Яке пурсед аз он соҳиби асрор

یکی پرسید از آن صاحب اسرار

Ки чун байнами мари ин анҷом эй ёр

که چون بینم مر این انجام ای یار

Куҷо оғоз бошад дигари анҷом

کجا آغاز باشد دیگر انجام

Бигӯям то биёбам он саранҷом

بگویم تا بیابم آن سرانجام

Куҷоаст аввалам то боздонм

کجا است اوّلم تا بازدانم

зи баъди анҷом онгаҳ роз донам

ز بعد انجام آنگه راز دانم

Бадви гуфто агар ҳастӣ хабардор

بدو گفتا اگر هستی خبردار

Мубини чизе дигар дар худназари дор

مبین چیزی دگر در خودنظر دار

Биҷузи худ ҳеҷ мангар то бадоне

بجز خود هیچ منگر تا بدانی

Ки дар айни сувар ҳар ду ҷаҳонӣ

که در عین صور هر دو جهانی

Ба байни кин ҳар ду олам дар ту пайдост

به بین کین هر دو عالم در تو پیداست

Ҳақиқати зот дар ҷонат ҳувайдост

حقیقت ذات در جانت هویداست

зи оғози фалак дар дори аввал

ز آغاز فلک در دار اوّل

Дар ӣнҷо май ту мондстии маъаттал

در اینجا می تو ماندستی معطّل

Маъаттали монда дар хештани боз

معطّل ماندهٔ در خویشتن باز

Ҳамеи ҷўӣӣ дигар анҷоми воғоз

همی جوئی دگر انجام وآغاز

Бурун аз ту ки бошад ҳам ту бошӣ

برون از تو که باشد هم تو باشی

Агар ӣнҷои ту бишки ҳам ту бошӣ

اگر اینجا تو بیشک هم تو باشی

Ту бошигар ту андари асли аввал

تو باشی گر تو اندر اصل اوّل

Нагардӣ андари ин сӯрати мубаддил

نگردی اندر این صورت مبدّل

Аз он худро нмиёбӣ дар ӣнҷо

از آن خود را نمییابی در اینجا

Ки якеро ду мебинӣ дар ӣнҷо

که یکی را دو میبینی در اینجا

Азалро бо абади бинӣ чу аттор

اَزَل را با ابد بینی چو عطّار

Агар бинии худо дар худ нигаҳдор

اگر بینی خدا در خود نگهدار

Тўӣии оғоз ва анҷомат бидида

توئی آغاز و انجامت بدیده

Дар ин олами дамии комати надида

در این عالم دمی کامت ندیده

Надидӣ кори ӣнҷо ва надидӣ

ندیدی کار اینجا و ندیدی

Ту ӯро зонка дрхўд орамидӣ

تو او را زانکه درخود آرمیدی

Дўбинӣ пеша кардӣ мондаи аҳвал

دوبینی پیشه کردی مانده احول

Шуда дар сӯрату маънии мубаддил

شده در صورت و معنی مبدّل

Троосл аз яке мавҷӯд пайдост

ترااصل از یکی موجود پیداست

Саропояти ҳама маъбуд пайдост

سراپایت همه معبود پیداست

Чу аз яке туро мафҳум гардад

چو از یکی ترا مفهوم گردد

Дар охири мари туро маълум гардад

در آخر مر ترا معلوم گردد

Турои маълум ӣнҷо нест пайдо

ترا معلوم اینجا نیست پیدا

Ки асл будат аз якеаст пайдо

که اصل بودت از یکیست پیدا

Турои оғоз агар хоҳӣ ки ёбӣ

ترا آغاز اگر خواهی که یابی

зи ободоняти сӯии харобӣ

ز آبادانیت سوی خرابی

Яке ҳарфаст агар хоҳӣ ки ӣнҷо

یکی حرفست اگر خواهی که اینجا

Бадонеи маҳви шӯ дар ҷавҳари ло

بدانی محو شو در جوهر لا

Азалро бо абад бингар яке ҳарф

اَزَل را با اَبَد بنگر یکی حرف

Навиштаи ҳарфи он бар сӯрати сарф

نوشته حرف آن بر صورت صرف

Турогар сарф некӯ ояд эй ёр

ترا گر صرف نیکو آید ای یار

Ҳақиқати дркшди равғани бикбор

حقیقت درکشد روغن بیکبار

Ҳақиқати лои бтўи маҳву тўӣии ҳарф

حقیقت لا بتو محو و توئی حرف

Навиштаи ҳарфи он бар сӯрати сарф

نوشته حرف آن بر صورت صرف

Дар ӣнҷои бинӣ аз ӣнҷои бадоне

در اینجا بینی از اینجا بدانی

Ҳақиқати кули тўӣии кули лобудоне

حقیقت کل توئی کل لابدانی

Назар кун лонгр дар ҷавҳарати боз

نظر کن لانگر در جوهرت باز

Ҳамаи заррот аз анҷому оғоз

همه ذرّات از انجام و آغاز

Дар ӣнҷо ҷамъ карда ҳар дўъолм

در اینجا جمع کرده هر دوعالم

Ниҳода аз худии худро дар ӯ дам

نهاده از خودی خود را در او دم

Яке сӯрати з худ карда аёнӣ

یکی صورت ز خود کرده عیانی

Ниҳодаи андар ӯ роз наоне

نهاده اندر او راز نهانی

Ниҳодаи андар ӯро зҳқиқт

نهاده اندر او را زحقیقت

Валикин дар наҳодӣ аз табиат

ولیکن در نهادی از طبیعت

Яке асласт софии сӯрати ёр

یکی اصلست صافی صورت یار

Аз онҷогаҳ фитод аз асли ночор

از آنجاگه فتاد از اصل ناچار

Адади пиндори яке аз ҳазорон

عدد پندار یکی از هزاران

Ҳазорон дар яке яке шумори он

هزاران در یکی یکی شمار آن

Ҳама дар сӯрат одам аёнаст

همه در صورت آدم عیانست

Ки одам дар ҳақиқати ҷон ҷон аст

که آدم در حقیقت جان جان است

Чу одами ҷони ҷон дар вай назар кун

چو آدم جان جان در وی نظر کن

з буд зоти худ ӯро хабар кун

ز بود ذات خود او را خبر کن

Ҳамаи ашёи зи одами гашти пайдо

همه اشیا ز آدم گشت پیدا

Ки одам кард он ӣнҷои ҳувайдо

که آدم کرد آن اینجا هویدا

Агар одам набӯдӣ асли он зот

اگر آدم نبودی اصل آن ذات

Куҷо пайдо шудӣ ҳаргизи зи заррот

کجا پیدا شدی هرگز ز ذرّات

Ҳама чун бенгарӣ андари яке байн

همه چون بنگری اندر یکی بین

Яке шавҳари ҳамаи як бишкии байн

یکی شوهر همه یک بیشکی بین

Ҳамаи дртў шуда ӣнҷо бибин боз

همه درتو شده اینجا ببین باز

Ту аслии ҳам зи анҷом ва ҳам оғоз

تو اصلی هم ز انجام و هم آغاز

Агар оғози хоҳии ҳафт гардун

اگر آغاز خواهی هفت گردون

Даруни тести гардуни бичаҳ ва чун

درون تست گردون بیچه و چون

Назар кун дар дарунат на фалаки ту

نظر کن در درونت نه فلک تو

Бибин грдонҳқиқти як бики ту

ببین گردانحقیقت یک بیک تو

Дигар дар сӯрат аз ҳоли ҳақиқат

دگر در صورت از حال حقیقت

Биёб ин ҷойгаҳ дидор дидат

بیاب این جایگه دیدار دیدت

Ту аслӣ дар яке вндри яке гум

تو اصلی در یکی وندر یکی گم

Гуҳӣ чун қатраи гуҳи айни қулзум

گهی چون قطرهٔ گه عین قلزم

Ту аз баҳрӣ ки поёнии надорӣ

تو از بحری که پایانی نداری

Яке сӯрат вале ҷонии надорӣ

یکی صورت ولی جانی نداری

Ту ҷонӣ дар ту ҷононст бингар

تو جانی در تو جانانست بنگر

Яке андар яке аъёнаст бингар

یکی اندر یکی اعیانست بنگر

Ту ҷонони байни кҷооғозу анҷом

تو جانان بین کجاآغاز و انجام

Чаҳ ҷўӣии асл ӯро ҷузи саранҷом

چه جوئی اصل او را جز سرانجام

Саранҷоми он талаби кони асл буд аст

سرانجام آن طلب کان اصل بود است

Ки ҷумла аз нмўдхўд намӯд аст

که جمله از نمودخود نمود است

Саранҷом ар дар ин ҷо ёфтӣ ту

سرانجام ار در این جا یافتی تو

Кунад аинҷоигаҳи кори ту некӯ

کند اینجایگه کار تو نیکو

Саранҷомати бадви хоҳӣ расӣдан

سرانجامت بدو خواهی رسیدن

Ҷамол бе нишони хоҳии бдидн

جمال بی نشان خواهی بدیدن

Бҳрзаҳ хӯрд бошӣ ғами бъолм

بهرزه خورد باشی غم بعالم

Агар ӯро нмибинӣ дар ин дам

اگر او را نمیبینی در این دم

Дамӣ дар ҳар ду олам дар дамид аст

دمی در هر دو عالم در دمید است

Ду олам дар яке ӣнҷо бидид аст

دو عالم در یکی اینجا بدید است

Ду олам дар яке ойӣна пайдост

دو عالم در یکی آیینه پیداست

Дар ӯ дилдор дар ойӣна пайдост

در او دلدار در آیینه پیداست

Ҷамоли ёр мо пайдост равшан

جمال یار ما پیداست روشن

Дар ин ойӣнаи андари ҳафт гулшан

در این آیینه اندر هفت گلشن

Саропои фалак ойӣна бигирифт

سراپای فلک آیینه بگرفت

Аз ӯ комии баҳр ойӣна бигирифт

از او کامی بهر آیینه بگرفت

Ту андари сайри худҳар лаҳза бингар

تو اندر سیر خودهر لحظه بنگر

Ки ҳастӣ дар ту пайдо шуд саросар

که هستی در تو پیدا شد سراسر

Тўӣии пайдоу ашё дртў пайдост

توئی پیدا و اشیا درتو پیداست

Вагарнаи ҳеҷ аинҷогаҳ на пайдост

وگرنه هیچ اینجاگه نه پیداست

Дар ӣнҷо дар ту шуд пайдои ҳақиқат

در اینجا در تو شد پیدا حقیقت

Вагарнаи нестии айни табиат

وگرنه نیستی عین طبیعت

Бўқтӣ кандар ӣнҷои поки гардӣ

بوقتی کاندر اینجا پاک گردی

Ҳақиқат дар муқобили хоки гардӣ

حقیقت در مقابل خاک گردی

Ҳама асласт кини ҷо бо адад шуд

همه اصلست کین جا با عَدَد شد

Чу фонии гардии ӣнҷои кул аҳад шуд

چو فانی گردی اینجا کل احد شد

Ъдддорӣ кунун дар сӯрати худ

عددداری کنون در صورت خود

Аз он дорӣ дар ӣнҷои нек ё бад

از آن داری در اینجا نیک یا بد

Адад бурдор то лои бенгарӣ ту

عدد بردار تا لا بنگری تو

Ки аз ло дар ду олами бартарии ту

که از لا در دو عالم برتری تو

Ту бартари олам аз дўъолм ҳастӣ эй дӯст

تو برتر عالم از دوعالم هستی ای دوست

Яке асласт ӣнҷои мағз бо пӯст

یکی اصلست اینجا مغز با پوست

Ту мағзӣ аз дўъолми баргузӣда

تو مغزی از دوعالم برگزیده

Валикини мағзи худ ӣнҷои надида

ولیکن مغز خود اینجا ندیده

Ту мағзии пӯсти ӣнҷо мағз карда

تو مغزی پوست اینجا مغز کرده

Дар аинҷохўиштнро нағз карда

در اینجاخویشتن را نغز کرده

Ту мағзии ин замони аттори монда

تو مغزی این زمان عطّار مانده

Ҳамаи андари паии асрори монда

همه اندر پی اسرار مانده

Ту мағзӣ лекгар огоҳи гардӣ

تو مغزی لیک گر آگاه گردی

Ҳақиқати андари ӣнҷои шоҳи гардӣ

حقیقت اندر اینجا شاه گردی

Басии гуфтеми аинҷогаҳи з ҳар мағз

بسی گفتیم اینجاگه ز هر مغز

Суханҳои худ аз аинҷоигаҳи нағз

سخنهای خود از اینجایگه نغز

Заҳри маънии ҳикояти бози гуфтем

زهر معنی حکایت باز گفتیم

Кунун зонҷоми вази оғози гуфтем

کنون زانجام وز آغاز گفتیم

Чу донистӣ тўӣии анҷому оғоз

چو دانستی توئی انجام و آغاز

Ки ояд андари ӣнҷо аз яқини боз

که آید اندر اینجا از یقین باز

Ҳамӯ бошад ки ӣнҷо боз ояд

همو باشد که اینجا باز آید

Бидонади онкии соҳиб роз ояд

بداند آنکه صاحب راز آید

Вале ин рози ӣнҷо гуфтанӣ нест

ولی این راز اینجا گفتنی نیست

Дар асрори ӣнҷо сифтанӣ нест

دُرِ اسرار اینجا سفتنی نیست

Касоне кандар ин сари бози диданд

کسانی کاندر این سر باز دیدند

Аз ин маънии ҳақиқӣати рози диданд

از این معنی حقیقیت راز دیدند

Мақоми пухтагӣ ҳосил кун эй ёр

مقام پختگی حاصل کن ای یار

Ки ту аз пухтагии гардии хабардор

که تو از پختگی گردی خبردار

Аз он аинҷоигаҳ хомӣ бимонада

از آن اینجایگه خامی بمانده

Чу равған дар бар ҷомӣ бимонада

چو روغن در بر جامی بمانده

Яке ҷомии ту аз сари илоҳӣ

یکی جامی تو از سرّ الهی

Пар аз нури камоли подшоҳӣ

پر از نور کمال پادشاهی

Барӣ аз равғани ӣнҷои мондаи пурнур

بری از روغن اینجا مانده پرنور

Бнўри ту шуда равшан машав давр

بنور تو شده روشن مشو دور

Бнўри ту ҳамаи олами нмўдост

بنور تو همه عالم نموداست

Ки нурат дар дамӣ дигар фузуд аст

که نورت در دمی دیگر فزود است

Бнўри ту ҳамаи олами пдидост

بنور تو همه عالم پدیداست

зи ҷомати бишкӣ одам бидидаст

ز جامت بیشکی آدم بدیدست

Тўӣии ҷоми аён аз айни мисбоҳ

توئی جام عیان از عین مصباح

Ҳақиқати ҷони ҷон дар айни арвоҳ

حقیقت جان جان در عین ارواح

На ҷонӣ на тании ҳам ҷон ва ҳам тан

نه جانی نه تنی هم جان و هم تن

Чигуна гардад ин асрори равшан

چگونه گردد این اسرار روشن

Ки чунӣ ҷону тани ҳам тан ва ҳам ҷон

که چونی جان و تن هم تن و هم جان

Ки яке гардии андари асли ҷонон

که یکّی گردی اندر اصل جانان

Агар яке шӯии ҷонони шӯии боз

اگر یکی شوی جانان شوی باز

Муҳӣти оӣии ту бронҷому оғоз

محیط آئی تو برانجام و آغاز

Агар хўҳӣ ки гардӣ дар яке ло

اگر خوهی که گردی در یکی لا

Яке шӯи ин замон дар айни ало

یکی شو این زمان در عین الّا

Яке шӯи ин замони лавҳӣ раҳо кун

یکی شو این زمان لوحی رها کن

Чу ман худро вуҷӯдати айни локн

چو من خود را وجودت عین لاکن

Буруну андаруни дидор ёр аст

برون و اندرون دیدار یار است

Влкини нуқта дар паргор ёр аст

ولکین نقطه در پرگار یار است

Бурун ва андарун асласт дарёб

برون و اندرون اصلست دریاب

Дар ӣнҷои ёри байн ва васл дарёб

در اینجا یار بین و وصل دریاب

Ало эй ҷон вае дил чанд гўӣим

الاّ ای جان و ای دل چند گوئیم

Ту пайвандии крои пайванди ҷўӣим

تو پیوندی کرا پیوند جوئیم

Ту пайвандӣ кунун дар ҷони аттор

تو پیوندی کنون در جان عطّار

Ҳақиқати бугсали ӣнҷои ҳам зи дидор

حقیقت بگسل اینجا هم ز دیدار

Ту пайвандӣ кунун дар ҷонам эй ҷон

تو پیوندی کنون در جانم ای جان

Бтўи мибинми ӣнҷои ҷумлаи аъён

بتو میبینم اینجا جمله اعیان