Канизакро чу вақт марг омад
کنیزک را چو وقت مرگ آمد
Дарахти умр ӯ бебарг омад
درخت عمر او بی برگ آمد
Ҷаҳонаши дасткории хост кардан
جهانش دستکاری خواست کردن
Тариқи кажи намоеи рост кардан
طریق کژ نمایی راست کردن
Ҳануз он рӯй чун гули ношукуфта
هنوز آن روی چون گل ناشکفته
Гул ӯ хост шуд дар гули наҳуфта
گل او خواست شد در گل نهفته
Чу марг омад дилаш бархест аз дард
چو مرگ آمد دلش برخاست از درد
Ки шуд хуршеди умраши ногаҳони зард
که شد خورشید عمرش ناگهان زرد
Канизак бар ҷавонӣ зор бигирист
کنیزک بر جوانی زار بگریست
зи ҷаври чархи каҷ рафтор бигирист
ز جور چرخ کج رفتار بگریست
Зани маи мардро гуфт эй гиромӣ
زن مه مرد را گفت ای گرامی
Саромад бар дили ман шодкомӣ
سرآمد بر دل من شادکامی
Ҷаҳонам май бнгзорд чаҳ созам
جهانم می بنگذارد چه سازم
Ки пеш омад раҳеи давру дарозам
که پیش آمد رهی دور و درازم
Салои умри ман дар дод айём
صلای عمر من در داد ایام
Биҷой марг биншинам саранҷом
بجای مرگ بنشینم سرانجام
Басӣ рафтем ва чун раҳ бас дарозаст
بسی رفتیم و چون ره بس درازست
Ки медонад ки чандин роҳ бозаст
که میداند که چندین راه بازست
Надидам шодӣу ғами бишморст
ندیدم شادی و غم بیشمارست
Чгўим чун на дил на рӯзгораст
چگویم چون نه دل نه روزگارست
Вале ин кӯдаки некӯи лақо ро
ولی این کودک نیکو لقا را
Нигаҳдоред аз баҳри худо ро
نگهدارید از بهر خدا را
Ки ин Тифли гиромии шоҳзодст
که این طفل گرامی شاهزادست
зи шоҳӣ дар гадои аўФтодст
ز شاهی در گدایی اوفتادست
Сазад аз тарки хуршедаши ғуломӣ
سزد از ترک خورشیدش غلامی
Ки қайсари зод рӯмаст ин гиромӣ
که قیصر زاد روم است این گرامی
Худоро дорад ин Тифл ва шумо ро
خدا را دارد این طفل و شما را
Гувоҳи ин сухан кардам худо ро
گواه این سخن کردم خدا را
Супурдам бо шумо ӯро бсди ноз
سپردم با شما او را بصد ناز
Ки то фардои споридши бмни боз
که تا فردا سپاریدش بمن باز
Надорад ҳечкас хасмаш , хдоист
ندارد هیچکس خصمش، خدایست
Кунун ин кори кор он саройаст
کنون این کار کار آن سرایست
Ниҳон дар мӯии як ангуштарӣ дошт
نهان در موی یک انگشتری داشت
Ки меҳр ӯ нишон қайсарӣ дошт
که مُهر او نشان قیصری داشت
Бадв гуфт ин писар бо ин нишоне
بدو گفت این پسر با این نشانی
Агар дар хФиаҳ бо қайсари расонӣ
اگر در خفیه با قیصر رسانی
зи рифъати сари бгрдўнти расонад
ز رفعت سر بگردونت رساند
Бнқди ганҷи қорунати расонад
بنقد گنج قارونت رساند
Чу ҳар ду ин суханро гӯш карданд
چو هر دو این سخن را گوش کردند
Ту гуфтӣ заҳр азон лаб нӯш карданд
تو گفتی زهر ازان لب نوش کردند
Басӣ бигиристанду ҷои он буд
بسی بگریستند و جای آن بود
Пазируфтанд азуи варои он буд
پذیرفتند ازو ورای آن بود
Канизакро аз он гирдоби ҳасрат
کنیزک را از آن گرداب حسرت
Равон шуд аз ду наргиси оби ҳасрат
روان شد از دو نرگس آب حسرت
Чу дртлхии мурдан мубтало шуд
چو درتلخی مردن مبتلا شد
Бсхтии ҷони ширин зу ҷудо шуд
بسختی جان شیرین زو جدا شد
Фурӯи марди оташи рӯзи ҷавонӣ
فرو مرد آتش روز جوانی
Буриши тифлӣ чу оби зиндагонӣ
برش طفلی چو آب زندگانی
Чунон зин тангно бигузашт зуд ӯ
چنان زین تنگنا بگذشت زود او
Ки гуфтӣ дар ҷаҳон ҳаргиз набӯд ӯ
که گفتی در جهان هرگز نبود او
Ҷаҳон пераст аммо Тифл соласт
جهان پیرست امّا طفل سالست
Ки дар перяши тифлӣ ҳамчу золаст
که در پیریش طفلی همچو زالست
Агар перӣ набӯдӣ Тифли пеша
اگر پیری نبودی طفل پیشه
Нагаштӣ солу моҳаши нав ҳамеша
نگشتی سال و ماهش نو همیشه
Гул бебаргро бе мояи бгзошт
گل بی برگ را بی مایه بگذاشت
Чаҳ модар чаҳ падар чаҳ дояи бгзошт
چه مادر چه پدر چه دایه بگذاشت
Басӣ дорад ҷаҳони зини дасткорӣ
بسی دارد جهان زین دستکاری
Нахоҳад ёфт як ҷони растгорӣ
نخواهد یافت یک جان رستگاری
Агар ҷонаст ном вагар ҷаҳонат
اگر جانست نام و گر جهانت
Ҷаҳон биҷон кунад дар як замонат
جهان بیجان کند در یک زمانت
Дарин олами ҳамаи ғарқи ҷаҳонӣ
درین عالم همه غرق جهانی
Дар он олами ҳамаи машғӯли ҷонӣ
در آن عالم همه مشغول جانی
Ҷаҳонро тарки гиру хасми ҷони шӯ
جهان را ترک گیر و خصم جان شو
з ҳар ду бигузару ҷони ҷаҳони шӯ
ز هر دو بگذر و جان جهان شو
зи кори ин зан бе каси замонӣ
ز کار این زن بی کس زمانی
Агар мардии ту хӯн бгарӣ ҷаҳонӣ
اگر مردی تو خون بگری جهانی
Мисоли кори олам ҳамчу меғаст
مثال کار عالم همچو میغست
Ки барқаши дард ва боронаш дареғаст
که برقش درد و بارانش دریغست
Дариғо хуфта монадӣу бсди сӯз
دریغا خفته ماندی و بصد سوز
Дариғо бар ту миборди шабу рӯз
دریغا بر تو میبارد شب و روز
Канизак чун ҷаҳон биравӣ басар шуд
کنیزک چون جهان بروی بسر شد
Ҷаҳони ҷони бстдўи ҷой дигар шуд
جهان جان بستدو جای دگر شد
Чу зан дар хок кард он меҳрбон ро
چو زن در خاک کرد آن مهربان را
Бҷони пзрФти Тифли длстон ро
بجان پذرفت طفل دلستان را
Ниҳодаши номи ҳурмузи Тифли длриш
نهادش نام هرمز طفل دلریش
Гирифташ зани бабр ҳамчун дили хеш
گرفتش زن ببر همچون دل خویش
Чу чашмаши ҷои зер парда карданд
چو چشمش جای زیر پرده کردند
Бширу шукраш парварда карданд
بشیر و شکّرش پرورده کردند
Чунон парварда шуд дар пардаи ноз
چنان پرورده شد در پردهٔ ناز
Ки беруни номдш аз пардаи овоз
که بیرون نامدش از پرده آواز
Чу дар пардаи бути офоқ будӣ
چو در پرده بت آفاق بودی
Пас ӯ дар пардаи ушшоқ будӣ
پس او در پردهٔ عشّاق بودی
Чу шуд он сарви симини панҷ сола
چو شد آن سرو سیمین پنج ساله
Блолоиӣ биравяш рафт лола
بلالایی برویش رفت لاله
Чунон бе мисли гашти он моҳпораҳ
چنان بی مثل گشت آن ماهپاره
Ки гашт аз рашки рӯйиш , моҳи пора
که گشت از رشک رویش، ماه پاره
Агар ман дами занам аз шарҳи рӯйиш
اگر من دم زنم از شرح رویش
Парешонем бори орад чу мӯяш
پریشانیم بار آرد چو مویش
Чу дар ваии як назар арзед ҷонӣ
چو در وی یک نظر ارزید جانی
Бмҳрш ҳар нафас нозед ҷонӣ
بمهرش هر نفس نازید جانی
Касе каз даври васфаши мишнидӣ
کسی کز دور وصفش میشنیدی
Туранҷи вдст бе ӯ мибридӣ
ترنج ودست بی او میبریدی
Ҳамаи кишвари азу пурҷӯш мешуд
همه کشور ازو پرجوش میشد
Ки ҳркш дид азу мадҳуш мешуд
که هرکش دید ازو مدهوش میشد
Дили маи мард аз он дар гиромӣ
دل مِه مرد از آن دُرّ گرامی
Чу дарё мавҷ мезад шодкомӣ
چو دریا موج میزد شادکامی
Ҷаҳон бесубҳ рӯй ӯ надидӣ
جهان بی صبح روی او ندیدی
Дуо чун субҳ биравӣ мидмидӣ
دعا چون صبح بروی میدمیدی
Бхўзстони шаҳии хуршеди фар буд
بخوزستان شهی خورشید فر بود
Ки ӯро панҷ солаи як писар буд
که او را پنج ساله یک پسر بود
Баноми он меҳрпарвар буд баҳром
بنام آن مهر پرور بود بهرام
Ки аз баҳром баҳрӣ дошт ҷзном
که از بهرام بهری داشت جزنام
Чу ҳурмуз буд он шҳзодаҳро ҳол
چو هرمز بود آن شهزاده را حال
Баҳами он ҳар ду ма буданд ҳамсол
بهم آن هر دو مه بودند همسال
Чу вақт омад ки он шҳзодаҳи баҳром
چو وقت آمد که آن شهزاده بهرام
Шавад чун муштарӣ дар илми аҳком
شود چون مشتری در علم احکام
Хдиўи шаҳри хўзони шоҳи иқлӣм
خدیو شهر خوزان شاه اقلیم
Нишондаши пеши устодии бтълим
نشاندش پیش استادی بتعلیم
Басии ҳамзод ӯ бо ҳам нишастанд
بسی همزاد او با هم نشستند
Ҳама аз ҷони дилӣ дар кори бастанд
همه از جان دلی در کار بستند
зи чандон кӯдакони ҳурмузи яке буд
ز چندان کودکان هرمز یکی بود
Ки ақлаш бешу умраши андакӣ буд
که عقلش بیش و عمرش اندکی بود
Зондки умр бисёре хирад дошт
زاندک عمر بسیاری خرد داشت
зи умри хеши кории неки бардошт
ز عمر خویش کاری نیک برداشت
Чу ҳурмуз лавҳ бигирифт ва қалам зад
چو هرمز لوح بگرفت و قلم زد
зи нури илми ҷон ӯ илм зад
ز نور علم جان او علم زد
Алии алҷмлаҳ дар андаки рӯзгорӣ
علی الجمله در اندک روزگاری
Нмондш дар ҳунари омӯзгорӣ
نماندش در هنر آموزگاری
Агарчӣ як сухан чун мӯӣ будӣ
اگرچه یک سخن چون موی بودی
Азуи як мӯиро сад рӯй будӣ
ازو یک موی را صد روی بودی
Чунон дар базлаи гуфтан бебадал шуд
چنان در بذله گفتن بی بدل شد
Ки он бимсл дар гетӣ мисл шуд
که آن بیمثل در گیتی مثل شد
Чунон брдод ва дониш шуд тавоно
چنان برداد و دانش شد توانا
Ки шогирдяш кард устоди доно
که شاگردیش کرد استاد دانا
Луғатҳо туркӣу тозии дромўхт
لغتها ترکی و تازِی درآموخت
зи ибрӣу зи рӯмӣ дил барафрӯхт
ز عبری و ز رومی دل برافروخت
Чунин мегуфт бо маи марди устод
چنین میگفت با مه مرد استاد
Ки говиро Фаридун ҳақ фиристод
که گاوی را فریدون حق فرستاد
Басӯрат фара шоҳӣаст ӯ ро
بصورت فرّهٔ شاهیست او را
Бмънӣ сахт огоҳӣаст ӯ ро
بمعنی سخت آگاهیست او را
Надонам то куҷо хоҳад расӣдан
ندانم تا کجا خواهد رسیدن
Кунун борӣ бмо хоҳад расӣдан
کنون باری بما خواهد رسیدن
Чунон бедори бахтии гашти ҳурмуз
چنان بیدار بختی گشت هرمز
Ки натавон дид он дрхўоби ҳаргиз
که نتوان دید آن درخواب هرگز
Дамии дам май назд баҳром бе ӯ
دمی دم می نزد بهرام بی او
Замонӣ менаёфт ором бе ӯ
زمانی مینیافت آرام بی او
Бшодӣ аз дабиристони худ шоҳ
بشادی از دبیرستان خود شاه
Басӯии боғи рафтандии шабонгоҳ
بسوی باغ رفتندی شبانگاه
Ҳамаи шаб чун ду шоҳ аз длнўозӣ
همه شب چون دو شاه از دلنوازی
Бигард боғ гаштандӣ бибозӣ
بگرد باغ گشتندی ببازی
Чу мурғ субҳ афтодӣ бФрёд
چو مرغ صبح افتادی بفریاد
Чу ҷавзо ҳар ду рафтандии боситод
چو جوزا هر دو رفتندی باستاد
Чу аз анвоъи дониши бозпардохт
چو از انواع دانش بازپرداخت
Бтиру теғу юз ва боз пардохт
بتیر و تیغ و یوز و باز پرداخت
Дўбозўи ҳамчуи даврон ҳиўн кард
دوبازو همچو دوران هیون کرد
Бамурдӣ шери мардонро забун кард
بمردی شیر مردان را زبون کرد
Бикдсти Асияи сангии супурдӣ
بیکدست آسیا سنگی سپردی
Нмондӣ гарчи фарсангии ббрдӣ
نماندی گرچه فرسنگی ببردی
БроФгндии бқўти гурз аз мушт
برافگندی بقوّت گرز از مشت
Қалам кирдор бигирифтӣ бонагашт
قلم کردار بگرفتی بانگشت
Асад чун бар фалак медид кораш
اسد چون بر فلک میدید کارش
Хаҷал мешуд зи гурзи гов сораш
خجل میشد ز گرز گاو سارش
Чу бар мураккаб шудӣ чун жандаи пелӣ
چو بر مرکب شدی چون ژنده پیلی
Бдшўориши барадии аспи майлӣ
بدشواریش بردی اسپ میلی
Чу тираши азкмони як ним рафтӣ
چو تیرش ازکمان یک نیم رفتی
Сухан дар мӯӣ ё дар мем рафтӣ
سخن در موی یا در میم رفتی
Чу рафтӣ аз камони тираши бтъҷил
چو رفتی از کمان تیرش بتعجیل
Бпикони дркшидии мӯри ромил
بپیکان درکشیدی مور رامیل
Чу гаштӣ аз сари мӯеи ҳадафи соз
چو گشتی از سر مویی هدف ساز
Чу мўӣии сар зиҳам бшикофтӣ боз
چو موئی سر زهم بشکافتی باز
Битоб ар тири партобии кушодӣ
بتاب ار تیر پرتابی گشادی
Азин олам бидон олам фитодӣ
ازین عالم بدان عالم فتادی
Агрдри хашми тирии дркшидӣ
اگردر خشم تیری درکشیدی
Бичишам сӯзан исо раседӣ
بچشم سوزن عیسی رسیدی
Кашидӣ тир то гӯшу вазони чашм
کشیدی تیر تا گوش و وزان چشم
зи гӯши худ расонидӣ бидон чашм
ز گوش خود رسانیدی بدان چشم
Вагар тирӣ задӣ бе ҳеҷ зӯрӣ
وگر تیری زدی بی هیچ زوری
Қалам кардӣ зи пайкони пои мӯрӣ
قلم کردی ز پیکان پای موری
Чу теғи нилгун дар каф гирифтӣ
چو تیغ نیلگون در کف گرفتی
зи теғаши баҳри нилӣ каф гирифтӣ
ز تیغش بحر نیلی کف گرفتی
зи бими теғ ӯ чун меғи ларзон
ز بیم تیغ او چون میغ لرزان
Аҷал бар теғ рафтӣ хаста аз ҷон
اجل بر تیغ رفتی خسته از جان
зи туфи барқи теғаши номдорон
ز تفّ برق تیغش نامداران
Сипар бар оби афкандӣ чу борон
سپر بر آب افکندی چو باران
Чу аз фитрок бикшодӣ камандӣ
چو از فتراک بگشادی کمندی
Ҳужабронро бгрдни брФгндӣ
هژبران را بگردن برفگندی
Чу сар панҷа задӣ бар пои найза
چو سر پنجه زدی بر پای نیزه
зи санадон бар дамидӣ санги реза !
ز سندان بر دمیدی سنگ ریزه!
Чунонаш найзаи гардон буд дар чанг
چنانش نیزه گردان بود در چنگ
Казу оташ шудӣ симоб дар санг
کزو آتش شدی سیماب در سنگ
Агар дар пеши рмҳши хора будӣ
اگر در پیش رُمحش خاره بودی
Бики соъати ҳамеи сад пора будӣ
بیک ساعت همی صد پاره بودی
Вагар сӯии фалаки зубини Фгндӣ
وگر سوی فلک زوبین فگندی
Бзхмии хӯшаи парвини Фгндӣ
بزخمی خوشهٔ پروین فگندی
Чу чавгони гиру майдони ҷӯии гаштӣ
چو چوگان گیر و میدان جوی گشتی
Фалаки чавгону моҳаши гӯии гаштӣ
فلک چوگان و ماهش گوی گشتی
Чу гӯии он моҳ афгандӣ барра дар
چو گوی آن ماه افگندی بره در
Ма аз кӯяши ббрдии гӯй бар сар
مه از کویش ببردی گوی بر سر
Шуд он чашму чароғ рӯй офоқ
شد آن چشم و چراغ روی آفاق
Бълму зӯр чун абрӯии худ тоқ
بعلم و زور چون ابروی خود طاق
Чунон овоза ӯ муътабар шуд
چنان آوازهٔ او معتبر شد
Ки чархи азуӣ бпо омад басар шуд
که چرخ ازوی بپا آمد بسر شد
Чу сол ҳурмуз омад барда ва шаш
چو سال هرمز آمد برده و شش
Рахши Бернаи ҷаҳони бФрўхти оташ
رخش برنه جهان بفروخت آتش
Бахӯбии хат зибоииш доданд
بخوبی خطّ زیباییش دادند
Мисоли олам оройяш доданд
مثال عالم آراییش دادند
Даромад хати сабзаш аз биногваш
درآمد خطّ سبزش از بُناگوش
Хаташ шуд сабзаи зори чашмаи нӯш
خطش شد سبزه زار چشمهٔ نوش
Хати сабзаш ки ҷонро қӯт будӣ
خط سبزش که جان را قوت بودی
Зумурради ранг бар ёқӯт будӣ
زمرّد رنگ بر یاقوت بودی
Сари зулфаши каманди ҷону тан буд
سر زلفش کمند جان و تن بود
Лаби лаълаши балои марду зан буд
لب لعلش بلای مرد و زن بود
Бҳрҷоиӣ ки ҳурии симбр буд
بهرجایی که حوری سیمبر بود
зи ишқ рӯй ӯ рӯйиш чу зар буд
ز عشق روی او رویش چو زر بود
Бутии кӯи тӯтӣ хаташ бидидӣ
بتی کو طوطی خطّش بدیدی
Дилаш дар бар чу мурғии митпидӣ
دلش در بر چو مرغی میتپیدی
зи ишқаши ҷумларо хуфтан набӯдӣ
ز عشقش جمله را خفتن نبودی
Валикини Зуҳра гуфтан набӯдӣ
ولیکن زهرهٔ گفتن نبودی
Чу зер хат нишаст он машки моҳаш
چو زیر خط نشست آن مشک ماهش
Фиғон бархест аз хати сиёҳаш
فغان برخاست از خطّ سیاهش
зи зебоӣ ки хат ӯ бпиўст
ز زیبایی که خط او بپیوست
Нмиомўхти касро бар хаташи даст
نمیآموخت کس را بر خطش دست
Чу тӯтӣ буд хаташи пари кушода
چو طوطی بود خطّش پر گشاده
Дарӣ дар бастау шукри кушода
دری در بسته و شکّر گشاده
зи сунбул дар хат омад лолаи зораш
ز سنبل در خط آمد لاله زارش
Чу гулбаргӣ ки бошад машки хораш
چو گلبرگی که باشد مشک خارش
Набӯдаш ҷузи тамошои ҳеҷ корӣ
نبودش جز تماشا هیچ کاری
Кабобӣу шаробӣу шикорӣ
کبابی و شرابی و شکاری
Аҷаби монданд аз рӯйиши ҷаҳонӣ
عجب ماندند از رویش جهانی
Ки чун хезади шаҳӣ аз боғбонӣ
که چون خیزد شهی از باغبانی
Чу бар гулгун нишастӣ рӯй чун моҳ
چو بر گلگون نشستی روی چون ماه
Фурӯи бастии збси назорагони роҳ
فرو بستی زبس نظّارگان راه
Яке мегуфт ҳурмузи он ӯ нест
یکی میگفت هرمز آن او نیست
Ки шҳзодисти ҳаргизи он ӯ нест
که شهزادیست هرگز آن او نیست
Яке гуфтӣ азу чун , шоҳи хезад
یکی گفتی ازو چون، شاه خیزد
зи хузистон чигуна моҳи хезад
ز خوزستان چگونه ماه خیزد
Чу ҳурмуз дар тавоноӣ чунон шуд
چو هرمز در توانایی چنان شد
Ки ҳар мардии зи зӯраш нотавон шуд
که هر مردی ز زورش ناتوان شد
Босонии шабии он кор кардӣ
بآسانی شبی آن کار کردی
Ки даҳ рӯзи он касе душвор кардӣ
که ده روز آن کسی دشوار کردی
Чунон маи мард бар вай меҳрбон шуд
چنان مه مرد بر وی مهربان شد
Ки меҳри ҳурмузаши меҳр равон шуд
که مهر هرمزش مُهر روان شد
Взонҷои косли фарҳанги шаҳӣ буд
وزانجا کاصل فرهنگ شهی بود
Дили ҳурмузи зи меҳр ӯ тиҳӣ буд
دل هرمز ز مهر او تهی بود
Бадал мегуфт маи мардум падар нест
بدل میگفت مه مردم پدر نیست
Маро дар дили зи меҳр ӯ асар нест
مرا در دل ز مهر او اثر نیست
Намонад чеҳр ӯ бо чеҳраи ман
نماند چهر او با چهرهٔ من
Надорад ҳаргиз ӯ худ Зуҳраи ман
ندارد هرگز او خود زهره من
Азин ғам гарчи дили пурҷӯш будаш
ازین غم گرچه دل پرجوش بودش
Заруратро забони хомӯш будаш
ضرورت را زبان خاموش بودش