Чунон гум дид худ дар дид аввал
چنان گم دید خود در دید اول
Ки ҷисм ва ҷон шуд андари ҳам маъаттал
که جسم و جان شد اندر هم معطّل
Чу ӯ худ дид худро дид ҷонон
چو او خود دید خود را دید جانان
Даруни ҷузву кули хуршеди рахшон
درون جزو و کل خورشید رخشان
Чунон гум дид худ андари сифот ӯ
چنان گم دید خود اندر صفات او
Ки пайдо шуд ҳақиқати айни зот ӯ
که پیدا شد حقیقت عین ذات او
Чунон худ дид дар охир дар аввал
چنان خود دید در آخر در اول
Касе андари яке сӯрати мубаддил
کسی اندر یکی صورت مبدّل
Чунон андар яке бинмуд ҷонаш
چنان اندر یکی بنمود جانش
Ки сӯрати гашти андари ҷон наонаш
که صورت گشت اندر جان نهانش
Чунон худ дид андари офариниш
چنان خود دید اندر آفرینش
Ки ӯ бади бишкӣ дар ҷумлаи бениш
که او بد بیشکی در جمله بینش
Чунон худ дид зоти лоязолӣ
چنان خود دید ذات لایزالی
Ки бинмуда Рахш дар ҷумлаи ҳоле
که بنموده رخش در جمله حالی
Чунон худ дид ва худро ҷумла худ дид
چنان خود دید و خود را جمله خود دید
Ки сӯрат маҳв дид куллӣ аҳад дид
که صورت محو دید کلّی احد دید
Аҳддиди андари ӣнҷои ошкор ӯ
احددید اندر اینجا آشکار او
Намӯда рӯй худ дар панҷу чор ӯ
نموده روی خود در پنج و چار او
Аҳад диду адади бардошт аз пеш
احد دید و عدد برداشت از پیش
Назора кард аинҷогаҳи рухи хеш
نظاره کرد اینجاگه رخ خویش
Аҳад диду гумонаш бо яқин шуд
احد دید و گمانش با یقین شد
Ҳақиқати куфр ӯ асрор байн шуд
حقیقت کفر او اسرار بین شد
Аноолҳқи рози дони хуршеди тобон
اناالحق راز دان خورشید تابان
Ки пешаши неку бади кул буд яксон
که پیشش نیک و بد کل بود یکسان
Аноолҳқ зон зад он султони ҷумла
اناالحق زان زد آن سلطان جمله
Ки ҷони бади ҷумла ӯ ҷонони ҷумла
که جان بُد جمله او جانان جمله
Аноолҳқи рози дони моҳи длором
اناالحق راز دان ماه دلارام
Ки бишк ёфт ӣнҷо бе длором
که بیشک یافت اینجا بی دلارام
Чу дръини хдоӣӣ ӯ яке дид
چو درعین خدائی او یکی دید
Худ андари ҷузву кули ҳақ бишкӣ дид
خود اندر جزو و کل حق بیشکی دید
Яқин бар ҷузву кул ӯ гашти доно
یقین بر جزو و کل او گشت دانا
Яке шуд биравӣ ӣнҷои айни ашё
یکی شد بروی اینجا عین اشیا
Аз ин маънии дили восил хабар ёфт
از این معنی دل واصل خبر یافت
Ки ӯ монандаи ӯ як назар ёфт
که او مانندهٔ او یک نظر یافت
Назар кун як ва бигузар аз дўбинӣ
نظر کن یک و بگذر از دوبینی
Ки то бе хештани ҳақ кул бибинӣ
که تا بی خویشتن حق کل ببینی
Назар кун ин дўӣӣ бурдор ӣнҷо
نظر کن این دوئی بردار اینجا
Чу ӯ шӯ бишкӣ бурдор ӣнҷо
چو او شو بیشکی بردار اینجا
Чунон дар ҳолатаст ин чархи гардон
چنان در حالتست این چرخ گردان
Ки мехоҳад ки ёбад рози ҷонон
که میخواهد که یابد راز جانان
Дар ин дайр фалак бингар замонӣ
در این دیر فلک بنگر زمانی
Ки то ёӣ яқини айни алъёнӣ
که تا یای یقین عین العیانی
Ҳамаи саргаштагии тест аз ӯ
همه سرگشتگیّ تست از او
Ки дорад пардаи бишки тӯй бар ту
که دارد پرده بیشک توی بر تو
Чунон дар пардаҳо нураст тобон
چنان در پردهها نور است تابان
Ки бигирифтаст дар зарроти аъён
که بگرفتست در ذرّات اعیان
Дар ӯ нураст тобанда чу шамъӣ
در او نور است تابنده چو شمعی
Кашида шебу болои айну маънӣ
کشیده شیب و بالا عین و معنی
Ҳамаи заррот дар ваии рухи ниҳода
همه ذرّات در وی رخ نهاده
Ки азҷмаҳи яқини мушкили кушода
که ازجمه یقین مشکل گشاده
Ҳама сӯзанда чун парвона аз шамъ
همه سوزنده چون پروانه از شمع
Дар ӣнҷо мешинав аз ҷузву кули ҷамъ
در اینجا میشنو از جزو و کل جمع
Фалаки зини нури андари так ва тобаст
فلک زین نور اندر تک و تابست
Аз ин ҳолати фитода дар шитобаст
از این حالت فتاده در شتابست
Ҳаме гардад бигард хеши гардон
همی گردد بگرد خویش گردان
Ки то роҳии барад дар сӯии ҷонон
که تا راهی برد در سوی جانان
Ҳаме гардад зи ишқ дӯст зораст
همی گردد ز عشق دوست زارست
Аз он пайвастаи бедил биқрор аст
از آن پیوسته بیدل بیقرار است
Қарорӣ чун надорад сӯй будаш
قراری چون ندارد سوی بودش
Куҷо бошад зи зот кул намӯдаш
کجا باشد ز ذات کل نمودش
Қарорӣ чун надорад дар намӯдор
قراری چون ندارد در نمودار
Аз он мекард ӣнҷои ошиқи зор
از آن میکرد اینجا عاشق زار
Чунон ошиқ шудаст аз гардиши худ
چنان عاشق شد است از گردش خود
Ки ӯро нест ӣнҷои тобиши худ
که او را نیست اینجا تابش خود
Чунон дар ҳолат аввал фитод аст
چنان در حالت اوّل فتاد است
Ки кушта дар хароботи аўФтодст
که کُشته در خرابات اوفتادست
Замин аз сайр ӯ шуд ҷумлаи заррот
زمین از سیر او شد جمله ذرّات
Ниҳода рӯй худ дар файзи он зот
نهاده روی خود در فیض آن ذات
Шудаст аз ишқи худ ӯ резаи реза
شد است از عشق خود او ریزه ریزه
Чу дарё низ дар шӯру ситеза
چو دریا نیز در شور و ستیزه
Чунон масти висолаши омадаи боз
چنان مست وصالش آمده باز
Ки бишитобад аз ӯ дардии боъзоз
که بشتابد از او دردی باعزاز
Замину осмону чарху афлок
زمین و آسمان و چرخ و افلاک
Шавад ӣнҷои ниҳон дар бутаи хок
شود اینجا نهان در بوتهٔ خاک
Ҳар он файзӣ ки миризди зи гардун
هر آن فیضی که میریزد ز گردون
Дар ӣнҷо хок дорад бичаҳ ва чун
در اینجا خاک دارد بیچه و چون
Ҳар он файзӣ ки миризд аз он нур
هر آن فیضی که میریزد از آن نور
Ҳама меояд андари хоки машҳур
همه میآید اندر خاک مشهور
Ҳар он файзӣ каз он ҳазрати даройад
هر آن فیضی کز آن حضرت درآید
Ҳақиқати хок қудрат менамояд
حقیقت خاک قدرت مینماید
Ҳар он файзӣ ки миборнд аз зот
هر آن فیضی که میبارند از ذات
Хабардораст ӣнҷои ҷумлаи заррот
خبردارست اینجا جمله ذرّات
Аз он баҳрӣ ки гардун шабнам ӯст
از آن بحری که گردون شبنم اوست
Фалак зон ишқи андар мотам ӯст
فلک زان عشق اندر ماتمِ اوست
Замин аз ишқи ҷонон паст афтод
زمین از عشق جانان پست افتاد
Фалак шуд биқрор ва маст афтод
فلک شد بیقرار و مست افتاد
Чу ҳақ дар хок рух бинмуд ӣнҷо
چو حق در خاک رخ بنمود اینجا
Аз он одам шудаи сифоту мусаффо
از آن آدم شده صفات و مصفّا
Ҳар он файзӣ ки миризди зи афлок
هر آن فیضی که میریزد ز افلاک
Шавад ӣнҷои ниҳон дар бутаи хок
شود اینجا نهان در بوتهٔ خاک
Ҳақиқати хок ӣнҷо барқарораст
حقیقت خاک اینجا برقرارست
Ки сунъаши дмбдм зон барқарораст
که صنعش دمبدم زان برقرارست
Шавад ӣнҷои ҳақиқати ҷавҳари зот
شود اینجا حقیقت جوهر ذات
Намояд аз ҳама дар айни заррот
نماید از همه در عین ذرّات
Дар ӣнҷо ҳар ки ин ҷавҳар надид аст
در اینجا هر که این جوهر ندید است
Вале ояндаи ӣнҷо нопадид аст
ولی آینده اینجا ناپدید است
Дар ӣнҷои ҷавҳари зот ва сифотаст
در اینجا جوهر ذات و صفاتست
Намӯд ӯ сафоташ нур зотаст
نمود او صفاتش نور ذاتست
Аз он мақсӯди бад дар офариниш
از آن مقصود بُد در آفرینش
Ки то пайдои намояди ҳардуи бениш
که تا پیدا نماید هردو بینش
Аз он аз ҷавҳар омад сӯии олам
از آن از جوهر آمد سوی عالم
Ки ҷузв ва кул шавад дидори одам
که جزو و کل شود دیدار آدم
Чу ҷузву кули бон пайваста бошад
چو جزو و کل بآن پیوسته باشد
Намӯд зот аз он пайваста бошад
نمود ذات از آن پیوسته باشد
Заволӣ нест дар зоту сафоташ
زوالی نیست در ذات و صفاتش
Ки бе нуқсонаст исботи ҳётш
که بی نقصانست اثباتِ حیاتش
Нмимирд касе аз қурби ин зот
نمیمیرد کسی از قرب این ذات
Валикин мешавад мари маҳви заррот
ولیکن میشود مر محو ذرّات
Нмимирд касе бишинав баёнам
نمیمیرد کسی بشنو بیانم
Ки зини баҳри фано дар мечаконам
که زین بحر فنا دُر میچکانم
Нмимирд касе чун бошад ин роз
نمیمیرد کسی چون باشد این راز
Бигӯям бо ту ин маънӣ дигар боз
بگویم با تو این معنی دگر باز
Нмимирд касе эй кори дида
نمیمیرد کسی ای کار دیده
Замонӣ кун сӯии паргори дида
زمانی کن سوی پرگار دیده
Нмимирд касе каз нур зотаст
نمیمیرد کسی کز نور ذاتست
Ки зоти кули ҳаёт андар ҳаётаст
که ذات کل حیات اندر حیاتست
Нмимирди валикини ишқаши ӣнҷо
نمیمیرد ولیکن عشقش اینجا
Намӯд ёр гирданд дар ӣнҷо
نمود یار گرداند در اینجا
Сифоти аинҷоигаҳ дар исм омад
صفات اینجایگه در اسم آمد
Аз он нураш ба пешат ҷисм омад
از آن نورش به پیشت جسم آمد
Тан аз хокаст ҷон аз ҷавҳари пок
تن از خاکست جان از جوهر پاک
Мураккаб гашта нуру исм дар хок
مرکّب گشته نور و اسم در خاک
Тан аз хокаст ҷон аз зот омад
تن از خاک است جان از ذات آمد
Мураккаб шуд чу аз заррот омад
مرکب شد چو از ذرّات آمد
Яке дони асли зоти ӣнҷои бмънӣ
یکی دان اصل ذات اینجا بمعنی
Ки дар ин сари бадонеи зоти мавло
که در این سر بدانی ذات مولی
Ҳама зотасту баҳр нақш пайдост
همه ذاتست و بهر نقش پیداست
Валикини ақл дар шинаст ва шайдост
ولیکن عقل در شین است و شیداست
Намӯд ишқ бингар сӯии ҷонат
نمود عشق بنگر سوی جانت
Ки то гуяд яқин роз наҳант
که تا گوید یقین راز نهانت
Ғуломи ишқи шӯ то раҳи намояд
غلام عشق شو تا ره نماید
Дар баста биравят бргшоид
در بسته برویت برگشاید
Ғуломи ишқи шӯ то рози доне
غلام عشق شو تا راز دانی
Намӯд аввали аинҷобози доне
نمود اوّل اینجاباز دانی
Ғуломи ишқи шӯ то шоҳи гардӣ
غلام عشق شو تا شاه گردی
зи зоти кули бакули огоҳи гардӣ
ز ذات کل بکل آگاه گردی
Ғуломи ишқи шӯ то ҷони шӯии ту
غلام عشق شو تا جان شوی تو
зи ишқ онгаҳ сӯии ҷонони шӯии ту
ز عشق آنگه سوی جانان شوی تو
Ғуломи ишқам ва шоҳӣаст мо ро
غلام عشقم و شاهی است ما را
Ғломонми ма ва моҳӣаст мо ро
غلامانم مه و ماهی است ما را
Чунон бнмоидти равшан дар ӣнҷо
چنان بنمایدت روشن در اینجا
Ки бошад аз неи гулшан дар ӣнҷо
که باشد از نی گلشن در اینجا
Ту зон гулшан дар ӣнҷои омдстӣ
تو زان گلشن در اینجا آمدستی
Ҳам аз ин гулхании равшани шдстӣ
هم از این گلخنی روشن شدستی
Туро чун гулшанати гулхани нмўдост
ترا چون گلشنت گلخن نموداست
Вале бар оташати афтода дӯд аст
ولی بر آتشت افتاده دود است
Дар ин гулхан бимонада гулшанӣ бош
در این گلخن بمانده گلشنی باش
Бақадр хеш бекбрў манӣ бош
بقدر خویش بی کبرو منی باش
Дар ин тобу таби оташи ҳамеи сӯз
در این تاب و تبِ آتش همی سوز
Бирез ин резау гулшани ҳамеи сӯз
بریز این ریزه و گلشن همی سوز
Чунон дар гулханӣ фориғ нишаста
چنان در گلخنی فارغ نشسته
Дар гулшан биравӣ худ бибаста
دَرِ گلشن بروی خود ببسته
Фиканда оташу дӯдии бглхн
فکنده آتش و دودی بگلخن
Шудаи гулшани зи нури нори равшан
شده گلشن ز نور نار روشن
Ту дар он равшанӣ карда назора
تو در آن روشنی کرده نظاره
Намонад резаи вонгоҳӣ чаҳ чора
نماند ریزه وانگاهی چه چاره
Бимрди оташ ва онгаҳ бимонад
بیمرد آتش و آنگه بماند
зи баъди анат хокистар бимонад
ز بعدِ اَنْت خاکستر بماند
Ту чун дар гулхан ҳастӣ бимонада
تو چون در گلخن هستی بمانده
Худ андари айни хокистари нишонда
خود اندر عین خاکستر نشانده
Ндидстии дамии мари гулшани ёр
ندیدستی دمی مر گلشن یار
Ки то рӯҳӣ туро ояд падедор
که تا روحی ترا آید پدیدار
Дар ин гулхани бмондстии ту маҷрӯҳ
در این گلخن بماندستی تو مجروح
Надории ҷузи тапиш дар қӯти рӯҳ
نداری جز تپش در قوّت روح
Дар ин гулхани бмондстии бночор
در این گلخن بماندستی بناچار
Шудӣ аз дӯди гулхани хастау зор
شدی از دود گلخن خسته و زار
Дар ин гулхан гузар кун ҳамчуи мардон
در این گلخن گذر کن همچو مردان
Дар он гулшан нигоҳӣ кун чу мардон
در آن گلشن نگاهی کن چو مردان
Ту тодри гулхани сӯрати асирӣ
تو تادر گلخن صورت اسیری
На бинии ончии ҷўӣии пас чаҳ чизе
نه بینی آنچه جوئی پس چه چیزی
Ту дар гулхани фитодаи зору ранҷур
تو در گلخن فتاده زار و رنجور
Дар он гулшан назар кун сари басари нур
در آن گلشن نظر کن سر بسر نور
Бибин то бозёбии гулшани ҷон
ببین تا بازیابی گلشن جان
Вази ин гулхан бирав худро маранҷон
وز این گلخن برو خود را مرنجان
Аз он гулшан ки гулҳояши ситора
از آن گلشن که گلهایش ستاره
Турои ӣнҷои дамии номади назора
ترا اینجا دمی نامد نظاره
Назора кун сӯии гулшан ки ҷонаст
نظاره کن سوی گلشن که جانست
Ҳамаи арвоҳ ва ашбоҳ аёнаст
همه ارواح و اشباح عیانست
Ки мегуяд ки моҳ ва офтобаст
که میگوید که ماه و آفتابست
Ҷамоли ёри ҷонаши пар з тобаст
جمال یار جانش پر ز تابست
Ҷамоли ёр аз ин маънӣ бурунаст
جمال یار از این معنی برونست
Назар кун рӯй ӯ эй дил ки чунаст
نظر کن روی او ای دل که چونست
Аз он олам дар ин олам фитодаст
از آن عالم در این عالم فتادست
Ҷамоли ёр исмӣ баргушодаст
جمال یار اسمی برگشادست
Дар ин гулхани сарои олами чашм
در این گلخن سرای عالم چشم
Шавад пайдои з буду минҳди исм
شود پیدا ز بود و مینهد اسم
Чу исми ту дар ин олами мсмо
چو اسم تو در این عالم مسّما
Шавад бор дигар дар буд якто
شود بار دگر در بود یکتا
Аз он олам дар ин олам дар ояд
از آن عالم در این عالم در آید
Бахуд чун манъи худро менамояд
بخود چون منع خود را مینماید
Чу ҷисм аз хок ва об омад падедор
چو جسم از خاک و آب آمد پدیدار
Дигар дар боду оташи нопадедор
دگر در باد و آتش ناپدیدار
Шавад гул чун дар ин гулхан бисӯзад
شود گل چون در این گلخن بسوزد
Пас онгаҳ оташӣ дигар фурӯзад
پس آنگه آتشی دیگر فروزد
Шавад ҷон чун бисӯзад сӯии гулшан
شود جان چون بسوزد سوی گلشن
Равад бор дигар дар сӯии гулшан
رود بار دگر در سوی گلشن
з дид мард кӣ ёбад ҳаётӣ
ز دید مرد کی یابد حیاتی
Дар охир бошад ӯ дидори зотӣ
در آخر باشد او دیدار ذاتی
Ки мавҷӯдаст он бар кули ашё
که موجود است آن بر کل اشیا
Аз ӯ гаштанди сари тосри ҳувайдо
از او گشتند سر تاسر هویدا
Дар охир чун шавад фонии зарурат
در آخر چون شود فانی ضرورت
Бар ҷонон шавад ҷони айни сӯрат
بر جانان شود جان عین صورت
Ҳаёт тайиба ояд падедор
حیات طیبّه آید پدیدار
Дар он дам чун шавад гули нопадедор
در آن دم چون شود گل ناپدیدار
Сувар ҷон гардаду ҷони сари ҷонон
صور جان گردد و جان سرّ جانان
Шавад чун қатра дар баҳри пинҳон
شود چون قطرهٔ در بحر پنهان
Ҳаётӣ ёбад аз дидори дигар
حیاتی یابد از دیدار دیگر
Биёбад бишкии асрори дигар
بیابد بیشکی اسرار دیگر
Бимиради бори дигари сӯии ҷисм ӯ
بمیرد بار دیگر سوی جسم او
Ҳақиқат зот бошад худ на исм ӯ
حقیقت ذات باشد خود نه اسم او
Ҳақиқат бошад ӯ андари ҳаёт ӯ
حقیقت باشد او اندر حیات او
Ки ёбад бори дигари худ ҳаёт ӯ
که یابد بار دیگر خود حیات او
Дило айни ҳаёт ҷон бидидӣ
دلا عین حیات جان بدیدی
Вале ҷон дидӣ ва ҷонон надидӣ
ولی جان دیدی و جانان ندیدی