Чунон мустағриқии коинҷону ҷонон

چنان مستغرقی کاینجان و جانان

Буд ин он замон аз хеши пинҳон

بود این آن زمان از خویش پنهان

Шӯй ва буд худ яксон наҳй ту

شوی و بود خود یکسان نهی تو

Каз ин айни марази ёбӣ баӣ ту

کز این عین مرض یابی بهی تو

Гумони бардоштӣу ранҷи боқӣ

گمان برداشتی و رنج باقی

Шикастии мари тилисму ганҷи боқӣ

شکستی مر طلسم و گنج باقی

Шикастии ин тилисм ва шуд падедор

شکستی این طلسم و شد پدیدار

Турои ӣнҷои ҳақиқати ганҷи асрор

ترا اینجا حقیقت گنج اسرار

Турои ин ганҷ дар чанги аўФтодст

ترا این گنج در چنگ اوفتادست

Қамар дар чанги харчанги аўФтодст

قمر در چنگ خرچنگ اوفتادست

Тўӣии солик вале зории фитода

توئی سالک ولی زاری فتاده

Дар ин чораи бночории фитода

در این چاره بناچاری فتاده

Ту ин дами уқдаи дорӣ дар гузаргоҳ

تو این دم عقده داری در گذرگاه

Шӯй дар охири худ бози байни роҳ

شوی در آخر خود باز بین راه

Чаро ин ганҷ маънӣ барнадорӣ

چرا این گنج معنی برنداری

Аз он дар боғ ва бустон барнадорӣ

از آن در باغ و بستان برنداری

Турои ин ганҷи малики тести бустон

ترا این گنج ملک تست بِستان

Ки чизе нест малику боғу бустон

که چیزی نیست ملک و باغ و بُستان

Ҳамаи боғи ҷаҳон ва рӯй олам

همه باغ جهان و روی عالم

Наярзад ҷавҳарии ӣнҷо ва ин дам

نیرزد جوهری اینجا و این دم

Чаҳ бошад боғу роғи қсрўи айвон

چه باشد باغ و راغ قصرو ایوان

Ки айвонат шуда дар сӯии кайвон

که ایوانت شده در سوی کیوان

Агар айвони сӯии кайвон бар оре

اگر ایوان سوی کیوان بر آری

Чаҳ суди охир ки куллӣ мегузорӣ

چه سود آخر که کلّی میگذاری

Валикини ганҷи хоҳии барад бо хеш

ولیکن گنج خواهی برد با خویش

Ту шоҳӣ мекунӣ эй марди дарвеш

تو شاهی میکنی ای مرد درویش

Дар ӣнҷо ҳар ки дар баҳраст озод

در اینجا هر که در بحر است آزاد

Дар ӣнҷо ганҷ хоҳад ёфт обод

در اینجا گنج خواهد یافت آباد

Дариғо ҷумлаи мардони ранҷи бурданд

دریغا جمله مردان رنج بردند

Басӯии манзили ҷони ганҷи бурданд

بسوی منزل جان گنج بردند

Туро ганҷаст бартар аз ду олам

ترا گنجست برتر از دو عالم

Намӯда рӯй дар сӯрат дар ин дам

نموده روی در صورت در این دم

Турои ин ганҷи ӣнҷо даст додаст

ترا این گنج اینجا دست دادست

Ки шоҳи андари азали он бо ту додаст

که شاه اندر ازل آن با تو دادست

Ҳамаи ҷӯёии ганҷи ту шудаи пок

همه جویای گنج تو شده پاک

Вале ганҷӣаст махфӣ дар сӯии хок

ولی گنجیست مخفی در سوی خاک

Дар аинҷогаҳи сети ганҷ шоҳ бингар

در اینجاگه‌ست گنج شاه بنگر

Тилисмӣ бар сар харгоҳ бингар

طلسمی بر سر خرگاه بنگر

Дарун хок пинҳонаст ин ганҷ

درون خاک پنهانست این گنج

Наёбади ҳечкас ин ганҷ бе ранҷ

نیابد هیچکس این گنج بی‌رنج

Биринҷи ин ганҷ битавон ёфт ӣнҷо

برنج این گنج بتوان یافت اینجا

Чу бишикастӣ тилисми ин ганҷи пайдо

چو بشکستی طلسم این گنج پیدا

Шавад дар охири аввали намӯдор

شود در آخرِ اوّل نمودار

Бибин то баҳра ту чист бурдор

ببین تا بهرهٔ تو چیست بردار

Бақадр хеши чандон ки туоне

بقدر خویش چندان که توانی

Бирав бурдор аз ин ганҷи маъонӣ

برو بردار از این گنج معانی

Аз ин ганҷи пар аз асрори ҷонон

از این گنج پر از اسرار جانان

Касе куллӣ наёфт ӣнҷо ба аъён

کسی کلّی نیافت اینجا به اعیان

Намӯд кул ба ҷузи Мансури ҳаллоҷ

نمود کل به جز منصور حلّاج

Ки аз ганҷи ҷавоҳири сохт як тоҷ

که از گنج جواهر ساخت یک تاج

Ниҳоди он тоҷи маънии зуд бар сар

نهاد آن تاج معنی زود بر سر

Ки ӯ бади шоҳ ва ҷумла ҳаст чокар

که او بُد شاه و جمله هست چاکر

Ниҳоди он тоҷ ҳастӣ бар сари он шоҳ

نهاد آن تاج هستی بر سر آن شاه

Ки будаш қубба Эй бигузашта аз моҳ

که بودش قبّه‌ای بگذشته از ماه

Аз он тоҷ аноолҳқ дошт бар сар

از آن تاج اناالحق داشت بر سر

Ки ӯ бар ҷумлаи олам буд сарвар

که او بر جمله عالم بود سرور

Аз он тоҷӣ ки бар фарқаш ниҳоданд

از آن تاجی که بر فرقش نهادند

Ҷуз ӯро ҳар касе дигар надоданд

جز او را هر کسی دیگر ندادند

Агар чаҳ дошт ало , ло намӯда

اگر چه داشت الّا، لا نموده

Аёни хеш дар лӯло намӯда

عیان خویش در لولا نموده

Дар ин ҷумлаи ниҳод , ӯ тоҷ бар сар

در این جمله نهاد، او تاج بر سر

Агарчӣ дар шариъат нест дар хур

اگرچه در شریعت نیست در خور

Аноолҳқ зад аз он тоҷи ҳумоюн

اناالحق زد از آن تاج همایون

Шудаст ӯ подшоҳи ҳафт гардун

شدست او پادشاه هفت گردون

Хдоӣӣ кард ӯ дар охири кор

خدائی کرد او در آخرِ کار

Бсўзониди тоҷи худ абри нор

بسوزانید تاج خود ابر نار

Чу шоҳӣ аз азал дарёфт охир

چو شاهی از ازل دریافت آخر

зи шоҳии гашт бар таҳқиқи нозир

ز شاهی گشت بر تحقیق ناظر

Дар охир ёфт айни лоу ало

در آخر یافت عین لا و الّا

Сару афсари ниҳоду гашти кули ло

سر و افسر نهاد و گشت کل لا

Дар охир ёфт дид қул ҳўоллаҳ

در آخر یافت دید قل هواللّه

Бар он аъён дамӣ зад сбғҳоллаҳ

بر آن اعیان دمی زد صبغةاللّه

Дар он дам чунки ҳақ дид ӯ ва худ ҳақ

در آن دم چونکه حق دید او و خود حق

Аз ин маънӣ , дамӣ зад аз аноолҳқ

از این معنی، دمی زد از اناالحق

Дам ӯ ҷумлаи дилҳо буруни тохт

دَمِ او جملهٔ دلها برون تاخت

Аз он дам , дмдмаҳ дар олами андохт

از آن دم، دمدمه در عالم انداخت

Дами раҳмон ки мигўинд инаст

دَمِ رحمان که میگویند اینست

Ки бартари зони самоҳо ва замин аст

که برتر زآن سماها و زمین است

Дами раҳмон ки мигўинд бингар

دَمِ رحمان که میگویند بنگر

Даруни ҷону дили онгоҳи раҳ бар

درون جان و دل آنگاه ره بر

Дамии дории ту аз дидори бичўн

دمی داری تو از دیدار بیچون

Ки пешат ҳаст мўӣии ҳафт гардун

که پیشت هست موئی هفت گردون

Дами исо дар ин дам буд пинҳон

دم عیسی در این دم بود پنهان

Каз он дами мурғи хокии гашти парон

کز آن دم مرغ خاکی گشت پرّان

Дами исои ту дорӣ ва ндонӣ

دم عیسی تو داری و ندانی

Ки ҷононе ва кӣ дар дами ту ҷонӣ

که جانانی و کی در دم تو جانی

Дами исо назар кун субҳгоҳӣ

دم عیسی نظر کن صبحگاهی

Ки дам дам мезанад бар моҳу моҳӣ

که دم‌دم میزند بر ماه و ماهی

Аз он дам равшанаст ин кули офоқ

از آن‌دم روشنست این کلّ آفاق

Ки он дами аўФтодаҳ бар ҳамаи тоқ

که آن‌دم اوفتاده بر همه طاق

Аз он дами боздони мар буд худ ро

از آن دم بازدان مر بود خود را

Каз он дам буд , ӯ маъбуд , худ ро

کز آن دم بود، او معبود، خود را

Аз он дами бози байни ин дам дар ӣнҷо

از آن دم باز بین این دم در اینجا

Ки он дам ёфт одами бишки ӣнҷо

که آن دم یافت آدم بیشک اینجا

Аз он дам ёфт одами сари паргор

از آن دم یافت آدم سرّ پرگار

Агарчӣ буд одами сари асрор

اگرچه بود آدم سرّ اسرار

Аз он дам ёфт чун одами сари анҷом

از آن دم یافت چون آدم سر انجام

Дигар шуд дар сӯии оғоз , фарҷом

دگر شد در سوی آغاز، فرجام

Аз он дам ёфт одами роз , ӣнҷо

از آن دم یافت آدم راز، اینجا

Дигар шуд рози дардами боз , ӣнҷо

دگر شد راز دردم باز، اینجا

Аз он дами равшанӣ ҷон бидидаст

از آن دم روشنی جان بدیدست

Аз он дами ҷумла дар гуфт ва шунидаст

از آن دم جمله در گفت و شنیدست

Аз он дами субҳдам чун мезанад дам

از آن دم صبحدم چون میزند دم

Ки зоти пок дар субҳаст ҳамдам

که ذات پاک در صبحست همدم

Аз он дами дмдмаҳ дар ҳар дамии байн

از آن دم دمدمه در هر دمی بین

Ту мари заррот , ӣнҷои одамии байн

تو مر ذرّات، اینجا آدمی بین

Аз он дами гашти пайдо буд одам

از آن دم گشت پیدا بود آدم

Ки он дам буд кули маъбуди одам

که آن دم بود کل معبود آدم

Аз он дами ту агар ин дам надидӣ

از آن دم تو اگر این دم ندیدی

Вуҷӯди олам ва одам надидӣ

وجود عالم و آدم ندیدی

Аз он дами дами зан ва ин розҳо кун

از آن دم دم زن و این رازها کن

Вуҷӯди тест , мари одам раҳо кун

وجود تست، مر آدم رها کن

Аз он дами дами зан ва бингар дар он роз

از آن دم دم زن و بنگر در آن راز

Ки дигар дар вуҷӯдат кӣ шавад боз

که دیگر در وجودت کی شود باز

Чу ин дам рафт кӣ он дам биёбӣ

چو این دم رفت کی آن دم بیابی

Дар ин дами хуш буд кондм биёбӣ

در این دم خوش بود کآندم بیابی

Чу ин дам рафт он дами рухи намояд

چو این دم رفت آن دم رخ نماید

Туро чун ин дамаст посухи намояд

ترا چون این دمست پاسخ نماید

Турои ин дам бибояд ранҷи бурдан

ترا این دم بباید رنج بردن

Пас он дами андари ӣнҷои ганҷи бурдан

پس آن دم اندر اینجا گنج بردن

Турои он дам агар ин дам диҳад даст

ترا آن دم اگر این دم دهد دست

Вуҷӯди олам ва одам диҳад даст

وجود عالم و آدم دهد دست

Дар ин дам бозёб он дами ту , зинҳор

در این دم بازیاب آن دم تو، زنهار

Аз он дам буд буд худ падедор

از آن دم بودِ بودِ خود پدیدار

Дамии дорӣ ки одами он падед аст

دمی داری که آدم آن پدید است

Изоин дами ҷони ҷон ту бидид аст

ازاین دم جانِ جانِ تو بدید است

Аз аиндми дами зан ва он дам талаб кун

از ایندم دم زن و آن دم طلب کن

Назар дар ҷисму ҷон булъаҷаб кун

نظر در جسم و جانِ بوالعجب کن

Каз он дами сӯй ин ҷисмаст пӯён

کز آن دم سوی این جسمست پویان

Намӯд хештан дар ҷисми ҷӯён

نمود خویشتن در جسم جویان

Дар ин дам кун назар то ҷон бибинӣ

در این دم کن نظر تا جان ببینی

Бҷон бингар ту то ҷонон бибинӣ

بجان بنگر تو تا جانان ببینی

Дар ин дам кун сӯии ҷонони назари ту

در این دم کن سوی جانان نظر تو

Агар аз сари ҷони дории хабари ту

اگر از سرّ جان داری خبر تو

Агар аз сари ҷон нурӣ биёбӣ

اگر از سرّ جان نوری بیابی

Бики лаҳзаи сӯии ҷонони шитобӣ

بیک لحظه سوی جانان شتابی

Агар аз сари ҷони дории хабари ту

اگر از سرّ جان داری خبر تو

Ҳамаи зарротро мекун хабари ту

همه ذرّات را میکن خبر تو

Агар дар сари ҷони раҳи бардаи ту

اگر در سرّ جان ره بردهٔ تو

Чаро мондаи даруни пардаи ту

چرا مانده درون پردهٔ تو

Агар аз сар ҷон ҳастӣ хабардор

اگر از سرّ جان هستی خبردار

Бики раҳи прдҳош аз пеш бурдор

بیک ره پردهاش از پیش بردار

Агар аз сари ҷони дории нишоне

اگر از سرّ جان داری نشانی

Ту бошӣ дар аёни соҳибқиронӣ

تو باشی در عیان صاحبقرانی

Агар аз сари ҷони дорӣ , яқин аст

اگر از سرّ جان داری، یقین است

Ҳақиқати ҷонати бишки роз байн аст

حقیقت جانت بیشک راز بین است

Туро ҷонаст дар ҷон май чаҳ ҷўӣӣ

ترا جانست در جان می چه جوئی

Ки ту бо ӯ ва ӯ боту ту аўӣӣ

که تو با او و او باتو تو اوئی

Ту аўӣӣ ӯ бтў пайдо намӯда

تو اوئی او بتو پیدا نموده

Аёни зот дар ашё намӯда

عیان ذات در اشیا نموده

Ту бо аўӣӣ ва ӯ бо тести мавҷӯд

تو با اوئی و او با تست موجود

Назар кун то бибинӣ , ҳии маъбуд

نظر کن تا ببینی، حیّ معبود

Ту аўӣии ин чунин ғофил бимонада

تو اوئی این چنین غافل بمانده

Чу мурғи кӯри мар бсмл бимонада

چو مرغ کور مر بسمل بمانده

Ту аўӣӣ эй ҷамол ӯ надида

تو اوئی ای جمال او ندیده

Миёни хоки раҳ дар хӯни тпидаҳ

میان خاک ره در خون طپیده

Ту аўӣӣ эй надидаи ҳеҷ ӣнҷо

تو اوئی ای ندیده هیچ اینجا

Бимонада пой то сари печи ӣнҷо

بمانده پای تا سر پیچ اینجا

Ту аўӣӣ Эй нарафта дар раҳ ӯ

تو اوئی ای نرفته در ره او

Бимонада ҳамчуи Юсуф дар чаҳ ӯ

بمانده همچو یوسف در چهِ او

Ту аўӣӣ эй надидаи коми ӣнҷо

تو اوئی ای ندیده کام اینجا

Фитода дар балои нокоми ӣнҷо

فتاده در بلا ناکام اینجا

Ту аўӣӣ эй шудаи ғофил чу мисатон

تو اوئی ای شده غافل چو مستان

Бибин дилдорроу коми бустон

ببین دلدار را و کام بستان

Ту аўӣӣ эй зи худ берун бимонада

تو اوئی ای ز خود بیرون بمانده

Чу дӯдии гирди ин гардун бимонада

چو دودی گرد این گردون بمانده

Ту аўӣӣ эй надидаи васл ӯ ту

تو اوئی ای ندیده وصل او تو

Бимонада чун пиёзии ту бтўи ту

بمانده چون پیازی تو بتو تو

Ту аўӣигар гумон бурдорӣ аз пеш

تو اوئی گر گمان برداری از پیش

Яқини бнмоидти ҷонони рухи хеш

یقین بنمایدت جانان رخ خویش

Ту аўӣигар яқин гардад яқинат

تو اوئی گر یقین گردد یقینت

Яке бинмоед ӣнҷои пеши байнат

یکی بنماید اینجا پیش بینت

Ту аўӣӣ , лекгар худро набинӣ

تو اوئی، لیک گر خود را نبینی

Накӯи бинии ту худро , бад набинӣ

نکو بینی تو خود را، بد نبینی

Ту аўӣӣ ӯ даруни тест гуё

تو اوئی او درون تست گویا

Ниҳон дар васл , худро гашта ҷӯё

نهان در وصل، خود را گشته جویا

Ту аўӣӣ ӯ бтў маърӯф гашта

تو اوئی او بتو معروف گشته

Ҳақиқат ӯ бтў мавсуф гашта

حقیقت او بتو موصوف گشته

Вуҷӯди тести бишки айни бичўн

وجود تست بیشک عین بیچون

Ки бинмудаст рух аз коф ва з навен

که بنمودست رخ از کاف و ز نون

Фалаки кофу замин нўнст бингар

فلک کاف و زمین نونست بنگر

Ки ваии зин ҳар ду берунаст бингар

که وی زین هر دو بیرونست بنگر

Фалак кофаст ва навен мар хок дидӣ

فلک کافست و نون مر خاک دیدی

зи коф ва навен худоӣ пок дидӣ

ز کاف و نون خدای پاک دیدی

Вуҷӯди тест пайдо гашта аз кун

وجود تست پیدا گشته از کُن

Назар кун як замони андари сар ва бен

نظر کن یک زمان اندر سر و بُن

Дилат нурӣаст баси афтода дар хӯн

دلت نوریست بس افتاده در خون

Аз он бинии пар аз хӯни ташти гардун

از آن بینی پر از خون طشت گردون

Дилат нурӣаст , ҷон дидор кофаст

دلت نوریست، جان دیدارِ کافست

Аз он сӯрати зи равзан пар шикофаст

از آن صورت ز روزن پُر شکافست

Дилат нурӣаст дар гардуни гирифта

دلت نوریست در گردون گرفته

Худ андари хоки мондаи хӯни гирифта

خود اندر خاک مانده خون گرفته

Дилат нурӣаст , хӯн медӯст дорад

دلت نوریست، خون می‌دوست دارد

Ки чун дидор ҷонон ме нагорд

که چون دیدار جانان می‌نگارد