Ало эй корфармои маъонӣ
الا ای کارفرمای معانی
Бгстри сояи соҳиби қиронӣ
بگستر سایهٔ صاحب قرانی
Чу дории олами таҳқиқ дар роҳ
چو داری عالم تحقیق در راه
зи олами офарини тавфиқ дар хоҳ
ز عالم آفرین توفیق در خواه
Чу тўдри вақти худ ҳамтои надорӣ
چو تودر وقت خود همتا نداری
Ҳунари дорӣ чаро пайдо наёрӣ
هنر داری چرا پیدا نیاری
Чу дар боби сухани соҳибқиронӣ
چو در باب سخن صاحبقرانی
Чаро эй хуши забони хомаши забонӣ
چرا ای خوش زبان خامش زبانی
Чунон хўшгўии шӯ каз ҳар забонӣ
چنان خوشگوی شو کز هر زبانی
Барояд бонги аҳсант аз ҷаҳонӣ
برآید بانگ احسنت از جهانی
Хамӯширо бгўёиӣ қазо кун
خموشی را بگویایی قضا کن
Забон бигушоӣу хомӯшӣ раҳо кун
زبان بگشای و خاموشی رها کن
Чунон навъи суханро ҷилва гар бош
چنان نوع سخن را جلوه گر باش
Ки нутқат тӯтӣӣ хонд шкрпош
که نطقت طوطیی خواند شکرپاش
Чу дару гавҳари мансури дорӣ
چو دُرّ و گوهر منثور داری
Чаро аз силки назмаши даври дорӣ
چرا از سلک نظمش دور داری
Ҳама он хоҳамат косрори гӯйӣ
همه آن خواهمت کاسرار گویی
На кам гӯйӣ ва на бисёр гӯйӣ
نه کم گویی و نه بسیار گویی
зи баҳри қулзуми пар дар хотир
ز بحر قلزم پر دُرّ خاطر
Бғўосии буруни ореи ҷавоҳир
بغواصی برون آری جواهر
Тавон кардани баҳри байтии сниът
توان کردن بهر بیتی صنیعت
Вале аз вай бигирад ҳар табиат
ولی از وی بگیرد هر طبیعت
Сниътро барои хештани гӯй
صنیعت را برای خویشتن گوی
Ҳикоятро барои анҷумани гӯй
حکایت را برای انجمن گوی
Сухани қӯти дил ҳар хурда донист
سخن قوت دل هر خرده دانست
Вале санъати суханро ҷон ҷонаст
ولی صنعت سخن را جان جانست
Кунун ҳам ҷони ҷони ҳам қӯти дил ба
کنون هم جان جان هم قوت دل به
Ҳикоят бо сниъти муътадил ба
حکایت با صنیعت معتدل به
Кромондсти нсохи ҷаҳон ро
کراماندست نسّاخ جهان را
Ки бинависади бзри ин достон ро
که بنویسد بزر این داستان را
Бузургоне ки бар гардуни расиданд
بزرگانی که بر گردون رسیدند
Бзр бар лавҳи гардуни минўиснд
بزر بر لوح گردون مینویسند
Бъҳди ман агар навгар куҳан ҳаст
بعهد من اگر نوگر کهن هست
Сухани дуздони ин ширин сухан ҳаст
سخن دزدان این شیرین سخن هست
Надорад каси сухани ҳаргизи дарин даст
ندارد کس سخن هرگز درین دست
Баҳақи ҳақ ки бингар то чунин ҳаст
بحق حق که بنگر تا چنین هست
Фурӯ дидани босрори куҳани ман
فرو دیدن باسرار کهن من
Кашидам равған аз мағзи сухани ман
کشیدم روغن از مغز سخن من
Китоби афсонаи гуфтанро чаҳ хуоне
کتاب افسانه گفتن را چه خوانی
Чунон хон кончаҳи михўонии бадоне
چنان خوان کانچه میخوانی بدانی
Чу ин саҳар ҳалоласт эй ягона
چو این سحر حلالست ای یگانه
Ҳаромати бод агар хуонеи фасона
حرامت باد اگر خوانی فسانه
Ҳар он ошиқ ки пар ишқаст ҷонаш
هر آن عاشق که پر عشقست جانش
Буд маъшӯқи нағзи ин достонаш
بود معشوق نغز این داستانش
Ҳар он шоир ки бе баҳри аўФтодст
هر آن شاعر که بی بهر اوفتادست
Чу ин бархонад ӯро аўстодст
چو این برخواند او را اوستادست
Ҳарон ориф ки дорад ҳамдамии давр
هران عارف که دارد همدمی دور
Бурун гирад аз ӣнҷои олимии нур
برون گیرد از اینجا عالمی نور
Пас аз ман дӯстонро бӯстонаст
پس از من دوستان را بوستانست
Ки алҳақ достонии длстонст
که الحق داستانی دلستانست
Баноми хусрав рӯй замин ро
بنام خسرو روی زمین را
Ниҳодами номи хсрўномаҳи ин ро
نهادم نام خسرونامه این را
Худовандо заҳр дар дар бисёр
خداوندا زهر در دُرّ بسیار
Басии сифтами нигаҳдораши зи ағёр
بسی سُفتم نگهدارش ز اغیار
Бдрҷи дили расон дар шаби афрӯз
بدُرج دل رسان دُرّ شب افروز
Бичишам ақли равшани дор чун рӯз
بچشم عقل روشن دار چون روز
зи чашми кӯри чашмони даври дораш
ز چشم کور چشمان دور دارش
Бичишам аҳли бениши нури дораш
بچشم اهل بینش نور دارش
Чунон ин ҳарфҳоро дори ҳампушт
چنان این حرفها را دار همپشت
Ки кас наниҳад барин як ҳарфи ангушт
که کس ننهد برین یک حرف انگشت
Наҳуфтаи дораш аз муштии фусунгар
نهفته دارش از مشتی فسونگر
Даруни ҳрдлш аз бади бурун бар
درون هردلش از بد برون بر
Шабии хуштар знўрўзи баҳорӣ
شبی خوشتر زنوروز بهاری
Хушӣ метофт маҳтобии бзорӣ
خوشی میتافت مهتابی بزاری
Дарон шаби муштарӣ аз қавс метофт
دران شب مشتری از قوس میتافت
Ҷаҳон аз нур чун фирдавс метофт
جهان از نور چون فردوس میتافت
Бадасти Зуҳраи ҷом май саросар
بدست زهره جام می سراسر
Ситодаи муштариро дар баробар
ستاده مشتری را در برابر
Кавокибро назарҳои длФрўз
کواکب را نظرهای دلفروز
Хавотирро бҳкмт мушкил омӯз
خواطر را بحکمت مشکل آموز
Нишаста будаму шамъии ниҳода
نشسته بودم و شمعی نهاده
Ҷамоати сӯии ман самъии кушода
جماعت سوی من سمعی گشاده
Димоғами мағз полудани гирифта
دماغم مغز پالودن گرفته
Хаёли ишқ паймудани гирифта
خیال عشق پیمودن گرفته
Заҳр навъе сухани гуфтем бисёр
زهر نوعی سخن گفتیم بسیار
Заҳри илмӣ басӣ ронадем асрор
زهر علمی بسی راندیم اسرار
Бохр чун бошиори аўФтодим
بآخر چون باشعار اوفتادیم
зи кори рафта дар кори аўФтодим
ز کار رفته در کار اوفتادیم
Рафиқии доштами олии ситора
رفیقی داشتم عالی ستاره
Дилӣ чун офтоби вшъри бора
دلی چون آفتاب وشعر باره
зи шеъри ман чу байтӣ гӯш кардӣ
ز شعر من چو بیتی گوش کردی
зи меҳрами хешро биҳуш кардӣ
ز مهرم خویش را بیهوش کردی
Чу кардӣ бори дигари он тафаккур
چو کردی بار دیگر آن تفکّر
Чу сӯфӣ рақс кардӣ аз таҳайюр
چو صوفی رقص کردی از تحیر
зи шеърами ёддошт аз табъи доъӣ
ز شعرم یادداشت از طبع داعی
Ҳамаи мухтори нома аз рубоӣ
همه مختار نامه از رباعی
з гуфт ман ки табъи оби зрдошт
ز گفت من که طبع آب زرداشت
Фузун аз сад қасидаи ҳам зи бардошт
فزون از صد قصیده هم ز برداشت
Ғазали қурби ҳзорўи қитъаи ҳам низ
غزل قرب هزارو قطعه هم نیز
з ҳар навъе муфассал беш ва кам низ
ز هر نوعی مفصّل بیش و کم نیز
Ҷўоҳрномаҳи ман бар забон дошт
جواهرنامهٔ من بر زبان داشت
зи шарҳи алқлби ман ҷон бар миён дошт
ز شرح القلب من جان بر میان داشت
Чу аздиўони ман байтии бхўондӣ
چو ازدیوان من بیتی بخواندی
Чгўими ман ки чун вола бимонадӣ
چگویم من که چون واله بماندی
Бмн гуфтӣ ки эй ҳар нуктаи ҷонӣ
بمن گفتی که ای هر نکته جانی
Надории ҳеҷ таҳсинро зӣоне
نداری هیچ تحسین را زیانی
Бидон дарё ки дараш ҷон покаст
بدان دریا که دُرّش جان پاکست
Агар таҳсин равад врнӣ чаҳ бокаст
اگر تحسین رود ورنی چه باکست
Чунин дарёи з дар пайвастаи пурбод
چنین دریا ز دُر پیوسته پُرباد
Нисор ҳар дарии сад дона дар бод
نثار هر دُری صد دانه دُر باد
Дарин шаби ин рафиқам буд дар бар
درین شب این رفیقم بود در بر
Чу шамъ аз оташи дили дӯд бар сар
چو شمع از آتش دل دود بر سر
Бмн гуфт эй бмънии олами афрӯз
بمن گفت ای بمعنی عالم افروز
Чунин машғӯли тиби гаштии шабу рӯз
چنین مشغول طب گشتی شب و روز
Тиб аз баҳри тан ҳар нотавонаст
طب از بهر تن هر ناتوانست
Валикини шеъри вҳкмт қӯт ҷонаст
ولیکن شعر وحکمت قوت جانست
Се соласт ин замон толб бибастӣ
سه سالست این زمان تالب ببستی
Бзҳди хушк дар кунҷӣ нишастӣ
بزهد خشک در کنجی نشستی
Агарчӣ тиби бқонўнст аммо
اگرچه طب بقانونست امّا
Ашоротаст дар шеъру муаммо
اشاراتست در شعر و معمّا
Чу пар кардӣ з ҳар чизеи ҷаҳон ро
چو پر کردی ز هر چیزی جهان را
Ҳам имшаб ибтидо кун достон ро
هم امشب ابتدا کن داستان را
Ки ман аз бадари Аҳвозии ҳам имрӯз
که من از بدر اهوازی هم امروز
Бадасти оўрдҳоми насрии длФрўз
بدست آوردهام نثری دلفروز
Бғоит достонӣ дилписандаст
بغایت داستانی دلپسندست
з ҳар навъе суханҳои баландаст
ز هر نوعی سخنهای بلندست
Чу бишк беназирӣ дар сухани ту
چو بیشک بی نظیری در سخن تو
Сухани гӯйии хеш изҳор кун ту
سخن گویی خویش اظهار کن تو
Бибин хуршедро дар чори парда
ببین خورشید را در چار پرده
Фурӯғи хештан изҳор карда
فروغ خویشتن اظهار کرده
Касеро чун буд хаттии равона
کسی را چون بود خطّی روانه
Равона ба ки бошад ҷовдона
روانه به که باشد جاودانه
Чу соҳиби сиррии ин асрорро бош
چو صاحب سرّی این اسرار را باش
Магардон ноумедами корро бош
مگردان ناامیدم کار را باش
Басии пешинён афсона гуфтанд
بسی پیشینیان افسانه گفتند
Чу ту гуфтанд на ҳқо нагуфтанд
چو تو گفتند نه حقّا نگفتند
Ки аз гуфтани сафоӣ сина бошад
که از گفتن صفای سینه باشد
Чу дқёнўсӣ ва дерина бошад
چو دقیانوسی و دیرینه باشد
Ҳарон шеърӣ ки умр Нӯҳ дорад
هران شعری که عمر نوح دارد
Чу исо кӣ ҳамаи тан рӯҳ дорад
چو عیسی کی همه تن روح دارد
Хушӣ дар силки каш дар сухан ро
خوشی در سلک کش دُر سخن را
Бмънӣ нав кун ин ҷони куҳан ро
بمعنی نو کن این جان کهن را
Чаҳгар аз қиссаи гуфтани ори дорӣ
چه گر از قصّه گفتن عار داری
Валикини олимии асрори дорӣ
ولیکن عالمی اسرار داری
Ту мангар қисса , асрори сухани байн
تو منگر قصّه، اسرار سخن بین
Сухани гФторўи гуфтори сухани байн
سخن گفتارو گفتار سخن بین
Бғоити ҳақи таъолӣ хуб гуяд
بغایت حق تعالی خوب گوید
Ҳадиси Юсуф ва ёқӯб гуяд
حدیث یوسف و یعقوب گوید
Ки махлуқии зи махлуқӣ чунин шуд
که مخلوقی ز مخلوقی چنین شد
Яке ошиқи зи маъшӯқӣ чунин шуд
یکی عاشق ز معشوقی چنین شد
Ҳадис ҳар ду тангар беш хуоне
حدیث هر دو تن گر بیش خوانی
Азон ҳақ гуфт то брхўиши хуоне
ازان حق گفت تا برخویش خوانی
Ту низ инро фусуни созу баҳона
تو نیز این را فسون ساز و بهانه
Тавон донист афсун аз фасона
توان دانست افسون از فسانه
Сухани гуфтан чу бар ҷое тавон гуфт
سخن گفتن چو بر جایی توان گفت
Блошк боядат ин достон гуфт
بلاشک بایدت این داستان گفت
Ҷаҳонии рози дорӣ дар миёни ор
جهانی راز داری در میان آر
Ҳама дар лафз кӯш ва дар баёни ор
همه در لفظ کوش و در بیان آر
Кигар як байт биншинад баҷое
که گر یک بیت بنشیند بجایی
Ҳама карт бароед аз дуое
همه کارت براید از دعایی
Чу ман зон дӯсти посух ин шунидам
چو من زان دوست پاسخ این شنیدم
Шудам шӯрида чун ширин шунидам
شدم شوریده چون شیرین شنیدم
Чу бар ман алҳақ ӯ ҳақ дошт бисёр
چو بر من الحق او حق داشت بسیار
Пазируфтами сухан зон марди ҳушёр
پذیرفتم سخن زان مرد هشیار
Қаламро сар бурун додам зи панҷа
قلم را سر برون دادم ز پنجه
Бимонадам ҳамчуи коғаз дар шиканҷа
بماندم همچو کاغذ در شکنجه
Чаҳ мегӯям ки ҳар байтӣ ки гуфтам
چه میگویم که هر بیتی که گفتم
Чу гул аз шодӣ ӯ бршкФтм
چو گل از شادی او برشکفتم
Ниҳодами сари бкоғз бар шабу рӯз
نهادم سر بکاغذ بر شب و روز
Қалам ронадам бадарҳои шаби афрӯз
قلم راندم بدرُهای شب افروز
Ҳикоят гуфтам ва дӯшиза гуфтам
حکایت گفتم و دوشیزه گفتم
Маъонӣ гуфтам ва покиза гуфтам
معانی گفتم و پاکیزه گفتم
Қарини нури поки он пок рое
قرین نور پاک آن پاک رایی
Ки ин гӯяндаи рогўиди дуое
که این گوینده راگوید دعایی