Касонеи кини биҳишти ҷовдонӣ

کسانی کین بهشت جاودانی

Талабкоранд андари зиндагонӣ

طلبکارند اندر زندگانی

Талабкор биҳишт ҷовдонанд

طلبکار بهشت جاودانند

Ҳққти мари талабкори ҷноннд

حققت مر طلبکار جنانند

Бтқўӣ ва кам озорӣу тоъат

بتقوی و کم آزاری و طاعت

Басари бурданд дар айни саодат

بسر بردند در عین سعادت

Шаби торики андар фикр буданд

شب تاریک اندر فکر بودند

Ҳақиқати рӯзу шаб дар зикр буданд

حقیقت روز و شب در ذکر بودند

На шаби хоб ва на шан дар рӯзи ором

نه شب خواب و نه شان در روز آرام

Талабкор биҳиштанду длором

طلبکار بهشتاند و دلارام

зи баҳри ҷинати ӣнҷо дар ваболанд

ز بهر جنّت اینجا در وبالند

Дар аинҷогаҳ талабкор висоланд

در اینجاگه طلبکار وصالند

Дар он сар боз ёбанд ин ҳақиқат

در آن سر باز یابند این حقیقت

Биҳишти ҷовдонӣ бе табиат

بهشت جاودانی بی طبیعت

Биҳишт орзӯ ҳаст эй бародар

بهشت آرزو هست ای برادر

Бтоът хуй кун бихўобу бихўр

بطاعت خوی کن بیخواب و بیخور

Шавад аҷсом аз шавқаш бисӯзон

شود اجسام از شوقش بسوزان

Чунин карданд ӣнҷои неки рӯзон

چنین کردند اینجا نیک روزان

Чунон мрхўӣ кун дар тоъати ҳақ

چنان مرخوی کن در طاعت حق

Ки бошад мари турои ҷиноти мутлақ

که باشد مر ترا جنّات مطلق

Дар ӣнҷои ҷинату ҳур қусӯр аст

در اینجا جنّت و حور قصور است

Бзоҳри ҳолати завқ ва ҳузур аст

بظاهر حالت ذوق و حضور است

Бзоҳри андар ӣнҷо ҳаст ҷинот

بظاهر اندر اینجا هست جنات

Ҳақиқати ҳам лақоу ҷавҳари зот

حقیقت هم لقا و جوهر ذات

Вале бар қдрёбии ту з дидат

ولی بر قدریابی تو ز دیدت

Ки мар нураст мар гуфт ва шунидат

که مر نورست مر گفت و شنیدت

Ту бшнФтӣ вале нодидаи ту

تو بشنفتی ولی نادیدهٔ تو

Назар кун сар агар бодидҳтў

نظر کن سر اگر بادیدهٔتو

Ту аз қавли каломи ин сар шунидӣ

تو از قول کلام این سر شنیدی

Вале ҷиноти ҳўроро надидӣ

ولی جنّات حورا را ندیدی

Туро гӯйанд дар асрори ӣнҷо

ترا گویند در اسرار اینجا

зи нору ҷинати вдидори ӣнҷо

ز نار و جنّت ودیدار اینجا

Ту андари маҷлиси олии нишинӣ

تو اندر مجلس عالی نشینی

Яқин бишинав агар соҳиби яқинӣ

یقین بشنو اگر صاحب یقینی

Ҳақиқати гуфтану въд ва ваъидаст

حقیقت گفتن و وعد و وعیدست

Вале асрорашон ҳар кас надидаст

ولی اسرارشان هر کس ندیدست

зи баҳри онкӣ то роҳати намоянд

ز بهر آنکه تا راهت نمایند

Дилу ҷони сӯии даргоҳати намоянд

دل و جان سوی درگاهت نمایند

Дар ин даргоҳи роҳии бози ёбӣ

در این درگاه راهی باز یابی

Буд коинҷои ҳамаи эъзози ёбӣ

بود کاینجا همه اعزاز یابی

Вале чандон турои ӣнҷо хаёл аст

ولی چندان ترا اینجا خیال است

Куҷои ёбӣ ки онҷогаҳ висоласт

کجا یابی که آنجاگه وصالست

Бақадр ақл аз ту боз гӯйанд

بقدر عقل از تو باز گویند

Тробр ҳар сифати он боз гӯйанд

ترابر هر صفت آن باز گویند

Бақадр ақли худ ёбии яқинат

بقدر عقل خود یابی یقینت

Агар бошад дили асрори байнат

اگر باشد دلِ اسرار بینت

Бақадр ақли худгар раҳбарии ту

بقدر عقل خود گر رهبری تو

Раҳи шаръ аз ҳақиқат биспурӣ ту

ره شرع از حقیقت بسپری تو

Бақадр ақли худ дар айни тақво

بقدر عقل خود در عین تقوی

Биёбӣ дар аёни дидори мавло

بیابی در عیان دیدار مولی

Бақадр ақли худ дар ҷавҳари дил

بقدر عقل خود در جوهر دل

Шӯр дар роҳи ҳақи як зарраи восил

شور در راه حق یک ذرّه واصل

Бақадр ақл дар ҷиноти бинӣ

بقدر عقل در جنّات بینی

Дар онҷогаҳи нафаси роҳоти бинӣ

در آنجاگه نفس راحات بینی

Бақадр ақли худ бинии ту дидор

بقدر عقل خود بینی تو دیدار

Агар бошӣ з дидат нопадедор

اگر باشی ز دیدت ناپدیدار

Бақадр ақли худ дар ҷстҷўӣӣ

بقدر عقل خود در جستجوئی

Аз он пайвастаи андари гФтгўӣӣ

از آن پیوسته اندر گفتگوئی

Бақадр ақли худ аз ҳақи зании дам

بقدر عقل خود از حق زنی دم

Ҳамеи гўӣӣ аз ӯ ҳар дами дамодам

همی گوئی از او هر دم دمادم

Бақадр ақл одам мешиносӣ

بقدر عقل آدم میشناسی

Вале одами куҷо зон дами шиносӣ

ولی آدم کجا زان دم شناسی

Бақадр худ яқини донистаи ту

بقدر خود یقین دانستهٔ تو

Чгўим чунки натавониста ту

چگویم چونکه نتوانستهٔ تو

Бақадр ақли худдари ҷавҳари ҷон

بقدر عقل خوددر جوهر جان

Назар кун беш изоин худро маранҷон

نظر کن بیش ازاین خود را مرنجان

Бақадр ақли худ дар ҷавҳари дил

بقدر عقل خود در جوهر دل

Назар кун то кунӣ мақсӯди ҳосил

نظر کن تا کنی مقصود حاصل

Бақадр ақли худдарёби он роз

بقدر عقل خوددریاب آن راز

Ки то ёбии зи ҳақи анҷому оғоз

که تا یابی ز حق انجام و آغاز

Бақадр ақли худ дами зани ту аздўст

بقدر عقل خود دم زن تو ازدوست

Ки мигўӣии ту доим ҷумлагӣ ӯст

که میگوئی تو دایم جملگی اوست

Бақадр ақли ӣнҷои роҳи ёбӣ

بقدر عقل اینجا راه یابی

Даруни хешро он шоҳи ёбӣ

درون خویش را آن شاه یابی

Бақадр ақл раҳ мебарда ту

بقدر عقل ره میبردهٔ تو

Валикин ҳамчунон дар пардаи ту

ولیکن همچنان در پردهٔ تو

Бақадр ақли ӣнҷогоҳи лофӣ

بقدر عقل اینجاگاه لافی

Вале ӣнҷои нгштстии тўсоФӣ

ولی اینجا نگشتستی توصافی

Бақадр ақли ӣнҷо дар яқинӣ

بقدر عقل اینجا در یقینی

Валикин дод куллӣ минбинӣ

ولیکن داد کلّی مینبینی

Бақадр ақли худ гўӣии зи дидор

بقدر عقل خود گوئی ز دیدار

Вале донам на мастӣ ва на ҳушёр

ولی دانم نه مستی و نه هشیار

Бақадр ақли аинҷогаҳи сухани гӯй

بقدر عقل اینجاگه سخن گوی

Чу натавонӣ ту бурдан дар сухани гӯй

چو نتوانی تو بردن در سخن گوی

Бақадр ақли мигўӣӣ ки ёрат

بقدر عقل میگوئی که یارت

Дарунам лек ҷони нопойдорат

درونم لیک جان ناپایدارت

Бақадр худ туоне роҳи бурдан

بقدر خود توانی راه بردن

Мари ин роҳ боядат азҷони супурдан

مر این راه بایدت ازجان سپردن

Бақадр худ туоне дӯст дидан

بقدر خود توانی دوست دیدن

Чунон коинҷо ҷамол ӯст дидан

چنان کاینجا جمال اوست دیدن

Бақадр худ ту раҳи барадии ҷалолаш

بقدر خود تو ره بردی جلالش

Ки то бўӣӣ биёбӣ азўсолш

که تا بوئی بیابی ازوصالش

Бақадр худ ту раҳи барадии дилу ҷон

بقدر خود تو ره بردی دل و جان

Ки то бнмоидти мар рӯй ҷонон

که تا بنمایدت مر روی جانان

Бақадр худ назар кун сӯии парда

بقدر خود نظر کن سوی پرده

Ки худ ҳастӣ ту ӣнҷои роҳи барда

که خود هستی تو اینجا راه برده

Бақадр манзалат маънӣ надидӣ

بقدر منزلت معنی ندیدی

Ҳақиқатро ту аз даъвӣ бидидӣ

حقیقت را تو از دعوی بدیدی

Бақадр андари чунин манзил назар кун

بقدر اندر چنین منزل نظر کن

Дили худро ту аз худ ҳам хабар кун

دل خود را تو از خود هم خبر کن

Хабар кун бихбри худ аз ҳақиқат

خبر کن بیخبر خود از حقیقت

Ки аъёнаст ӣнҷо дид дидат

که اعیانست اینجا دید دیدت

Хабар кун бихбри худро ту аздл

خبر کن بیخبر خود را تو ازدل

Ки мақсӯди ту ӣнҷо ҳаст ҳосил

که مقصود تو اینجا هست حاصل

Хабар кун бихбри худро ту аз ҷон

خبر کن بیخبر خود را تو از جان

Ки ӣнҷо митўонӣ ёфт ҷонон

که اینجا میتوانی یافت جانان

Хабар кун бихбри худро зи маънӣ

خبر کن بیخبر خود را ز معنی

Ки ӣнҷо митўонӣ ёфт мавло

که اینجا میتوانی یافت مولی

Хабар кун бихбри худро ту аз дӯст

خبر کن بیخبر خود را تو از دوست

зи фарқам то қадами мари ҷавҳари дӯст

ز فرقم تا قدم مر جوهر دوست

Хабар кун бихбри худро ту аз ёр

خبر کن بیخبر خود را تو از یار

Магӯ ингар бадоне май нигаҳдор

مگو این گر بدانی می نگهدار

Хабар кун бихбри худро ҳақиқат

خبر کن بیخبر خود را حقیقت

Бидон коинҷоӣ сӯрат дид дидат

بدان کاینجای صورت دید دیدت

Хабар кун бихбри худро ту аз дид

خبر کن بیخبر خود را تو از دید

Ки маънии тўӣӣ ту ҳаст тавҳид

که معنیّ توئی تو هست توحید

Хабар кун бихбр то худ бадоне

خبر کن بیخبر تا خود بدانی

Ҳаме гӯям бтўи куллӣ ту доне

همی گویم بتو کلّی تو دانی

Хабар кун бихбри худро ва бишнос

خبر کن بیخبر خود را و بشناس

Мари ин маънӣ бидон аз ишқу мҳрос

مر این معنی بدان از عشق و مهراس

Хабар кун бихбри худро аз он дид

خبر کن بیخبر خود را از آن دید

Яке байни ҷумларо дар сари тавҳид

یکی بین جمله را در سرّ توحید

Хабар кун бихбри худро аз он зот

خبر کن بیخبر خود را از آن ذات

Ки ӣнҷо нақш гардад ҷумлаи заррот

که اینجا نقش گردد جمله ذرّات

Хабар кун бихбри худро аз он нур

خبر کن بیخبر خود را از آن نور

Ки ӣнҷо дар дилаш афтод Мансур

که اینجا در دلش افتاد منصور

Хабар кун бихбри худро аз он ёр

خبر کن بیخبر خود را از آن یار

Ки ин сар кард ӣнҷо ӯ падедор

که این سِرّ کرد اینجا او پدیدار

Хабар кун хешро то бози ёбӣ

خبر کن خویش را تا باز یابی

Аёнии хеш аз ваии рози ёбӣ

عیانی خویش از وی راز یابی

Хабар кун хешро зон рози дида

خبر کن خویش را زان راز دیده

Ки худро буд ӣнҷои бози дида

که خود را بود اینجا باز دیده

Хабар кун хеш зон покизаи гавҳар

خبر کن خویش زان پاکیزه گوهر

Ки наздаш арзанӣ омад саросар

که نزدش ارزنی آمد سراسر

Хабар кун хеш зон асрори ҷумла

خبر کن خویش زان اسرار جُمله

Ки ӯ дидаст ӣнҷои ёри ҷумла

که او دیدست اینجا یار جمله

Хабар кун хешро зон шоҳи даргоҳ

خبر کن خویش را زان شاه درگاه

Ки дида буд дар ӣнҷои гуҳати шоҳ

که دیده بود در اینجا گهت شاه

Хабар кун хеш аз он покизаи заррот

خبر کن خویش از آن پاکیزه ذرّات

Ки дида буд ӣнҷои ҷавҳари зот

که دیده بود اینجا جوهر ذات

Хабар кун хеш аз ӯ ин рози мутлақ

خبر کن خویش از او این راز مطلق

Ки зад ӣнҷои аноолҳқ ӯ абри ҳақ

که زد اینجا اناالحق او ابر حق

Хабар кун хеш аз ӯ то рози ёбӣ

خبر کن خویش از او تا راز یابی

Магари асрораши аинҷоб аз ёбӣ

مگر اسرارش اینجاب از یابی

Хабар кун хеш аз ӯ ва роз бингар

خبر کن خویش از او و راز بنگر

Даруни хештанро боз бингар

درون خویشتن را باز بنگر

Хабар кун хеш аз ӯ ва ёб аъён

خبر کن خویش از او و یاب اعیان

Ҳам андар ӯ шӯи ӣнҷогоҳи пинҳон

هم اندر او شو اینجاگاه پنهان

Хабар кун хеш аз ӯ дидор дарёб

خبر کن خویش از او دیدار دریاب

Дарунат ӯст дид ёр дар ёб

درونت اوست دید یار دُرّ یاب

Аз ӯ бишнос ӣнҷо дар вуҷӯдат

از او بشناس اینجا در وجودت

Ҳақиқат ишқ бингар буд будат

حقیقت عشق بنگر بود بودت

Аз ӯ бишнос ишқи ӣнҷои зарурат

از او بشناس عشق اینجا ضرورت

Рҳокни ҳамчу ӯ ӣнҷои ту сӯрат

رهاکن همچو او اینجا تو صورت

Аз ӯ бишнос ишқ ва роҳ бишнос

از او بشناس عشق و راه بشناس

Ҳақиқат аз аёнаш шоҳ бишнос

حقیقت از عیانش شاه بشناس

Аз ӯ бишнос ишқу роҳбари шӯ

از او بشناس عشق و راهبر شو

Чу ӯе ҷисм ва бехавфу хатари шӯ

چو اویی جسم و بی خوف و خطر شو

Аз ӯ бишнос ишқу дили нигаҳдор

از او بشناس عشق و دل نگهدار

Ки мибнмоидти ӣнҷои рухи ёр

که میبنمایدت اینجا رخ یار

Аз ӯ бишнос ишқу ҷон яқин кун

از او بشناس عشق و جان یقین کن

Ҳамаи зарроти ӣнҷои пеш байн кун

همه ذرّات اینجا پیش بین کن

Аз ӯ бишнос ӣнҷои ъшқбозӣ

از او بشناس اینجا عشقبازی

Сазадгар ҷону дил чун ӯ бибозӣ

سزد گر جان و دل چون او ببازی

Аз ӯ бишнос ишқу ҷони барандоз

از او بشناس عشق و جان برانداز

Дили худ ҳамчуи шамъ аз шавқи бгдоз

دل خود همچو شمع از شوق بگداز

Аз ӯ бишнос ишқ ва дар фанои шӯ

از او بشناس عشق و در فنا شو

Ҳақиқат маҳв кун худ кули худои шӯ

حقیقت محو کن خود کل خدا شو

Аз ӯ бишнос ишқ ва худ ту дар боз

از او بشناس عشق و خود تو در باز

Чу ӯ аинҷоигаҳи сарро броФроз

چو او اینجایگه سر را برافراز

Аз ӯ бишнос чун гаштии фанои ту

از او بشناس چون گشتی فنا تو

Рисӣ дар иззату қурбу бақои ту

رسی در عزّت و قرب و بقا تو

Агар чун ӯ ту ҷон ва сар бибозӣ

اگر چون او تو جان و سر ببازی

براردи мари турои ин ъшқбозӣ

برآرد مر ترا این عشقبازی

Агар чун ӯ ту ҷон дар бозии ӣнҷо

اگر چون او تو جان در بازی اینجا

Ҳақиқати соҳиби розӣ дар ӣнҷо

حقیقت صاحب رازی در اینجا

Агар чун ӯ турои ин дргшоид

اگر چون او ترا این درگشاید

Турои асрор ҳамчун ӯ намояд

ترا اسرار همچون او نماید

Дами сари аноолҳқро зании ту

دم سرّ اناالحق را زنی تو

Ҳақиқати панҷ аз бен бар кунӣ ту

حقیقت پنج از بن بر کنی تو

Аноолҳқгар ту хоҳӣ зад чу Мансур

اناالحق گر تو خواهی زد چو منصور

Ҳақиқат бош ҳон аз ҷисму ҷони давр

حقیقت باش هان از جسم و جان دور

Аноолҳқгар ту хоҳӣ зад дар ин дам

اناالحق گر تو خواهی زد در این دم

Бало ояд абри ҷонати дамодам

بلا آید ابر جانت دمادم

Аноолҳқгар ту хоҳӣ зад дар он дид

اناالحق گر تو خواهی زد در آن دید

Яке бояд бдидни айни тавҳид

یکی باید بدیدن عین توحید

Аноолҳқгар ту хоҳӣ зад дар ин роз

اناالحق گر تو خواهی زد در این راز

Аз аввали сӯрату маънии барандоз

از اوّل صورت و معنی برانداز

Аноолҳқгар ту хоҳӣ зад дар ин роҳ

اناالحق گر تو خواهی زد در این راه

Машав ғофил чу аллоҳ бош огоҳ

مشو غافل چو اللّه باش آگاه

Аноолҳқгар ту хоҳӣ зад дар асрор

اناالحق گر تو خواهی زد در اسرار

Ҳақиқати ҷои бинӣ бар сари дор

حقیقت جای بینی بر سر دار

Аноолҳқгар ту хоҳӣ зад чу ҳаллоҷ

اناالحق گر تو خواهی زد چو حلاج

Кунад аз тири партобяти омоҷ

کند از تیر پرتابیت آماج

Дар ин сар чун кунӣ гррози доне

در این سر چون کنی گرراز دانی

Бибояд рафтанат аз зиндагонӣ

بباید رفتنت از زندگانی

Наёбанд ин маъонии аҳли сӯрат

نیابند این معانی اهل صورت

Ҳақиқати хоссаи мари аҳли кудурат

حقیقت خاصه مر اهل کدورت

Дилӣ бояд ки ҷумла дӯст бошад

دلی باید که جمله دوست باشد

Ҳамаи мағзи яқин ва пӯст бошад

همه مغز یقین و پوست باشد

Дилӣ бояд ки ҷумла роз бинад

دلی باید که جمله راز بیند

Ҳама дар ҷавҳари худ боз бинад

همه در جوهر خود باز بیند

Дилӣ бояд ки дар асрори маънӣ

دلی باید که در اسرار معنی

Равад бар дор ӯ монанди исо

رود بر دار او مانند عیسی

Дилӣ бояд ки бинад рози мутлақ

دلی باید که بیند راز مطلق

Пас онгоҳӣ занад дам аз аноолҳқ

پس آنگاهی زند دم از اناالحق

Дилӣ бояд ки дид дид бинад

دلی باید که دید دید بیند

Ҳақиқати зот дар тавҳид бинад

حقیقت ذات در توحید بیند

Дилӣ бояд ки куллӣ ёр гардад

دلی باید که کلّی یار گردد

Биҷузи ҳақ аз худ ӯ безор гардад

بجز حق از خود او بیزار گردد

Мари ин дам чун занад дар ишқи бозӣ

مر این دم چون زند در عشق بازی

Бисӯзад пок бинад сарфарозӣ

بسوزد پاک بیند سرفرازی

Мари ин дам чун занад кул ёр бошад

مر این دم چون زند کل یار باشد

Яқин аз ҷисму ҷон безор бошад

یقین از جسم و جان بیزار باشد

Мари ин дам чун занад аз ишқи аввал

مر این دم چون زند از عشق اوّل

Ҳақиқати кул буд аз асли аввал

حقیقت کل بود از اصل اوّل

Мари ин дам чун занад ӣнҷои яқин ӯ

مر این دم چون زند اینجا یقین او

Ҳақиқати кул буд айни алиқин ӯ

حقیقت کل بود عین الیقین او

Мари ин дам чун занад ӯ дар аёнӣ

مر این دم چون زند او در عیانی

Яке бинад ҳама дар бе нишоне

یکی بیند همه در بی نشانی

Мари ин дам чун занад бар дор ояд

مر این دم چون زند بر دار آید

з дид ишқ бархӯрдор ояд

ز دید عشق برخوردار آید

Мари ин дам чун занад сарро бибозад

مر این دم چون زند سر را ببازد

Бҷсму ҷон дар аинҷогаҳи ннозд

بجسم و جان در اینجاگه ننازد

Мари ин дам чун занад худро бисӯзад

مر این دم چون زند خود را بسوزد

Чу шамъӣ буд худро брФрўзд

چو شمعی بود خود را برفروزد

Фано гардад зҷсму ҷони пайдо

فنا گردد زجسم و جانِ پیدا

Шавад дар баҳри ирфони мондаи шайдо

شود در بحر عرفان مانده شیدا

Бимонада дар ҳақиқати ёдгор ӯ

بمانده در حقیقت یادگار او

Ҳақиқати мар чунин гуфтаст ёр ӯ

حقیقت مر چنین گفته‌ست یار او

Агар раҳ мебарӣ дар сари асрор

اگر ره میبری در سرّ اسرار

зи ҷисму ҷонат бояд гуфт безор

ز جسم و جانت باید گفت بیزار

Вагар худ дӯстдорӣ зин мазан дам

وگر خود دوستداری زین مزن دم

Ки ин сари каси наёбади ҷуз ки муҳаррам

که این سرّ کس نیابد جز که محرم

Ҳақиқат донад ин асрори маънӣ

حقیقت داند این اسرار معنی

Ки куллӣ дида буд анвори маънӣ

که کلّی دیده بود انوار معنی

Ҳақиқати ҷумларо ӯ дидаи бади роз

حقیقت جمله را او دیده بد راز

Нагардад аз намӯд хештани боз

نگردد از نمود خویشتن باز

Чунон дар сайри қурбат дар яке ӯ

چنان در سیر قربت در یکی او

Буд коинҷо набошад мари шаккӣ ӯ

بود کاینجا نباشد مر شکی او

Дар он ҳазрат буд аз ҷони хабардор

در آن حضرت بود از جان خبردار

з дил бошад ҳақиқати соҳиби асрор

ز دل باشد حقیقت صاحب اسرار

Дар он ҳазрат нагардад бози ӣнҷо

در آن حضرت نگردد باز اینجا

Яқин шуд ӯ аёни шаҳбози ӣнҷо

یقین شد او عیان شهباز اینجا

Чунон дар ло буд аллоҳи дида

چنان در لا بود اللّه دیده

Ки худ бошад ҷамоли шоҳи дида

که خود باشد جمال شاه دیده

Нагардад бози ӣнҷои ло буд ӯ

نگردد باز اینجا لا بود او

Ҳақиқат дар ҳамаи лошиӣ буд ӯ

حقیقت در همه لاشیی بود او

Нагардад боз тоикӣ шавад боз

نگردد باز تایکی شود باز

Ҳақиқат ӯ буд дар ишқи ҷонбоз

حقیقت او بود در عشق جانباز

зи лои мардони куллӣ дар яке ӯ

ز لا مردان کلّی در یکی او

Яке бинад худоро бишкӣ ӯ

یکی بیند خدا را بیشکی او

Тугар ин роз бишносӣ дар ӣнҷо

تو گر این راز بشناسی در اینجا

Яқин аз ҷони ту бҳросӣ дар ӣнҷо

یقین از جان تو بهراسی در اینجا

Наҳанги ло чу дар хӯнат кунад гум

نهنگ لا چو در خونت کند گم

Ту бошӣ он замон дар айни қулзум

تو باشی آن زمان در عین قلزم

Дам аз дарёи зании дарёи шӯии ту

دم از دریا زنی دریا شوی تو

з буд ҷонати нопарвои шӯии ту

ز بود جانت ناپروا شوی تو

зи ло дар буд алои аллоҳи рисии дӯст

ز لا در بود الاّ اللّه رسی دوست

Биёбӣу бадонеи ҷузв ва кул ӯст

بیابی و بدانی جزو و کل اوست

Ҳақиқати шарҳ ӯ ҳаргуна гӯям

حقیقت شرح او هرگونه گویم

Биҷузи дидори бичўнро наҷӯям

بجز دیدار بیچون را نجویم

Ҳунар дидаст Мансур аз ҳақиқат

هنر دیدست منصور از حقیقت

Ту ҳам зу дар нигар дар дид дидат

تو هم زو در نگر در دید دیدت

Аз ӯ бингар каз ӯ ин роз гуфтам

از او بنگر کز او این راز گفتم

Аз ӯ бшнидҳом зу боз гуфтам

از او بشنیدهام زو باز گفتم

Марои ин сар аз ӯ мавҷӯд омад

مرا این سر از او موجود آمد

Ки зотами ҷумлагӣ маъбуд омад

که ذاتم جملگی معبود آمد

Марои ин сар мусаллам шуд зи Мансур

مرا این سر مسلّم شد ز منصور

Ҳамин дами мизнм то нафхаи сувар

همین دم میزنم تا نفخهٔ صور

Ҳамин дами мизнм то ҷон бибозам

همین دم میزنم تا جان ببازم

Сару ҷони бррхи ҷонони баборам

سر و جان بررخ جانان ببارم

Ҳамин дами мизнми короам бо ӯст

همین دم میزنم کارام با اوست

Ҳақиқати ҳам май ва ҳам ҷом бо ӯст

حقیقت هم می و هم جام با اوست

Ҳамин дами мизнм то дам баруфтад

همین دم میزنم تا دم برافتد

Вуҷӯди олам ва одам баруфтад

وجود عالم و آدم برافتد

Ҳамин дами мизнми ваз кас натарсам

همین دم میزنم وز کس نترسم

Чу аъён ёфтам аз кас напурсам

چو اعیان یافتم از کس نپرسم

Ҳамин дами мизнм дар покбозӣ

همین دم میزنم در پاکبازی

Ки дорам дар ҳақиқат бе ниёзӣ

که دارم در حقیقت بی نیازی

Ҳамин дами мизнми мингзрми ман

همین دم میزنم مینگذرم من

Аз ин дам то ки ҷонро биспурам ман

از این دم تا که جان را بسپرم من

Ҳамин дами мизнм дар шаръу тақво

همین دم میزنم در شرع و تقوی

Шудам дар шаръу тақвои зоти мавло

شدم در شرع و تقوی ذات مولی

Ҳамин дами мизнми ӣнҷои яқинам

همین دم میزنم اینجا یقینم

Шудаст аз зоти кул дар хеши байнам

شدست از ذات کل در خویش بینم

Ҳамин дами мизнм зин барнагардам

همین دم میزنم زین برنگردم

Ки то маънӣ ва сӯрат барнагардам

که تا معنی و صورت برنگردم

Ҳамин дами мизнм то кушта оем

همین دم میزنم تا کشته آیم

Миёни хоку хӯн оғишта оем

میان خاک و خون آغشته آیم

Ҳамин дами мизнм бе дид тақлид

همین دم میزنم بی دید تقلید

Ки ҷононми яқин дар сари тавҳид

که جانانم یقین در سرّ توحید

Ҳамин дами мизнм монанди ҳаллоҷ

همین دم میزنم مانند حلاّج

Ки биниҳодаст ҷонон бар серуми тоҷ

که بنهادست جانان بر سرم تاج

Ҳамин дами мизнмгар рост дидам

همین دم میزنم گر راست دیدم

зи вай дар зоти ваии бишки расидам

ز وی در ذات وی بیشک رسیدم

Дам ӯ мизнми ӣнҷо наоне

دم او میزنم اینجا نهانی

Ки бинмудаст рӯем кули аёнӣ

که بنمودست رویم کل عیانی

Дам ӯ мизнм каз ӯст дидам

دم او میزنم کز اوست دیدم

зи вай дар зоти ваии бишки расидам

ز وی در ذات وی بیشک رسیدم

Дам ӯ мизнми ӣнҷо ки ёрам

دم او میزنم اینجا که یارم

Кунад монанди ӯ бар айн дорам

کند مانند او بر عین دارم

Дам ӯ мизнми кини дам дам ӯст

دم او میزنم کین دم دم اوست

Яқини аттори ӣнҷо ҳамдам ӯст

یقین عطّار اینجا همدم اوست

Маро зу аиндми ӣнҷои гашти мавҷӯд

مرا زو ایندم اینجا گشت موجود

Яқини зоти ман ӣнҷо дар азал буд

یقین ذات من اینجا در ازل بود

Марои аттор акнӯн пеш аз ин гуфт

مرا عطّار اکنون پیش از این گفت

Агарчӣ ӯст дар айн алиқин гуфт

اگرچه اوست در عین الیقین گفت

Магӯ аттор бо ҳар каси ту ин сар

مگو عطّار با هر کس تو این سر

Нигаҳдори ин маъониро зи зоҳир

نگهدار این معانی را ز ظاهر

Вуҷӯдат рафт хоҳад дар сӯии хӯн

وجودت رفت خواهد در سوی خون

Ҳақиқати васли дидстии зи берун

حقیقت وصل دیدستی ز بیرون

Ҳақиқати андаруни ҳам васли дорӣ

حقیقت اندرون هم وصل داری

Дам аз он мезанӣ кини асли дорӣ

دم از آن میزنی کین اصل داری

Туро аз васл асл омад бадӣдор

ترا از وصل اصل آمد بدیدار

Ки зоти кули з васл омад падедор

که ذات کل ز وصل آمد پدیدار

Ҳақиқат васл хоҳад дар расӣдан

حقیقت وصل خواهد در رسیدن

Дилу ҷонат бҷоно орамидан

دل و جانت بجانا آرمیدن

Бихоҳӣ рафт андари ҷавҳари зот

بخواهی رفت اندر جوهر ذات

Ҳақиқати маҳв хоҳӣ кард заррот

حقیقت محو خواهی کرد ذرّات

Сухани ин боз з аъёнаст таҳқиқ

سخن این باز ز اعیانست تحقیق

На тақлидаст бишк ҳаст тавфиқ

نه تقلیدست بیشک هست توفیق

Сухани ин бори андар дард омад

سخن این بار اندر درد آمد

Аз он ҷонони бҷонт фард омад

از آن جانان بجانت فرد آمد

Сухани ин бор бетақлид гуфтӣ

سخن این بار بی تقلید گفتی

зи аъён ва з дид дид гуфтӣ

ز اعیان و ز دید دید گفتی

Сухани ин бор аз дард ҳузураст

سخن این بار از درد حضورست

Аз он ҳар ҳарфи гўӣӣ ҷумла нураст

از آن هر حرف گوئی جمله نورست

Сухани ин бор дар дард висоласт

سخن این بار در درد وصالست

Аз он ӣнҷоат аъён ҷалоласт

از آن اینجات اعیان جلالست

Сухани ин бор аз дардасти вдрмон

سخن این بار از دردست ودرمان

Аз ин дардаст хуш мегӯй ва мехон

از این دردست خوش میگوی و میخوان

Сухани ин бор аз дардасти пайдо

سخن این بار از دردست پیدا

Ҳақиқат ҷавҳарат фардаст ӣнҷо

حقیقت جوهرت فردست اینجا

Сухани ин бор аз дардаст ва розаст

سخن این بار از دردست و رازست

Аз он ин дар ҳақиқат бар ту бозаст

از آن این در حقیقت بر تو بازست

Сухани ин бор аз дардасти ҷонон

سخن این بار از دردست جانان

Аз он бинмудааст асрори аъён

از آن بنموده است اسرار اعیان

Сухани ин бор аз дардаст ва шавқаст

سخن این بار از دردست و شوقست

Туро зон азҳқиқт ҷумла завқаст

ترا زان ازحقیقت جمله ذوقست

Чунонат дард ишқ омад дар ин дил

چنانت درد عشق آمد در این دل

Ки кардӣ оқибати мақсӯди ҳосил

که کردی عاقبت مقصود حاصل

Чунонат дард ишқ омад падедор

چنانت درد عشق آمد پدیدار

Ки ҷонат шуд дар аъёни нопадедор

که جانت شد در اعیان ناپدیدار

Сухан каз дард меояд висол аст

سخن کز درد میآید وصال است

Дар он пайдо таҷаллӣ ҷалоласт

در آن پیدا تجلّی جلالست

Сухан каз дард меояд аёнаст

سخن کز درد میآید عیانست

Дар он мрнктаҳи сад роз ниҳон аст

در آن مرنکته صد راز نهان است

Сухан каз дард меояд яқин аст

سخن کز درد میآید یقین است

Касе бояд ки дар айн алиқин аст

کسی باید که در عین الیقین است

Сухан каз дард ояд дргшоид

سخن کز درد آید درگشاید

Турои асрори куллӣ вои намояд

ترا اسرار کلّی وا نماید

Сухан каз дард ояд дар маъонӣ

سخن کز درد آید در معانی

Буд ӣнҷои нишон бе нишоне

بود اینجا نشان بی نشانی

Сухан каз дард ояд дил бисӯзад

سخن کز درد آید دل بسوزد

Ҳақиқати ҷону дили ҳам кул бисӯзад

حقیقت جان و دل هم کل بسوزد

Сухан каз дард омад дар дилу ҷон

سخن کز درد آمد در دل و جان

Ҳақиқати кули намояди рози пинҳон

حقیقت کل نماید راز پنهان

Сухан каз дард гуфтӣ андари ӣнҷо

سخن کز درد گفتی اندر اینجا

Басии дарҳо ки сифтии андари ӣнҷо

بسی دُرها که سفتی اندر اینجا

Сухан боқӣаст охргаҳ бихонад

سخن باقیست آخرگه بخواند

Вагар хонд ки ӣнҷои боздонд

وگر خواند که اینجا بازداند

Сухан боқӣаст ҷисмат нест боқӣ

سخن باقیست جسمت نیست باقی

Дамодами ҷоми минўшии зи соқӣ

دمادم جام مینوشی ز ساقی

Сухан боқӣаст коинҷо роз дидӣ

سخن باقیست کاینجا راز دیدی

Намӯд ӣнҷои ту аз ман боз дидӣ

نمود اینجا تو از من باز دیدی

Сухан боқӣаст он боядат гуфтан

سخن باقیست آن بایدت گفتن

Баҳри дами ҷавҳарӣ боядат сифтан

بهر دم جوهری بایدت سفتن

Сухан боқӣаст мекаш ҷоми ӣнҷо

سخن باقیست میکش جام اینجا

Ки дидстии аёни фарҷоми ӣнҷо

که دیدستی عیان فرجام اینجا

Сухан боқӣаст ҳам бо аҳли дили гӯй

سخن باقیست هم با اهل دل گوی

Намӯд рози аввали зи аҳли дили ҷӯй

نمودِ رازِ اوّل ز اهل دل جوی

Сухан боқӣаст мегӯй аз ҳақиқат

سخن باقیست میگوی از حقیقت

Давоӣ дард меҷӯй аз шариъат

دوای درد میجوی از شریعت

Сухан боқӣаст андар шаръ мегӯй

سخن باقیست اندر شرع میگوی

Ҳақиқати гӯии не аз фаръ мегӯй

حقیقت گوی نی از فرع میگوی

Сухан боқӣаст чандоне ки гўӣӣ

سخن باقیست چندانی که گوئی

На бад пайдост мигўӣии нгўӣӣ

نه بد پیداست میگوئی نگوئی

Сухан боқӣаст акнӯн дар ту бигушоӣ

سخن باقیست اکنون در تو بگشای

Ҳақиқати ганҷи кули ӣнҷо ту бинмоӣ

حقیقت گنج کل اینجا تو بنمای

Сухан боқӣаст аз асрор гуфтӣ

سخن باقیست از اسرار گفتی

Ҳақиқати ҷумлагӣ аз ёр гуфтӣ

حقیقت جملگی از یار گفتی

Сухан боқӣаст мекаш ҷоми асрор

سخن باقیست میکش جام اسرار

Ки оғозии ту дар анҷоми асрор

که آغازی تو در انجام اسرار

Сухан боқӣаст ҷоми ишқи минӯаш

سخن باقیست جام عشق مینوش

Ки брдстии роҳи андари чашмаи нӯш

که بردستی راه اندر چشمهٔ نوش

Сухан боқӣаст ёрат низ боқӣ аст

سخن باقیست یارت نیز باقی است

Чаҳ ғами дорӣ чу дилдори ту соқӣ аст

چه غم داری چو دلدار تو ساقی است

Чўдлдорсти соқии ҷом май хур

چودلدارست ساقی جام می خَور

з дид ишқи як дами ҳон ту магзар

ز دید عشق یک دم هان تو مگذر

Чу дилдораст соқии ғами надорӣ

چو دلدارست ساقی غم نداری

Аз он ҳушёри андари пеши ёрӣ

از آن هشیار اندر پیش یاری

Чу дилдораст соқӣ роз мегӯй

چو دلدارست ساقی راز میگوی

Абои соқии ҳақиқат боз мегӯй

ابا ساقی حقیقت باز میگوی

Чу дилдораст соқӣ зу ту брхўр

چو دلدارست ساقی زو تو برخور

Ту ҳастӣ зарраи чашмати дору брхўр

تو هستی ذرّه چشمت دار و برخور

Ҳақиқат чунки дилдораст соқӣ

حقیقت چونکه دلدارست ساقی

Сухан охир надорад ҳеҷ боқӣ

سخن آخر ندارد هیچ باقی

Сухан аз васли гӯй ва асл дарёб

سخن از وصل گوی و اصل دریاب

Даруни хеши охир васл дарёб

درون خویش آخر وصل دریاب

Сухан дар васли мигўӣӣ ки аслӣ

سخن در وصل میگوئی که اصلی

Аз он аинҷоигаҳ дар айни васлӣ

از آن اینجایگه در عین وصلی

Сухан дар васли мигўӣӣ ки ҷонӣ

سخن در وصل میگوئی که جانی

Аз он аинҷоигаҳи роз наоне

از آن اینجایگه راز نهانی

Сухан дар васли мигўӣӣ ки ёрӣ

سخن در وصل میگوئی که یاری

Аз он аз ҷони ҷони посух гузорӣ

از آن از جان جان پاسخ گذاری

Сухан аз васли мигўӣии бтҳқиқ

سخن از وصل میگوئی بتحقیق

Ки брдстии зи ҷонони гӯии тавфиқ

که بردستی ز جانان گوی توفیق

Сухан аз васли мигўӣӣу ҷонон

سخن از وصل میگوئی و جانان

Азинҷои минмоӣии рози пинҳон

ازینجا مینمائی راز پنهان

Сухан аз васли мигўӣӣу дидор

سخن از وصل میگوئی و دیدار

Вуҷӯд хештан карда падедор

وجود خویشتن کرده پدیدار

Сухан аз васли мигўӣӣу аъён

سخن از وصل میگوئی و اعیان

Дар он ҳрнктаҳи сад рози пинҳон

در آن هرنکتهٔ صد راز پنهان

Сухан аз васли мигўӣӣу Мансур

سخن از وصل میگوئی و منصور

Аз он гаштии ту дар асрори машҳур

از آن گشتی تو در اسرار مشهور

Сухан аз васл ӯ гуфтӣ ҳақиқат

سخن از وصل او گفتی حقیقت

Намӯд аинҷоигаҳ ӯ дид дидат

نمود اینجایگه او دید دیدت

Сухан дар васл ӯ гуфтӣ дар асрор

سخن در وصل او گفتی در اسرار

Бурун оварадат ӯ аз айни пиндор

برون آوردت او از عین پندار

Сухан аз васл ӯ мегӯй ӣнҷо

سخن از وصل او میگوی اینجا

Ки аз васлаши ббрдии гӯии ӣнҷо

که از وصلش ببردی گوی اینجا

Сухан аз васл ӯ мегӯй эй дил

سخن از وصل او میگوی ای دل

Ки мақсӯд ту шуд зу ҷумлаи ҳосил

که مقصود تو شد زو جمله حاصل

Сухан аз васл ӯ мегӯй дар роз

سخن از وصل او میگوی در راز

Ки дидстӣ аз ӯ анҷому оғоз

که دیدستی از او انجام و آغاز

Сухан аз васл ӯ мегӯй алҳақ

سخن از وصل او میگوی الحق

Каз ӯ дам мезанад ҷонати аноолҳқ

کز او دم میزند جانت اناالحق

Сухан аз васл ӯ мегӯйу хўшбош

سخن از وصل او میگوی و خوشباش

Ки дидӣ дар висолаши ишқи наққош

که دیدی در وصالش عشق نقّاش

Васли ишқ чун дар дили даройад

وصل عشق چون در دل درآید

Ҳақиқати ҷузву кули яке намояд

حقیقت جزو و کل یکی نماید

Висол ишқ бинмоед яке боз

وصال عشق بنماید یکی باز

Ҳақиқатро зҷонони бишкии боз

حقیقت را زجانان بیشکی باز

Висоли ишқ ҳар кӯ ёфт ӣнҷо

وصال عشق هر کو یافت اینجا

Ҳақиқат шуд аёнаши ҷумлаи ашё

حقیقت شد عیانش جمله اشیا

Висоли ишқ ҳар кӯ ёфт аз дид

وصال عشق هر کو یافت از دید

Аёнаш шуд ҳақиқати сари тавҳид

عیانش شد حقیقت سرّ توحید

Висоли дӯст чун дар ошиқонаст

وصال دوست چون در عاشقانست

Ҳар он каз худ гузашта ошиқ онаст

هر آن کز خود گذشته عاشق آنست

Висоли ишқ чун дар ҷони даройад

وصال عشق چون در جان درآید

з ҳар як зарраи сад тӯфон барояд

ز هر یک ذرّه صد طوفان برآید

Висоли ишқ дар ӣнҷост бингар

وصال عشق در اینجاست بنگر

На пинҳонаст бас пайдост бингар

نه پنهانست بس پیداست بنگر

Висоли ишқ дар дасти аввали кор

وصال عشق در دست اوّلِ کار

Бохр дард гардад нопадедор

بآخر درد گردد ناپدیدار

Висоли ишқ агар хоҳии ҳақиқат

وصال عشق اگر خواهی حقیقت

Фано бояд шиддат дар ҷон раседат

فنا باید شدت در جان رسیدت

Висоли ишқ агар бишнохтӣ ту

وصال عشق اگر بشناختی تو

Ҳақиқати ҷисму ҷон дар бохтии ту

حقیقت جسم و جان در باختی تو

Висоли ишқи ӣнҷо ройгон аст

وصال عشق اینجا رایگان است

Бибин коинҷои ҳақиқат дар аён аст

ببین کاینجا حقیقت در عیان است

Висоли ишқи хоҳӣ худ бисӯзон

وصال عشق خواهی خود بسوزان

Ҳақиқат буд нек ва бад бисӯзон

حقیقت بود نیک و بد بسوزان

Висоли ишқи хоҳии хеш дар боз

وصال عشق خواهی خویش در باز

Ки тогрдди турои таҳқиқ дар боз

که تاگردد ترا تحقیق در باز

Висоли ишқи хоҳии ҳамчуи Мансур

وصال عشق خواهی همچو منصور

Бики раҳи шӯ з дид хештани давр

بیک ره شو ز دید خویشتن دور

Висоли ишқи хоҳӣ дар аноолҳқ

وصال عشق خواهی در اناالحق

Дами Мансури зани ӣнҷои ту бар ҳақ

دم منصور زن اینجا تو بر حق

Висоли ишқи хоҳии охири кор

وصال عشق خواهی آخر کار

з буд худ баҳақи шӯи нопадедор

ز بود خود بحق شو ناپدیدار

Висоли ишқ рух бинмуд дар ҷон

وصال عشق رخ بنمود در جان

Аз он Мансур дам зад кули зи ҷонон

از آن منصور دم زد کل ز جانان

Висоли ишқ ӯро кард пайдо

وصال عشق او را کرد پیدا

Аноолҳқи андари ӣнҷои гашти шайдо

اناالحق اندر اینجا گشت شیدا

Висоли ишқ чун парда барандохт

وصال عشق چون پرده برانداخت

Чу шамъӣ дар миёни ҷамъи бгдохт

چو شمعی در میان جمع بگداخت

Висоли ишқ ӯро то фано шуд

وصال عشق او را تا فنا شد

Ҳақиқати холиқи арз ва само шуд

حقیقت خالق ارض و سما شد

Висоли ишқи ошиқи гашти кули зот

وصال عشق عاشق گشت کل ذات

Ҳақиқат зот шуд аъёни заррот

حقیقت ذات شد اعیان ذرّات

Ҳақиқати васли ишқи андари яке бад

حقیقت وصل عشق اندر یکی بُد

Аз онаш бегумон дар ҳақ яке шуд

از آنش بی گمان در حق یکی شد

Висолаши ишқ ӯро дар яқин кард

وصالش عشق او را در یقین کرد

з будаш ҷузву кули айн алиқин кард

ز بودش جزو و کل عین الیقین کرد

Яқини бади зоти аинҷогаҳи яке буд

یقین بُد ذات اینجاگه یکی بود

Худо дар ҷон ӯ кули бишкӣ буд

خدا در جان او کل بیشکی بود

Агарчӣ васл аз ӯ ӯ бо фироқаст

اگرچه وصل از او او با فراقست

Валикини ошиқонро иштиёқ аст

ولیکن عاشقان را اشتیاق است

Фироқу сабр чун карданд мардон

فراق و صبر چون کردند مردان

Ҳақиқати рухи намояди васли ҷонон

حقیقت رخ نماید وصل جانان

Касе бояд ки дар ёбад фироқ ӯ

کسی باید که در یابد فراق او

Бисӯзад дар аёни иштиёқ ӯ

بسوزد در عیان اشتیاق او

Чунон сӯзон буд монандаи шамъ

چنان سوزان بود ماننده شمع

Ки яке бинаду мари хеш бо ҷамъ

که یکی بیند و مر خویش با جمع

Надонад роз ӯ ҷузи хеш ҳар кас

نداند راز او جز خویش هر کس

Нагӯяд сари худ дар пеш ҳар кас

نگوید سرّ خود در پیش هر کس

Азоўл дар сулӯк ва сайр бошад

ازاوّل در سلوک و سیر باشد

Дар охир дар яке беғайр бошад

در آخر در یکی بی غیر باشد

Аз аввали ошиқ ва бемор гардад

از اوّل عاشق و بیمار گردد

зи нафаси хештан безор гардад

ز نفس خویشتن بیزار گردد

Чунон дар ишқ бошад мубтало ӯ

چنان در عشق باشد مبتلا او

Ки ҳар дам пешаш ояд сад бало ӯ

که هر دم پیشش آید صد بلا او

Кунандаш сарзаниш бисёр дар роҳ

کنندش سرزنش بسیار در راه

Набошад аз дарунаши ҳеҷ огоҳ

نباشد از درونش هیچ آگاه

Касе ало ба ҷузи ҷонони ҷонаш

کسی الاّ به جز جانان جانش

Ки худ донад яқини роз наонаш

که خود داند یقین راز نهانش

Чунон дар дарду шавқ ва сабр бошад

چنان در درد و شوق و صبر باشد

Ки ҳамчун мурда дар қабр бошад

که همچون مردهٔ در قبر باشد

Ҳақиқат мурда бошад дар бар халқ

حقیقت مرده باشد در بر خلق

Биндозад зи худ зуннор бо далқ

بیندازد ز خود زنّار با دلق

Або девор гуяд рози ӣнҷо

ابا دیوار گوید راز اینجا

зи кули пурсади ҳақиқати бозоинҷо

ز کل پرسد حقیقت بازاینجا

Мар ӯро халқ чун девона хонанд

مر او را خلق چون دیوانه خوانند

зи ақли хештан бегона хонанд

ز عقل خویشتن بیگانه خوانند

Бтбъш ҳар замонии сад қФопиш

بطبعش هر زمانی صد قفاپیش

Зананд ва ӯ таҳаммул мекунад пеш

زنند و او تحمّل میکند پیش

Таҳаммул мекунад дар ишқи фориғ

تحمّل میکند در عشق فارغ

Ки то гардад з дид дӯсти болиғ

که تا گردد ز دید دوست بالغ

Таҳаммул мекунад аз ҷумлаи ӣнҷо

تحمّل میکند از جمله اینجا

Наяндешад вай аз фарёди вғўғо

نیندیشد وی از فریاد وغوغا

Агар шамшер бар фарқаши даройад

اگر شمشیر بر فرقش درآید

Аз он шамшери ҷонаши кули сроид

از آن شمشیر جانش کل سرآید

Нигараданд рух аз шамшери ҷонон

نگرداند رخ از شمشیر جانان

Дар ин беша буд ӯ шери ҷонон

در این بیشه بود او شیر جانان

зи сангу чӯбу таъни ҳарзаи гӯйон

ز سنگ و چوب و طعن هرزه گویان

Набошад ҳеҷ ғам ӯро яқини дон

نباشد هیچ غم او را یقین دان

Ҳақиқат аз балоӣ дӯст бинад

حقیقت از بلای دوست بیند

Ки то охири лақоӣ дӯст бинад

که تا آخر لقای دوست بیند

Балои дӯст аз ҷон мекашад ӯ

بلای دوست از جان میکشد او

Ҳақиқати заҳри дармони мичшд ӯ

حقیقت زهر درمان میچشد او

Балои айну рсўоӣии дилдор

بلای عین و رسوائی دلدار

Дар ӣнҷо бояд андари аввали кор

در اینجا باید اندر اوّل کار

Бало ишқасту рсўоӣии ҷонон

بلا عشقست و رسوائی جانان

Ҳққти каши ту чун Мансур аз ҷон

حققت کش تو چون منصور از جان

Балоӣ ишқасту рсўоӣӣ дар ӣнҷо

بلای عشقست و رسوائی در اینجا

Бикаш то бозёбии сари якто

بکش تا بازیابی سرّ یکتا

Бало ишқаст ҳар кӯ ёфт ин ду

بلا عشقست هر کو یافت این دو

Яке бинад ҳақиқат чаҳ ман ва ту

یکی بیند حقیقت چه من و تو

Бало ишқаст агар ӣнҷо кашидӣ

بلا عشقست اگر اینجا کشیدی

Ҷамоли дӯсти зини сар боз дидӣ

جمال دوست زین سر باز دیدی

Чу ошиқ дар бало омад гирифтор

چو عاشق در بلا آمد گرفتار

Бурун ояд зи аҷабу кибру пиндор

برون آید ز عجب و کبر و پندار

Чу ошиқ дар бало ва сабр ояд

چو عاشق در بلا و صبر آید

Дар охири рухи варои ҷонони намояд

در آخر رخ ورا جانان نماید

Чу ошиқ дар бало дорад таҳаммул

چو عاشق در بلا دارد تحمّل

Шавад охир чу хуршед аз таҷаммул

شود آخر چو خورشید از تجمّل

Чу ошиқ дар балои аввал қадам зад

چو عاشق در بلا اوّل قدم زد

Ҳақиқат ҳар чаҳ омад ӯ рақам зад

حقیقت هر چه آمد او رقم زد

Чўъошқи нек ва бад бинад яке ӯ

چوعاشق نیک و بد بیند یکی او

Ҳақиқати як яке бинад яке ӯ

حقیقت یک یکی بیند یکی او

Чу ошиқ дар бало аинҷоигаҳ дид

چو عاشق در بلا اینجایگه دید

Дар аъён таҷаллӣ ёфт тавҳид

در اعیانِ تجّلی یافت توحید

Дар он айни бало чун дид ҷонон

در آن عین بلا چون دید جانان

Балояш бошад ӣнҷои роҳати ҷон

بلایش باشد اینجا راحت جان

Талабкор бало бошад дар охир

طلبکار بلا باشد در آخر

Буи бигушода гардад ин дар охир

بوی بگشاده گردد این در آخر

Дараш бигушода бошад аз яқини боз

درش بگشاده باشد از یقین باز

Ҳақиқат бошаду анҷому оғоз

حقیقت باشد و انجام و آغاز

Ҳақиқати қрбтш мавҷӯд бошад

حقیقت قربتش موجود باشد

Аён дар зот ӯ маъбуд бошад

عیان در ذات او معبود باشد

Дўӣӣ бардошта якто шудаи боз

دوئی برداشته یکتا شده باز

Ҳақиқат бошад аз анҷому оғоз

حقیقت باشد از انجام و آغاز

Балоӣ қурб дид ва бо лақояш

بلای قرب دید و با لقایش

Намӯдорӣ шудаи андари фанояш

نموداری شده اندر فنایش

Фанояшро бақо шуд рози дида

فنایش را بقا شد راز دیده

Дар он айни балои кули бози дида

در آن عین بلا کل باز دیده

Камоли ақлро бардошта пок

کمال عقل را برداشته پاک

Балои дида ҳақиқат дошта хок

بلا دیده حقیقت داشته خاک

Бар худ нуқта бо паргори ӣнҷо

بَرِ خود نقطه با پرگار اینجا

Абои эшон зхўди безори ӣнҷо

ابا ایشان زخود بیزار اینجا

Аз оташи оташӣ дар худ фиканда

از آتش آتشی در خود فکنده

зи гардани дили зи нек ва бад фиканда

ز گردن دل ز نیک و بد فکنده

Ҳақиқати хоки брдодаҳ чу бар бод

حقیقت خاک برداده چو بر باد

Ҷаҳони ҷовдони рокрдаҳи обод

جهان جاودان راکرده آباد

Яқин чун об дар айни висолаш

یقین چون آب در عین وصالش

Шудаи ойӣнаи ҷон дар ҷамолаш

شده آیینهٔ جان در جمالش

Аёни хоки дидаи рози охир

عیان خاک دیده راز آخر

Аз он анҷоми ин оғози охир

از آن انجام این آغاز آخر

Чу гўӣӣ пойдорӣ карда ӣнҷо

چو گوئی پایداری کرده اینجا

Чу дарё ҳар замон дар шӯру ғавғо

چو دریا هر زمان در شور و غوغا

Ҳақиқати ҷавҳари ҷони талабкор

حقیقت جوهر جان طلبکار

Агарчӣ васл ёбад лӣси фии ?илдор

اگرچه وصل یابد لیس فی الدّار

Ҳақиқати асли зотӣ боз ҷӯяд

حقیقت اصل ذاتی باز جوید

Дар он асрори роз роз гуяд

در آن اسرار راز راز گوید

Дар он асл арча бошад миндонд

در آن اصل ارچه باشد مینداند

Дами айни алъён ӯ кӣ тавонад

دم عین العیان او کی تواند

Задан то пардаи кули брниФтд

زدن تا پردهٔ کل برنیفتد

Миёни хоку хӯни охири нхФтд

میان خاک و خون آخر نخفتد

Ҳақиқати солики ин маънӣ надонад

حقیقت سالک این معنی نداند

Ки то охири висоли кули бидонад

که تا آخر وصال کل بداند

Чу ин маънии бидонади охири кор

چو این معنی بداند آخر کار

з буд ҷисм гардад нопадедор

ز بود جسم گردد ناپدیدار

Висолаши рухи намояд бо ҳақиқат

وصالش رخ نماید با حقیقت

Бурун ояд чу мағзӣ аз табиат

برون آید چو مغزی از طبیعت

Чу мағз аз пӯст берун рафт ӣнҷо

چو مغز از پوست بیرون رفت اینجا

Ҳақиқати мағз кул ёбад мусаффо

حقیقت مغز کل یابد مصفّا

Агар бо мағз бошад мағз бинад

اگر با مغز باشد مغز بیند

Ҳар он чизе ки бинад нағз бинад

هر آن چیزی که بیند نغز بیند

Набинад пӯсти алои мағзи ҷонон

نبیند پوست الاّ مغز جانان

Ҳақиқат боз ёбад сари пинҳон

حقیقت باز یابد سرّ پنهان

Тани андари ишқи даҳ вази ишқи брхўр

تن اندر عشق ده وز عشق برخور

Ҷамол буд маъшӯқат ту бингар

جمال بود معشوقت تو بنگر

Тани андари ишқи даҳгар марди корӣ

تن اندر عشق ده گر مرد کاری

Ту ҳамчун ошиқони бурдборӣ

تو همچون عاشقان بردباری

Тани андари ишқи даҳ то ҷовдонат

تن اندر عشق ده تا جاودانت

Кунад бихўиши Азноаму нишонат

کند بیخویش ازنام و نشانت

Тани андари ишқи даҳ то дар фаноят

تن اندر عشق ده تا در فنایت

Бимонад ҷовдон дид бақоят

بماند جاودان دید بقایت

Тани андари ишқи даҳ вази васл ӯ байн

تن اندر عشق ده وز وصل او بین

Биҷуз ӯ ҳеҷ ӣнҷои кули накӯи байн

بجز او هیچ اینجا کل نکو بین

Тани андари ишқи даҳ то рози ёбӣ

تن اندر عشق ده تا راز یابی

Ҳақиқат рӯй ҷонони бози ёбӣ

حقیقت روی جانان باز یابی

Тани андари ишқи даҳ чун анбиёи ту

تن اندر عشق ده چون انبیا تو

Мисол анбиё мекаш балои ту

مثال انبیا میکش بلا تو

Тани андари ишқи даҳ то охири кор

تن اندر عشق ده تا آخر کار

Баруфтад пардаи ҷисмати бикбор

برافتد پردهٔ جسمت بیکبار

Тани андари ишқи даҳ соҳиби дилона

تن اندر عشق ده صاحب دلانه

Ки то ёбии бақои ҷовдона

که تا یابی بقای جاودانه

Тани андари ишқи даҳ ваз хеш бигузар

تن اندر عشق ده وز خویش بگذر

Агар марди раҳе дар хеши мангар

اگر مرد رهی در خویش منگر

Тани андари ишқи даҳ венаи ҷисм дар боз

تن اندر عشق ده وین جسم در باز

Ҳақиқати ҷисмро бо исм дар боз

حقیقت جسم را با اسم در باز

Тани андари ишқи даҳ то гардии озод

تن اندر عشق ده تا گردی آزاد

Фанои шӯ то кунӣ мари ҷонати обод

فنا شو تا کنی مر جانت آباد

Тани андари ишқи даҳ то асли ёбӣ

تن اندر عشق ده تا اصل یابی

Ки аз ишқи ҳақиқии васли ёбӣ

که از عشق حقیقی وصل یابی

Тани андари ишқи даҳ то ҷони шӯии ту

تن اندر عشق ده تا جان شوی تو

Даруни ҷузву кули ҷонони шӯии ту

درون جزو و کل جانان شوی تو

Тани андари ишқи даҳ пас бе нишони шӯ

تن اندر عشق ده پس بی نشان شو

Даруни хеши куллӣ ҷони ҷони шӯ

درون خویش کلّی جان جان شو

Тани андари ишқи даҳ ваз бе нишоне

تن اندر عشق ده وز بی نشانی

Биёб охири ҳақиқати ройгонӣ

بیاب آخر حقیقت رایگانی

Тани андари ишқи даҳ ваз ишқ мегӯй

تن اندر عشق ده وز عشق میگوی

Ҷамол бенишон дар ишқ меҷӯй

جمال بی نشان در عشق میجوی

Тани андари ишқи даҳ то рози аввал

تن اندر عشق ده تا راز اوّل

Биёбӣ внмонии ту маъаттал

بیابی ونمانی تو معطّل

Агар марди раҳе аз ишқ магрез

اگر مرد رهی از عشق مگریز

Ҳақиқат аз балоӣ ӯ мапарҳез

حقیقت از بلای او مپرهیز

Балои ишқи каш то зоти бинӣ

بلای عشق کش تا ذات بینی

Чунин кун ту агар соҳиби яқинӣ

چنین کن تو اگر صاحب یقینی

Балои ишқи каш эй зиндаи дили ту

بلای عشق کش ای زنده دل تو

Ммони чандинии андари обу гули ту

ممان چندینی اندر آب و گل تو

Ҳақиқат ҳар ки аинҷогаҳ бало дид

حقیقت هر که اینجاگه بلا دید

Яқин ӯ охири кораш лақо дид

یقین او آخر کارش لقا دید

Ҳақиқат ҳар ки ӯ маҷрӯҳ ёр аст

حقیقت هر که او مجروح یار است

Мар ӯро розҳои бишмор аст

مر او را رازهای بیشمار است

Ҳақиқат ҳар ки ӣнҷои ҷону сари бохт

حقیقت هر که اینجا جان و سر باخت

Сари худ чун илми ӣнҷои броФрохт

سر خود چون عَلَم اینجا برافراخت

Ҳақиқат ҳар ки ӣнҷо ҷон бибозед

حقیقت هر که اینجا جان ببازید

Аён дарёфт чун мардед тавҳид

عیان دریافت چون مردید توحید

Агарчӣ марди ошиқ дар блоист

اگرچه مرد عاشق در بلایست

Чаҳ ғам чун оқибати айни лқоист

چه غم چون عاقبت عین لقایست

Лақои андар бало биниҳод ҷонон

لقا اندر بلا بنهاد جانان

Касе коинҷои худро рози ҷонон

کسی کاینجای خود را راز جانان

Лақои андари блоист ар бадоне

لقا اندر بلایست ار بدانی

Балокаш то туро бошад наоне

بلاکش تا ترا باشد نهانی

Ҳақиқати розҳо монанди Мансур

حقیقت رازها مانند منصور

Шӯй аз ишқи худ аз ҷузв ӯ давр

شوی از عشق خود از جزو او دور

Дило аттор бо тест ва ту аўӣӣ

دلا عطّار با تست و تو اوئی

Чаро чандини ту андари гФтгўӣӣ

چرا چندین تو اندر گفتگوئی

Наомад охири кори ту оғоз

نیامد آخر کار تو آغاز

Надидӣ ҳамчунон сари риштаоти боз

ندیدی همچنان سر رشتهات باز

Наомад мари турои мқсўдҳосл

نیامد مر ترا مقصودحاصل

Нгштстии ту андари ишқи восил

نگشتستی تو اندر عشق واصل

Наомад мари турои оғозу анҷом

نیامد مر ترا آغاز و انجام

Ҳақиқати миндидии ту саранҷом

حقیقت میندیدی تو سرانجام

Чаро чандини ту андари гФтгўӣӣ

چرا چندین تو اندر گفتگوئی

Нкрдстии ту гум дар ҷстҷўӣӣ

نکردستی تو گم در جستجوئی

Накардӣ ҳеҷ гум чун асли дорӣ

نکردی هیچ گم چون اصل داری

Дар аинҷогаҳи ту буд васли дорӣ

در اینجاگه تو بود وصل داری

Наомад вақти хомӯшии турои ҳон

نیامد وقت خاموشی ترا هان

Ки дории хешро дар насу бурҳон

که داری خویش را در نصّ و برهان

Наомад вақти хомӯшяти охир

نیامد وقت خاموشیت آخر

Чу мақсӯд ту шуд дар ишқи зоҳир

چو مقصود تو شد در عشق ظاهر

Наомад вақти хомӯшӣ кунунат

نیامد وقت خاموشی کنونت

Ҳануз ӣнҷои надории ту сукӯнат

هنوز اینجا نداری تو سکونت

Наомад вақти хомӯшии замонӣ

نیامد وقت خاموشی زمانی

Ки пардозии бҳрдми достонӣ

که پردازی بهردم داستانی

Наомад вақти хомӯшии бадӣдор

نیامد وقت خاموشی بدیدار

Ки то гардии бакулии нопадедор

که تا گردی بکلّی ناپدیدار

Наомад вақти хомӯшӣ чу Мансур

نیامد وقت خاموشی چو منصور

Чу гаштӣ дар ҳамаи офоқи машҳур

چو گشتی در همه آفاق مشهور

Наомад вақти хомӯшӣ чун мардон

نیامد وقت خاموشی چون مردان

Ки гуфтӣ сари ҳақиқати тани занӣ зон

که گفتی سر حقیقت تن زنی زان

Туро чун розҳсти ӣнҷои сарбоз

ترا چون رازهست اینجای سرباز

Магӯ ту беш аз ин чандину сарбоз

مگو تو بیش از این چندین و سرباز

Туро чун ҳаст аслу васли гўӣӣ

ترا چون هست اصل و وصل گوئی

Бигӯ то баъд аз ин дигар чаҳ ҷўӣӣ

بگو تا بعد از این دیگر چه جوئی

Туро чун ҳаст аъёни охири кор

ترا چون هست اعیان آخر کار

Бигӯ то чанд хоҳӣ гуфт аз ёр

بگو تا چند خواهی گفت از یار

Нмондти ақл ва ҷонат рафт аз даст

نماندت عقل و جانت رفت از دست

Дилат монадаст ва онат рафт аз даст

دلت ماندست و آنت رفت از دست

Камолат эй дили бечораи ҳосил

کمالت ای دل بیچاره حاصل

Шиддат дар охири кори ту восил

شدت در آخر کار تو واصل

Камолат ёфтӣ дар охири кор

کمالت یافتی در آخر کار

Барофтодаст мари пардаи бикбор

برافتادست مر پرده بیکبار

Камолат ёфтӣ ӣнҷо шудӣ кул

کمالت یافتی اینجا شدی کل

Ҳақиқати ту яқин дидӣ басии зл

حقیقت تو یقین دیدی بسی ذل

Камолат ёфтӣ бисўрти ӣнҷо

کمالت یافتی بیصورت اینجا

Рахт бинмудааст Мансурати ӣнҷо

رخت بنموده است منصورت اینجا

Камолат бенишоне буд ва дидӣ

کمالت بی نشانی بود و دیدی

Ҳақиқат дар сӯй ҷонон раседӣ

حقیقت در سوی جانان رسیدی

Камолат бенишоне буд аз оғоз

کمالت بی نشانی بود از آغاز

Ки андар бенишон ӯ ёфтӣ боз

که اندر بی نشان او یافتی باز

Камолат бенишоне буд ӣнҷо

کمالت بی نشانی بود اینجا

Аз он будӣ ту буд буд ӣнҷо

از آن بودی تو بود بود اینجا

Камолат бе нишонеи сӯии ҳақ буд

کمالت بی نشانی سوی حق بود

Аз он сӯрати нишонеи гӯии ҳақ буд

از آن صورت نشانی گوی حق بود

Камолат бенишоне буд аз дӯст

کمالت بی نشانی بود از دوست

Аз он берун шудӣ чун мағз аз пӯст

از آن بیرون شدی چون مغز از پوست

Камолат бенишоне буд аз он ёр

کمالت بی نشانی بود از آن یار

Аз он дидӣ ҳақиқат рӯй дилдор

از آن دیدی حقیقت روی دلدار

Камолат бенишоне буд ва дидам

کمالت بی نشانی بود و دیدم

Кунун андари ҷалолати ман расидам

کنون اندر جلالت من رسیدم

Камолат бенишоне дар нишон шуд

کمالت بی نشانی در نشان شد

Аз он асрори пайдоу ниҳони бад

از آن اسرار پیدا و نهان بُد

Камолат бенишон шуд андари ӣнҷо

کمالت بی نشان شد اندر اینجا

Чунон каз бе нишони бади андари ӣнҷо

چنان کز بی نشان بُد اندر اینجا

Камолати ошиқони рози дида

کمالت عاشقانِ راز دیده

Дар ӣнҷои омадаи кули бози дида

در اینجا آمده کل باز دیده

Камолати орифони диданди ӣнҷо

کمالت عارفان دیدند اینجا

Аз он дар дидани диданди бино

از آن در دیدن دیدند بینا

Гумони хештани ҳам худ бидидӣ

گمان خویشتن هم خود بدیدی

Яқини худ дар камол худ раседӣ

یقین خود در کمال خود رسیدی

Чунон бигушода дар асли оғоз

چنان بگشادهٔ در اصل آغاز

Ки бигушода наомад ҳечкас роз

که بگشاده نیامد هیچکس راز

Дарат бозасту нодон раҳ надонад

درت باز است و نادان ره نداند

Мари ин ҷузи мари дил огаҳ надонад

مر این جز مر دل آگه نداند

Дарат бозаст онкас роз бинад

درت باز است آنکس راز بیند

Ки ӯ андари дарун шаҳбоз бинад

که او اندر درون شهباز بیند

Дарат бозаст онкў дид дар боз

درت باز است آنکو دید در باز

Ҳақиқат бар дар дргшти сарбоз

حقیقت بر در درگشت سرباز

Дарат бозаст шаҳбозони олам

درت باز است شهبازان عالم

Дарун ояндату бенанди дардам

درون آیندت و بینند دردم

Дарат бозаст эй ҷони ҷаҳони ту

درت باز است ای جان جهان تو

На бигзорӣ касеро ройгони ту

نه بگذاری کسی را رایگان تو

Даруни хилвати худ ҳечкас ро

درون خلوت خود هیچکس را

Наронӣ оқибати шани бозпас ро

نرانی عاقبت شان بازپس را

Магари онкўи сари худро бибозед

مگر آنکو سر خود را ببازید

Тродрхлўт эй гул ройгон дид

ترادرخلوت ای گل رایگان دید

Набинад рӯй ту ҷузи сари бурӣда

نبیند روی تو جز سر بریده

Ҳақиқат гаштау ишқи ту дида

حقیقت گشته و عشق تو دیده

Набинад ҳечкас рӯй ту ӣнҷо

نبیند هیچکس روی تو اینجا

Магари гмгштаҳи сӯии ту ӣнҷо

مگر گمگشتهٔ سوی تو اینجا

Набинад рӯй ту ҷузи соҳиби дард

نبیند روی تو جز صاحب درد

Ки ояд куштаи ту ӯ буд фард

که آید کشتهٔ تو او بود فرد

Набинад рӯй ту ҷузи нотавонӣ

نبیند روی تو جز ناتوانی

Ки хорӣ дида бошад ҳар замонӣ

که خواری دیده باشد هر زمانی

Набинад рӯй ту ҷузи дил шудаи боз

نبیند روی تو جز دل شده باز

Ки бнмоӣии варои анҷому оғоз

که بنمائی ورا انجام و آغاز

Набинад рӯй ту ҷуз дар балокаш

نبیند روی تو جز در بلاکش

Ки бошад дар яқин ӯ дар балои хуш

که باشد در یقین او در بلا خوش

Касе дидаст рӯяти андари офоқ

کسی دیدست رویت اندر آفاق

Ки чун Мансур шуд аз ҷисму ҷони тоқ

که چون منصور شد از جسم و جان طاق

Касе дидаст рӯят дар ҳақиқат

کسی دیدست رویت در حقیقت

Шуда ӯ кушта дар Кувайти ҳақиқат

شده او کشته در کویت حقیقت

Касе дидаст рӯй ту зи парда

کسی دیدست روی تو ز پرده

Ки бошад хӯни дил дар ишқи хӯрда

که باشد خون دل در عشق خورده

Касе дидаст рӯят эй шаҳи кул

کسی دیدست رویت ای شه کل

Ки омад дар бар ту огаҳи кул

که آمد در بر تو آگه کل

Касе дидаст рӯят дар аноят

کسی دیدست رویت در عنایت

Ки бахшедӣ варои ӣнҷои ҳидоят

که بخشیدی ورا اینجا هدایت

Касе дидаст рӯят дар дарунаш

کسی دیدست رویت در درونش

Ки ҳам ту карда мари раҳнамӯнаш

که هم تو کردهٔ مر رهنمونش

Касе дидаст ҷонон дид дидат

کسی دیدست جانان دید دیدت

Ки худро пеши по ӯ сар буридат

که خود را پیش پا او سر بریدت

Касе дидаст рӯят аз таҷаллӣ

کسی دیدست رویت از تجلّی

Ки чун Мансур шуд дар айни ало

که چون منصور شد در عین الّا

Ҳама дар ҳасрати ин роз бошанд

همه در حسرت این راز باشند

Агар аинҷоигаҳ сарбоз бошанд

اگر اینجایگه سرباز باشند

Ҳама дар ҳасратанду гФтгўинд

همه در حسرتند و گفتگویند

Тўӣӣ дар андарун дар ҷстҷўинд

توئی در اندرون در جستجویند

Надонад роҳи ҷуз раҳ карда дар ту

نداند راه جز ره کرده در تو

Даруни ҷисму ҷон дар парда дар ту

درون جسم و جان در پرده در تو

Ҳар онкў омад андари пурдеҳоти боз

هر آنکو آمد اندر پردهات باز

Бидид ӯ сари худ дар пурдеҳоти боз

بدید او سرّ خود در پردهات باز

Аз ин парда ки ӣнҷои бозбстӣ

از این پرده که اینجا بازبستی

Ҳақиқати хешро дар рози бастӣ

حقیقت خویش را در راز بستی

Турои ин парда ӣнҷо шуд мусаллам

ترا این پرده اینجا شد مسلّم

Ки бастии бишкиш дар дид одам

که بستی بیشکیش در دید آدم

Талаб карданд андари пардаи ӣнҷо

طلب کردند اندر پرده اینجا

з ҳар сўӣии басӣ гум карда ӣнҷо

ز هر سوئی بسی گم کرده اینجا

Нишон аз парда ӣнҷо медиҳад боз

نشان از پرده اینجا میدهد باز

Вале кӣ бози бенандати боъзоз

ولی کی باز بینندت باعزاز

Даруни парда ё дар бурунӣ

درون پردهٔ یا در برونی

Вале донам ки андари парда чунӣ

ولی دانم که اندر پرده چونی

На берӯнии валикин аз даруни ту

نه بیرونی ولیکن از درون تو

Дарун бигрифтау раҳнамӯни ту

درون بگرفتهٔ و رهنمون تو

Яқин кандар дарун май рози ҷўӣӣ

یقین کاندر درون می راز جوئی

зи берунати дарунро бози ҷўӣӣ

ز بیرونت درون را باز جوئی

Чу хуршедии зи берун дар дарунам

چو خورشیدی ز بیرون در درونم

Бнўри худ яқин шуд андарунам

بنور خود یقین شد اندرونم

Ки бар ту ҳам дарун ва ҳам бурунаст

که بر تو هم درون و هم برونست

Аз аъёни яқини бичаҳ ва чунаст

از اعیان یقین بیچه و چونست

Висолат дар дарунам май даройад

وصالت در درونم می درآید

Агарчӣ аз бурунам менамояд

اگرچه از برونم مینماید

Басӣ додаст ӣнҷои гӯшмолам

بسی دادست اینجا گوشمالم

Яқини ҳиҷрони ту андари висолам

یقین هجران تو اندر وصالم

Басӣ хӯрдам ғаму хӯни ҷигари ман

بسی خوردم غم و خون جگر من

Набардами роҳ аз Кувайти бадари ман

نبردم راه از کویت بدر من

Раҳ аз кӯии ту берун нест донам

ره از کوی تو بیرون نیست دانم

Ки ҳар ду дар яқин якеаст донам

که هر دو در یقین یکیست دانم

Раҳ аз кӯии ту чун бар дар набошад

ره از کوی تو چون بر در نباشد

Ҳақиқати ҷузи яке раҳбар набошад

حقیقت جز یکی رهبر نباشد

Басӣ дар кӯии ту заҳмат кашидам

بسی در کوی تو زحمت کشیدم

Гуҳӣ дар хоку гуҳ дар хӯни тпидм

گهی در خاک و گه در خون طپیدم

Басӣ дар кӯии ту барадами ғами ту

بسی در کوی تو بردم غم تو

Надидам ҳечкас роҳмдми ту

ندیدم هیچکس راهمدم تو

Басӣ дар кӯии ту аз нотавонӣ

بسی در کوی تو از ناتوانی

Ҳақиқати брдҳоми ҷонои ту доне

حقیقت بردهام جانا تو دانی

Басии барадам дар ин кӯии ту хорӣ

بسی بردم در این کوی تو خواری

з ҳар нокаси басии фарёду хорӣ

ز هر ناکس بسی فریاد و خواری

Ту майдонӣ ки аттораст хаста

تو میدانی که عطّارست خسته

Дар ин кӯии ту ҷонои дили шикаста

در این کوی تو جانا دل شکسته

Дил ӯ ҳам ту бишикастӣ дар ӣнҷо

دل او هم تو بشکستی در اینجا

Агарчӣ бар худаш бастӣ дар ӣнҷо

اگرچه بر خودش بستی در اینجا

Назари андари дили бишкастаи дорӣ

نظر اندر دل بشکسته داری

Аз онаш бо худ ӯ пайвастаи дорӣ

از آنش با خود او پیوسته داری

Аз он пайваста бо ту дар намаваддат

از آن پیوسته با تو در نمودت

Ки бади пайвастаи андар буд будат

که بُد پیوسته اندر بود بودت

Аз он пайваста шуд дар нури пакет

از آن پیوسته شد در نور پاکت

Ки ӯ пайвастаи бад дар дид хокат

که او پیوسته بُد در دید خاکت

Аз он пайваста шуд андари ҷалолат

از آن پیوسته شد اندر جلالت

Аз он пайваста ӯ андари камолат

از آن پیوسته او اندر کمالت

Аз он пайваста шуд дар қурбати ту

از آن پیوسته شد در قربتِ تو

Ки аз ту ёфт ҷонони иззати ту

که از تو یافت جانان عزّت تو

Аз он пайваста шуд дар дид ало

از آن پیوسته شد در دید الّا

Ки ҳам аз ту зад аинҷогаҳи тавалло

که هم از تو زد اینجاگه تولّا

Аз он пайваста шуд дар ҳазрати ту

از آن پیوسته شد در حضرت تو

Ки яке дид андари қудрати ту

که یکی دید اندر قدرت تو

Ҳамаи дидор ту дид аз яқин аст

همه دیدار تو دید از یقین است

Яқини дон ӯ ямин аввалин аст

یقین دان او یمین اوّلین است

Ҳамаи дидор ту дид аз яқин ӯ

همه دیدار تو دید از یقین او

Ки буд андари анояти пеши байн ӯ

که بود اندر عنایت پیش بین او

Висолатро наёбади ҷузи висолат

وصالت را نیابد جز وصالت

Ҷалолати минбинди ҷузи ҷалолат

جلالت مینبیند جز جلالت

Ту ҳам ту хештан бинмуда боз

تو هم تو خویشتن بنموده باز

Ҳақиқат буд худ брбўдаҳи боз

حقیقت بود خود بربودهٔ باز

Бҳрдми кисватии дигари барорӣ

بهردم کسوتی دیگر برآری

Ман андар дид онам пойдорӣ

من اندر دید آنم پایداری

Марои ҷуз дидан ту ҳеҷ набӯд

مرا جز دیدن تو هیچ نبود

Аз аввали ҳеҷ охир ҳеҷ набӯд

از اول هیچ آخر هیچ نبود

Аз ин ҷогаҳи камолии ёФтстм

از این جاگه کمالی یافتستم

Аз он бадгар висолии ёФтстм

از آن بُد گر وصالی یافتستم

Ҳақиқат гарчи гуфт омад падедор

حقیقت گرچه گفت آمد پدیدار

Даруни пардаи куллӣ худ харидор

درون پرده کلّی خود خریدار

Даруни парда берунам гирифтӣ

درون پرده بیرونم گرفتی

Яқин дар хок ва дар хӯнам гирифтӣ

یقین در خاک و در خونم گرفتی

Даруни парда дар пардаи ту

درون پردهٔ در پردهٔ تو

Ҳақиқати хештан гум карда ту

حقیقت خویشتن گم کردهٔ تو

Даруни парда дар ъзу эъзоз

درون پردهٔ در عزّ و اعزاز

Ҳаме хоҳам ки андозӣ мароин боз

همی خواهم که اندازی مراین باز

Барандозии мари ин пардаи дрохр

براندازی مر این پرده درآخر

Кунӣ дидори худро ҷумлаи зоҳир

کنی دیدار خود را جمله ظاهر

Кунӣ дидори мари бичоргонт

کنی دیدار مر بیچارگانت

Ки меҷӯянд дар парда наҳант

که میجویند در پرده نهانت

Ту изҳорӣу не дар ҳафт парда

تو اظهاری و نی در هفت پرده

Ҳақиқати раҳи басӯии шоҳи барда

حقیقت ره بسوی شاه برده

Манам ин парда аз ҳам бар дарида

منم این پرده از هم بر دریده

Ба бишрмии висолати бози дида

به بیشرمی وصالت باز دیده

Вале чун ҳар нафас дар пардаи ёбӣ

ولی چون هر نفس در پرده یابی

Ҳақиқати парда дигар биёбӣ

حقیقت پردهٔ دیگر بیابی

Вале чун ман чунин дар розам эй ҷон

ولی چون من چنین در رازم ای جان

Ту худ магушоӣ пардаи бозам эй ҷон

تو خود مگشای پرده بازم ای جان

Ҳақиқати ҷон ва ҳам ин парда бигушоӣ

حقیقت جان و هم این پرده بگشای

Марои рух аз дарун парда бинмоӣ

مرا رخ از درون پرده بنمای

Даруни пардаро ушшоқи гаштӣ

درون پرده را عشاق گشتی

Макун бар бе дилони худ дуруштӣ

مکن بر بی دلان خود درشتی

Асиронро кашии ӣнҷои ту дар ноз

اسیران را کشی اینجا تو در ناز

Ҳама кушта шуданду баси ту дрноз

همه کشته شدند و بس تو درناز

Раво бошад ки ошиқро кашии ту

روا باشد که عاشق را کشی تو

Кунӣ бо ошиқонати сари кашии ту

کنی با عاشقانت سر کشی تو

Ҳамаи азўсли ту пўӣии талабкор

همه ازوصل تو پوئی طلبکار

Дар ин майдони ҳамаи гўӣии талабкор

در این میدان همه گوئی طلبکار

Дар ин майдони бхўни олўдгонт

در این میدان بخون آلودگانت

Фтодстнди мари бичоргонт

فتادستند مر بیچارگانت

Дар ин майдони басии киштии бзорӣ

در این میدان بسی کشتی بزاری

Ҳақиқати ҳам ту худ раҳмии надорӣ

حقیقت هم تو خود رحمی نداری

Дар ин майдон чаҳ ҷои гФтгўист

در این میدان چه جای گفتگویست

Гарм гардон кунӣ сар ҳамчу гӯйаст

گرم گردان کنی سر همچو گویست

Дар ин майдони ту ман гФтҳоми роз

در این میدان تو من گفتهام راز

Серум аз тани ту чун гўӣӣ биндоз

سرم از تن تو چون گوئی بینداز

Дар ин майдони ту ман роз гуфтам

در این میدان تو من راز گفتم

Абои ҷумлаи ҳақиқат боз гуфтам

ابا جمله حقیقت باز گفتم

Дар ин майдон задам ман гӯии шавқат

در این میدان زدم من گوی شوقت

Сухан гуфтам яқин аз рӯй завқат

سخن گفتم یقین از روی ذوقت

Дар ин майдони занами гӯии дамодам

در این میدان زنم گوی دمادم

Ки брдстми ҳақиқати гӯяти ин дам

که بردستم حقیقت گویت این دم

Дар ин майдони занами ман гӯй дидат

در این میدان زنم من گوی دیدت

Шавам дар айни майдони нопадидат

شوم در عین میدان ناپدیدت

Дар ин майдони ишқати пойдорам

در این میدان عشقت پایدارم

Занами гӯии ҳақиқат ҷой дорам

زنم گوی حقیقت جای دارم

Дар ин майдони манам чун гӯии хаста

در این میدان منم چون گوی خسته

Фитодаи оқибати чавгони шикаста

فتاده عاقبت چوگان شکسته

Дар ин майдон агар дртк ва тозам

در این میدان اگر درتک و تازم

Дгргўӣии дамӣ аз ишқи бозам

دگرگوئی دمی از عشق بازم

Макун аттор аз ин баргӯӣ бозӣ

مکن عطّار از این برگوی بازی

Бигӯ то чанд хоҳии гӯии бозӣ

بگو تا چند خواهی گوی بازی

Макун аттор дар майдони дилдор

مکن عطّار در میدان دلدار

Чу гўӣӣ бош саргардони дилдор

چو گوئی باش سرگردان دلدار

Макун аттор дар гўӣии ту аз роз

مکن عطّار در گوئی تو از راز

Дар ин майдони сарат чун гӯй андоз

در این میدان سرت چون گوی انداز

Чу гўӣии сар дар ин майдон бияфкан

چو گوئی سر در این میدان بیفکن

зи дасти хештан чавгон бияфкан

ز دست خویشتن چوگان بیفکن

Бияфкан гӯйу чавгон ҳар ду аздст

بیفکن گوی و چوگان هر دو ازدست

Ки дидат ин замон бо ёри пайваст

که دیدت این زمان با یار پیوست

Висол дӯст чавгонаст ва ту гӯй

وصال دوست چوگانست و تو گوی

Сухан аз васли он чавгони ҳамеи гӯй

سخن از وصل آن چوگان همی گوی

Сухан аз васли гӯйу зулфи чавгон

سخن از وصل گوی و زلف چوگان

Ки дилдораст зулфаш , ҳамчуи чавгон

که دلدارست زلفش، همچو چوگان

Дилат дар зулф чун чавгон чу гӯйаст

دلت در زلف چون چوگان چو گویست

Аз он пайвастаи андари гФтгўист

از آن پیوسته اندر گفتگویست

Аз он чавгони зулфаши гӯии дилҳо

از آن چوگان زلفش گوی دلها

Дар ин майдони хоки афтодаи ғавғо

در این میدان خاک افتاده غوغا

Аз ин майдони хоки афтода чун гӯй

از این میدان خاک افتاده چون گوی

Дили ушшоқи андар ҷустану ҷӯй

دل عشاق اندر جستن و جوی

Дили ту ҳамчуи гўӣии аўФтодст

دل تو همچو گوئی اوفتادست

Ъҷоӣби сар дар ин майдон ниҳодаст

عجائب سر در این میدان نهادست

Дар ин майдони басии длҳости хаста

در این میدان بسی دلهاست خسته

Чу гӯии андари хами чавгони шикаста

چو گوی اندر خم چوگان شکسته

Басии дилҳо дар ин майдон фитодаст

بسی دلها در این میدان فتادست

Чу гӯии андари хам чавгон фитодаст

چو گوی اندر خم چوگان فتادست

Дар ин майдони ваҳдати роздорам

در این میدان وحدت رازدارم

Чу гўӣии дрхми чавгони ёрам

چو گوئی درخم چوگان یارم

Дар ин майдони ваҳдат роз ҷӯям

در این میدان وحدت راز جویم

Ки мари чавгони он дилдор гӯям

که مر چوگان آن دلدار گویم

Сари худ ҳамчуи гўӣии бохатми ман

سر خود همچو گوئی باختم من

Дар ин майдони ишқи андохтами ман

در این میدان عشق انداختم من

Сари худ ҳамчуи гӯии андохтами боз

سر خود همچو گوی انداختم باز

Дар ин майдони ту ман бохатми боз

در این میدان تو من باختم باز

Бихоҳам бохти сар монанди гўӣӣ

بخواهم باخت سر مانند گوئی

Ки то ушшоқ аз он монанди гўӣӣ

که تا عشاق از آن مانند گوئی

Чу медонам ки хоҳии куштанами зор

چو میدانم که خواهی کشتنم زار

Ҳаме гӯям мари ин маънии бночор

همی گویم مر این معنی بناچار

Дарини майдони ту Мансур дорам

دراین میدان تو منصور دارم

Ту чун Мансур кун бар сӯй дорам

تو چون منصور کن بر سوی دارم

На чандонаст васфи ёру майдон

نه چندانست وصف یار و میدان

Ки битавон гуфт андари гӯйу чавгон

که بتوان گفت اندر گوی و چوگان

Маъонӣ беш аз андозааст дар дил

معانی بیش از اندازه است در دل

Ки дар ин сар тавонам кард ҳосил

که در این سر توانم کرد حاصل

Маъонӣ беш аз андозааст дар ҷон

معانی بیش از اندازه است در جان

Ки гунҷад андари ин аҷсоми ҷонон

که گنجد اندر این اجسام جانان

Нмигнҷди ҳақиқати роз дар дил

نمیگنجد حقیقت راز در دل

Агарчӣ ман шудам аз дӯсти восил

اگرچه من شدم از دوست واصل

Нмигнҷди ҳақиқати зоти ӣнҷо

نمیگنجد حقیقت ذات اینجا

Ҳаме пинҳон кунам зарроти ӣнҷо

همی پنهان کنم ذرّات اینجا

Раседаст вақти куштан чанд гӯям

رسیدست وقت کشتن چند گویم

Тўӣӣ бо ман ҳақиқат чанд ҷӯям

توئی با من حقیقت چند جویم

Тўӣӣ бо мо ва мо тоқат надорем

توئی با ما و ما طاقت نداریم

Дар ин ҷон ва дар ин роҳат надорем

در این جان و در این راحت نداریم

Тўӣӣ бо мо ва мо азтўи падедор

توئی با ما و ما ازتو پدیدار

Басар гаштем ишқатро харидор

بسر گشتیم عشقت را خریدار

зи васлати мо агар бисёр гуфтем

ز وصلت ما اگر بسیار گفتیم

Дар асрор бисёре бсФтим

دُرِ اسرار بسیاری بسُفتیم

Марои зини сӯрати аинҷогаҳ бурун кун

مرا زین صورت اینجاگه برون کن

Танами аинҷоигаҳи пари мавҷ хӯн кун

تنم اینجایگه پر موج خون کن

Ман ин сӯрати нмихўоҳм дар ӣнҷо

من این صورت نمیخواهم در اینجا

Мар то чанд бошад шӯру ғавғо

مر تا چند باشد شور و غوغا

Дилами пари хӯн шуда аз беҳудаи гуфтан

دلم پر خون شده از بیهوده گفتن

Нмиёрд дигар ҷонами шнФтн

نمییارد دگر جانم شنفتن

Чунон ҷонам шудааст аз хештани пок

چنان جانم شده است از خویشتن پاک

Ки мехоҳад ки бошад хок дар хок

که میخواهد که باشد خاک در خاک

Чунон ҷонами зи худ безор гашта аст

چنان جانم ز خود بیزار گشته است

Ки дар яке ҳақиқат бозгуфтаст

که در یکی حقیقت بازگفته‌ست

Бирав эй хоки шӯии хоки хуши шӯ

برو ای خاک شوی خاک خوش شو

Ту аз аттори ин асрор бишинав

تو از عطّار این اسرار بشنو

Бирав эй хок дар сӯии маконат

برو ای خاک در سوی مکانت

Ки аинҷогаҳ биёбӣ ҷони ҷонат

که اینجاگه بیابی جان جانت

Бирав эй хок ва куллӣ дар фано бош

برو ای خاک و کلّی در فنا باش

Басӯии масканати айн бақо бош

بسوی مسکنت عین بقا باش

Бирав эй хоку восили шӯи ту дар васл

برو ای خاک و واصل شو تو در وصل

Ки андари хеш хоҳӣ ёфтан васл

که اندر خویش خواهی یافتن وصل

Бирав эй хоки андари асли дидор

برو ای خاک اندر اصل دیدار

Ҳам андари хештани шӯи нопадедор

هم اندر خویشتن شو ناپدیدار

Бирав эй хоки дръини алиқинт

برو ای خاک درعین الیقینت

Ҳам андари хештани байни аввалинат

هم اندر خویشتن بین اوّلینت

Бирав эй хоки андари ҷавҳари худ

برو ای خاک اندر جوهر خود

Ҳақиқати бозбин аз худ ту дар худ

حقیقت بازبین از خود تو در خود

Бирав эй хок дар кӯии ҷонон

برو ای خاک در کوی جانان

Фанои шӯи бишкӣ дар кӯии ҷонон

فنا شو بیشکی در کوی جانان

Бирав эй хоки андари маъдани кул

برو ای خاک اندر معدن کل

Ки бисёре кашидӣ ранҷ бо зл

که بسیاری کشیدی رنج با ذل

Бирав эй хоки андар маскан дид

برو ای خاک اندر مسکن دید

Ки хоҳӣ шуд яке дар айни тавҳид

که خواهی شد یکی در عین توحید

Бирав эй хок ва бишинав рози хешат

برو ای خاک و بشنو راز خویشت

зи худ байни мари аёни оғози хешат

ز خود بین مر عیان آغاز خویشت

Бирав эй хок ва куллӣ шӯи зи худ пок

برو ای خاک و کلّی شو ز خود پاک

Ки то гардии ҳақиқати ту зхўди пок

که تا گردی حقیقت تو زخود پاک

Фанои шӯи хоки онгоҳии лақои байн

فنا شو خاک آنگاهی لقا بین

Намӯд хеши бичўн ва чаро байн

نمود خویش بیچون و چرا بین

Фанои шӯи хоки андари сӯии манзил

فنا شو خاک اندر سوی منزل

Ки мақсӯд ту хоҳад гашти ҳосил

که مقصود تو خواهد گشت حاصل

Фанои шӯи хоки андари ҳазрати дӯст

فنا شو خاک اندر حضرت دوست

Ки хоҳии гашти мағз арча тўӣии пӯст

که خواهی گشت مغز ارچه توئی پوست

Фанои шӯи хок то ҷонон бибинӣ

فنا شو خاک تا جانان ببینی

Тўӣии рози худат пинҳон бибинӣ

توئی راز خودت پنهان ببینی

Фанои шӯи хок то ёбии ту асрор

فنا شو خاک تا یابی تو اسرار

Ки гардонами туро аз худ хабардор

که گردانم ترا از خود خبردار

Фанои шӯи хок то гардии ҳақиқат

فنا شو خاک تا گردی حقیقت

Ту чун ҷонони шӯии пок аз табиат

تو چون جانان شوی پاک از طبیعت

Фанои шӯи хок дар асрори бичўн

فنا شو خاک در اسرار بیچون

Ки то ҷонон биёбӣ бичаҳ ва чун

که تا جانان بیابی بیچه و چون

Фанои шӯи хоку лои шӯ то зи ало

فنا شو خاک و لا شو تا ز الاّ

Биёбӣ сару кули гардии ҳувайдо

بیابی سرّ و کل گردی هویدا

Фанои шӯи хок чун дидори гуфтем

فنا شو خاک چون دیدار گفتیم

Туро ҳар сар дар ин асрори гуфтем

ترا هر سر در این اسرار گفتیم

Фанои шӯи хоку ӣнҷо бод бигзор

فنا شو خاک و اینجا باد بگذار

Ббодши пардау бодяши пиндор

ببادش پرده و بادیش پندار

Фанои шӯи хоки андари боди мангар

فنا شو خاک اندر باد منگر

Ки то бодаст аинҷогаҳи саросар

که تا بادست اینجاگه سراسر

Фанои шӯи хоку бод аз худ биндоз

فنا شو خاک و باد از خود بینداز

Яқин дар дид ҷонони сари броФроз

یقین در دید جانان سر برافراز

Фанои шӯи хоку бод ӣнҷо бибин ту

فنا شو خاک و باد اینجا ببین تو

Даруни хештанро рози байни ту

درون خویشتن را راز بین تو

Фанои шӯи хоку боди ӣнҷои равона

فنا شو خاک و باد اینجا روانه

Кун аз худ то ту бошӣ ҷовдона

کن از خود تا تو باشی جاودانه

Фанои шӯи хоку боди ӣнҷои дарунат

فنا شو خاک و باد اینجا درونت

Бияфкан азхўд ва худ кун бурунат

بیفکن ازخود و خود کن برونت

Фанои шӯи хоку бод аз пеш бурдор

فنا شو خاک و باد از پیش بردار

Ки ту андари Фноӣии соҳиби асрор

که تو اندر فنائی صاحب اسرار

Фанои шӯи хоку оби ӣнҷо хабар кун

فنا شو خاک و آب اینجا خبر کن

Ки бо ӯ бӯда ҳам ӯ назар кун

که با او بودهٔ هم او نظر کن

Фанои шӯи хок ва ӯро даҳ висолаш

فنا شو خاک و او را ده وصالش

Чу худ андари таҷаллии ҷалолаш

چو خود اندر تجلّی جلالش

Фанои шӯи хоку оташро бисӯзон

فنا شو خاک و آتش را بسوزان

Ҳақиқати об дар оташи фурӯзон

حقیقت آب در آتش فروزان

Фанои шӯи хоку оташро раҳо кун

فنا شو خاک و آتش را رها کن

Ҳақиқати обу оташи ҳам фано кун

حقیقت آب و آتش هم فنا کن

Фанои шӯ то яке бинии ту дар чор

فنا شو تا یکی بینی تو در چار

Яке асласт охири ин бночор

یکی اصلست آخر این بناچار

Зик аслед ӣнҷои бозмондид

زیک اصلید اینجا بازماندید

Абои ҳамдигараш дмсоз монадед

ابا همدیگرش دمساز ماندید

Фано хоҳед шуд ҳар чори дӯст

فنا خواهید شد هر چار دوست

Ки бо мағзат нахоҳад монад чун пӯст

که با مغزت نخواهد ماند چون پوست

Фано хоҳед шуд ҳар чор дар ёр

فنا خواهید شد هر چار در یار

Ҳақиқати лошўиду лӣси фии ?илдор

حقیقت لاشوید و لیس فی الدّار

Фано хоҳед шуд ҳар чор дар дид

فنا خواهید شد هر چار در دید

Яке хоҳед шуд дар сари тавҳид

یکی خواهید شد در سرّ توحید

Фано хоҳед шуд ҳар чор дар исм

فنا خواهید شد هر چار در اسم

Ки пайдо ҳам намонад сӯрату ҷисм

که پیدا هم نماند صورت و جسم

Фано хоҳед шуд ҳар чори таҳқиқ

فنا خواهید شد هر چار تحقیق

Ки охири мари шуморо ҳаст тавфиқ

که آخر مر شما را هست توفیق

Фано хоҳед шуд ҳар чори ӣнҷо

فنا خواهید شد هر چار اینجا

Ҳақиқати он замон гардид якто

حقیقت آن زمان گردید یکتا

Фано хоҳед шуд ҳар чор дар зот

فنا خواهید شد هر چار در ذات

Яке хоҳед бӯдани айни оёт

یکی خواهید بودن عین آیات

Фано гардид ва онгаҳ роз байнед

فنا گردید و آنگه راز بینید

Висоли ҷовдонӣ боз байнед

وصال جاودانی باز بینید

Фано гардид ва онгаҳ ҷони нмоӣид

فنا گردید و آنگه جان نمائید

Чу хуршеди яқини рахшони нмоӣид

چو خورشید یقین رخشان نمائید

Фано гардид пеш аз он дар ӣнҷо

فنا گردید پیش از آن در اینجا

Ки грдонндтони ӣнҷои ҳувайдо

که گردانندتان اینجا هویدا

Фано гардид аз дид замона

فنا گردید از دید زمانه

Ки то гардид зоти ҷовдона

که تا گردید ذات جاودانه

Фано гардид ҳамчун асли аввал

فنا گردید همچون اصل اوّل

Ки хоҳад будатон ӣнҷои мубаддил

که خواهد بودتان اینجا مبدّل

Фано гардид андари зоти бичўн

فنا گردید اندر ذات بیچون

Ки то гардид аъёни бичаҳ ва чун

که تا گردید اعیان بیچه و چون

Ҳақиқат чун шуморо рафт бояд

حقیقت چون شما را رفت باید

Чунин ӣнҷои бмонднро нишоед

چنین اینجا بماندن را نشاید

Фано гардид ӣнҷо эй дилу ҷон

فنا گردید اینجا ای دل و جان

Ки то ёбед дар худ ҷони ҷонон

که تا یابید در خود جان جانان

Ҳақиқат чун шуморо охири кор

حقیقت چون شما را آخر کار

Ҳақиқати мар фано омад падедор

حقیقت مر فنا آمد پدیدار

Ҳақиқат чун зик аследу ҷавҳар

حقیقت چون زیک اصلید و جوهر

Бмънӣ ҳар яке дар ҳафт кишвар

بمعنی هر یکی در هفت کشور

Вуҷӯди одам аз буд шумо шуд

وجود آدم از بود شما شد

Ҳақиқат аз шумо ӣнҷо фано шуд

حقیقت از شما اینجا فنا شد

Фано шуд аз шумо одам дар ӣнҷо

فنا شد از شما آدم در اینجا

Ҳақиқат рафт сӯии дӯсти якто

حقیقت رفت سوی دوست یکتا

Шумо низ ин замони айни Фноӣид

شما نیز این زمان عین فنائید

Ки ӣнҷогоҳи нақшии минмоӣид

که اینجاگاه نقشی مینمائید

Хабар додам шуморо аз шумо ро

خبر دادم شما را از شما را

Ки хоҳад будатон охири фано ро

که خواهد بودتان آخر فنا را

Хабар додам шуморо роз байнед

خبر دادم شما را راز بینید

Чении фориғи яқин то кӣ нишинед

چنی فارغ یقین تا کی نشینید

Хабар додам шуморо аз худованд

خبر دادم شما را از خداوند

Ки кулятони буруни орад аз ин банд

که کلّیتان برون آرد از این بند

Хабар додам шуморо бичаҳ ва чун

خبر دادم شما را بیچه و چون

Ки хоҳед ин замон бӯдани дигаргун

که خواهید این زمان بودن دگرگون

Шуморо то хабар бошад Фноист

شما را تا خبر باشد فنایست

Ҳақиқати охири ин айни лқоист

حقیقت آخر این عین لقایست

Дар охир ҳар чаҳор аз ҳам ҷдоӣид

در آخر هر چهار از هم جدائید

Аз ин сӯрати талабкори бқоӣид

از این صورت طلبکار بقائید

Дар ин сӯрат нахоҳед аз маъонӣ

در این صورت نخواهید از معانی

Нмоӣиди андари ӣнҷои ҷовдонӣ

نمائید اندر اینجا جاودانی

Дар ин сӯрат намемонед ҷовид

در این صورت نمی مانید جاوید

Бибояд рафтатон дар айни хуршед

بباید رفتتان در عین خورشید

Бибояд рафтатон дар чора нест

بباید رفتتان در چارهٔ نیست

Чаҳ ғам доред охир чун яке зист

چه غم دارید آخر چون یکی زیست

Намӯд будатон дар охири кор

نمود بودتان در آخر کار

Яке хоҳад бадан дар айни дидор

یکی خواهد بدن در عین دیدار

Намӯд будатон дар ҷумлаи ашёъ

نمود بودتان در جمله اشیاء

з пинҳонӣ шавад он лаҳзаи пайдо

ز پنهانی شود آن لحظه پیدا

Намӯд будатон дар ҷузв ва кул дид

نمود بودتان در جزو و کل دید

Шавад яке аён дар айни тавҳид

شود یکی عیان در عین توحید

Намӯд будатон охир яке аст

نمود بودتان آخر یکی است

Агарчӣ андари ӣнҷо бишкӣ аст

اگرچه اندر اینجا بیشکی است

Яке хоҳед шуд дар сари ҷавҳар

یکی خواهید شد در سرّ جوهر

зи ботин онгаҳе оӣиди зоҳир

ز باطن آنگهی آئید ظاهر

Яке хоҳед бӯдани ҳамчуи хуршед

یکی خواهید بودن همچو خورشید

Набошадатон з аввал ҳаст ҷовид

نباشدتان ز اوّل هست جاوید

Шавед онгаҳ аён гардид дар ёр

شوید آنگه عیان گردید در یار

Хабаратон медиҳад дар ишқи аттор

خبرتان میدهد در عشق عطّار

Шавед онгаҳ аён ва дӯст гардид

شوید آنگه عیان و دوست گردید

Дар охир ҳамчу дид зот фардед

در آخر همچو دید ذات فردید

Ҳақиқати ёри хоҳӣ дар раҳи хеш

حقیقت یار خواهی در ره خویش

Ҳиҷоб ӣнҷо барандозед аз пеш

حجاب اینجا براندازید از پیش

Ҳиҷоб ӣнҷо барандозед аз рух

حجاب اینجا براندازید از رخ

Ки ҳақатон медиҳад ӣнҷои посух

که حقتان میدهد اینجای پاسخ

Ҳиҷоб ӣнҷо барандозед аз дил

حجاب اینجا براندازید از دل

Ки мақсӯдаст андар дид ҳосил

که مقصودست اندر دید حاصل

Ҳиҷоб ӣнҷо барандозед аз ҷон

حجاب اینجا براندازید از جان

Ки ҷон таҳқиқ омад дид ҷонон

که جان تحقیق آمد دید جانان

Ҳиҷоб ӣнҷо барандозед аз зот

حجاب اینجا براندازید از ذات

Яке гардид айни ҷумлаи заррот

یکی گردید عین جمله ذرّات

Ҳиҷоб ӣнҷо барандозед лоӣид

حجاب اینجا براندازید لائید

Ҳақиқати андари он локли хдоӣид

حقیقت اندر آن لاکل خدائید

Ҳиҷоб ӣнҷо нахоҳад монад бишк

حجاب اینجا نخواهد ماند بیشک

Шӯ эй хоки муборак дар аёни як

شو ای خاکِ مبارک در عیان یک

Ҳиҷоб ӣнҷо нахоҳад монад дар зот

حجاب اینجا نخواهد ماند در ذات

Шӯ аз таҳқиқи нодони айни оёт

شو از تحقیق نادان عین آیات

Ҳиҷоб ӣнҷо намонад оташи хуш

حجاب اینجا نماند آتش خوش

Ту ҳам сӯии висоли кули илми каш

تو هم سوی وصال کل علم کش

Сӯии маскани шӯ эй оташи яқини ту

سوی مسکن شو ای آتش یقین تو

Ки маҳвии андари оташ ҳамчунин ту

که محوی اندر آتش همچنین تو

Сӯии маскани шӯ эй боди ҳумоюн

سوی مسکن شو ای باد همایون

Ки гуфтам сари кулатони бичаҳ ва чун

که گفتم سر کُلتان بیچه و چون

Ҷудо хоҳед шуд то хуш бидонед

جدا خواهید شد تا خوش بدانید

Кунун зини манзил нохуш баронед

کنون زین منزل ناخوش برانید

Аз ин манзил баронед аз дили пок

از این منزل برانید از دل پاک

Ҳақиқати нору риҳу об бо хок

حقیقت نار و ریح و آب با خاک

Дили он манзили висоли кули шумо рост

دل آن منزل وصال کل شما راست

Кунун гуфтам ҳақиқат бо шумо рост

کنون گفتم حقیقت با شما راست

Дар он манзили висол кул аёнаст

در آن منزل وصال کل عیانست

Шуморо бишкӣ роз ниҳонаст

شما را بیشکی راز نهانست

Дар он манзил яке хоҳед бӯдан

در آن منزل یکی خواهید بودن

Басии сар дар яке бояд намӯдан

بسی سر در یکی باید نمودن

Шуморо аввал ва охир набӯдаст

شما را اوّل و آخر نبودست

Ҳақиқат будатон аз буд будаст

حقیقت بودتان از بود بودست

Шуморо аввал ва охир аёнаст

شما را اوّل و آخر عیانست

Дар аввали нақши охир бе нишонаст

در اوّل نقش آخر بی نشانست

Шуморо аввал ва охир ҳувайдост

شما را اوّل و آخر هویداست

Ҳақиқат будатон пинҳон ва пайдост

حقیقت بودتان پنهان و پیداست

Шуморо аввалу охири яке буд

شما را اوّل و آخر یکی بود

зи зоти аъёни сифотати андакӣ буд

ز ذات اعیان صفاتت اندکی بود

Аҷаби аввал дар он ҳазрат ки будед

عجب اول در آن حضرت که بودید

Аз он ҳазрати сӯй фитрат фузудед

از آن حضرت سوی فطرت فزودید

Аз он ҳазрат гузар кардед бишк

از آن حضرت گذر کردید بیشک

Сӯй дид сифоти ақл дар як

سوی دید صفات عقل در یک

Аз он ҳазрат ҷудо гаштед бе дид

از آن حضرت جدا گشتید بی دید

На хориҷ буд алои айни тавҳид

نه خارج بود الاّ عین توحید

Аз он ҳазрат ки бади аъёни зотш

از آن حضرت که بد اعیان ذاتش

Гзркрднд дар сӯии сафоташ

گذرکردند در سوی صفاتش

Ҳақиқати оташ аз ӣнҷои бади онҷо

حقیقت آتش از اینجا بُد آنجا

Раҳ буд фано кардӣ ҳувайдо

ره بود فنا کردی هویدا

Сӯии бодӣ дар аинҷогаҳи сӯии об

سوی بادی در اینجاگه سوی آب

Кунад гардӣ дар аинҷогаҳи бошитоб

کند گردی در اینجاگه باشتاب

Сӯй хок омадӣ ва хок ҳастӣ

سوی خاک آمدی و خاک هستی

Ҳақиқати нури нур пок ҳастӣ

حقیقت نور نور پاک هستی

Сӯй хок омадӣ баси хурраму хуш

سوی خاک آمدی بس خرّم و خَوش

Вале охир шудӣ дар ишқи саркаш

ولی آخر شدی در عشق سرکش

Сӯй хок омадӣ ва буд маъбуд

سوی خاک آمدی و بود معبود

Ки тақдири ту азуӣ ҳамчунин буд

که تقدیر تو ازوی همچنین بود

Сӯй хок омадӣ аз ҳазрати зот

سوی خاک آمدی از حضرت ذات

Ватан кардӣ аҷаб дар айни заррот

وطن کردی عجب در عین ذرّات

Сӯй хок омадӣ аз манзили ҷон

سوی خاک آمدی از منزل جان

Туро омад ҳақиқати ҷони ҷонон

ترا آمد حقیقت جان جانان

Сӯй хок омадӣ ва ҷон шудӣ ту

سوی خاک آمدی و جان شدی تو

зи пидоӣии худ пинҳон шудӣ ту

ز پیدائی خود پنهان شدی تو

Сӯй хок омадӣ ва кул шудӣ роз

سوی خاک آمدی و کل شدی راز

Аҷаб дидӣ зи худ анҷому оғоз

عجب دیدی ز خود انجام و آغاز

Сӯй хок омадӣ аввали зи афлок

سوی خاک آمدی اوّل ز افلاک

Ватангоҳ ту шуд ин караи хок

وطنگاه تو شد این کرهٔ خاک

Сӯй хок омадӣ ёли алсробӣ

سوی خاک آمدی یال الثرابی

Чу аз ӣнҷо бидонҷо миштобӣ

چو از اینجا بدانجا میشتابی

Сӯй хок омадӣу нақши бастӣ

سوی خاک آمدی و نقش بستی

Бохри аҳд дар ӣнҷои шикастӣ

بآخر عهد در اینجا شکستی

Сӯй хок омадӣу боди гаштӣ

سوی خاک آمدی و باد گشتی

Ту зини нақши фанои ободи гаштӣ

تو زین نقش فنا آباد گشتی

Сӯй хок омадӣ ҷони вдлии ту

سوی خاک آمدی جان ودلی تو

Умеди ҷон ва дид ҳосилии ту

امید جان و دید حاصلی تو

Сӯии хоки омдстӣ аз таҷаллӣ

سوی خاک آمدستی از تجلّی

Дигар хоҳӣ шудан дар айни ало

دگر خواهی شدن در عین الاّ

Сӯй хок омадӣ айни алъёнт

سوی خاک آمدی عین العیانت

Шуд аз хоки ниҳони пайдои аёнат

شد از خاک نهان پیدا عیانت

Сӯии хокӣу бод обод карда

سوی خاکی و باد آباد کرده

зи аввали хиўшро кул ёд карда

ز اوّل خیوش را کل یاد کرده

Сӯии хокӣу ҷон дар вай раседӣ

سوی خاکی و جان در وی رسیدی

Ки аз нури таҷаллии кули падедӣ

که از نور تجلّی کل پدیدی

Сӯии хокӣу ҷон аз тести машҳур

سوی خاکی و جان از تست مشهور

Ҳақиқат донамат нури алии нур

حقیقت دانمت نورٌ علی نور

Сӯии хокии ваз хокат аёнаст

سوی خاکی وز خاکت عیانست

Туро ӣнҷо намӯд ҷисм ва ҷонаст

ترا اینجا نمود جسم و جانست

Сӯии хокии аёни байни зоти ӣнҷо

سوی خاکی عیان بین ذات اینجا

Ки хоҳӣ дид дар зарроти ӣнҷо

که خواهی دید در ذرّات اینجا

Сӯии хокӣу асрори вуҷӯдӣ

سوی خاکی و اسرار وجودی

Аёни зотро сиррӣ намӯдӣ

عیانِ ذات را سرّی نمودی

Сӯии хокӣу сари лоязолӣ

سوی خاکی و سرّ لایزالی

Змозии сӯии мстқбли ту ҳоле

زماضی سوی مستقبل تو حالی

Сӯии хокӣу нур афрӯз карда

سوی خاکی و نور افروز کرده

зи нури хеши тин фирӯз карда

ز نور خویش طین فیروز کرده

Сӯии хокӣ ва ҳар се аз ту маърӯф

سوی خاکی و هر سه از تو معروف

Тўӣии айни алъёну зоти мавсуф

توئی عین العیان و ذات موصوف

Сӯии хокӣу нур дар таҷаллӣ

سوی خاکی و نور در تجلّی

Надидаи ин замони асрори мавло

ندیده این زمان اسرار مولی

Ту нурии ин замон дар айни норай

تو نوری این زمان در عین ناری

Фитодаи андари ин нақши вғборӣ

فتاده اندر این نقش وغباری

Ту нурии ин замон дар хок бӯда

تو نوری این زمان در خاک بوده

зи боду оби мар нақшӣ намӯда

ز باد و آب مر نقشی نموده

Ту нурии ин замони нори яқинӣ

تو نوری این زمان نار یقینی

Дар ин ҳар се бакул дар пеши бинӣ

در این هر سه بکل در پیش بینی

Ту нурии ин замон дидӣ саранҷом

تو نوری این زمان دیدی سرانجام

Дар ӣнҷогоҳи ҳам оғозу анҷом

در اینجاگاه هم آغاز و انجام

Ту нурӣ ва дар ин дарёи фитода

تو نوری و در این دریا فتاده

Баҳри дили шуъла бар дили кушода

بهر دل شعلهٔ بر دل گشاده

Ту нурӣ ва дар ин дарёии асрор

تو نوری و در این دریای اسرار

Аёни партави з худ кардаст изҳор

عیان پرتو ز خود کردست اظهار

Ту нурӣ ва дар ин дарёии ҷонӣ

تو نوری و در این دریای جانی

Кунун асрори пайдо ва наоне

کنون اسرار پیدا و نهانی

Ту нурии вдри ин дарёии зотӣ

تو نوری ودر این دریای ذاتی

Кунун аъёну пинҳони сифотӣ

کنون اعیان و پنهان صفاتی

Ту нурии ин замон зондм назода

تو نوری این زمان زاندم نزاده

Даруни ҷисми ин дарро кушода

درون جسم این در را گشاده

Ту нурии ин дам ва он дам бидида

تو نوری این دم و آن دم بدیده

Вҷўдъолм ва одам бидида

وجودعالم و آدم بدیده

Ту нурии ин дам ва он дам бидида

تو نوری این دم و آن دم بدیده

Даруни ҷону дил одам бидида

درون جان و دل آدم بدیده

Ту нурии ту нурии ин дам ва он нур дидӣ

تو نوری تو نوری این دم و آن نور دیدی

Дар ин дам кул бидон дам дар раседӣ

در این دم کل بدان دم در رسیدی

Ту нурии ин дам ва он дам назар кун

تو نوری این دم و آن دم نظر کن

Ҷамоли хеш дар одам назар кун

جمال خویش در آدم نظر کن

Ту нурии ин дам ва он дам бибин ту

تو نوری این دم و آن دم ببین تو

Бнўри хештан олам бибин ту

بنور خویشتن عالم ببین تو

зи нури тести ӣнҷои одам аз гул

ز نور تست اینجا آدم از گِل

зи нурати мари варои мақсӯди ҳосил

ز نورت مر ورا مقصود حاصل

зи нури тести одам дар ҳувайдо

ز نور تست آدم در هویدا

зи гармӣ ту шуд одами мусаффо

ز گرمیّ تو شد آدم مصفّا

зи нур тест гуфту гӯии одам

ز نور تست گفت و گوی آدم

Ки мигўӣии ҳақиқати рози одам

که میگوئی حقیقت راز آدم

зи нўртсти тобони ҷавҳари дил

ز نورتست تابان جوهر دل

зи нурати ҷон шудаи ӣнҷои восил

ز نورت جان شده اینجای واصل

зи нўртсти тобони ҷавҳари ҷон

ز نورتست تابان جوهر جان

Чунин хокаст чун хуршеди тобон

چنین خاکست چون خورشید تابان

зи нўртсти пайдои ҷавҳари тан

ز نورتست پیدا جوهر تن

Дам кул мезанӣ дар мо ва дар ман

دم کل میزنی در ما و در من

зи нўртсти пайдои осмонҳо

ز نورتست پیدا آسمانها

Тўӣии аъёни яқин дар ҷумлаи ҷонҳо

توئی اعیان یقین در جمله جانها

зи нўртсти пайдои нури хуршед

ز نورتست پیدا نور خورشید

Ки дар ваии маҳв хоҳӣ монад ҷовид

که در وی محو خواهی ماند جاوید

зи нури тести пайдои ҷавҳари моҳ

ز نور تست پیدا جوهر ماه

з дид ту гудозади моҳ ҳар моҳ

ز دید تو گُدازد ماه هر ماه

зи нури тести пайдои ҷумлаи анҷум

ز نور تست پیدا جمله انجم

Тўӣӣ дар хоку анҷум дар ту шуд гум

توئی در خاک و انجم در تو شد گم

зи нўртсти пайдои аршу курсӣ

ز نورتست پیدا عرش و کرسی

Ки пайвастаи тўӣӣ дар нури қудсӣ

که پیوسته توئی در نور قدسی

зи нури тести пайдои лавҳи бишк

ز نور تست پیدا لوح بیشک

Қалам карда турои ӣнҷо аз он як

قلم کرده ترا اینجا از آن یک

зи нури тести пайдои ҷинату ҳур

ز نور تست پیدا جنّت و حور

Ту кардӣ ҷинати ӣнҷогоҳи машҳур

تو کردی جنّت اینجاگاه مشهور

зи нури тести пайдои ҷумлаи дӯзах

ز نور تست پیدا جمله دوزخ

Фусурда мешавад андари ту чун ях

فسرده میشود اندر تو چون یخ

зи нўртсти баҳру кону гавҳар

ز نورتست بحر و کان و گوهر

Ҳақиқати бартарӣ аз ҳафт ахзар

حقیقت برتری از هفت اخضر

Ҳақиқати оташӣу ишқи саркаш

حقیقت آتشی و عشق سرکش

Туро донанд ӣнҷои ишқи оташ

ترا دانند اینجا عشق آتش

Аҷаби нурӣ ки дар гардуни фитода

عجب نوری که در گردون فتاده

Надонам то дар ӣнҷо чун фитода

ندانم تا در اینجا چون فتاده

Дар ӣнҷои шӯришу ғавғои ҳам аз тест

در اینجا شورش و غوغا هم از تست

Ки ин дами гармӣу савдои ҳам аз тест

که این دم گرمی و سودا هم از تست

Дар ӣнҷо чун намӯдори сифотӣ

در اینجا چون نمودار صفاتی

Вале охири ъҷоӣб бе саботӣ

ولی آخر عجائب بی ثباتی

Дар ӣнҷо дар рагу паии ноби дорӣ

در اینجا در رگ و پی ناب داری

Дар он ҳазрати аҷаби аштоби дорӣ

در آن حضرت عجب اشتاب داری

Дар ӣнҷои омада аз улувва дар сФл

در اینجا آمده از علو در سِفل

Шудӣ болиғ вале монадӣ аҷаби Тифл

شدی بالغ ولی ماندی عجب طفل

Макун гармӣу савдоро бурун кун

مکن گرمی و سودا را برون کن

Ҳақиқати зоти худро раҳнамӯн кун

حقیقت ذات خود را رهنمون کن

Макун гармӣ ки ушшоқи ҷаҳонат

مکن گرمی که عشّاق جهانت

Ҳаме донанд асрор наҳант

همی دانند اسرار نهانت

Макун гармии ду рӯзӣ бош фориғ

مکن گرمی دو روزی باش فارغ

Ки хоҳии гашт дар охири ту болиғ

که خواهی گشت در آخر تو بالغ

Макун гармӣу савдоро мингиз

مکن گرمی و سودا را مینگیز

Кунун бо ошиқи шӯридаи парҳез

کنون با عاشق شوریده پرهیز

Макун гармӣ ки ин гармӣ намонад

مکن گرمی که این گرمی نماند

Ҳақяти хушкӣ ва тарӣ намонад

حقیت خشکی و تری نماند

Агарчӣ ту ҳақиқати нури ҷисмӣ

اگرچه تو حقیقت نور جسمی

Фитодаи ин замон дар чори қисмӣ

فتاده این زمان در چار قسمی

зи як аслӣ ҳамон кун мари талаби ту

ز یک اصلی همان کن مر طلب تو

Ду рӯзӣ бош бо ҷон дар адаби ту

دو روزی باش با جان در ادب تو

Ки ин бо ту ҳақиқат инс дорад

که این با تو حقیقت انس دارد

Абои ту буд худро мегузорад

ابا تو بود خود را میگذارد

Агар обтси ҳам аз тести ҷӯшон

اگر آبتس هم از تست جوشان

Даруни деги савдо дар хурушон

درونِ دیگِ سودا در خروشان

Агар бодаст дорад гармии азтў

اگر بادست دارد گرمی ازتو

Ҳақиқат ҳаст ӯ дар нармӣ аз ту

حقیقت هست او در نرمی از تو

Агар хокаст андари тести ҳайрон

اگر خاکست اندر تست حیران

Ду рӯзии ҳам з ту монадаст тобон

دو روزی هم ز تو ماندست تابان

Агар ҷонасту дили тоб ту дорад

اگر جانست و دل تاب تو دارد

Назар кардани сӯй ту ме наёрад

نظر کردن سوی تو می نیارد

Нахоҳӣ рафт майдонанд охир

نخواهی رفت میدانند آخر

Турои мибнгрнди ӣнҷои охир

ترا میبنگرند اینجای آخر

Ду рӯзӣ хуш биёсоу Марви ту

دو روزی خوش بیاسا و مرو تو

Дамӣ биншин ва пас чандини бадви ту

دمی بنشین و پس چندین بدو تو

Бсрдонми дўӣӣ то ҷавҳари зот

بسردانم دوئی تا جوهر ذات

Балоӣ ту кашиданд ҷумлаи заррот

بلای تو کشیدند جمله ذرّات

Агарчӣ солконт роҳ карданд

اگرچه سالکانت راه کردند

Дили худро зи ту огоҳ карданд

دل خود را ز تو آگاه کردند

Ту огоҳӣу огоҳии надорӣ

تو آگاهی و آگاهی نداری

Ки ӣнҷо ончӣ мехоҳӣ надорӣ

که اینجا آنچه میخواهی نداری

Назар кун ҷавҳари ҷонро ту бингар

نظر کن جوهر جان را تو بنگر

Вазин ҷавҳари сӯй ҳар чиз магзар

وزین جوهر سوی هر چیز مگذر

Назар кун ҷавҳари ҷон ва ту бишнос

نظر کن جوهر جان و تو بشناس

Басари чандини Марви ҷоно ва бишнос

بسر چندین مرو جانا و بشناس

Назар кун то зҷонти рози бинӣ

نظر کن تا زجانت راز بینی

Ту азҷонии Марв то бози бинӣ

تو ازجانی مرو تا باز بینی

Назар кун то зҷони макшуфи гардӣ

نظر کن تا زجان مکشوف گردی

Ки андари ҷон кунун аъёну фардӣ

که اندر جان کنون اعیان و فردی

Назар кун то зҷони ёбии ту мар буд

نظر کن تا زجان یابی تو مر بود

Ки дар ҷон ёбят дидори маъбуд

که در جان یابیت دیدار معبود

Назар кун то зҷони комили шӯии ту

نظر کن تا زجان کامل شوی تو

Ҳақиқати ҳам аз ӯ восили шӯии ту

حقیقت هم از او واصل شوی تو

Азуи восили шӯйу бозёбӣ

ازو واصل شوی و بازیابی

Сазадгар дар сӯии куллӣ шитобӣ

سزد گر در سوی کلّی شتابی

зи ҷони восили шӯ эй оташи бтҳқиқ

ز جان واصل شو ای آتش بتحقیق

Ки азҷони боз хоҳӣ ёфт тавфиқ

که ازجان باز خواهی یافت توفیق

зи ҷонўосли шӯ эй оташи аёнӣ

ز جانواصل شو ای آتش عیانی

Ки ту дар ваии нишон бе нишоне

که تو در وی نشان بی نشانی

зи ҷони восили шӯи ӣнҷои бози байни роз

ز جان واصل شو اینجا باز بین راز

Даруни ҷон хешӣ месӯз ва месоз

درون جان خویشی میسوز و میساز

Хушӣ месӯз андари шамъи ҷони ту

خوشی میسوز اندر شمع جان تو

Ки дидӣ ин замони худ дар аёни ту

که دیدی این زمان خود در عیان تو

Ту аз ҷонӣ ва ту азҷони хабардор

تو از جانی و تو ازجان خبردار

Ту низ аз ҷон дар аинҷогаҳи хабардор

تو نیز از جان در اینجاگه خبردار

Ту аз ҷонӣу ҷон аз айн дидаст

تو از جانی و جان از عین دیدست

Дамодам бо ту дар гуфт ва шунид аст

دمادم با تو در گفت و شنید است

Ту аз ҷонӣу ҷон аз ту аёнаст

تو از جانی و جان از تو عیانست

Ҳақиқат буд ҷавҳар ҷон ҷонаст

حقیقت بود جوهر جان جانست

зи худ ҳар ду з як зотанд ӣнҷо

ز خود هر دو ز یک ذاتند اینجا

Кунун дар буд зарротанд ӣнҷо

کنون در بود ذرّاتند اینجا

На аз ҳар ду яке пайдои шдстид

نه از هر دو یکی پیدا شدستید

Чаро аинҷоигаҳи пайдои шдстид

چرا اینجایگه پیدا شدستید

На ҳар ду аз яке гаштед мавҷӯд

نه هر دو از یکی گشتید موجود

Ҳақиқати аслатон аз зоти кул буд

حقیقت اصلتان از ذات کل بود

На ҳар ду аз яке дар ҷисм ҳастед

نه هر دو از یکی در جسم هستید

Басӯрат дар дўӣӣ исм ҳастед

بصورت در دوئی اسم هستید

зи як зот омадед ва буд будед

ز یک ذات آمدید و بود بودید

Дар обу хок рӯй худ намудед

در آب و خاک روی خود نمودید

Тлбкорости боди воби ӣнҷо

طلبکاراست باد وآب اینجا

Шуморо лек хок ояд мусаффо

شما را لیک خاک آید مصفّا

Шуморо хок дидаст азнҳонӣ

شما را خاک دیدست ازنهانی

Шумо дар хоки мавҷӯди аёнӣ

شما در خاک موجود عیانی

Шуморо хок дидаст аз яке боз

شما را خاک دیدست از یکی باز

Ҳақиқат ӯ збўдши бишкии боз

حقیقت او زبودش بیشکی باز

Шуморо хок диду гашти восил

شما را خاک دید و گشت واصل

Здидор аёнаш ҳаст восил

زدیدار عیانش هست واصل

Шуморо хок диду гашти равшан

شما را خاک دید و گشت روشن

Ҳақиқат ҳаст рӯҳонӣ чу гулшан

حقیقت هست روحانی چو گلشن

Шуморо хок дид вдри намӯдор

شما را خاک دید ودر نمودار

Бурун омад зҷҳлу аҷабу пиндор

برون آمد زجهل و عُجب و پندار

Шуморо хок диду зоти бичўн

شما را خاک دید و ذات بیچون

Шуморо бўдоинҷои бичаҳ ва чун

شما را بوداینجا بیچه و چون

Ҳақиқати хоки восил аз шумо шуд

حقیقت خاک واصل از شما شد

Варои мақсӯди ҳосил аз шумо шуд

ورا مقصود حاصل از شما شد

Ҳақиқати хоки восил аз шмоист

حقیقت خاک واصل از شمایست

Аз он пайваста дар нури влқоист

از آن پیوسته در نور ولقایست

Ҳақиқати хок восил шуд зи ҷонбоз

حقیقت خاک واصل شد ز جانباز

зи нур ва нор дид ӣнҷои ниҳони боз

ز نور و نار دید اینجا نهان باز

Яқин нураст ҷони оташи зи норст

یقین نورست جان آتش ز نارست

Аз ин то он тафовут бишмор аст

از این تا آن تفاوت بیشمار است

Вале чун асл ҳар ду ҷавҳар омад

ولی چون اصل هر دو جوهر آمد

Аз он ночори ӣнҷо бартар омад

از آن ناچار اینجا برتر آمد

Ки ҷон нурӣаст куллӣ зоти дида

که جان نوریست کلّی ذات دیده

Аз он манзили бад-ӣни манзили расида

از آن منزل بدین منزل رسیده

Яқин нурӣаст ҷонози зоти мавло

یقین نوریست جاناز ذات مولی

Намӯд хеш карда рози дунё

نمود خویش کرده راز دنیا

Яқин нурӣаст ҷони андари хдогм

یقین نوریست جان اندر خداگم

Яке пайваста бошад неи ҷдогм

یکی پیوسته باشد نی جداگم

Чу ҷон нурӣаст оташи айни норст

چو جان نوریست آتش عین نارست

Аз он оташ дар ин нопойдораст

از آن آتش در این ناپایدارست

Чу ҷон нурӣаст нори афтода дар хок

چو جان نوریست نار افتاده در خاک

Аз он оташи ниҳода бар сари афлок

از آن آتش نهاده بر سر افلاک

Ки то аз улувва ҷони куллӣ з зотаст

که تا از علو جان کلّی ز ذاتست

Бмънии дон ки маъбуд ҷаҳонаст

بمعنی دان که معبود جهانست

Ҳақиқати нор аз айн сифотаст

حقیقت نار از عین صفاتست

Агарчӣ асл ӯ аз нур зотаст

اگرچه اصل او از نور ذاتست

Нмибинии ту оби ӣнҷои равона

نمیبینی تو آب اینجا روانه

Ниҳодаи сари зи ишқ ӯ бшонаҳ

نهاده سر ز عشق او بشانه

Нмибинии ту бод бесару пой

نمیبینی تو باد بی سر و پای

Ки мегардад яқин аз ҷой бар ҷой

که میگردد یقین از جای بر جای

Талабкоранд ҳар се оташи ҷон

طلبکارند هر سه آتِش جان

Равон гашта бҳрҷоӣӣ бибин ҳон

روان گشته بهرجائی ببین هان

Талабкоранду толиб дар миёна

طلبکارند و طالب در میانه

Баҳри ҷониб шудаи оби равона

بهر جانب شده آب روانه

Талабкоранд ва матлӯбаст дар ҷон

طلبکارند و مطلوبست در جان

Нмидоннд ки маҳбӯбаст дарҷон

نمیدانند که محبوبست درجان

Чу матлӯбаст ҳосили миндоннд

چو مطلوبست حاصل میندانند

Аз он чун соликон дар раҳ равонанд

از آن چون سالکان در ره روانند

Чу маҳбӯбаст андари айни дидор

چو محبوبست اندر عین دیدار

Нмидонид аз он ҳастанд ночор

نمیدانید از آن هستند ناچار

Чу маҳбӯбаст ӣнҷо май чаҳ ҷўӣид

چو محبوبست اینجا می چه جوئید

Чаро дар ҷони аёни худ нҷўӣид

چرا در جان عیان خود نجوئید

Чаро ҷўӣид чун мақсӯди ҳосил

چرا جوئید چون مقصود حاصل

Нмигрдиди андари ишқи восил

نمیگردید اندر عشق واصل

Чу маҳбӯбаст ӣнҷо дар миёна

چو محبوبست اینجا در میانه

Намӯда рӯй худ ӯ ҷовдона

نموده روی خود او جاودانه

Чу маҳбӯбаст кул бинмуда дидор

چو محبوبست کل بنموده دیدار

Чаро ӯро ҳамеи ҷўӣиди дрёр

چرا او را همی جوئید دریار

Ҳақиқати нури бичўнст бе мар

حقیقت نور بیچونست بی مر

Ки бинмоед бахуди биҳд ва бе мар

که بنماید بخود بیحدّ و بی مرّ

Ҳазорон нақш аз хокаст баста

هزاران نقش از خاکست بسته

Даруни ҷони зи ҳазрати бози баста

درون جان ز حضرت باز بسته

Ҳазорон нақши хок ӣнҷо зуҳӯраст

هزاران نقش خاک اینجا ظهورست

Ҳақиқати ҷон дар он аъён нураст

حقیقت جان در آن اعیان نورست

Ҳазорон нақш аз хокаст мавҷӯд

هزاران نقش از خاکست موجود

Чаҳ гӯям андар ӯ дидори маъбуд

چه گویم اندر او دیدار معبود

Ҳазорон нақш дар хокаст наққош

هزاران نقش در خاکست نقاش

Намӯда рӯй худ аинҷоигаҳи фош

نموده روی خود اینجایگه فاش

Ҳазорон нақш дар хокаст пайдо

هزاران نقش در خاکست پیدا

Намӯда рух дар он ҷонони ҳувайдо

نموده رخ در آن جانان هویدا

Ҳазорон нақш дар хокаст бингар

هزاران نقش در خاکست بنگر

Биҷузи ҷонон дар ӣнҷогоҳи мангар

بجز جانان در اینجاگاه منگر

Ҳазорон нақш дар хокаст дидор

هزاران نقش در خاکست دیدار

Дар ӯ ҷонон намӯда рух дар асрор

در او جانان نموده رخ در اسرار

Ҳақиқати хоки нақш ҷон покаст

حقیقت خاک نقش جان پاکست

Бидон ин сар ки ҷумла дид покаст

بدان این سر که جمله دید پاکست

Ҳақиқати нақши хок аз ломаконаст

حقیقت نقش خاک از لامکانست

Ки андари ваии ниҳони роз ҷаҳон аст

که اندر وی نهان راز جهان است

Чаҳоранд дараки тан пайдо намуданд

چهارند درک تن پیدا نمودند

Дар ин дигари зи болои бргшўднд

در این دیگر ز بالا برگشودند

Ду аз болои ду аз шебанд пайдо

دو از بالا دو از شیبند پیدا

Ду аз зот ва ду андари ишқи шайдо

دو از ذات و دو اندر عشق شیدا

Ду аз болои ҳақиқати оташу бод

دو از بالا حقیقت آتش و باد

Дўӣии дигари з шебаш карда обод

دوئی دیگر ز شیبش کرده آباد

Яке оташ дувум бодаст бингар

یکی آتش دوم بادست بنگر

Каз он ин ҳар ду ободаст бингар

کز آن این هر دو آبادست بنگر

Яке оташ ки мавҷӯд сифотаст

یکی آتش که موجود صفاتست

Дувум бодаст каз аъён зотаст

دوم باد است کز اعیان ذاتست

Сеюм обасту чорам хок омад

سوم آبست و چارم خاک آمد

Ки дарҳари чори рӯҳ пок омад

که درهر چار روح پاک آمد

Яке оташ ки омад саркаши ишқ

یکی آتش که آمد سرکش عشق

Ки михўоннд ӯро оташи ишқ

که میخوانند او را آتش عشق

Дувум бодаст кандар дам дам омад

دوم باد است کاندر دم دم آمد

Аз он дами ин дами ӣнҷо ҳамдам омад

از آن دم این دم اینجا همدم آمد

Сеюм обаст зи асли нури зода

سوم آبست ز اصل نور زاده

Чунин ҳайрони чунон дар раҳи фитода

چنین حیران چنان در ره فتاده

Чаҳоруми хоки асл ҳар се пайдост

چهارم خاک اصل هر سه پیداست

Ки андари хок аз эшон шӯр ва ғавғост

که اندر خاک از ایشان شور و غوغاست

Ҳақиқати васфи оташ чун шнФтӣ

حقیقت وصف آتش چون شنفتی

Яқини сари одам боз гуфтӣ

یقینِ سرِّ آدم باز گفتی

Дами бод аз аён ломаконаст

دم باد از عیان لامکانست

Ки андари ҷисму ҷон роз ниҳонаст

که اندر جسم و جان راز نهانست

Аз он дам боз бингар то бадоне

از آن دم باز بنگر تا بدانی

Ки ёд омад яқини сар наоне

که یاد آمد یقین سرّ نهانی

Аз он дам боз бингар сӯии сӯрат

از آن دم باز بنگر سوی صورت

Фиканда дмдмаҳ дар ҷузви Кувайт

فکنده دمدمه در جزو کویت

Аз он дам омад ӣнҷои боди бишк

از آن دم آمد اینجا باد بیشک

Шуд азуии ҷони вдли ободи бишк

شد ازوی جان ودل آباد بیشک

Аз он дам омад ӣнҷо боз дидӣ

از آن دم آمد اینجا باز دیدی

Ҳақиқати ҷузи дамат ӯро надидӣ

حقیقت جز دمت او را ندیدی

Аз он дами омада роз ниҳонаст

از آن دم آمده راز نهانست

Нафхати фӣаи ман рӯҳӣ аёнаст

نفخت فیه من روحی عیانست

Нафхати фӣа ман рӯҳаст дар бод

نفخت فیه من روحست در باد

Ки зарроти ҷаҳонро медиҳад дод

که ذرّات جهان را میدهد داد

Нафхати фӣа ман рӯҳаст зондм

نفخت فیه من روحست زاندم

Ки ӣнҷо медиҳад бар кули дамодам

که اینجا میدهد بر کل دمادم

Нафхати фӣа ман рӯҳаст зон зот

نفخت فیه من روحست زان ذات

Ки ӣнҷо медиҳад бар ҷумлаи заррот

که اینجا میدهد بر جمله ذرّات

Нафхати фӣа ман рӯҳаст аз асл

نفخت فیه من روحست از اصل

Ки ӣнҷо медиҳад бар ҷисму ҷони асл

که اینجا میدهد بر جسم و جان اصل

Нафхати фӣа ман рӯҳаст рӯҳаст

نفخت فیه من روحست روحست

Ки оламро азуи фатҳ ва футуҳаст

که عالم را ازو فتح و فتوحست

Нафхати фӣа ман рӯҳаст азҳқ

نفخت فیه من روحست ازحق

Ки боқӣ мезанад дам дар аноолҳқ

که باقی میزند دم در اناالحق

Нафхати фӣа ман рӯҳаст аз роз

نفخت فیه من روحست از راز

Аз онҷои сӯии ӣнҷои мидмди боз

از آنجا سوی اینجا میدمد باز

Нафхати фӣа ман рӯҳаст дмдм

نفخت فیه من روحست دمدم

Мусаффо мекунад одами зи олам

مصفّا میکند آدم ز عالم

Аз он зотаст ӣнҷои дами дамида

از آن ذاتست اینجا دم دمیده

Дами худ дар дами одами дамида

دم خود در دم آدم دمیده

Аз он зотаст васл аз ӯст бингар

از آن ذاتست وصل از اوست بنگر

Ҳақиқати ҷузву кул аз ӯст бингар

حقیقت جزو و کل از اوست بنگر

Аз он зотаст зон пинҳони намояд

از آن ذاتست زان پنهان نماید

Ҷамоли хештан дар ҷони намояд

جمال خویشتن در جان نماید

Аз он зотаст ва пинҳонаст дар ҷон

از آن ذاتست و پنهانست در جان

Ки дорад нафхаи андари зоти ҷонон

که دارد نفخه اندر ذات جانان

Аз ӯ ҷисмаст ӣнҷои рози дида

از او جسمست اینجا راز دیده

Аз ӯ худро ҳақиқати бози дида

از او خود را حقیقت باز دیده

Аз ӯ дил ёфтаст ин рўшноӣӣ

از او دل یافتست این روشنائی

Ки дорад ёди асрори хдоӣӣ

که دارد یاد اسرار خدائی

Аз аўдл ёфтаст ӣнҷои ором

از اودل یافتست اینجای آرام

Ки дар дил омад ӯ ӣнҷои длором

که در دل آمد او اینجا دلارام

Аз ӯ дил ёфтаст асрори ӣнҷо

از او دل یافتست اسرار اینجا

Ки худро мекунад изҳори ӣнҷо

که خود را میکند اظهار اینجا

Аз он дил ёфтаст асрори бичўн

از آن دل یافتست اسرار بیچون

Намӯда рӯй худ дар ҳафт гардун

نموده روی خود در هفت گردون

Аз ӯ дил ёфт роҳати андари ӣнҷо

از او دل یافت راحت اندر اینجا

Аз ӯ бинад саодати андари ӣнҷо

از او بیند سعادت اندر اینجا

Аз ӯ дил ёфт роҳат ҳар замонӣ

از او دل یافت راحت هر زمانی

з шавқаш мекунад ҳар дам беоне

ز شوقش میکند هر دم بیانی

Аз ӯ дил ёфт огоҳӣ ва ҷон шуд

از او دل یافت آگاهی و جان شد

Чу ӯ дил дар ҳақиқати кул ниҳон шуд

چو او دل در حقیقت کل نهان شد

Аз ӯ дил ёфт огоҳӣ ки ҳақ дид

از او دل یافت آگاهی که حق دید

Яке шуд ҳамчу ӯ дар айни тавҳид

یکی شد همچو او در عین توحید

Аз ӯ дил ёфт васли вошноӣӣ

از او دل یافت وصل وآشنائی

Нмиҷўиди дамӣ аз ваии ҷдоӣӣ

نمیجوید دمی از وی جدائی

Аз ӯ дил ёфт сари ломаконӣ

از او دل یافت سرّ لامکانی

Ки ӯ донад яқини роз наоне

که او داند یقین راز نهانی

Дил аз бодаст рӯҳонии ҳақиқат

دل از بادست روحانی حقیقت

Аз ӯ ороишӣ дорад табиат

از او آرایشی دارد طبیعت

Дил аз бодаст зон ӣнҷои хабардор

دل از بادست زان اینجا خبردار

Ки андар вай шуд ӣнҷои нопадедор

که اندر وی شد اینجا ناپدیدار

Ҳақиқати дил чу аз бодаст зинда

حقیقت دل چو از بادست زنده

Шудаст аз ҷони дилаши ӣнҷои банда

شدست از جان دلش اینجای بنده

Дили бечора зу ором дидаст

دل بیچاره زو آرام دیدست

Аз ӯ оғоз ва ҳам анҷом дидаст

از او آغاز و هم انجام دیدست

Агарчӣ пери гашт аммо бхўни бор

اگرچه پیر گشت امّا بخون بار

Буд пайваста ӯ дар ранҷу тимор

بود پیوسته او در رنج و تیمار

Ҳамон бодии шуморо дил чу ӯ дид

همان بادی شما را دل چو او دید

Назар карду дарунаши ту бтў дид

نظر کرد و درونش تو بتو دید

Ҳақиқат зу хабардораст таҳқиқ

حقیقت زو خبردارست تحقیق

Ваз ӯ дида дар ӣнҷои сари тавфиқ

وز او دیده در اینجا سرّ توفیق

Дилу ҷони ҳардуи андари хизматати бод

دل و جان هردو اندر خدمتت باد

Ҳаме дорад яқини зарроти обод

همی دارد یقین ذرّات آباد

Дилу ҷонро кунад хизмат дар ӣнҷо

دل و جان را کند خدمت در اینجا

Аз он дарёфтаст қурбат дар ӣнҷо

از آن دریافتست قربت در اینجا

Дилу ҷонро кунад хизмат ки бодаст

دل و جان را کند خدمت که بادست

Ваии андари сар ҷонон дод дод аст

وی اندر سرّ جانان داد داد است

Ҳақиқати ҷавҳарӣ бе мнтҳоист

حقیقت جوهری بی منتهایست

Дилу ҷону вуҷӯд аз ваии сФоист

دل و جان و وجود از وی صفایست

Ҳақиқати ҷавҳарӣ аз дид ёр аст

حقیقت جوهری از دید یار است

Дар ӯ асрорҳои бишмор аст

در او اسرارهای بیشمار است

Ҳақиқати ҷавҳарӣ аз лоолаҳ аст

حقیقت جوهری از لااله است

Нафхати фӣаи ман аз рӯҳ илоҳ аст

نفخت فیه من از روح اله است

Ҳақиқат дорад ӣнҷои гуҳи Фноӣӣ

حقیقت دارد اینجا گه فنائی

Фанои андари фано ва дар бқоӣӣ

فنا اندر فنا و در بقائی

Зиҳии сари нафхати фӣаи дида

زهی سرّ نفخت فیه دیده

Аз он манзили бад-ӣни манзили расида

از آن منزل بدین منزل رسیده

Камол бенишоне дар ту пайдо

کمال بی نشانی در تو پیدا

Тўӣӣ дар роҳи ҷонони кули мусаффо

توئی در راه جانان کل مصفّا

Камол бенишоне дар ту мавҷӯд

کمال بی نشانی در تو موجود

Тўӣии ӣнҷои ҳақиқати асли ин буд

توئی اینجا حقیقت اصل این بود

Камол бе нишонеи дории ӣнҷо

کمال بی نشانی داری اینجا

Аз он дар ишқи бархӯрдории ӣнҷо

از آن در عشق برخورداری اینجا

Дамодами мидмӣ дар бе нишоне

دمادم میدمی در بی نشانی

Аз он дар ишқи рӯҳи инсу ҷонӣ

از آن در عشق روح انس و جانی

Дамодами мидмӣ аз нафхаи зот

دمادم میدمی از نفخهٔ ذات

Ҳақят зинда гардад ҷумлаи заррот

حقیت زنده گردد جمله ذرات

Дамодами мидмӣ дар он аёни ту

دمادم میدمی در آن عیان تو

Даруни ҷону дили дории аёни ту

درون جان و دل داری عیان تو

Дамодами мидмии андари дарунам

دمادم میدمی اندر درونم

Шдстии андари ӣнҷои раҳнамӯнам

شدستی اندر اینجا رهنمونم

Дамодами мидмӣ аз ҳафт гардун

دمادم میدمی از هفت گردون

Даруни ҷон ва дилҳо бичаҳ ва чун

درون جان و دلها بیچه و چون

Дамодами мидмии вази ондмии ту

دمادم میدمی وز آندمی تو

Ҳақиқат буд зоти одамии ту

حقیقت بود ذات آدمی تو

Аз он дами дмдмаҳи андохтстӣ

از آن دم دمدمه انداختستی

Даруни ҷону дили бшнохтстӣ

درون جان و دل بشناختستی

Камоли худ аз он дами андари ин дам

کمال خود از آن دم اندر این دم

Ки куллӣ дар дамидӣ сӯии одам

که کلّی در دمیدی سوی آدم

Ҳақиқати одам аз ту ёфт ашё

حقیقت آدم از تو یافت اشیا

Дами ту андар ӯ омад ҳувайдо

دم تو اندر او آمد هویدا

Ту бодии мари турои не бод донам

تو بادی مر ترا نی باد دانم

Туро аз айни он обод донам

ترا از عین آن آباد دانم

Ту аз зотӣу зоти андари ту мавҷӯд

تو از ذاتی و ذات اندر تو موجود

Аз он пинҳони шдстии ту змқсўд

از آن پنهان شدستی تو زمقصود

Ҳамаи зарроти олами зинда аз тест

همه ذرّات عالم زنده از تست

Дар аинҷогаҳи ҳақиқати банда аз тест

در اینجاگه حقیقت بنده از تست

Аз он дами мидмӣ каз бе нишоне

از آن دم میدمی کز بی نشانی

Ҳақиқати ломакони андари маконе

حقیقت لامکان اندر مکانی

Аз он дами мидмӣ дар ҷумлаи ҷонҳо

از آن دم میدمی در جمله جانها

Аз он ҷонаст асли ту ҳувайдо

از آن جانست اصل تو هویدا

Аз он ҳазрати хабардории ту аз раҳ

از آن حضرت خبرداری تو از ره

Фтодстӣ аз он гаштии ту огаҳ

فتادستی از آن گشتی تو آگه

Басӣ гардӣда ту шебу боло

بسی گردیدهٔ تو شیب و بالا

Ки то ин дам шудӣ дар ишқи якто

که تا این دم شدی در عشق یکتا

Бегардӣда то рози бинӣ

بی گردیدهٔ تا راز بینی

Дар ин манзили аёнати бози бинӣ

در این منزل عیانت باز بینی

Ту бо ҷон ҳар ду ҷонони ту дар як

تو با جان هر دو جانان تو در یک

Яке бенанди зи обу хоки бишк

یکی بینند ز آب و خاک بیشک

Ту бо эшон бисоз ва сар мефароз

تو با ایشان بساز و سر میفراز

Агарчӣ дар яқин ҳастӣ сарафроз

اگرچه در یقین هستی سرافراز

Ту бо эшон бисоз ва роз бингар

تو با ایشان بساز و راز بنگر

Даруни ҷони шаҳатро боз бингар

درون جان شهت را باز بنگر

Даруни ҷонӣ ва худро хабар кун

درون جانی و خود را خبر کن

Шаҳи андари ҷонат дар рӯйиш назар кун

شه اندر جانت در رویش نظر کن

Даруни ҷон назар кун шоҳи офоқ

درون جان نظر کن شاه آفاق

Бахуд бингар ки ҳастӣ ту аз он тоқ

بخود بنگر که هستی تو از آن طاق

Даруни ҷони ту бо ӯ ҳам ҷлисӣ

درون جان تو با او هم جلیسی

МсФоӣӣ на чун нафаси хасисӣ

مصفّائی نه چون نفس خسیسی

Даруни ҷони ту бо ёрӣ ва ӯ низ

درون جان تو با یاری و او نیز

Туро бинмуда аинҷогаҳи ҳамаи чиз

ترا بنموده اینجاگه همه چیز

Даруни ҷону ёрат дар дарунаст

درون جان و یارت در درونست

Туро дар ҳрдмӣ ӯ раҳнамӯнаст

ترا در هردمی او رهنمونست

Даруни ҷонӣ ва таҳқиқ дарёб

درون جانی و تحقیق دریاب

зи ҷонони сӯии ҷон тавфиқ дарёб

ز جانان سوی جان توفیق دریاب

На ҷони андари рухи ҷонони нигоҳӣ

نه جان اندر رخ جانان نگاهی

Кун охири ҳони зи моҳат то бмоҳӣ

کن آخر هان ز ماهت تا بماهی

Ҳама аз тест ва ту аз ҷони падедор

همه از تست و تو از جان پدیدار

Туро шуд ҷон дар аинҷогаҳи харидор

ترا شد جان در اینجاگه خریدار

Харидораст ҷонат низ ҳам дил

خریدارست جانت نیز هم دل

Ки ту будӣ ҳақиқати рози мушкил

که تو بودی حقیقت راز مشکل

Ҳама аз тести пайдо ва наоне

همه از تست پیدا و نهانی

Яқини коинҷои ҳаёти ҷовдонӣ

یقین کاینجا حیات جاودانی

Ҳақиқати зиндагии андари дами тест

حقیقت زندگی اندر دم تست

Ки риши қалбҳоро марҳам аз тест

که ریش قلبها را مرهم از تست

Ҳақиқати зиндагӣ дар дили ту дорӣ

حقیقت زندگی در دل تو داری

Ки буд ҷовдони ҳосили ту дорӣ

که بود جاودان حاصل تو داری

Ҳақиқати зиндагии ҷумлаи шайъи ой

حقیقت زندگی جمله شی آی

Ҳама донам ки кул аз нафхи ҳии ой

همه دانم که کل از نفخ حی آی

Ҳақиқати нури ҳии лоямутӣ

حقیقت نور حیّ لایموتی

Ки дар ҷонҳо ҳақиқати ҳам ту қӯтӣ

که در جانها حقیقت هم تو قوتی

Ғизои рӯҳӣу маънии ҷумла

غذای روحی و معنیّ جُمله

Дар ин ҷомӣ ва ҳам фатвои ҷумла

در این جامی و هم فتوی جُمله

Аёнӣ лек пинҳонии зи дида

عیانی لیک پنهانی ز دیده

Касе ранги ту дар ӣнҷои надида

کسی رنگ تو در اینجا ندیده

Надории рангомезӣ дар ӣнҷо

نداری رنگ آمیزی در اینجا

Дамодам файз мерезӣ дар ӣнҷо

دمادم فیض میریزی در اینجا

зи нури файзи ту олами пар аз нур

ز نور فیض تو عالم پر از نور

Шуду андари ҷаҳони гаштии ту машҳур

شد و اندر جهان گشتی تو مشهور

Туро хонанд ҷон чун дар наоне

ترا خوانند جان چون در نهانی

Вале аз ҷони яқини айни алъёнӣ

ولی از جان یقین عین العیانی

Туро хонанд ҷони мари аҳли маънӣ

ترا خوانند جان مر اهل معنی

Ки ҳар дами минмоӣии рози мавло

که هر دم مینمائی راز مولی

Туро хонанд ҷони ӣнҷои ҳакямон

ترا خوانند جان اینجا حکیمان

Куҷои донндти аинҷогаҳи лӣимон

کجا دانندت اینجاگه لئیمان

Бнўртсти ашё дар ҳақиқат

بنورتست اشیا در حقیقت

Ки беруну дарунӣ дар табиат

که بیرون و درونی در طبیعت

зи боло дар дарун нафха дамидӣ

ز بالا در درون نفخه دمیدی

Даруни ҷони ту дар гуфт ва шунидӣ

درون جان تو در گفت و شنیدی

Або ту дорам ӣнҷои розҳо ман

ابا تو دارم اینجا رازها من

Ки дидам азтўи сари овозҳо ман

که دیدم ازتو سر آوازها من

Тўнтқии дарҳама гуё шдстӣ

تونطقی درهمه گویا شدستی

Даруни андари ҳамаи ҷӯёи шдстӣ

درون اندر همه جویا شدستی

Ту нутқӣ дар забону рози гўӣӣ

تو نطقی در زبان و راز گوئی

Ту бишунидӣ зи ҷонони бозгўӣӣ

تو بشنیدی ز جانان بازگوئی

Ту нутқӣ дар забону айни гуфтор

تو نطقی در زبان و عین گفتار

Ҳақиқати розҳо ореи падедор

حقیقت رازها آری پدیدار

Бигард хок мегардӣ ту доим

بگرد خاک میگردی تو دائم

Бтў пайдост хок ва гашта қоим

بتو پیداست خاک و گشته قائم

Бигард хок мегардӣ зи асрор

بگرد خاک میگردی ز اسرار

Вале аз чашм гашта нопадедор

ولی از چشم گشته ناپدیدار

Бигард хок мегардӣ ҳамеи ту

بگرد خاک میگردی همی تو

Дарунаши мидмӣ ҳар дами дамии ту

درونش میدمی هر دم دمی تو

Чунонат ёфтам дар хоки бичўн

چنانت یافتم در خاک بیچون

Ки аввал омадӣ дар ҳафт гардун

که اوّل آمدی در هفت گردون

зи сӯии зот дар айни сифотӣ

ز سوی ذات در عین صفاتی

Ҳақиқати ин замони дидори зотӣ

حقیقت این زمان دیدار ذاتی

Магардон рухи зи хоку рӯҳи аъён

مگردان رخ ز خاک و روح اعیان

Ки медонам турои асрори пинҳон

که میدانم ترا اسرار پنهان

Злоӣии ин замон дар айни ало

زلائی این زمان در عین الّا

Ҳақиқати исми дида дар мсмо

حقیقت اسم دیده در مسّما

Мсмоӣии валикин ҷисм бӯда

مسمّائی ولیکن جسم بوده

Аз аввали бишкӣ беисм бӯда

از اوّل بیشکی بی اسم بوده

Ҳамаи исм аз ту мавҷӯд ва ту биҷон

همه اسم از تو موجود و تو بیجان

Ҳамаи пайдоӣ ту ҳастӣ ту дар ҷаҳон

همه پیدای تو هستی تو در جهان

Аз он дам чунки ёрати ин дам оварад

از آن دم چونکه یارت این دم آورد

Аз ин дам омадӣ зи аъёни худ фард

از این دم آمدی ز اعیان خود فرد

Турои бартари зи оташи байнами ӣнҷо

ترا برتر ز آتش بینم اینجا

Аз онат сахти ман хуши байнами ӣнҷо

از آنت سخت من خوش بینم اینجا

Ки аз болои дамодами мидмии боз

که از بالا دمادم میدمی باز

Ҳақиқати андари аинҷогаҳи боъзоз

حقیقت اندر اینجاگه باعزاز

Дило мари бодро бишнос дар худ

دلا مر باد را بشناس در خود

Макун ӯ родмии мари давр аз худ

مکن او رادمی مر دور از خود

Аз он дами ту ӯро андари ӣнҷо

از آن دم تو او را اندر اینجا

Каз он дам кард ҷони ту мусаффо

کز آن دم کرد جان تو مصفّا

Аз он дами дони ту ӣнҷои асл будаш

از آن دم دان تو اینجا اصل بودش

Ҳамин ҷогаҳ бидон мари васл будаш

همین جاگه بدان مر وصل بودش

Фанои шӯи ҳамчуи бод аз он дам эй дӯст

فنا شو همچو باد از آن دم ای دوست

Ки ин дам нафхааст ва ҳамдам ӯст

که این دم نفخه است و همدم اوست

зи асл ҳар чаҳор ӣнҷои аёнӣ

ز اصل هر چهار اینجا عیانی

Бигуфтӣ сари кулро ту наоне

بگفتی سرّ کل را تو نهانی

зи асли ин чаҳор огоҳи гаштӣ

ز اصل این چهار آگاه گشتی

Бад-ӣни сайр дигар зинҳо гузаштӣ

بدین سیر دگر زینها گذشتی

Яқини ҳам васли оби ӣнҷо баён кун

یقین هم وصل آب اینجا بیان کن

Намӯд роз ӯ сар аён кун

نمود راز او سرّ عیان کن

Ҳақиқати обро айни алъёни байн

حقیقت آب را عین العیان بین

Аз ӯ мрҷмлаҳи асрори ниҳони байн

از او مرجمله اسرار نهان بین

Агарчӣ ҳар чаҳор аз асл ёранд

اگرچه هر چهار از اصل یارند

Дар ин маскан бҷонон пойдоранд

در این مسکن بجانان پایدارند

Аз онҷои омада ҳар чори ӣнҷо

از آنجا آمده هر چار اینجا

зи баҳри дилбари айёри ӣнҷо

ز بهر دلبر عیّار اینجا

Вале зобсти аинҷогаҳи ҷамолаш

ولی زابست اینجاگه جمالش

Ки аъён омад аз нури ҷалолаш

که اعیان آمد از نور جلالش

Аз он ҳазрати бади ӣнҷо бе баҳона

از آن حضرت بد اینجا بی بهانه

Дар омад гашти аинҷогаҳи равона

در آمد گشت اینجاگه روانه

Аз он дарёӣ бичўн омадаст ӯ

از آن دریای بیچون آمدست او

Дар ин даргоҳ дар куллӣ нишаст ӯ

در این درگاه در کلّی نشست او

Ҳақиқати оби ӣнҷо зиндагонӣ аст

حقیقت آب اینجا زندگانی است

Дар ӯ бисёр асрор маъонӣ аст

در او بسیار اسرار معانی است

Фитода дар раҳи ҷон ӯ хуш ва тар

فتاده در ره جان او خوش و تر

Ҳақиқат меравад ҳар лаҳзаи хуштар

حقیقت میرود هر لحظه خوشتر

Хуш ва тар меравад чун бод дар ҷон

خوش و تر میرود چون باد در جان

Кунад дилроу ҷисми обод дар ҷон

کند دل را و جسم آباد در جان

Хуш ва тар меравад дркўии маъшӯқ

خوش و تر میرود درکوی معشوق

Бомед висол рӯй маъшӯқ

بامید وصال روی معشوق

Хуш ва тар меравад дар шайъи равона

خوش و تر میرود در شی روانه

Ки то бахшадат ҳаёти ҷовдона

که تا بخشدت حیات جاودانه

Хуш ва тар меравад дар ҷумлаи пайдо

خوش و تر میرود در جمله پیدا

Ҳақиқат мекунад ҳар лаҳзаи ғавғо

حقیقت میکند هر لحظه غوغا

Хуш ва тар меравад дар кӯии дилдор

خوش و تر میرود در کوی دلدار

Шавад ҳар нақш аз ӯ ӣнҷои падедор

شود هر نقش از او اینجا پدیدار

Даруни боғу бустони шодмона

درون باغ و بستان شادمانه

Шавад дар сӯии саҳроҳо равона

شود در سوی صحراها روانه

Даруни боғу бустони хурраму каш

درون باغ و بستان خرّم و کش

Равад дар боду хоку айни оташ

رود در باد و خاک و عین آتش

Кунад раҳ дар сӯй ҳар се бтҳқиқ

کند ره در سوی هر سه بتحقیق

Яке гардад ваии андари ъзу тавфиқ

یکی گردد وی اندر عزّ و توفیق

Гуҳӣ бар сӯрат гандум барояд

گهی بر صورت گندم برآید

Гуҳӣ дар сӯрат ӯ ҷӯи намояд

گهی در صورت او جو نماید

Гуҳӣ бар сӯрату айни ҳшоиш

گهی بر صورت و عین حشایش

Кунад ӯ дар баҳори ӣнҷои гушоиш

کند او در بهار اینجا گشایش

Гуҳӣ бар сӯрат ангур бошад

گهی بر صورت انگور باشد

Даруни миваҳо пурнур бошад

درون میوهها پرنور باشد

Гуҳӣ ҷон бахшад андари айни бустон

گهی جان بخشد اندر عین بستان

Ки шери шавқи оради сӯии бустон

که شیر شوق آرد سوی بستان

з ҷон кун фаҳм то ин сари бадоне

ز جان کن فهم تا این سر بدانی

Ки дар обаст асрори маъонӣ

که در آبست اسرار معانی

Пас онгаҳ аз баҳори миваи алвон

پس آنگه از بهار میوه الوان

Шавад мари нутфа дар инсони вҳиўон

شود مر نطفه در انسان وحیوان

Шавад мари нутфа ва бинмоед асрор

شود مر نطفه و بنماید اسرار

з ҳайвон мекунад инсони падедор

ز حیوان میکند انسان پدیدار

Аз он ҳар се вазин як чун чаҳораст

از آن هر سه وزین یک چون چهارست

Ҳақиқат дид мавло ошкорост

حقیقت دید مولی آشکاراست

Назар кун нутфаро дар асли оғоз

نظر کن نطفه را در اصل آغاز

Ки обӣ буд ваз обаст ин боз

که آبی بود وز آبست این باز

Ҳақиқат буд ӯ чун гашти нутфа

حقیقت بود او چون گشت نطفه

Ки то пайдо кунад ҳамчун ту тӯҳфа

که تا پیدا کند همچون تو تحفه

Туро чун асл аз об манӣ аст

ترا چون اصل از آب منی است

Аз онат ин ҳамаи кибр ва манӣ аст

از آنت این همه کبر و منی است

Куҷои як нутфа бо дарё барояд

کجا یک نطفه با دریا برآید

Куҷои як зарра бо ало барояд

کجا یک ذرّه با الاّ برآید

Ҳақиқати ҳамчуи обӣ ва ту дар об

حقیقت همچو آبی و تو در آب

Назар кун то бибинӣ тобишу тоб

نظر کن تا ببینی تابش و تاب

Назар кун обро нури ҳақиқат

نظر کن آب را نورِ حقیقت

Ки инсон дод маншури табиат

که انسان داد منشور طبیعت

Ҳама обаст агар ту бози бинӣ

همه آبست اگر تو باز بینی

Назар кун сӯй ӯ то рози бинӣ

نظر کن سوی او تا راز بینی

Ҳама обаст ва об ояд ҷамолаш

همه آبست و آب آید جمالش

Ки ӣнҷо менамояд ҳар камолаш

که اینجا مینماید هر کمالش

Ҳама обаст ваз обем зинда

همه آبست وز آبیم زنده

Чунин омад бензади ҷони банда

چنین آمد بنزد جان بنده

Ҳама обасту об аз ҷавҳари зот

همه آبست و آب از جوهر ذات

Шитобон меравад дар ҷони заррот

شتابان میرود در جان ذرّات

Ҳама обасту об аз ҷавҳари кул

همه آبست و آب از جوهر کل

Равона дртўаст ва ту яқини кул

روانه درتو است و تو یقین کل

Ҳама обаст ӯ ва дар шебу боло

همه آبست او و در شیب و بالا

Ҳақиқат роҳ дорад сӯии ало

حقیقت راه دارد سوی الّا

зи шеб ҳар шаҷар боло шавад ӯ

ز شیب هر شجر بالا شود او

Ҳақиқат дар сӯй ало шавад ӯ

حقیقت در سوی الّا شود او

Нмибинӣ ва онро то нахонӣ

نمیبینی و آن را تا نخوانی

Аз он моءи таҳур ӣнҷо ндонӣ

از آن ماء طهور اینجا ندانی

Хушӣ аз он ӣнҷо зинда бошад

خوشی از آن اینجا زنده باشد

Мар ӯро ҷумлаи зарра банда бошад

مر او را جمله ذرّه بنده باشد

Нмихўонӣ аз онаш раҳ ндонӣ

نمیخوانی از آنش ره ندانی

Ки сари об дар худ бози доне

که سرّ آب در خود باز دانی