Бидиҳ ҷомӣ аз он ҷоми саранҷом

بده جامی از آن جام سرانجام

Пас онгаҳ масти шӯ то башиканам ҷом

پس آنگه مست شو تا بشکنم جام

Бидиҳ ҷомӣ ки ҳушёрам дигар бор

بده جامی که هشیارم دگر بار

Ки гирдами маст чун ёрам дигар бор

که گردم مست چون یارم دگر بار

Бидиҳ ҷомӣ ки аслами рухи нмўдост

بده جامی که اصلم رخ نموداست

Макун ҳастам ки васлами рухи нмўдост

مکن هستم که وصلم رخ نموداست

Бидиҳ ҷомӣ ки ҷонон боз дидам

بده جامی که جانان باز دیدم

Аз ин дидор ӯро боз дидам

از این دیدار او را باز دیدم

Бидиҳ ҷомӣ ки ҷонон ошкор аст

بده جامی که جانان آشکار است

Маро бо дид ӯ ӣнҷо чикор аст

مرا با دید او اینجا چکار است

Бидиҳ ҷомӣ ки ҷононсти пайдо

بده جامی که جانانست پیدا

Маро бо хештан кардаст якто

مرا با خویشتن کرد است یکتا

Бидиҳ ҷомӣ дигар моро ту соқӣ

بده جامی دگر ما را تو ساقی

Ки то монами зи асли дӯсти боқӣ

که تا مانم ز اصل دوست باقی

Бидиҳ ҷомӣ ки ҷонами гашти ҷонон

بده جامی که جانم گشت جانان

Ҳақиқат рафт дар дилдори пинҳон

حقیقت رفت در دلدار پنهان

Бидиҳ ҷомӣ ки худ масти аластам

بده جامی که خود مست الستم

Вале аиҷоигаҳи ман нимаи мастам

ولی ایجایگه من نیمه مستم

Бики раҳ маст кун соқии марои ҳон

بیک ره مست کن ساقی مرا هان

Аз ин буд вуҷӯдами ҳони ту бурҳон

از این بود وجودم هان تو برهان

Бики раҳ маст кун товораам ман

بیک ره مست کن تا وارهم من

Дар аинҷогаҳ кунун додӣ ва ҳам ман

در اینجاگه کنون دادی و هم من

Бики раҳ маст кун буд вуҷӯдам

بیک ره مست کن بود وجودم

Ки рухи дилдор дар мастӣ намудем

که رخ دلدار در مستی نمودم

зи мастӣ ман бигуфтам розҳо фош

ز مستی من بگفتم رازها فاش

Бдонстм дар ӣнҷои рози наққош

بدانستم در اینجا راز نقّاش

Ман ӣнҷои дидҳоми ҷону ҷаҳонам

من اینجا دیدهام جان و جهانم

Шуда аз рӯй ӯ кашфи аёнам

شده از روی او کشف عیانم

Ман ӣнҷои дидҳоми дилдори худ боз

من اینجا دیدهام دلدار خود باز

Кунунам риштаи ман аз неку бади боз

کنونم رشته من از نیک و بد باز

Ман ӣнҷои дидҳоми он ҷони ҷонҳо

من اینجا دیدهام آن جان جانها

Аз ӯ бшнидҳоми шарҳ ва баёнҳо

از او بشنیدهام شرح و بیانها

Ман ӯро дидҳом дар хештани ҷон

من او را دیدهام در خویشتن جان

Ҳақиқат ӯ ман ва ман ӯ яқини дон

حقیقت او من و من او یقین دان

Ман ӯро дидҳом дар хештани дил

من او را دیدهام در خویشتن دل

Аз ӯ мақсӯди ман кул гашта ҳосил

از او مقصود من کل گشته حاصل

Ман ӯ родидҳоми айни сФоӣӣ

من او رادیدهام عین صفائی

Чаҳ суди охир ки дорад биўФоӣӣ

چه سود آخر که دارد بیوفائی

Чунонаш ёфтам аинҷоигаҳи ман

چنانش یافتم اینجایگه من

Даруни ҷон чун хуршедаст равшан

درون جان چون خورشید است روشن

Чунонаш ёфтам аинҷоигаҳ дид

چنانش یافتم اینجایگه دید

Ки дар яке аз ӯем айни тавҳид

که در یکی از اویم عین توحید

Чунонаш ёфтам дар охири кор

چنانش یافتم در آخر کار

Ки парда барграфт аз рухи бикбор

که پرده برگرفت از رخ بیکبار

Чунонаш ёфтам дарҷони ҳақиқат

چنانش یافتم درجان حقیقت

Ки пайдоаст ва ҳам пинҳони ҳақиқат

که پیدا است و هم پنهان حقیقت

Чунонаш ёфтам андари яке ман

چنانش یافتم اندر یکی من

Ки ҷумла ӯст дидам бишкии ман

که جمله اوست دیدم بیشکی من

Манам бо ӯ ва ӯ бо ман яке байн

منم با او و او با من یکی بین

Маро ӯ байн ва ӯ ман бишкии байн

مرا او بین و او من بیشکی بین

Яке байни ҳамчуи ман то ин бадоне

یکی بین همچو من تا این بدانی

Ҳақиқат ӯст ӣнҷо дар наоне

حقیقت اوست اینجا در نهانی

Яке байни ҳамчуи ман дар ишқи ӣнҷо

یکی بین همچو من در عشق اینجا

Ки то дар як яке гардии мусаффо

که تا در یک یکی گردی مصفّا

Яке байни ҳамчуи мангар рози доне

یکی بین همچو من گر راز دانی

Ки аз яке намӯдаш боздонӣ

که از یکی نمودش بازدانی

Яке байни ҳамчуи ман аҳвол машав ҳон

یکی بین همچو من احوال مشو هان

Чу пургории басари чандини мдўи ҳон

چو پرگاری بسر چندین مدو هان

Ту ҳамчун нуқта ва паргор ҳастӣ

تو همچون نقطه و پرگار هستی

Ки дргрдши худ андари хеши бастӣ

که درگردش خود اندر خویش بستی

Тугар ин сари бадонеи охири кор

تو گر این سر بدانی آخر کار

Ҳақиқати нуқтау айни паргор

حقیقت نقطهٔ و عین پرگار

Ту гароин сари бадоне ҳар дўӣии ту

تو گراین سر بدانی هر دوئی تو

Яке байну мубин дар хўддўӣии ту

یکی بین و مبین در خوددوئی تو

Аз ӯ ӯ бози байни паргори мардон

از او او باز بین پرگار مردان

Ки чун нуқтаи ниҳодаи гашти гардон

که چون نقطه نهاده گشت گردان

Сари нуқтаи зи аввал май нигаҳдор

سر نقطه ز اوّل می نگهدار

Ки чун дигар нагашт аз айни паргор

که چون دیگر نگشت از عین پرگار

Зболои сӯй шеб омад фарозаш

زبالا سوی شیب آمد فرازش

Дигар ҳам сӯй боло рафт бозаш

دگر هم سوی بالا رفت بازش

Чу гашти он нимаи як ним дигар ӯ

چو گشت آن نیمه یک نیم دگر او

зи шеб афтода бошад бар зибр ӯ

ز شیب افتاده باشد بر زبر او

Дигар ним дигар чун гашти дарбанд

دگر نیم دگر چون گشت دربند

Бони сар дар раседу гашти пайванд

بآن سر در رسید و گشت پیوند

Яке шуд аввалаш бо охири ӣнҷо

یکی شد اوّلش با آخر اینجا

Яқин паргор шуд бар зоҳири ӣнҷо

یقین پرگار شد بر ظاهر اینجا

Пас онгаҳ аввалу охир яке шуд

پس آنگه اوّل و آخر یکی شد

Чу бинии аввалу охири яке бад

چو بینی اوّل و آخر یکی بُد

Назар кун доӣраҳ бингар саросар

نظر کن دائره بنگر سراسر

Талаб кун баъд аз он аинҷоигаҳ дар

طلب کن بعد از آن اینجایگه در

Бидон аввал чу нуқтаи минҳодӣ

بدان اوّل چو نقطه مینهادی

Сари паргори аинҷогаҳи кушодӣ

سر پرگار اینجاگه گشادی

Куҷои бади аввали паргори гардон

کجا بد اوّل پرگار گردان

зи асли аввалаши ӣнҷои яқини дон

ز اصل اوّلش اینجا یقین دان

зи аввали бози дони онгоҳи охир

ز اوّل باز دان آنگاه آخر

Ки асрорат шавад мари ҷумлаи зоҳир

که اسرارت شود مر جمله ظاهر

зи аввали боздон ва охирин ёб

ز اوّل بازدان و آخرین یاب

Тўӣии нуқтаи яқини айн алиқин ёб

توئی نقطه یقین عین الیقین یاب

Агар аввали бадоне то чаҳ кардӣ

اگر اوّل بدانی تا چه کردی

Масофат кун ки онгаҳ зоти фардӣ

مسافت کن که آنگه ذات فردی

Агар аввали бадонеи охиринат

اگر اوّل بدانی آخرینت

Шавад равшани аёни айни алиқинт

شود روشن عیان عین الیقینت

Агар аввали бадонеи восилии ту

اگر اوّل بدانی واصلی تو

Вагарнаи бишкии биҳослии ту

وگرنه بیشکی بیحاصلی تو

Агар аввали бадонеи охири роз

اگر اوّل بدانی آخر راز

Турои ин дар шавад аинҷоигаҳи боз

ترا این در شود اینجایگه باز

Агар аввали бадонеи бишкии ту

اگر اوّل بدانی بیشکی تو

Ки паргораст внқтаҳи бишкии ту

که پرگار است ونقطه بیشکی تو

Рҳоӣии ёбӣ аз ин чархи гардон

رهائی یابی از این چرخ گردان

Яке гардони рух аз ин сар магардон

یکی گردان رخ از این سر مگردان

Чу пургорӣу нуқта зода омад

چو پرگاری و نقطه زاده آمد

Турои паргор худ биниҳода омад

ترا پرگار خود بنهاده آمد

Ту бо худ ъшқбозӣ кардӣ эй ёр

تو با خود عشقبازی کردی ای یار

Шудӣ ҳам нуқта ва ҳам айни паргор

شدی هم نقطه و هم عین پرگار

Агар аввал туро шуд мнкшФи роз

اگر اوّل ترا شد منکشف راز

Бидидӣ ҳам зи худ анҷому оғоз

بدیدی هم ز خود انجام و آغاز

Тўӣии паргору нуқтаи дили нигаҳдор

توئی پرگار و نقطه دل نگهدار

Ки паргораст сӯрат карда изҳор

که پرگار است صورت کرده اظهار

Бигард нуқта ва дил гашта гардон

بگرد نقطه و دل گشته گردان

Аз асли аввалаши ӣнҷои яқини дон

از اصل اوّلش اینجا یقین دان

Чунон монадаст ӣнҷои нуқтаи бичўн

چنان ماندست اینجا نقطه بیچون

Вале паргор мегардад зи берун

ولی پرگار میگردد ز بیرون

Чунон монадаст ӣнҷогоҳи паргор

چنان ماندست اینجاگاه پرگار

Ки дар худ ҳаст ӯ гардони брФтор

که در خود هست او گردان برفتار

Чунон монадаст нуқтаи боз дар хеш

چنان ماندست نقطه باز در خویش

Ки то дидаст он оғоз дар хеш

که تا دیدست آن آغاز در خویش

Чунон монадаст ӣнҷои нуқтаи дил

چنان ماندست اینجا نقطهٔ دل

Ки то чун бргшоиди рози мушкил

که تا چون برگشاید راز مشکل

Чунон монадаст ӣнҷои нуқтаи ҷон

چنان ماندست اینجا نقطهٔ جان

Ки паргораст андар ҳар ду гардон

که پرگارست اندر هر دو گردان

Дар ин паргор сӯрат кун назари ту

در این پرگار صورت کن نظر تو

Агар ҳастӣ з будаш бо хабари ту

اگر هستی ز بودش با خبر تو

Валикини нуқта дар вай маҳв монад

ولیکن نقطه در وی محو ماند

Бидонам то ки ин мармуз донад

بدانم تا که این مرموز داند

Яке гардид ҳар ду дар харобӣ

یکی گردید هر دو در خرابی

Харобӣ ёб то ин сар биёбӣ

خرابی یاب تا این سر بیابی

Яке гардид дар яктои бичўн

یکی گردید در یکتای بیچون

Нахоҳад монад охири нақши гардун

نخواهد ماند آخر نقش گردون

Шавад охири хароби ин нақши паргор

شود آخر خراب این نقش پرگار

Форуманд абии ту ӯ зи рафтор

فروماند ابی تو او ز رفتار

Абии ту ҳеҷ дон кин ҷумла фонӣ аст

ابی تو هیچ دان کاین جمله فانی است

Туро гуфтам ман ин роз наоне аст

ترا گفتم من این راز نهانی است

Абии ту ҳеҷ дони аинҷоиқини дон

ابی تو هیچ دان اینجایقین دان

Ки чизе менамонад ҷуз ки ҷонон

که چیزی می نماند جز که جانان

Биҷуз ҷонон нахоҳад монад охир

بجز جانان نخواهد ماند آخر

Туро ӣнҷо нахоҳад монад зоҳир

ترا اینجا نخواهد ماند ظاهر

Биҷуз ҷонон набинӣ охири кор

بجز جانان نبینی آخر کار

Биҷуз ҷонон намонад лӣси фии ?илдор

بجز جانان نماند لیس فی الدّار

Бҷр ҷонон нахоҳад монад дар дид

بجر جانان نخواهد ماند در دید

Хушо онкаси казин маънӣ нигарадед

خوشا آنکس کزین معنی نگردید

Биҷуз ҷонон нахоҳад монад пайдо

بجز جانان نخواهد ماند پیدا

Ки авзонами з буд хеши якто

که اوزانم ز بود خویش یکتا

Буд боқӣ ба ҷуз ӯ ҷумла ҳеҷаст

بود باقی به جز او جمله هیچست

Ки медонам ки нақш ҳеҷ ҳеҷаст

که میدانم که نقش هیچ هیچست

Агар мард раҳе мебайну минӯаш

اگر مرد رهی میبین و مینوش

Ту ҷоми ишқ чун ҳаллоҷи минӯаш

تو جام عشق چون حلّاج مینوش

Чу гардонаст дар гирди ту паргор

چو گردانست در گرد تو پرگار

Ҳақиқати нуқтаро ӣнҷои нигаҳдор

حقیقت نقطه را اینجا نگهدار

з нуқта магзар ва мебош сокин

ز نقطه مگذر و میباش ساکن

Ки то чун анбиё бошӣ ту эмин

که تا چون انبیا باشی تو ایمن

з нуқта магзар ва паргор мебайн

ز نقطه مگذر و پرگار میبین

Ҳамаи зарротро дар кор мебайн

همه ذرّات را در کار میبین

зи нуқтаи магар ва паргор дарёб

ز نقطه مگر و پرگار دریاب

Вази ин ҳар ду намӯд ёр дарёб

وز این هر دو نمود یار دریاب

Нмўдоўсти ин ҳар ду ҳақиқат

نموداوست این هر دو حقیقت

Каз ин ҳар ду биёбӣ дид дидат

کز این هر دو بیابی دید دیدت

Намӯд ӯст ин ҳар ду ҷаҳонаст

نمود اوست این هر دو جهانست

Яке кунасту дигар мар маконаст

یکی کونست و دیگر مر مکانست

Намӯд ӯст аинҷогаҳи макони байн

نمود اوست اینجاگه مکان بین

Яқин дар куни сар ӯ аёни байн

یقین در کون سرّ او عیان بین

Аз ин ҳар ду намӯдори хдоӣӣ

از این هر دو نمودار خدائی

Макунгар ошиқии ӣнҷои ҷдоӣӣ

مکن گر عاشقی اینجا جدائی

Аз ин ҳар ду намӯд сари ҷонон

از این هر دو نمود سرّ جانان

Дамодами байни ҳазорон сари пинҳон

دمادم بین هزاران سرّ پنهان

Аз ин ҳар ду намӯд лоязолаш

از این هر دو نمود لایزالش

Назар мекун таҷаллии ҷалолаш

نظر میکن تجلّی جلالش

Аз ин ҳар ду намӯдори яқини боз

از این هر دو نمودار یقین باز

Яке анҷоми дону дигари оғоз

یکی انجام دان و دیگر آغاز

Тўӣӣ ҳар ду дар аинҷогаҳи бадоне

توئی هر دو در اینجاگه بدانی

Ки ҳам дар ҳар ду пайдо ва наоне

که هم در هر دو پیدا و نهانی

Тўӣии ин ҳар ду коинҷо асл ҳастӣ

توئی این هر دو کاینجا اصل هستی

Валикини ҳам баланду айни пастӣ

ولیکن هم بلند و عین پستی

Тўӣии ин ҳар ду кандар охири кор

توئی این هر دو کاندر آخر کار

Турои куллӣ аён ояд падедор

ترا کلّی عیان آید پدیدار

Намӯд ҳар ду аз баҳр ту пайдост

نمود هر دو از بهر تو پیداست

Ки ин ҳар ду яқин дар ҷавҳар лост

که این هر دو یقین در جوهر لاست

Ту аз он асли васл хеш дарёб

تو از آن اصل وصل خویش دریاب

Яқин аз ҷумлаи асл хеш дарёб

یقین از جمله اصل خویش دریاب

Вуҷӯдат аз ҳама ашёат пайдост

وجودت از همه اشیات پیداست

Валикини ҷону дил аз ҷавҳар лост

ولیکن جان و دل از جوهر لاست

зи ломгзр ки кас аз ло нарафтаст

ز لامگذر که کس از لا نرفتست

Биҷузи ало касе ало нарафтаст

بجز الاّ کسی الّا نرفتست

з ло магзар агар асрори бинӣ

ز لا مگذر اگر اسرار بینی

Ту аз лои нуқтау паргори бинӣ

تو از لا نقطه و پرگار بینی

зи лои ҳам нуқта ва паргор бишнос

ز لا هم نقطه و پرگار بشناس

зи баъд он намӯд ёр бишнос

ز بعد آن نمود یار بشناس

зи лои ҳам нуқтаи байну айни паргор

ز لا هم نقطه بین و عین پرگار

Ҳақиқати ло назар кун ҷавҳари ёр

حقیقت لا نظر کن جوهر یار

Ки медонад ки сари лои чгўнст

که میداند که سرّ لا چگونست

Агарчӣ ҳам дарун ва ҳам бурунаст

اگرچه هم درون و هم برونست

Ки медонад ки сар лост дар мо

که میداند که سرّ لاست در ما

Шудаи аинҷоигаҳи доноу бино

شده اینجایگه دانا و بینا

Ки медонад ки лои худ рости таҳқиқ

که میداند که لا خود راست تحقیق

Диҳад онро ки хоҳад айни тавфиқ

دهد آن را که خواهد عین توفیق

Намӯд ло ҳар онкў ёфт аз ло

نمود لا هر آنکو یافت از لا

Чу Мансур омад андари ишқи пайдо

چو منصور آمد اندر عشق پیدا

Намӯд ло агар рӯяти намояд

نمود لا اگر رویت نماید

Туро аз буд худ куллӣ рибоед

ترا از بود خود کلّی رُباید

Марви зинҳори андари лои ту зинҳор

مرو زنهار اندر لا تو زنهار

Вагарнаи кули шӯии ту нопадедор

وگرنه کل شوی تو ناپدیدار

Марв дар ло вагар хоҳӣ шудан ту

مرو در لا و گر خواهی شدن تو

Ҳақиқати ло на лои хоҳии бадани ту

حقیقت لا نه لا خواهی بدن تو

Маро дар лои ту чун Мансур алҳақ

مرا در لا تو چون منصور الحق

Вагарнаи дами зании кул дар аноолҳқ

وگرنه دم زنی کل در اناالحق

Бароаи шаръи рӯ чун охират ло аст

براه شرع رو چون آخرت لا است

Ки роҳи шаръ бишк дид пайдо аст

که راه شرع بیشک دید پیدا است

Бароаи шаръи рӯи зинҳори аттор

براه شرع رو زنهار عطّار

Вагарнаи кули шӯии ту нопадедор

وگرنه کل شوی تو ناپدیدار

Бароаи шаръи рӯи аттори зинҳор

براه شرع رو عطّار زنهار

Чикорат ин замон бо лост чун ёр

چکارت این زمان با لاست چون یار

Бароаи шаръ рӯ пайдост дидат

براه شرع رو پیداست دیدت

Ҳақиқат бо ту дар гуфт вшнидст

حقیقت با تو در گفت وشنیدست

Бароаи шаръи рӯ то охир эй дӯст

براه شرع رو تا آخر ای دوست

Туро мағз аст бинмуда аёни пӯст

ترا مغز است بنموده عیان پوست

Дам Андам бидам бо хештани ту

دم آندم بدم با خویشتن تو

Аз ӯ ӣнҷои даруни ҷону тани ту

از او اینجا درون جان و تن تو

Агарчӣ асли ту аз лост мавҷӯд

اگرچه اصل تو از لاست موجود

Вале кораст бо дидори маъбуд

ولی کار است با دیدار معبود

Намояд рӯй андари охири кор

نماید روی اندر آخر کار

Турои куллӣ аён ояд бадӣдор

ترا کلّی عیان آید بدیدار

Ки маҳви ҷовдони гардии з будат

که محو جاودان گردی ز بودت

Фано гардад бикбораҳ намаваддат

فنا گردد بیکباره نمودت

Ту то дар сӯратии мари соҳиби дил

تو تا در صورتی مر صاحب دل

Надонад мари турои ӣнҷои восил

نداند مر ترا اینجای واصل

Ту тодри сӯратии мари соҳиби ҷон

تو تادر صورتی مر صاحب جان

Турои ӣнҷои бидонади ҷумлаи ҷонон

ترا اینجا بداند جمله جانان

Ту андари сӯратӣ дар ёб мутлақ

تو اندر صورتی در یاب مطلق

Ту бошӣ дар нмўдҷмлгии ҳақ

تو باشی در نمودجملگی حق

Ту то дар сӯратӣу айни оёт

تو تا در صورتی و عین آیات

Куҷо бошӣ ҳақиқати бишкии зот

کجا باشی حقیقت بیشکی ذات

Ту то дар сӯратӣу мондаи дрхўиш

تو تا در صورتی و مانده درخویش

Куҷо ҳаргиз равад ин парда аз пеш

کجا هرگز رود این پرده از پیش

Ту тодрсўртӣ эй мондаи ғофил

تو تادرصورتی ای مانده غافل

Куҷо дарёбӣ ин мақсӯди ҳосил

کجا دریابی این مقصود حاصل

Ту то дар сӯратии дармондаи ту

تو تا در صورتی درماندهٔ تو

Чу ҳалқа бар дарии дармондаи ту

چو حلقه بر دری درماندهٔ تو

Ту то дар сӯратӣ кӣ гардии аллоҳ

تو تا در صورتی کی گردی اللّه

з сӯрат бигузар ва бингар ҳўоллаҳ

ز صورت بگذر و بنگر هواللّه

Ҳамаи гуфтори ту аз баҳри сӯрат

همه گفتار تو از بهر صورت

Бдинҷогаҳи ҳақиқат дар ҳузурат

بدینجاگه حقیقت در حضورت

Чу кардӣ дар висолаши охири кор

چو کردی در وصالش آخر کار

Намӯдӣ мари марои аъёни дидор

نمودی مر مرا اعیان دیدار

Дили вҷон низ восил низ гардӣ

دل وجان نیز واصل نیز گردی

Дўӣӣ несту ҳқитқи айни фардӣ

دوئی نیست و حقیتق عین فردی

Кунунат андари ӣнҷои рози ҷонон

کنونت اندر اینجا راز جانان

Ки охири ҷону дили оғози ҷонон

که آخر جان و دل آغاز جانان

Фаноро охири карт яқин аст

فنا را آخر کارت یقین است

Ки ҷону дили ҳақиқати пеш байн аст

که جان و دل حقیقت پیش بین است

Фанои хоҳ ва фано ёбу фанои ҷӯй

فنا خواه و فنا یاب و فنا جوی

Сухани пайваста дар айни фанои гӯй

سخن پیوسته در عین فنا گوی

Фанои охири бақои тести ӣнҷо

فنا آخر بقای تست اینجا

Ки роҳат дар фанои тести ӣнҷо

که راحت در فنای تست اینجا

Фано асласт андари охири кор

فنا اصل است اندر آخر کار

Ки парда бирафтад аз кули бикбор

که پرده برفتد از کل بیکبار

Чу медонам ки дар охири Фноист

چو میدانم که در آخر فنایست

Марои дидори кули айни бқоист

مرا دیدار کل عین بقایست

Чу медонам ки хоҳам шуд фанои ман

چو میدانم که خواهم شد فنا من

Биёбам дар фано дид бақои ман

بیابم در فنا دید بقا من

Чаро чандини сухан мибоидм гуфт

چرا چندین سخن میبایدم گفت

Ки охир дар фано мибоидм хуфт

که آخر در فنا میبایدم خفت

Нишеби хоки ӣнҷои ҳам Фноист

نشیب خاک اینجا هم فنایست

Азалро бо абад дид хдоист

ازل را با ابد دید خدایست

Дар ӣнҷо бозёбам асли кули боз

در اینجا بازیابم اصل کل باز

Дар ӣнҷои минбинми асли кули боз

در اینجا مینبینم اصل کل باز

Ман инро ихтиёр хеш дидам

من این را اختیار خویش دیدم

Ки он асрори кул аз пеш дидам

که آن اسرار کل از پیش دیدم

Висоли кул буд андари дили хок

وصال کل بود اندر دل خاک

Маро ӣнҷо шавам аз ҷузву кули пок

مرا اینجا شوم از جزو و کل پاک

Висоли андар дил хокаст ҷонон

وصال اندر دل خاکست جانان

Ки ӣнҷо ҷавҳар покаст ҷонон

که اینجا جوهر پاکست جانان

Вўсолм дар дил хокаст таҳқиқ

ووصالم در دل خاکست تحقیق

Ки дар ӣнҷо биёбам айни тавфиқ

که در اینجا بیابم عین توفیق

Висолам дар дил хокаст танҳо

وصالم در دل خاکست تنها

Дар аинҷогаҳи намоями ҷумла танҳо

در اینجاگه نمایم جمله تنها

Висолам дар дил хокаст дидор

وصالم در دل خاکست دیدار

Ки ӣнҷо мешавам ман нопадедор

که اینجا میشوم من ناپدیدار

Висолам дар дил хокаст охир

وصالم در دل خاکست آخر

Ки дидорам шавад ӣнҷои зоҳир

که دیدارم شود اینجای ظاهر

Висолам дар дил хокаст ва дар зот

وصالم در دل خاکست و در ذات

Ҳақиқат маҳв гардад ҷумлаи заррот

حقیقت محو گردد جمله ذرّات

Висолами маҳви фӣ аллоҳаст монда

وصالم محو فی اللّه است مانده

Ки ӣнҷои ҳасрати воҳсти монда

که اینجا حسرت وآهست مانده

Агарчӣ васли ӣнҷо низ ҳам ҳаст

اگرچه وصل اینجا نیز هم هست

Влкини васли худ ӣнҷо диҳад даст

ولکین وصل خود اینجا دهد دست

Агарчӣ ҳаст ӣнҷои васли ҷонон

اگرچه هست اینجا وصل جانان

Валикини андари ӣнҷои асли ҷонон

ولیکن اندر اینجا اصل جانان

Ниҳонами боз дар маҳви ҳақиқат

نهانم باز در محو حقیقت

Чунин гуфтаст тафсири шариъат

چنین گفته‌ست تفسیر شریعت

Ҳама ӣнҷост ҳосили охир эй дӯст

همه اینجاست حاصل آخر ای دوست

Марои беруни брози дидори ин пӯст

مرا بیرون براز دیدار این پوست

Хушо онкас каз ин олам гузар кард

خوشا آنکس کز این عالم گذر کرد

Бишуд зинҷоигаҳ дар ҳазрати фард

بشد زینجایگه در حضرت فرد

Хушо онкас каз ин олам фано шуд

خوشا آنکس کز این عالم فنا شد

Аз ин хона бидон сӯй бақо шуд

از این خانه بدان سوی بقا شد

Хушо онкас каз ин олами бикбор

خوشا آنکس کز این عالم بیکبار

Вуҷӯдаш дар ҳақиқати нопадедор

وجودش در حقیقت ناپدیدار

Бирафт аз хеш ва дар ҷонон яқин ёфт

برفت از خویش و در جانان یقین یافت

Дар ӣнҷогоҳи кули айн алиқин ёфт

در اینجاگاه کل عین الیقین یافت

Бараст аз хеш вонгаҳ дид ҷонон

برست از خویش وانگه دید جانان

з дид хеш шуд якбораи пинҳон

ز دید خویش شد یکباره پنهان

Чаҳ хоҳӣ кард ин дунёии ғаддор

چه خواهی کرد این دنیای غدّار

Ки андари ваии бмондстии гирифтор

که اندر وی بماندستی گرفتار

Чаҳ хоҳӣ кард ин гулхани ту эй дӯст

چه خواهی کرد این گلخن تو ای دوست

Талаб кун гулшани ҷони кин на некӯаст

طلب کن گلشن جان کین نه نیکوست

Чаҳ хоҳии гулхании пари дӯду оташ

چه خواهی گلخنی پر دود و آتش

Куҷо гуҳ чистӣ ту андар ӯ хуш

کجا گه چیستی تو اندر او خوش

Чаҳ хоҳии гулхании пар аз наҷосат

چه خواهی گلخنی پر از نجاست

Аҷаб нагирифт хуш ӣнҷо ҳаввост

عجب نگرفت خوش اینجا حواست

Ту асли гулханӣ на айни тақво

تو اصل گلخنی نه عین تقوی

Ки то ёбӣ дар ӯ дидори мавло

که تا یابی در او دیدار مولی

Раҳо кун бигузар аз ин гулхани ӣнҷо

رها کن بگذر از این گلخن اینجا

Назар кун бишкии он гулшани онҷо

نظر کن بیشکی آن گلشن آنجا

Ту дрглхн надидӣ гулшани ҷон

تو درگلخن ندیدی گلشن جان

Аз аинрои мондаи аФгору ҳайрон

از اینرا ماندهٔ افگار و حیران

Дарунати гулшан ва ту гулхании ой

درونت گلشن و تو گلخنی آی

Бимонада дар туфи мо ва манӣ ой

بمانده در تف ما و منی آی

Агар он гулшани ӣнҷои бози ёбӣ

اگر آن گلشن اینجا باز یابی

Аз ин гулхани сӯии гулшани шитобӣ

از این گلخن سوی گلشن شتابی

Раҳо кун гулхани дунё чу мардон

رها کن گلخن دنیا چو مردان

Рухи худро аз ин гулхан бигардон

رخ خود را از این گلخن بگردان

Раҳо кун гулхани дунё чу аттор

رها کن گلخن دنیا چو عطّار

Ки то он гулшанат ояд падедор

که تا آن گلشنت آید پدیدار

Агарчӣ ин баёни гуфтеми мутлақ

اگرچه این بیان گفتیم مطلق

Маро афтод зи онҷои кор бо ҳақ

مرا افتاد ز آنجا کار با حق

Марои мақсӯд ҳақаст аз миёна

مرا مقصود حقّ است از میانه

Вагарнаи ин ҳама донам фасона

وگرنه این همه دانم فسانه

Маро мақсӯд ҳақаст ва на ботил

مرا مقصود حقّست و نه باطل

Ки мақсӯд аз ҳақам ояд бҳосл

که مقصود از حقم آید بحاصل

Марои мақсӯди ҷононсти ёрам

مرا مقصود جانانست یارم

Вагарна бо чунин гулхан чикорам

وگرنه با چنین گلخن چکارم

Марои мақсӯди ҷононсту дидор

مرا مقصود جانانست و دیدار

Ки даравии гирдами ӣнҷои нопадедор

که دروی گردم اینجا ناپدیدار

Марои мақсӯди ҷононсти бичўн

مرا مقصود جانانست بیچون

Ки то ӣнҷои намоями ман дигаргун

که تا اینجا نمایم من دگرگون

Марои мақсӯди ҷононсти ҳосил

مرا مقصود جانانست حاصل

Шуду азуӣ шуда ман ҷумлаи восил

شد و ازوی شده من جمله واصل

Марои мақсӯд ҷононст дарёб

مرا مقصود جانانست دریاب

Агар марди раҳе чун ман хбрёб

اگر مرد رهی چون من خبریاب

Марои мақсӯди ҷононсти ӣнҷо

مرا مقصود جانانست اینجا

Ки дар хешам кунад бихўишу якто

که در خویشم کند بیخویش و یکتا

Марои мақсӯди ҷононсти бишк

مرا مقصود جانانست بیشک

Ки дар ман ӯ шавам аз дид ӯ як

که در من او شوم از دید او یک

Маро инаст мақсӯд аз ҷаҳонам

مرا اینست مقصود از جهانم

Ки ин бошад ҳамеша зу аёнам

که این باشد همیشه زو عیانم

Маро инаст мақсӯд ва дигар ҳеҷ

مرا اینست مقصود و دگر هیچ

Ки ӣнҷои миндонд бе басари ҳеҷ

که اینجا مینداند بی بصر هیچ

Чу хуршедаст пайдои айни дидор

چو خورشید است پیدا عین دیدار

Вале зарра дар ӯ шуд нопадедор

ولی ذرّه در او شد ناپدیدار

Бақо он донам аинҷогаҳ биёбам

بقا آن دانم اینجاگه بیابم

Чу зарраи сӯии хуршедами шитобам

چو ذرّه سوی خورشیدم شتابم

Бақо он донам ва ӣнҷост розам

بقا آن دانم و اینجاست رازم

Сару ҷони пеши ёр худ бибозам

سر و جان پیش یار خود ببازم

Бақо ӣнҷост дар айни фанои боз

بقا اینجاست در عین فنا باز

Валикин дар фано бингар бақои боз

ولیکن در فنا بنگر بقا باز

Бақо ӣнҷост дар айни ҳақиқат

بقا اینجاست در عین حقیقت

Агар май бозбӣнӣ дар шариъат

اگر می بازبینی در شریعت

Бақо ӣнҷостгар аз соликоне

بقا اینجاست گر از سالکانی

Сазад кин нуктаҳоро бози доне

سزد کاین نکتهها را باز دانی

Бақо ӣнҷост бингар дар бақоят

بقا اینجاست بنگر در بقایت

Ки худхоҳади бадани охири фаноят

که خودخواهد بدن آخر فنایت

Бақо ӣнҷост бингар ҳазрати кул

بقا اینجاست بنگر حضرت کل

Ки ҳамчун ман рисӣ дар қурбати кул

که همچون من رسی در قربت کل

Бақо ӣнҷостгар доне дар асрор

بقا اینجاست گر دانی در اسرار

Вуҷӯдат аз миёнаи кул ту бурдор

وجودت از میانه کل تو بردار

Туро ӣнҷост мардони ҳақиқат

ترا اینجاست مردان حقیقت

Бақоро ёФтндондри шариъат

بقا را یافتنداندر شریعت

Бақои ӣнҷои биҷавӣу ҷовдони шӯ

بقا اینجا بجوی و جاودان شو

Ту чун аттор беному нишони шӯ

تو چون عطّار بی نام و نشان شو

Бақо ӣнҷост миҷўӣии бақоят

بقا اینجاست میجوئی بقایت

Бақо ӣнҷост миҷўӣии лақоят

بقا اینجاست میجوئی لقایت

Бақо ӣнҷост агар фонии ббошӣ

بقا اینجاست اگر فانی بباشی

Бақои кул дар аинҷогаҳ ту бошӣ

بقای کل در اینجاگه تو باشی

Бақо ӣнҷост бингар дар бақои ту

بقا اینجاست بنگر در بقا تو

Бақо бо тест бингар дар лақои ту

بقا با تست بنگر در لقا تو

Бақо бо тести миҷўӣии з ҳар дид

بقا با تست میجوئی ز هر دید

Наёяд рости ин маънии зи тақлид

نیاید راست این معنی ز تقلید

Бақо бо тест гарчи дар Фноӣӣ

بقا با تست گرچه در فنائی

Дрохри он замони куллӣ бқоӣӣ

درآخر آن زمان کلّی بقائی

Бақо омад фанои наздики ушшоқ

بقا آمد فنا نزدیک عشّاق

Ки тоондри фанои гаштанди кули тоқ

که تااندر فنا گشتند کل طاق

Бақо омад фанои наздики мардон

بقا آمد فنا نزدیک مردان

Фанои гаштанди вдиднди асли ҷонон

فنا گشتند ودیدند اصل جانان

Бақо омад фанои наздики заррот

بقا آمد فنا نزدیک ذرّات

Аз он гаштанди маҳви айни заррот

از آن گشتند محو عین ذرّات

Бақо омад фано дар охир эй дӯст

بقا آمد فنا در آخر ای دوست

Бақои дони мағзу онгоҳии фанои пӯст

بقا دان مغز و آنگاهی فنا پوست

Ту эй аттори охир аз чаҳ розӣ

تو ای عطّار آخر از چه رازی

Ки дар сари бақояти ъшқбозӣ

که در سرّ بقایت عشقبازی

Турои ин ъшқбозӣ аз кҷоист

ترا این عشقبازی از کجایست

Ки маънӣати чунин бе мнтҳоист

که معنیّت چنین بی منتهایست

Турои ин ъшқбозӣ аз куҷои хост

ترا این عشقبازی از کجا خواست

Ки аз ишқи ту андар даҳр ғавғост

که از عشق تو اندر دهر غوغاست

Камоли ишқи ту айни Фноист

کمال عشق تو عین فنایست

Фноист оқибат дид бқоист

فنایست عاقبت دید بقایست

Камоли ишқи ту наздик ҷонаст

کمال عشق تو نزدیک جانست

Ки ҷонати бишкӣ асрор донист

که جانت بیشکی اسرار دانست

Камоли ишқи ту андари яке буд

کمال عشق تو اندر یکی بود

Ки чандинии аҷоиб рӯй бинмуд

که چندینی عجایب روی بنمود

Ту гуфтӣ неи ҳама ӯ гуфт ӣнҷо

تو گفتی نی همه او گفت اینجا

Дар асрори кул ӯ сифти ӣнҷо

دُرِ اسرار کل او سُفت اینجا

Ту гуфтӣ неи ҳама ӯ гуфт аз хеш

تو گفتی نی همه او گفت از خویش

Ҳиҷоби хештани бардошт аз пеш

حجاب خویشتن برداشت از پیش

Ту гуфтӣ неи ҳама ӯ гуфт дар дил

تو گفتی نی همه او گفت در دل

Ки то мақсӯд ӯ гардад бҳосл

که تا مقصود او گردد بحاصل

Ту гуфтӣ неи ҳама ӯ гуфт дар ҷон

تو گفتی نی همه او گفت در جان

Туро бинмуд рӯй хеши аъён

ترا بنمود روی خویش اعیان

Агар марди шаҳии мангар дар ин роҳ

اگر مرد شهی منگر در این راه

Ҳақиқати андари ӣнҷои ҷузи рухи шоҳ

حقیقت اندر اینجا جز رخ شاه

Агар марди раҳеи худ шоҳ бо тест

اگر مرد رهی خود شاه با تست

Ҳақиқати ин дили огоҳ бо тест

حقیقت این دل آگاه با تست

Дилати огоҳу ҷони огоҳи монда

دلت آگاه و جان آگاه مانده

Дар охири кули аёни шоҳи монда

در آخر کل عیان شاه مانده

Дилати огоҳи вҷон огоҳ гашта

دلت آگاه وجان آگاه گشته

Ҳақиқат ҳар ду дид шоҳ гашта

حقیقت هر دو دید شاه گشته

Дилати огоҳи вҷони огоҳ аз ин роз

دلت آگاه وجان آگاه از این راز

Ки парда гашта аз рухсори шаҳи боз

که پرده گشته از رخسار شه باز

Дилати огоҳу ҷони огаҳ чаҳ ҷўӣӣ

دلت آگاه و جان آگه چه جوئی

Чу донистӣ дигар чандин чаҳ ҷўӣӣ

چو دانستی دگر چندین چه جوئی

Дилат огоҳ шуд аз ҷони ҷон низ

دلت آگاه شد از جان جان نیز

Дар ӣнҷо ёфта ҷонони аён низ

در اینجا یافته جانان عیان نیز

Дилат огоҳ шуд аз ҷони ҷонон

دلت آگاه شد از جان جانان

Даруни дил ватан кардаст аъён

درون دل وطن کردست اعیان

Шуд ин сар бар ту сари рози Мансур

شد این سرّ بر تو سرّ راز منصور

Дами кули зан кунун то нафхаи сувар

دم کل زن کنون تا نفخهٔ صور

Чаро чандини сухани гўӣии ҳақиқат

چرا چندین سخن گوئی حقیقت

Чу пайдо шуд нмўддид дидат

چو پیدا شد نموددید دیدت

Висоли ёри дорӣ дар аёни ту

وصال یار داری در عیان تو

Бидидӣ коми ӣнҷои ройгони ту

بدیدی کام اینجا رایگان تو

Висол ёр дидӣ ҳам дар ӣнҷо

وصال یار دیدی هم در اینجا

Шудӣ дар ҷузву кули имрӯзи пайдо

شدی در جزو و کل امروز پیدا

Ҷдоӣӣ нест акнӯн ва яке ой

جدائی نیست اکنون و یکی آی

Ҳақиқат дар ҷдоӣии бишкии ой

حقیقت در جدائی بیشکی آی

Бар ҷонони чунон машҳури имрӯз

بر جانان چنان مشهور امروز

Шдстӣ дар сифоти сари пирӯз

شدستی در صفات سرّ پیروز

Ҷдоӣӣ шуд хдоӣии гашти пайдо

جدائی شد خدائی گشت پیدا

Ту ҳам доноӣии ӣнҷогоҳу бино

تو هم دانائی اینجاگاه و بینا

Кунун ҳастӣ валикини дарҳақиқат

کنون هستی ولیکن درحقیقت

Фрўмгзори як лаҳзаи шариъат

فرومگذار یک لحظه شریعت

Фурӯ магузор як дам дид ҷонон

فرو مگذار یک دم دید جانان

Ҳамеша бош дар тавҳиди ҷонон

همیشه باش در توحید جانان

Фурӯ магузор як дами сари мутлақ

فرو مگذار یک دم سرّ مطلق

Чу пер хештан мезан аноолҳқ

چو پیر خویشتن میزن اناالحق

Чу пери хештани имрӯзи розӣ

چو پیر خویشتن امروز رازی

Ки азхлқи ҷаҳони ту бе ниёзӣ

که ازخلق جهان تو بی نیازی

Чу пери хештан имрӯз ҳастӣ

چو پیر خویشتن امروز هستی

Вале мекун ту ҳамчун пери мастӣ

ولی میکن تو همچون پیر مستی

Бъзбти худ бахуд мегӯй ин роз

بعزبت خود بخود میگوی این راز

Ҳиҷоби худ ту аз сӯрати барандоз

حجاب خود تو از صورت برانداز

Бъзти худ бахуди айн алиқин бош

بعزّت خود بخود عین الیقین باش

зи сари зоти худро пеш байн бош

ز سرّ ذات خود را پیش بین باش

Дамӣ аз ишқи холии нестии ҳон

دمی از عشق خالی نیستی هان

Ки андари ишқи гўӣии насу бурҳон

که اندر عشق گوئی نصّ و برهان

Аз он бар ҷумла ушшоқ мерай

از آن بر جملهٔ عشّاق میری

Ки ҳар дами пеш аз мурдани бимирӣ

که هر دم پیش از مردن بمیری

Аз он бар ҷумлаи ушшоқи шоҳӣ

از آن بر جملهٔ عشّاق شاهی

Ки ситти рафта аз ма то бмоҳӣ

که صیتت رفته از مه تا بماهی

Аз он бар ҷумлаи ушшоқи сарвар

از آن بر جملهٔ عشّاق سرور

Шуда комрўз ҳастӣ пайрави раҳбар

شده کامروز هستی پیرو رهبر

Аз он имрӯз дар ҳрдўҷҳонӣ

از آن امروز در هردوجهانی

Ки ҳам кунӣ ва ҳам айни маконе

که هم کونی و هم عین مکانی

Аз он имрӯзи ин сари ёФтстӣ

از آن امروز این سر یافتستی

Ки сӯии ҷузву кули бштоФтстӣ

که سوی جزو و کل بشتافتستی

Аз он имрӯзи зотӣ дар ҳамаи ту

از آن امروز ذاتی در همه تو

Ки афкандӣ дар ӣнҷои дмдмаҳи ту

که افکندی در اینجا دمدمه تو

Аз он имрӯзи пери рози бинӣ

از آن امروز پیر راز بینی

Ки ҳастӣ бегмон ва дар яқинӣ

که هستی بیگمان و در یقینی

Аз он имрӯзи мансӯрии ту дар зот

از آن امروز منصوری تو در ذات

Ки ҳастӣ ҷони балӣ дар ҷумлаи заррот

که هستی جان بلی در جمله ذرّات

Надидаст ин замон чун ту замона

ندید است این زمان چون تو زمانه

Ки ҳастӣ бишкӣ аз ҳақи ягона

که هستی بیشکی از حق یگانه

Ягона ҳастӣ аммо миндоннд

یگانه هستی امّا میندانند

Бидонанд ин замон кинро бихонанд

بدانند این زمان کاین را بخوانند

Агарчӣ аз худии имрӯзи пайдо

اگرچه از خودی امروز پیدا

Ҳақиқат маҳв шуд дар ҷони ҷонҳо

حقیقت محو شد در جان جانها

Ту бошӣ ҳеҷ дигар нест ӣнҷо

تو باشی هیچ دیگر نیست اینجا

Чу майдонӣ ки кул якеаст ӣнҷо

چو میدانی که کل یکیست اینجا

Ҳақиқат васл ҳаст ва асл дидӣ

حقیقت وصل هست و اصل دیدی

Абои сӯрати бком дил раседӣ

ابا صورت بکام دل رسیدی

зи сӯрати ҷумла маънӣат бидид аст

ز صورت جمله معنیت بدید است

Вале маънии зи сӯрат нопадид аст

ولی معنی ز صورت ناپدید است

Зиҳии маънӣ бе поёни асрор

زهی معنی بی پایان اسرار

Ки шуд фош аз намӯд сари дилдор

که شد فاش از نمود سر دلدار

Маро дилдор ҳаст имрӯзи соқӣ

مرا دلدار هست امروز ساقی

Ки хоҳад буд моро ёри боқӣ

که خواهد بود ما را یار باقی

Чунон мастам аз ӯяш бе май хам

چنان مستم از اویش بی می خم

Ки аз мастӣ шудӣ дар ҷузву кули гум

که از مستی شدی در جزو و کل گم

Чунон мастами ман андари охири кор

چنان مستم من اندر آخر کار

Ки кардам пардаи пораи ман бикбор

که کردم پرده پاره من بیکبار

Чунон мастами ман аз имрӯз аз дӯст

چنان مستم من از امروز از دوست

Ки шуд мағзами ҳақиқати ҷумлагии пӯст

که شد مغزم حقیقت جملگی پوست

Чунон мастам ки ҳастам дар яқин ӯ

چنان مستم که هستم در یقین او

Чу ӯ ӣнҷост моро гуфт ва ҳам гӯ

چو او اینجاست ما را گفت و هم گو

Чунон мастам ки ҷумла ёр дидам

چنان مستم که جمله یار دیدم

Яке андари яке дилдор дидам

یکی اندر یکی دلدار دیدم

Чунон мастам ки ҳастам дар аноолҳқ

چنان مستم که هستم در اناالحق

Ҳаме гӯям дамодами ман аноолҳқ

همی گویم دمادم من اناالحق

Аноолҳқи мизнддлдори худ ро

اناالحق میزنددلدار خود را

Яқин якеаст бишки неку бад ро

یقین یکیست بیشک نیک و بد را

Аноолҳқ мезанад андари макони ёр

اناالحق میزند اندر مکان یار

Ки худ мебинад андари айни дилдор

که خود میبیند اندر عین دلدار

Аноолҳқ мезанад андари ҳақиқат

اناالحق میزند اندر حقیقت

Ки пайдо карда аз дидаш шариъат

که پیدا کرده از دیدش شریعت

Аноолҳқ мезанад ҷонон ки хешаст

اناالحق میزند جانان که خویشست

Ниҳода дид хешаш ҷумла пешаст

نهاده دید خویشش جمله پیشست

Аноолҳқ мезанад кӯ хеш дидаст

اناالحق میزند کو خویش دیدست

Абои худ боз дар гуфт ва шунидаст

ابا خود باز در گفت و شنیدست

Аноолҳқ мезанад бичўн дар аино

اناالحق میزند بیچون در اینا

Ки дар охири бирезади хӯн дар ӣнҷо

که در آخر بریزد خون در اینجا

Марои таҳқиқи андрохри он моҳ

مرا تحقیق اندرآخر آن ماه

Ки аз сар ваем имрӯзи огоҳ

که از سرّ ویم امروز آگاه

Чу шаръ ӯ бигуфтам дар ҳақиқат

چو شرع او بگفتم در حقیقت

Бихоҳад куштанами баҳри шариъат

بخواهد کشتنم بهر شریعت

Бҳкми шаръи ёрами кишти охир

بحکم شرع یارم کُشت آخر

Маро то кул шавад асрори зоҳир

مرا تا کل شود اسرار ظاهر

Бҳкм шаръ хоҳад кишти дилдор

بحکم شرع خواهد کُشت دلدار

Маро то дар яке гирдами намӯдор

مرا تا در یکی گردم نمودار

Бҳкм шаръ хоҳад куштанами дӯст

بحکم شرع خواهد کشتنم دوست

Ки то берун шавам чун мағз аз пӯст

که تا بیرون شوم چون مغز از پوست

Бҳкм шаръ хоҳад куштанами шоҳ

بحکم شرع خواهد کشتنم شاه

Ки то куллӣ шавам аз шоҳи огоҳ

که تا کلّی شوم از شاه آگاه

Чу шаръ ӯ бигуфтам дар ҳақиқат

چو شرع او بگفتم در حقیقت

Бихоҳад куштанами баҳри шариъат

بخواهد کشتنم بهر شریعت

Бикаш ҷоно ки розати гФтҳоми ман

بکش جانا که رازت گفتهام من

Дар асрори ӣнҷои сФтҳоми ман

دُرِ اسرار اینجا سُفتهام من

Бикаш ҷоно ки гуфтам бишкии роз

بکش جانا که گفتم بیشکی راز

Намудем соликати анҷому оғоз

نمودم سالکت انجام و آغاز

Бикаш ҷоно ки гуфтам рози ӣнҷо

بکش جانا که گفتم راز اینجا

Бигуфтам рози ту сарбози ӣнҷо

بگفتم راز تو سرباز اینجا

Чу розат кардам ӣнҷои ошкора

چو رازت کردم اینجا آشکاره

Бикун дар ишқами ӣнҷои пораи пора

بکن در عشقم اینجا پاره پاره

Чу розат гуфтам аз ҷон даргузаштам

چو رازت گفتم از جان درگذشتم

Бисоти ақли ӣнҷо дар навиштам

بساط عقل اینجا در نوشتم

Кунун ӣнҷо чаҳ ғам дорам зи куштан

کنون اینجا چه غم دارم ز کشتن

Нахоҳам як дам аз дидат гузаштан

نخواهم یک دم از دیدت گذشتن

Сару ҷон зон тест ва ме надонам

سر و جان زان تست و می ندانم

Яқин акнӯн ки чизеи пойдорам

یقین اکنون که چیزی پایدارم

Сару ҷон зон тест ва ман намӯдор

سر و جان زان تست و من نمودار

Чаҳ ғам дорам кунунгар ту бурдор

چه غم دارم کنون گر تو بردار

Кунӣ ман бндҳоми ту шоҳи ҷонӣ

کنی من بندهام تو شاه جانی

Марои доими ту ҷони ҷовдонӣ

مرا دایم تو جان جاودانی

Ҳар онкўи куштаи ишқ ту ояд

هر آنکو کشتهٔ عشق تو آید

Аноолҳқ бе сари аинҷогаҳи намояд

اناالحق بی سر اینجاگه نماید

Ҳар онкўи куштаи ишқ ту шуд шоҳ

هر آنکو کشتهٔ عشق تو شد شاه

Буриши мўӣӣ буд аз чоҳ то моҳ

برش موئی بود از چاه تا ماه

Ҳар онкў кушта ишқаст чу Мансур

هر آنکو کشتهٔ عشقست چو منصور

Буриши мўӣӣ буд нури алии нур

برش موئی بود نورٌ علی نور

Ҳар онкў кушта шуд аз ишқи рӯят

هر آنکو کشته شد از عشق رویت

Яке бинад саросари гуфтугӯят

یکی بیند سراسر گفتگویت

Ҳар онкўи кушта ишқаст аз ҷон

هر آنکو کشتهٔ عشق است از جان

Ҳаёт ҷовдонӣ ёфт аъён

حیات جاودانی یافت اعیان

Манам имрӯзи даст аз ҷони фишонда

منم امروز دست از جان فشانده

Сифоти ишқи ту ҳар лаҳзаи хонда

صفات عشق تو هر لحظه خوانده

Бмўӣӣ нестам ман андари ин сар

بموئی نیستم من اندر این سر

Ки асрор ту кардам ҷумлаи зоҳир

که اسرار تو کردم جمله ظاهر

Бмўии андари ин сар нестам ман

بموی اندر این سر نیستم من

Ки асрор ту кардам ҷумлаи равшан

که اسرار تو کردم جمله روشن

Тӯии ҷузи ту киаст охир бигӯям

توی جز تو که است آخر بگویم

Ки токам гардад ӣнҷо гуфтугӯем

که تاکم گردد اینجا گفتگویم

Ҳама аз баҳри тести ӣнҷои гуфтор

همه از بهر تست اینجای گفتار

Ки мегӯям дамодами сари асрор

که میگویم دمادم سرّ اسرار

Чу аз баҳри ту гуфтораст ӣнҷо

چو از بهر تو گفتار است اینجا

Аз он аттор безораст ӣнҷо

از آن عطّار بیزار است اینجا

зи худ коинҷои тўӣӣу онҷои ҳам ту

ز خود کاینجا توئی و آنجای هم تو

Нмоӣии розҳояти дмбдми ту

نمائی رازهایت دمبدم تو

Ки медонад туро то худ чаҳ чизе

که میداند ترا تا خود چه چیزی

Ки ҳастӣ қалбӣ ва чун ҷони азизӣ

که هستی قلبی و چون جان عزیزی

Ки донад то ту худӣнҷо ки эй дӯст

که داند تا تو خوداینجا که ای دوست

Ҳақиқати ҷавҳарии ҳам мағз ва ҳам пӯст

حقیقت جوهری هم مغز و هم پوست

Баҳри чизе ки дидам дар замона

بهر چیزی که دیدم در زمانه

Рухи хуб ту дидам дар миёна

رخ خوب تو دیدم در میانه

Баҳри чизе ки ман кардам нигоҳӣ

بهر چیزی که من کردم نگاهی

Рух ту дидам аз ма то бмоҳӣ

رخ تو دیدم از مه تا بماهی

Биҷуз ту нест эй зоти ҳамаи ту

بجز تو نیست ای ذات همه تو

Яқин донам ки зарроти ҳамаи ту

یقین دانم که ذرّات همه تو

Тўӣии чиз дигар ӣнҷо набинам

توئی چیز دگر اینجا نبینم

Ки аз ту бегмони андари яқинам

که از تو بیگمان اندر یقینم

Тўӣии ҷуз ту надорам ҳеҷ дилдор

توئی جز تو ندارم هیچ دلدار

Ту ҳастӣ ҷавҳар ва ҳам худ харидор

تو هستی جوهر و هم خود خریدار

Ту ҳастӣ ошиқу маъшӯқ эй дӯст

تو هستی عاشق و معشوق ای دوست

Ҳақиқати ҷавҳарии ҳам мағз ва ҳам пӯст

حقیقت جوهری هم مغز و هم پوست

Ту ҳастӣ ошиқу маъшӯқ дар зот

تو هستی عاشق و معشوق در ذات

Талабкори ту ӣнҷои ҷумлаи заррот

طلبکار تو اینجا جمله ذرّات

Дамии васлии ту бнмоӣӣ дар ин сар

دمی وصلی تو بنمائی در این سر

Ки не андозӣ аинҷогаҳи яқини сар

که نی اندازی اینجاگه یقین سرّ

Ҳамаи ушшоқро дар хӯни вдри хок

همه عشّاق را در خون ودر خاک

Фикандӣ то шуданд аз асли ту пок

فکندی تا شدند از اصل تو پاک

Ҳама ушшоқ ҳайронанд ӣнҷо

همه عشّاق حیرانند اینجا

Бҷздидти нмидоннди ӣнҷо

بجزدیدت نمیدانند اینجا

Ҳамаи ушшоқи ӣнҷо кушта кардӣ

همه عشّاق اینجا کشته کردی

Миёни хоку хӯн оғишта кардӣ

میان خاک و خون آغشته کردی

Надонад ҳечкас ишқи ту ҷузи хеш

نداند هیچکس عشق تو جز خویش

Ки ишқи зот худ дидӣ ту аз пеш

که عشق ذات خود دیدی تو از پیش

Қалам ронадӣ зи ҳукми иФъли аллоҳ

قلم راندی ز حکم یفعل اللّه

зи сар хеш ҳастӣ ҷони огоҳ

ز سر خویش هستی جان آگاه

Қалам ронадӣ кунун бар ман дар ӣнҷо

قلم راندی کنون بر من در اینجا

Ки бикшодам з дидат дар дар ӣнҷо

که بگشادم ز دیدت در در اینجا

зи ишқи зоти кор хеш карда

ز عشق ذات کار خویش کرده

Ҳамаи зарротро дар пеш карда

همه ذرّات را در پیش کرده

Надорад ӯ ба ҷузи ишқати канора

ندارد او به جز عشقت کناره

Ҳама дар ҷавҳари баҳрати назора

همه در جوهر بحرت نظاره

Биҷуз рӯй ту ҳар ҷоӣӣ надиданд

بجز روی تو هر جائی ندیدند

Ҳама дар пеш рӯят нопадиданд

همه در پیش رویت ناپدیدند

Ту пайдои ин чунин пинҳон чаҳ дорӣ

تو پیدا این چنین پنهان چه داری

Аз он каз зоти худ худро бидорӣ

از آن کز ذات خود خود را بداری

Ту пайдои ин чунин пинҳони чроӣӣ

تو پیدا این چنین پنهان چرائی

Аз он каз зоти худ бе мнтҳоӣӣ

از آن کز ذات خود بی منتهائی

Басӣ аз хеш бинмуда дар асрор

بسی از خویش بنموده در اسرار

Ҳама пайдо шудам дар айни дидор

همه پیدا شدم در عین دیدار

Куҷо донам дар ӣнҷои шарҳ он дод

کجا دانم در اینجا شرح آن داد

Вале пеши рахти хоҳем ҷон дод

ولی پیش رخت خواهیم جان داد

Гумони ишқи ту Мансур дидаст

گمان عشق تو منصور دیدست

Кунун андар камолат нопадидаст

کنون اندر کمالت ناپدیدست

Ту шуд куллӣ зи ишқи нози сарбоз

تو شد کلّی ز عشق ناز سرباز

Яке дар кӯй ишқат гашта сарбоз

یکی در کوی عشقت گشته سرباز

Ту шуд вази ту аноолҳқ гуфт ӣнҷо

تو شد وز تو اناالحق گفت اینجا

Дар асрори ту ӯ сифти ӣнҷо

دُرِ اسرار تو او سُفت اینجا

Ту шуд вази ту аноолҳқ гуфт дар дид

تو شد وز تو اناالحق گفت در دید

Яке шуд дар аёни сари тавҳид

یکی شد در عیان سرّ توحید

Ту шуд вази ту аноолҳқ зад ҳақиқат

تو شد وز تو اناالحق زد حقیقت

Бикбораҳ фано шуд аз табиат

بیکباره فنا شد از طبیعت

Табиати ҳам тўӣии андари замона

طبیعت هم توئی اندر زمانه

Ҳақиқати ҷавҳарии баҳри нишона

حقیقت جوهری بهر نشانه

Дар ин олами нмўдстии ту аз хеш

در این عالم نمودستی تو از خویش

Вазони ҷонҳо ту крдстии басии риш

وزان جانها تو کردستی بسی ریش

з баҳр дид худ ин ҷавҳари пок

ز بهر دید خود این جوهر پاک

Намӯдорӣ намӯдӣ дар кафи хок

نموداری نمودی در کف خاک

Кафи хоки ин шараф дидаст ҷоно

کف خاک این شرف دیدست جانا

Ки ту имрӯз дар аўӣии ҳувайдо

که تو امروز در اوئی هویدا

Кафи хоки ин шараф дар ҷовдон ёфт

کف خاک این شرف در جاودان یافت

Ки аз ту нақши худ ӯ бенишон ёфт

که از تو نقش خود او بی نشان یافت

Кафи хок аз ту ӣнҷо ёфт мақсӯд

کف خاک از تو اینجا یافت مقصود

Ки дорад дид ту ӣнҷои маъбуд

که دارد دید تو اینجای معبود

Кафи хоки ин ҳама дидор дорад

کف خاک این همه دیدار دارد

Ки ӣнҷо аз таваккул асрор дорад

که اینجا از توکل اسرار دارد

Кафи хоки ин ҳама дидор бинмуд

کف خاک این همه دیدار بنمود

зи ту ин ҷумлагӣ асрор бинмуд

ز تو این جملگی اسرار بنمود

Каф хокаст ин дами ҷисми аттор

کف خاکست این دم جسم عطّار

Тўӣии ӣнҷо варо гашта намӯдор

توئی اینجا ورا گشته نمودار

Каф хокаст ин дам дар миёна

کف خاکست این دم در میانه

зи ту дидаи висоли ҷовдона

ز تو دیده وصال جاودانه

Каф хокаст ӣнҷои рози дида

کف خاکست اینجا راز دیده

Ҷамоли рӯяти ӣнҷои бози дида

جمال رویت اینجا باز دیده

Каф хокаст бодӣ дар майонаш

کف خاکست بادی در میانش

Тўӣии аинҷоигаҳи марҷони ҷонаш

توئی اینجایگه مرجان جانش

Кафи хокам бтў дидам рухи ту

کف خاکم بتو دیدم رخ تو

ШнФтаҳи ҳам зи ту худ посухи ту

شنفته هم ز تو خود پاسخ تو

Кафи хоками бтўи дидаи ҷамолат

کف خاکم بتو دیده جمالت

Расидаи ҳам зи ту андари висолат

رسیده هم ز تو اندر وصالت

Кафи хоками бтўи пайдо шудаи боз

کف خاکم بتو پیدا شده باز

зи ту дидаи ҳақиқати ҷумлаи роз

ز تو دیده حقیقت جملهٔ راز

Кафи хоками забонӣ дар даҳонам

کف خاکم زبانی در دهانم

Ҳақиқати нури дили ҳам ҷисму ҷонам

حقیقت نور دل هم جسم و جانم

Кафи хокам вале андари дарунам

کف خاکم ولی اندر درونم

Ту будӣ ва ту бошӣ раҳнамӯнам

تو بودی و تو باشی رهنمونم

Кафи хоками ҳақиқати ҳам ту ҷонӣ

کف خاکم حقیقت هم تو جانی

Ки гуфтӣ аз намӯд худ маъонӣ

که گفتی از نمود خود معانی

Кафи хокам ту ҳастӣ ақлу идрок

کف خاکم تو هستی عقل و ادراک

Дигар ӯ гуҳ куҷо ёбад кафи хок

دگر او گه کجا یابد کف خاک

Кафи хоками ҳақиқат ҳар чаҳ ҳастам

کف خاکم حقیقت هر چه هستم

Ки аз дидору рухсори ту мастам

که از دیدار و رخسار تو مستم

Ту мибинм аз онам айни гуфтор

تو میبینم از آنم عین گفتار

Намӯда аз ту чандини сари асрор

نموده از تو چندین سرّ اسرار

Ҷаҳон аз рӯй ту ҳайрон бимонадаст

جهان از روی تو حیران بماندست

Фалаки ҳам низ саргардон бимонадаст

فلک هم نیز سرگردان بماندست

Ҷаҳон аз рӯй ту пари шӯр ва шавқаст

جهان از روی تو پر شور و شوقست

Мар аз рӯй ту ҳар лаҳза завқаст

مر از روی تو هر لحظه ذوقست

Надории аввалу охири чгўим

نداری اوّل و آخر چگویم

Аз ин ботини аёни зоҳир чаҳ ҷӯям

از این باطن عیان ظاهر چه جویم

Тўӣии ӣнҷоу онҷоҳм ту бошӣ

توئی اینجا و آنجاهم تو باشی

Маро ҳар ҷойгаҳи ҳамдам ту бошӣ

مرا هر جایگه همدم تو باشی

Дили аттор аз ту шодмонаст

دل عطّار از تو شادمانست

Бурун аз кун ва дар айн маконаст

برون از کون و در عین مکانست

Дили аттор аз ту дар висоласт

دل عطّار از تو در وصالست

Тўӣии имрӯз бо ту дар ҷалоласт

توئی امروز با تو در جلالست

Бтў мебинад акнӯн офариниш

بتو میبیند اکنون آفرینش

Тўӣӣ ӯро яқин дар айни бениш

توئی او را یقین در عین بینش

Бтў мебинад ӣнҷо айн ҳастӣ

بتو میبیند اینجا عین هستی

Ки дар заррот ӯ воқифи шдстӣ

که در ذرّات او واقف شدستی

Ту акнӯн воқифӣ бар кули асрор

تو اکنون واقفی بر کلّ اسرار

Вале расмӣаст ӣнҷогоҳи аттор

ولی رسمی است اینجاگاه عطّار

Ту акнӯн воқифӣу рози доне

تو اکنون واقفی و راز دانی

Ки худ анҷом ва худ оғози доне

که خود انجام و خود آغاز دانی

Ту акнӯн воқифӣ дар ҳар чаҳ дидӣ

تو اکنون واقفی در هر چه دیدی

Камол хеш дидӣ дар раседӣ

کمال خویش دیدی در رسیدی

з дид ҳастӣ худ бар худии ту

ز دید هستی خود بر خودی تو

Яке дидӣ абии неку бадии ту

یکی دیدی ابی نیک و بدی تو

Қалам дар қудрати бичўн ту ронадӣ

قلم در قدرت بیچون تو راندی

Ҳақиқати нуқта бар коғази нишондӣ

حقیقت نقطه بر کاغذ نشاندی

Ту пургорӣ ва ҳам нуқтаи зи оғоз

تو پرگاری و هم نقطه ز آغاز

Худӣнҷои худ бахуди аўӣии хабари боз

خوداینجا خود بخود اوئی خبر باز

Хабардорӣ ва аз асрори хешӣ

خبرداری و از اسرار خویشی

Ки ӣнҷои нуқтау паргори хешӣ

که اینجا نقطه و پرگار خویشی

Надидӣ ғайри ин ҷогаҳ ба ҷузи хеш

ندیدی غیر این جاگه به جز خویش

Влкин парда андохта пеш

ولکین پردهٔ انداخته پیش

Надидӣ ғайри худ андари сифотат

ندیدی غیر خود اندر صفاتت

Шносои худ шӯй бар кули зотат

شناسا خود شوی بر کلّ ذاتت

Надидӣ ғайри худ дар ҷон ва дар дил

ندیدی غیر خود در جان و در دل

Худии аинҷоигаҳ эй дӯсти восил

خودی اینجایگه ای دوست واصل

Тўӣии ҷузи ту нмибинми яке ман

توئی جز تو نمیبینم یکی من

Ки ҷузи ту нестии худ бишкии ман

که جز تو نیستی خود بیشکی من

Надорам ҷуз ту майдонӣ ҳақиқат

ندارم جز تو میدانی حقیقت

Ки гуфтам бо ту ҳам аз дид дидат

که گفتم با تو هم از دید دیدت

Сифотати ин ҳама бинмуда ӣнҷо

صفاتت این همه بنموده اینجا

Висолати ишқ дар багушӯда ӣнҷо

وصالت عشق در بگشوده اینجا

Сифотати ин ҳама бинмуда дар дид

صفاتت این همه بنموده در دید

Дилу ҷонами з яке барнагардед

دل و جانم ز یکی برنگردید

Турои мибинми андари пардаи ӣнҷо

ترا میبینم اندر پرده اینجا

Ки дидат бози пай гум карда ӣнҷо

که دیدت باز پی گم کرده اینجا

Чаро худ гум намӯдӣ дар намӯдор

چرا خود گم نمودی در نمودار

Кунун мари пардаи иззат ту бурдор

کنون مر پردهٔ عزّت تو بردار

Чу васли ту ҳам аз хешаст донам

چو وصل تو هم از خویشست دانم

з васлат гӯям ва дар васли ронам

ز وصلت گویم و در وصل رانم

Ҷўоҳрномаҳи ту ҳар замонӣ

جواهرنامهٔ تو هر زمانی

Ки гФтстми ман аз ҳар достонӣ

که گفته‌ستم من از هر داستانی

зи васли ту чу ҷумлаи ман ту дидам

ز وصل تو چو جمله من تو دیدم

з дид ту бидид худ расидам

ز دید تو بدید خود رسیدم

Ҷўоҳрномаҳро ҳар кӯ бидидаст

جواهرنامه را هر کو بدیدست

Ҳама аз сӯии ту ҷонон раседаст

همه از سوی تو جانان رسیدست

Бтўи дидори ту ҳам ёфтам боз

بتو دیدار تو هم یافتم باز

зи ту дар сӯй ту бишитофтам боз

ز تو در سوی تو بشتافتم باز

Басии миҷстм аз дидори ту дӯст

بسی میجستم از دیدار تو دوست

Туро то мағзи гардӣу марои пӯст

ترا تا مغز گردی و مرا پوست

зи васлати он чунонам кони ту доне

ز وصلت آن چنانم کان تو دانی

Бикун бо ман ту ҷонӣ ва ту доне

بکن با من تو جانی و تو دانی

Ту доне гарчи ман донстҳоми роз

تو دانی گرچه من دانستهام راز

Марои сари зуди ҳон аз тан биндоз

مرا سر زود هان از تن بینداز

Биҷузи ин сӯратами чиз дигар нест

بجز این صورتم چیز دگر نیست

Турои афтодаи ҷуз бар хок дар нест

ترا افتاده جز بر خاک در نیست

Сӯии хок дарат афтода хораст

سوی خاک درت افتاده خوارست

Ҳақиқати васлат ӣнҷо пойдораст

حقیقت وصلت اینجا پایدارست

Агарчӣ сарфарозам карда ту

اگرچه سرفرازم کردهٔ تو

зи ту ҳам айн розам карда ту

ز تو هم عین رازم کردهٔ تو

МрогФтии ҳамаи асрори ҷонон

مراگفتی همهٔ اسرار جانان

Нмўдстм дар ин гуфтори ҷонон

نمودستم در این گفتار جانان

Манам обу тўӣии хуршеди ӣнҷо

منم آب و توئی خورشید اینجا

Бтў дорам ҳамаи умеди ӣнҷо

بتو دارم همه امّید اینجا

Манам об ва ту хуршедии фитода

منم آب و تو خورشیدی فتاده

Ҳақиқати нури худ бар ман кушода

حقیقت نور خود بر من گشاده

Тўӣии ӣнҷои яқини нури ҷалолам

توئی اینجا یقین نور جلالم

Ман ӣнҷои азтў дар айни ҷалолам

من اینجا ازتو در عین جلالم

Ҷамолатро ҷамолат ёфта боз

جمالت را جمالت یافته باز

Хабардораст аз анҷому оғоз

خبردار است از انجام و آغاز

Хабардорам дар ӣнҷо аз намаваддат

خبردارم در اینجا از نمودت

Ки дорам ман даруни ҷумла будат

که دارم من درون جمله بودت

Намӯд ту манам афтода дар хок

نمود تو منم افتاده در خاک

Кунун бФшондаҳи дастии зи худ пок

کنون بفشانده دستی ز خود پاک

Ҳама аз ту бтўи ӣнҷои намӯдор

همه از تو بتو اینجا نمودار

Шудаи алои манам кули соҳиби асрор

شده الاّ منم کل صاحب اسرار

Манам ҳам ман тўӣӣ асрор гуфта

منم هم من توئی اسرار گفته

Ту дидории кул аз дидор гуфта

تو دیداری کل از دیدار گفته

Манам ҳам ман тўӣии ҷону ҷаҳонам

منم هم من توئی جان و جهانم

Ту мигўӣӣ ки ман чизе надонам

تو میگوئی که من چیزی ندانم

зи доноӣии ту лофии зи дастам

ز دانائیّ تو لافی ز دستم

Ки аз дидори ту волаи шдстм

که از دیدار تو واله شدستم

зи доноӣии ту ӣнҷои хабардор

ز دانائی تو اینجا خبردار

Шудам бнмўдмт бо ҷумлаи гуфтор

شدم بنمودمت با جمله گفتار

Дилами брбўдии аввал боз додӣ

دلم بربودی اوّل باز دادی

Дирами бастӣ ва охир баргушодӣ

درم بستی و آخر برگشادی

Чунонам ҷон яқин кардӣ бахуди гум

چنانم جان یقین کردی بخود گم

Ки ҳамчун қатра дар айни қулзум

که همچون قطرهٔ در عین قلزم

Ман ин дам бо туу гмгштаҳ дар ту

من این دم با تو و گمگشته در تو

Бисот нестӣ бинвишта дар ту

بساط نیستی بنوشته در تو

Ба ҳастӣ ту ӣнҷои масти гаштам

به هستی تو اینجا مست گشتم

Дигар дрхоки роҳати пасти гаштам

دگر درخاک راهت پست گشتم

Дигар аз нестӣ ҳастӣ намӯдӣ

دگر از نیستی هستی نمودی

зи дстонти басӣ дастон намӯдӣ

ز دستانت بسی دستان نمودی

з ҳастӣ ту ҷоно дар хурӯшам

ز هستی تو جانا در خروشم

Чу диягӣ дар ?бирт то чанд ҷӯшам

چو دیگی در برت تا چند جوشم

з ҳастӣ ту ӣнҷо нест гаштам

ز هستی تو اینجا نیست گشتم

Чу дар ҷумла тўӣӣ якеаст гаштам

چو در جمله توئی یکیست گشتم

Аён ту шудам аммо наоне

عیان تو شدم امّا نهانی

зи дарёии ғамат дар бе нишоне

ز دریای غمت در بی نشانی

Ту дрҷмлаҳи зуҳӯрӣ дар бутунӣ

تو درجمله ظهوری در بطونی

Гирифтаи ҳам дарун ва ҳам бурунӣ

گرفته هم درون و هم برونی

Вале худро ту майдонӣ худу хеш

ولی خود را تو میدانی خود و خویش

Ки сӯрати ин замони бардошт аз пеш

که صورت این زمان برداشت از پیش

Тўӣии ин дам ки ҳам ҷонӣу ҳамдам

توئی این دم که هم جانی و همدم

Ҳақиқати рози мигўӣии дамодам

حقیقت راز میگوئی دمادم

Агар хоҳии бики соъат бароне

اگر خواهی بیک ساعت برانی

Вагар хоҳӣ ба як лаҳза бихонӣ

وگر خواهی به یک لحظه بخوانی

Кунун чун хондаи дигари мронм

کنون چون خواندهٔ دیگر مرانم

Валикин аз нишонгар бе нишонам

ولیکن از نشان گر بی نشانم

Нишонами ҳам зи тесту гоҳ-гоҳе

نشانم هم ز تست و گاهگاهی

Дар ин айни нишон дар ту нигоҳӣ

در این عین نشان در تو نگاهی

Кунам то зонка кул аслат биёбам

کنم تا زانکه کل اصلت بیابم

Ҳаме хоҳам ки кул васлат биёбам

همی خواهم که کل وصلت بیابم

Яқин донам ки мибинми троосл

یقین دانم که میبینم ترااصل

з дид васли ту мибоидми васл

ز دید وصل تو میبایدم وصل

Висол аз дидан рӯй ту дидам

وصال از دیدن روی تو دیدم

Ҳақиқати васл дар кӯй ту дидам

حقیقت وصل در کوی تو دیدم

Ман андари кӯии ту дидаи ваболам

من اندر کوی تو دیده وبالم

Вале охири зи ту айни висолам

ولی آخر ز تو عین وصالم

Висоли ман з дид тести ҷоно

وصال من ز دید تست جانا

Ки гардӣ бо худам дар васли якто

که گردی با خودم در وصل یکتا

Висоли ман аботст ва дигар на

وصال من اباتست و دگر نه

Тўӣӣ бо ҷумлау касро хабар на

توئی با جمله و کس را خبر نه

Хабар мекун ту ҷононми зи заррот

خبر میکن تو جانانم ز ذرّات

Ки то куллӣ расад ҷонам дар ин зот

که تا کلّی رسد جانم در این ذات

Надонад ҳечкас мари ъшқбозӣ

نداند هیچکس مر عشقبازی

Туро то чанд зинсони ъшқбозӣ

ترا تا چند زینسان عشقبازی

Надонад ҳечкас нашнохт рӯят

نداند هیچکس نشناخت رویت

Ҳамаи зарроти андари гуфтугӯят

همه ذرّات اندر گفتگویت

Ҳама бо ту ту бо ҷумла дар овоз

همه با تو تو با جمله در آواز

Ҳамеи гўӣии ҳақиқат ҳар баёни боз

همی گوئی حقیقت هر بیان باز

Ҳама бо ту ту бо ҷумлаи сухангӯӣ

همه با تو تو با جمله سخنگوی

Турои афтодаи андар ҷустану ҷӯй

ترا افتاده اندر جستن و جوی

Ҳама бо ту ту бо кули дармеоне

همه با تو تو با کل درمیانی

Ҳақиқати ҷонӣ ва ҳам ҷони ҷонӣ

حقیقت جانی و هم جان جانی

Ки донад буд ту аз аввали кор

که داند بود تو از اوّل کار

Ки чун ӣнҷо шудӣ аз худ падедор

که چون اینجا شدی از خود پدیدار

Ки донад буд ту ӣнҷои бтҳқиқ

که داند بود تو اینجا بتحقیق

Магӯ онкўи худати бахшеи ту тавфиқ

مگو آنکو خودت بخشی تو توفیق

Ҳақиқати бартар аз ҳаду қиёсӣ

حقیقت برتر از حدّ و قیاسی

Ту буд хештани ҳам худ шиносӣ

تو بود خویشتن هم خود شناسی

Ту буд худ яқин аз буд дидӣ

تو بود خود یقین از بود دیدی

Кунун дар марказ аслӣ раседӣ

کنون در مرکز اصلی رسیدی

Ту буд хеш донистӣ яқини боз

تو بود خویش دانستی یقین باز

Ки аинҷогаҳ шудӣ дар худ сарафроз

که اینجاگه شدی در خود سرافراز

Ту буд хеш донистӣ бтҳқиқ

تو بود خویش دانستی بتحقیق

Ҳам аздид ту хоҳад буд тавфиқ

هم ازدید تو خواهد بود توفیق

Ту буд хештани донеи ҳақиқат

تو بود خویشتن دانی حقیقت

Камолат ёфтӣ айни шариъат

کمالت یافتی عین شریعت

Аз аввал то бохр роз дидӣ

از اوّل تا بآخر راز دیدی

Ки худро ҳам зхўд мебоз дидӣ

که خود را هم زخود می باز دیدی

Ту буд худ яқин аз буд дидӣ

تو بود خود یقین از بود دیدی

Ки худ будӣ ва худ маъбуд дидӣ

که خود بودی و خود معبود دیدی

Ту буд хеш донистӣу кас на

تو بود خویش دانستی و کس نه

Яке андари яке дар пеш ва пас на

یکی اندر یکی در پیش و پس نه

Аз аввал то бохр дар намӯдӣ

از اوّل تا بآخر در نمودی

зи баҳри зоти хеши андари суҷудӣ

ز بهر ذات خویش اندر سجودی

Аз аввал то бохр дар яке боз

از اوّل تا بآخر در یکی باز

Намӯдӣ ҳар чаҳ будӣ бишкии боз

نمودی هر چه بودی بیشکی باز

зи аввал то бохр шоҳ ҳастӣ

ز اوّل تا بآخر شاه هستی

Ки аз буд худат огоҳ ҳастӣ

که از بود خودت آگاه هستی

Дўӣии бардоштӣ дар нестии дӯст

دوئی برداشتی در نیستی دوست

Яке мибинми ин дами мағз бо пӯст

یکی میبینم این دم مغز با پوست

Дўӣии бардоштӣ ва роз гуфтӣ

دوئی برداشتی و راز گفتی

Намӯд ҷавҳар худ бозгуфтӣ

نمود جوهر خود بازگفتی

Бахуди асрори худ ҷонон дар ӣнҷо

بخود اسرار خود جانان در اینجا

Ки дар буд худам дар ишқи якто

که در بود خودم در عشق یکتا

з худ гуфтӣ ва аз худ бишанведӣ

ز خود گفتیّ و از خود بشنویدی

Ҷамоли хешро ҳам худ бидидӣ

جمال خویش را هم خود بدیدی

Нмидонм дигар то ман чгўим

نمیدانم دگر تا من چگویم

Ту ӣнҷо бо манӣ дигар чаҳ ҷӯям

تو اینجا با منی دیگر چه جویم

Ту ӣнҷо бо манӣ ман бо ту дмсоз

تو اینجا با منی من با تو دمساز

зи ту бшнФтаҳ гуфта ҳам бтўи боз

ز تو بشنفته گفته هم بتو باز

зи ту бшнФтҳоми ҳам бо ту гуфта

ز تو بشنفتهام هم با تو گفته

Манам ин ҷавҳари асрори суфта

منم این جوهر اسرار سُفته

зи баҳри ошиқонат ҷон фишонам

ز بهر عاشقانت جان فشانم

Агарчӣ ҷуз яке дидат надонам

اگرچه جز یکی دیدت ندانم

Манам воқиф шуда аз ту хабардор

منم واقف شده از تو خبردار

Тўниз аз ман ман аз ту ҳам хабардор

تونیز از من من از تو هم خبردار

Манам воқиф шуда аз дид дидат

منم واقف شده از دید دیدت

Басии гуфтем аз гуфт ва шунидат

بسی گفتیم از گفت و شنیدت

Манам воқиф шуда ту воқифи ман

منم واقف شده تو واقف من

Ҳақиқат дар бутунии восифи ман

حقیقت در بطونی واصف من

Чгўими васфи ту худ васф кардӣ

چگویم وصف تو خود وصف کردی

Ки бишк дар ҳамаи ҷоӣӣу фардӣ

که بیشک در همه جائی و فردی

Чгўими васфи ту васфат надонам

چگویم وصف تو وصفت ندانم

Вагар донам надонам то чаҳ хонам

وگر دانم ندانم تا چه خوانم

Надонам васфи ту кардан ман аз дил

ندانم وصف تو کردن من از دل

Ки ҷонӣ ва шудаи дарҷони ту ҳосил

که جانی و شده درجان تو حاصل

Надонам васфи ту эй восифи кул

ندانم وصف تو ای واصف کل

Тўӣии бишки ҳақиқати ҳосили кул

توئی بیشک حقیقت حاصل کل

Чунон ҳайрон ва мадҳушанду хомӯш

چنان حیران و مدهوشند و خاموش

Аз он ҷомӣ ки карданд дар азали нӯш

از آن جامی که کردند در ازل نوش

Чунон афтодаанд ҳайрон шудаи пок

چنان افتادهاند حیران شده پاک

Ки бар сар кардаанд аз сӯии ту хок

که بر سر کردهاند از سوی تو خاک

зи шавқат дар яке хоканд ва хӯнанд

ز شوقت در یکی خاکند و خونند

Ҳақиқати ҳам дарун ва ҳам бурунанд

حقیقت هم درون و هم برونند

Агарчӣ васф инсонаст бисёр

اگرچه وصف انسانست بسیار

Тўӣии мари ҷумларо дармон ва ҳам ёр

توئی مر جمله را درمان و هم یار

Ту ёрии ҳеҷ дигар нест донам

تو یاری هیچ دیگر نیست دانم

Ки будат дар ҳама якеаст донам

که بودت در همه یکیست دانم

зи ҳам аз ҷумлаи худро гум намӯда

ز هم از جمله خود را گم نموده

Намӯда хештани ҳам худ рабӯда

نموده خویشتن هم خود ربوده

Камоли зоти ту Мансур донист

کمال ذات تو منصور دانست

Вагарна ки дар аинҷогаҳ тавонист

وگرنه که در اینجاگه توانست

Камоли зоти ту ҳар ду ҷаҳон аст

کمال ذات تو هر دو جهان است

Шудаи пайдоу зот ту ниҳонаст

شده پیدا و ذات تو نهانست

Наоне вшдаҳи пайдои здидор

نهانی وشده پیدا زدیدار

Ҳақиқати матлаъ бар лӣси фии ?илдор

حقیقت مطلّع بر لیس فی الدّار

На аввали дорнаҳи охири ту аз дид

نه اوّل دارنه آخر تو از دید

Тўӣии аинҷоигаҳ дар айни тавҳид

توئی اینجایگه در عین توحید

Ту донеи андари ин сӯрати рухи худ

تو دانی اندر این صورت رخ خود

Намӯда гуфта ӣнҷои посухи худ

نموده گفته اینجا پاسخ خود

Ту донеи андари ин сӯрат наоне

تو دانی اندر این صورت نهانی

Ки мегӯям мҳо асрори ҷонӣ

که میگویم مها اسرار جانی

Тўӣии ҳамдам ки май ҳамдами надорӣ

توئی همدم که می همدم نداری

Тўӣии муҳаррам ки номаҳрами надорӣ

توئی محرم که نامحرم نداری

Чунон ошиқ шуда бар худ чу Мансур

چنان عاشق شده بر خود چو منصور

Ки мехоҳӣ ки бошӣ аз худии давр

که میخواهی که باشی از خودی دور

Намӯдӣ рух чаро пинҳон шудӣ боз

نمودی رخ چرا پنهان شدی باز

Магар каз ҷон дигар ҷонон шудӣ боз

مگر کز جان دگر جانان شدی باز

Ту ҷононе ва ҳам ҷонон падедаст

تو جانانی و هم جانان پدیدست

Дар ин сӯрати з ту гуфт ва шунидаст

در این صورت ز تو گفت و شنیدست

Ту ҷононе ва ҳам ҷонҳо намӯдор

تو جانانی و هم جانها نمودار

зи тести аинҷоигаҳ дар ғарқи асрор

ز تست اینجایگه در غرق اسرار

Ту ҷононе ва ҳам ҷони ҷаҳонӣ

تو جانانی و هم جان جهانی

Камоли хештан аз худ бадоне

کمال خویشتن از خود بدانی

Надонам то чаҳ абои яке дӯст

ندانم تا چهٔ ابا یکی دوست

Турои мибинми андари мағз ва ҳам пӯст

ترا میبینم اندر مغز و هم پوست

Яке мибинмти андари ҳамаи боз

یکی میبینمت اندر همه باز

Фкндстӣ дар ӣнҷои дмдмаҳи боз

فکندستی در اینجا دمدمه باز

Яке мибинмти андари ҷаҳони ман

یکی میبینمت اندر جهان من

Гирифтаи нурати андари ҷони ниҳони ман

گرفته نورت اندر جان نهان من

Биҷуз ту нест андар ҳар ду олам

بجز تو نیست اندر هر دو عالم

Ки бнмоӣии зи худ сари дамодам

که بنمائی ز خود سرّ دمادم

Биҷуз тунӣаст то худро бадоне

بجز تونیست تا خود را بدانی

Бгўӣии ин ҳамаи сари маъонӣ

بگوئی این همه سرّ معانی

Яке зотаст ӣнҷо рух намӯд аст

یکی ذاتست اینجا رخ نمود است

Марои ин сари зи худ посух намӯд аст

مرا این سر ز خود پاسخ نمود است

Ки аинҷогаҳи манам аттори ҷонон

که اینجاگه منم عطّار جانان

Манам дрҷмлгии пайдоу пинҳон

منم درجملگی پیدا و پنهان

Манам аинҷоигаҳи аттори ҷонам

منم اینجایگه عطّار جانم

Ки медонам зи хеш ва хеш хонам

که میدانم ز خویش و خویش خوانم

Манам аттори ӣнҷо ҳечкас нест

منم عطّار اینجا هیچکس نیست

Биҷузи ман мари марои фарёд рас нест

بجز من مر مرا فریاد رس نیست

Манам аттор акнӯн ва ту дар боз

منم عطّار اکنون و تو در باز

Ки кардам бо ту ӣнҷогоҳ дар боз

که کردم با تو اینجاگاه در باز

Манам аттор акнӯн роз дидӣ

منم عطّار اکنون راز دیدی

зи зоти ман аёнам боз дидӣ

ز ذات من عیانم باز دیدی

Манам аттори андари офариниш

منم عطّار اندر آفرینش

Ҳамаи аинҷоигаҳи ҳам ҷони ту бениш

همه اینجایگه هم جان تو بینش

Яке зотам намӯда рух дар офоқ

یکی ذاتم نموده رخ در آفاق

Шудам имрӯзи андари ҷузву кули тоқ

شدم امروز اندر جزو و کل طاق

Яке зотами ту эй аттор дарёб

یکی ذاتم تو ای عطّار دریاب

Кунун аз назд мо бархез ва башитоб

کنون از نزد ما برخیز و بشتاب

зи ҷисму ҷону умру зиндагонӣ

ز جسم و جان و عمر و زندگانی

Тамаъ бар то висоли ман бадоне

طمع بُر تا وصال من بدانی

Тамаъ бар аз ҳама бо мо қадами зан

طمع بُر از همه با ما قدم زن

Ҳамаи пидоӣити сӯии адами зан

همه پیدائیت سوی عدم زن

Тамаъи бугсали дроинҷо ҳар чаҳ бинӣ

طمع بگسل دراینجا هر چه بینی

Ҳамаи ман байн агар соҳиби яқинӣ

همه من بین اگر صاحب یقینی

Тамаъи бугсал ки то дидат намоям

طمع بگسل که تا دیدت نمایم

Бабри сар то ки тавҳидати намоям

ببُر سر تا که توحیدت نمایم

Тамаъи бугсал ки донистам ҳамаи роз

طمع بگسل که دانستم همه راز

Ки зоти кули манам ӣнҷоу сарбоз

که ذات کل منم اینجا و سرباز

Дигар ӣнҷои монда то бихонем

دگر اینجای مانده تا بخوانیم

Ҳқитқ ҳеҷ монадаст то бидонем

حقیتق هیچ ماندست تا بدانیم

Чу ҷонон бо манаст ӣнҷои яқинам

چو جانان با من است اینجا یقینم

Чу чизеи дигарами ҷузи вай на байнам

چو چیزی دیگرم جز وی نه بینم

Чу ҷонон бо манаст ӣнҷои намӯдор

چو جانان با من است اینجا نمودار

Аз ӯем ин замони дрхўди гирифтор

از اویم این زمان درخود گرفتار

Чу ҷонон бо манасту ошноӣим

چو جانان با من است و آشنائیم

Дар охири бишкии айни хдоӣим

در آخر بیشکی عین خدائیم

Чу ҷонон бо манаст ва роз гуфта

چو جانان با من است و راز گفته

Ҳамаи асрор бо мо бозгуфта

همه اسرار با ما بازگفته

Кунун дидори ҷононсти ӣнҷо

کنون دیدار جانانست اینجا

Аҷаб аттор ҳайронаст ӣнҷо

عجب عطّار حیرانست اینجا

Чунонам раҳ намӯда сӯии манзил

چنانم ره نموده سوی منزل

Расидам то шудам дар ишқи восил

رسیدم تا شدم در عشق واصل

Чунонам восилу ҳайрони дилдор

چنانم واصل و حیران دلدار

Ки ҷуз ӯ минбинми ман дар асрор

که جز او مینبینم من در اسرار

Чунонам восил вҳирон бимонада

چنانم واصل وحیران بمانده

Ки худ ҷононм ва ҷонон бимонада

که خود جانانم و جانان بمانده

Манам ҷонон шуда бар хеши ошиқ

منم جانان شده بر خویش عاشق

Бигуфтам ончии бади таҳқиқи лоиқ

بگفتم آنچه بد تحقیق لایق

Манам воқиф шудаи ӣнҷои зи розам

منم واقف شده اینجا ز رازم

Ки худ аз ишқи худро срббозм

که خود از عشق خود را سرببازم

Манам ҷонону дида рӯй худ ман

منم جانان و دیده روی خود من

Расидаи ин замон дар кӯии худ ман

رسیده این زمان در کوی خود من

Манам ҷонону дигари ҳам манам хеш

منم جانان و دیگر هم منم خویش

Ҳиҷоби прдҳоми бардошти азпиш

حجاب پردهام برداشت ازپیش

Рух худ дидам ва ошиқ шудам боз

رخ خود دیدم و عاشق شدم باز

Басӯии марказ аслӣ шудам боз

بسوی مرکز اصلی شدم باز

Биҷузи ин ҳеҷ ҷўӣӣ ҳеҷ бошад

بجز این هیچ جوئی هیچ باشد

Ҳақиқати ин сувари худ ҳеҷ бошад

حقیقت این صور خود هیچ باشد

Бигуфт аинҷоигаҳ то чанд ҳайчи

بگفت اینجایگه تا چند هیچی

Биҷуз инки бибинӣ ҳеҷ ҳайчи

بجز اینکه ببینی هیچ هیچی

Чунин тавҳиди дони андари хдоӣӣ

چنین توحید دان اندر خدائی

Шавад бурдор аинҷогаҳи ҷдоӣӣ

شود بردار اینجاگه جدائی

Дўӣиро бори дигари пеши мо дар

دوئی را بار دیگر پیش ما در

Бони сари ҳақиқати ҳон ту магзар

بآن سرّ حقیقت هان تو مگذر

Худо бо тест ва ту андари гумоне

خدا با تست و تو اندر گمانی

Нишонат мешавад кул бе нишоне

نشانت میشود کل بی نشانی

Чу гардӣ бенишон дар охири кор

چو گردی بی نشان در آخر کار

Ту бошӣ дар ҳамаи дидори гуфтор

تو باشی در همه دیدار گفتار

Худои он дам ту ҳастӣ чун шӯии гум

خدا آن دم تو هستی چون شوی گم

Ҳама бошад садафи ту баҳри қулзум

همه باشد صدف تو بحر قلزم

з дид хештани ӣнҷои фанои шӯ

ز دید خویشتن اینجا فنا شو

Пас онгаҳ дар ҳама буд худои шӯ

پس آنگه در همه بود خدا شو

Худои шӯ чун фанои гардии зи хешат

خدا شو چون فنا گردی ز خویشت

Ҳама онгаҳ наад дилдори пешат

همه آنگه نهد دلدار پیشت

Хдоӣии он замони байн аз худои ту

خدائی آن زمان بین از خدا تو

Чу бошӣ ду яке набавии ҷудои ту

چو باشی دو یکی نَبْوی جدا تو

Чу ту мардӣ аз ин сӯрати ту аўӣӣ

چو تو مُردی از این صورت تو اوئی

Ки дар ҷумлаи забонҳо гФтгўӣӣ

که در جمله زبانها گفتگوئی

Бнқд имрӯз мебайн рӯй ҷонон

بنقد امروز میبین روی جانان

Ки ҳастӣ зиндаи андари кӯии ҷонон

که هستی زنده اندر کوی جانان

Бнқди имрӯз чун донистӣ ин асл

بنقد امروز چون دانستی این اصل

Яке мебайн ва хуш мебош дар васл

یکی میبین و خوش میباش در وصل

Бнқд имрӯз мебайн ёри ҷумла

بنقد امروز میبین یار جمله

Ки чизе нест ҷздидори ҷумла

که چیزی نیست جزدیدار جمله

Бнқд имрӯз мебайн рӯй маъшӯқ

بنقد امروز میبین روی معشوق

Висоли ёр дар ҳар кӯии маъшӯқ

وصال یار در هر کوی معشوق

Бнқди имрӯз дар нақдӣ миндиш

بنقد امروز در نقدی میندیش

Ҳиҷоб акнӯн бакул бурдор аз пеш

حجاب اکنون بکل بردار از پیش

Ту аўӣӣ ӯ туаст ту ҳеҷ мангар

تو اوئی او تو است تو هیچ منگر

Агар аз восилонеи ҳони ту брхўр

اگر از واصلانی هان تو برخور

Буд васлаш дар ӣнҷои хур на ӣнҷо

بود وصلش در اینجا خور نه اینجا

Ки дар ӣнҷост мари дилдори пайдо

که در اینجاست مر دلدار پیدا

Кунун азўсли брхўр то туоне

کنون ازوصل برخور تا توانی

Чу донистӣ ки ҳам худ ҷони ҷонӣ

چو دانستی که هم خود جان جانی

Кунун азўсли брхўри соҳиби роз

کنون ازوصل برخور صاحب راز

Намӯд дӯст мебайну сарафроз

نمود دوست میبین و سرافراز

Кунун азўсли брхўри сӯии дунё

کنون ازوصل برخور سوی دنیا

Ки ҷонон ёфтӣ дар кӯии дунё

که جانان یافتی در کوی دنیا

Кунун азўсли брхўри охири кор

کنون ازوصل برخور آخر کار

Ки ҷонони мар туро омад падедор

که جانان مر ترا آمد پدیدار

Кунун азўсли брхўри ҳамчуи Мансур

کنون ازوصل برخور همچو منصور

Ки дар зотӣ ва аз зотии алии нур

که در ذاتی و از ذاتی علی نور

Кунун аттор гуфтӣ ҷўҳролзот

کنون عطّار گفتی جوهرالذّات

Ҳақиқати васли кул бо ҷумлаи заррот

حقیقت وصل کل با جمله ذرّات