҳони гурезон
از او شو گر تو مردی هان گریزان
Наҳанг ҷонстон ӣнҷост доим
نهنگ جانستان اینجاست دائم
Каз ӯ ҳар лаҳза сад ғавғост доим
کز او هر لحظه صد غوغاست دائم
Дар ин дарё ҳар он киштӣ ки ёбад
در این دریا هر آن کشتی که یابد
Шитобони сӯии он киштии шитобад
شتابان سوی آن کشتی شتابد
Бики дам дар кашад киштии бикбор
بیک دم در کشد کشتی بیکبار
Шавад дар айни дарёи нопадедор
شود در عین دریا ناپدیدار
з дунё бигузар эй солики ҳақиқат
ز دنیا بگذر ای سالک حقیقت
Ки каси ҷуз ҷон нахоҳад бади рафиқат
که کس جز جان نخواهد بُد رفیقت
з дунё бигузар эй дили як замони ту
ز دنیا بگذر ای دل یک زمان تو
Мабанд ӣнҷои худ дар ҷисми вҷони ту
مبند اینجای خود در جسم وجان تو