Ало эй пайки бози тези парвоз

الا ای پیک باز تیز پرواز

Чу дар олами надории як ҳам овоз

چو در عالم نداری یک هم آواز

Дамӣ гар мезанӣ бар анҷумани зан

دمی گر میزنی بر انجمن زن

Нафаси бихўиштн бо хештани зан

نفس بیخویشتن با خویشتن زن

Чу як ҳамдами нмибинми замонят

چو یک همدم نمی‌بینم زمانیت

Ки хоҳад буд ҳамдам дар ҷаҳонят

که خواهد بود همدم در جهانیت

Ту худро то абади муҳаррами тамомӣ

تو خود را تا ابد محرم تمامی

Ки ҳам ҳамхонаи ҳам ҳамдами тамомӣ

که هم همخانه هم همدم تمامی

Бигӯӣ ин қисса ва бо хештани гӯй

بگوی این قصّه و با خویشتن گوی

Бхўшгўиии бабр аз хештани гӯй

به خوشگویی ببر از خویشتن گوی

Чунин гуфт он сухани сози сухани санҷ

چنین گفت آن سخن ساز سخن سنج

Ки барда буд умрӣ дар сухани ранҷ

که برده بود عمری در سخن رنج

Ки шоҳаншоҳи хўзӣ духтарӣ дошт

که شاهنشاه خوزی دختری داشت

Ки ҳар мўииш дар хуӣ сиррӣ дошт

که هر موییش در خویی سری داشت

Смнбри хоҳари баҳром будӣ

سمنبر خواهر بهرام بودی

Гулаши андому глрхи ном будӣ

گلش اندام و گُلرخ نام بودی

Бнгшодии шукр аз шармгинӣ

بنگشادی شکر از شرمگینی

Гулаш мехонданд аз нозанинӣ

گلش میخواندند از نازنینی

Агар оқил бидидӣ нақши рӯйиш

اگر عاقل بدیدی نقش رویش

Шудӣ девонаи занҷири мӯяш

شدی دیوانهٔ زنجیر مویش

Вагар девона дидӣ рӯй он моҳ

وگر دیوانه دیدی روی آن ماه

Чу оқил омадӣ зон нақш бо роҳ

چو عاقل آمدی زان نقش با راه

Ҳамаи сӯратгарони сӯрати орой

همه صورتگران صورت آرای

зи рӯйиши нақши бурдандии баҳри ҷой

ز رویش نقش بردندی به هر جای

Ки нақшаш буд дилро нақш бар санг

که نقشش بود دل را نقش بر سنگ

Чу мӯяши баради рӯйиши нақши Аржанг

چو مویش برد رویش نقش ارژنگ

Чу мисли нақши гул дар ҳеҷ ҳоле

چو مثل نقش گل در هیچ حالی

Набӯд имкони нақшии вҷмолӣ

نبود امکان نقشی و جمالی

Чўнқошони латифаши нақши бастанд

چو نقاشان لطیفش نقش بستند

Қалам бар нақши ҳасан ӯ шикастанд

قلم بر نقش حُسن او شکستند

Забонҳо пари зи шарҳи ҳол ӯ буд

زبانها پر ز شرح حال او بود

Бар айвонҳо ҳамаи тимсоли аўбўд

بر ایوانها همه تمثال او بود

Набӯдӣ моҳро андоза ӯ

نبودی ماه را اندازهٔ او

з ма бигузашта буд овоза ӯ

ز مه بگذشته بود آوازهٔ او

Камӣн бар инсу ҷони зулфаш чунон дошт

کمین بر انس و جان زلفش چنان داشت

Ки ҳар мўииши ҷонӣ бар миён дошт

که هر موییش جانی بر میان داشت

Камонро пари зоғ ҳар ду абрӯаш

کمان را پرّ زاغ هر دو ابروش

Кашида то бигӯаш аз зоғи гесуаш

کشیده تا به گوش از زاغ گیسوش

Ҳазорон қалб бишкаста бидида

هزاران قلب بشکسته بدیده

Аз он мижгони саф бар саф кашида

از آن مژگان صف بر صف کشیده

Брх бар ҳар бутии холӣ дигар дошт

به رخ بر هر بتی خالی دگر داشت

Валикини хол ӯ ҳоле дигар дошт

ولیکن خال او حالی دگر داشت

Рухи ширинаши лаълӣ буд дар пӯст

رخ شیرینش لعلی بود در پوست

Бар симинаши симӣ буд дили дӯст

بر سیمینش سیمی بود دل دوست

Лаби ҷони бахш ӯро оби ҳайвон

لب جان بخش او را آب حیوان

Шуда чун сӯратии биҷон дар айвон

شده چون صورتی بیجان در ایوان

Даҳонаш танги шукр лек гулранг

دهانش تُنگ شکّر لیک گلرنگ

Чу чашми мардуми дида вале нанг

چو چشم مردم دیده ولی تنگ

Басӣ дар чашм мардум доштӣ гӯш

بسی در چشم مردم داشتی گوش

Ки симояш кунад дар чашмаи нӯш

که سیمایش کند در چشمهٔ نوش

Вале чун раҳгузар барбаста будӣ

ولی چون رهگذر بربسته بودی

Умедаши мунқатиъи пайваста будӣ

امیدش منقطع پیوسته بودی

Даҳоне чун даҳони ҳамзаи як ним

دهانی چون دهان همزه یک نیم

Чу иқлӣмии шукр дар чашм як мем

چو اقلیمی شکر در چشم یک میم

Зиҳии мулкӣ ки дар иқлӣм ӯ буд

زهی ملکی که در اقلیم او بود

Ки олами пари шукр аз мем ӯ буд

که عالم پر شکر از میم او بود

Миён мем бе навен ҳарф син дошт

میان میم بی نون حرف سین داشت

Вале дар лаъли сӣ дар смин дошт

ولی در لعل سی دُرّ ثمین داشت

Чаҳӣ дар сим дошт он сангдили моҳ

چهی در سیم داشت آن سنگدل ماه

Расан афганда мишкӣн бар сари чоҳ

رسن افگنده مشکین بر سر چاه

Агар худ бежани мардона будӣ

اگر خود بیژن مردانه بودی

зи ишқи чоҳ ӯ девона будӣ

ز عشق چاه او دیوانه بودی

Булӯриро ки обаши зери пул буд

بلوری را که آبش زیر پل بود

Ғуломи соиди симини гул буд

غلام ساعد سیمین گل بود

Бболо буд чун сарви баландӣ

به بالا بود چون سرو بلندی

Набӯдаш ҳеҷ боқии ҷузи сапандӣ

نبودش هیچ باقی جز سپندی

Дили ушшоқи худ буд он сапандаш

دل عشّاق خود بود آن سپندش

Ки месӯхт оташи лаъл чу қандаш

که میسوخت آتش لعل چو قندش

Шуда ҳар мӯӣ бар ҳасанаши далелӣ

شده هر موی بر حسنش دلیلی

Чаҳ чизаш буд дар хури ҷуз ки нилӣ

چه چیزش بود در خور جز که نیلی

Ҳамаи хубони Мисри ҳасан , он нил

همه خوبان مصر حسن، آن نیل

Кашидандӣ баном ӯ бтъҷил

کشیدندی به نام او به تعجیل

зи доролмлки ҳасанаши дорўгирӣ

ز دارالملک حسنش دار و گیری

Ҳамаи чизяши нақди алои назирӣ

همه چیزیش نقد الّا نظیری

Назираш будгар худ гоҳ гоҳе

نظیرش بود گر خود گاهگاهی

Ҳаме кардӣ дар ойӣнаи нигоҳӣ

همی کردی در آیینه نگاهی

зи баси коўозаҳ ӯ шуд падедор

ز بس کاوازهٔ او شد پدیدار

Бҷони гаштанди шоҳонаши харидор

به جان گشتند شاهانش خریدار

Яке шаҳ буд дар шаҳри сипоҳон

یکی شه بود در شهر سپاهان

Ки будандӣ ғуломаши подшоҳон

که بودندی غلامش پادشاهان

На чандонеи бузургӣ буд ӯ ро

نه چندانی بزرگی بود او را

Ки битавон гуфт шарҳии зуд ӯ ро

که بتوان گفت شرحی زود او را

Гули серобро хўоҳндгӣ кард

گل سیراب را خواهندگی کرد

ТлтФҳо намӯд ва бандагӣ кард

تلطفها نمود و بندگی کرد

Басии навбати зар ва зорӣ фиристод

بسی نوبت زر و زاری فرستاد

Бдлбри дил бсрборӣ фиристод

به دلبر دل به سرباری فرستاد

Ки сӯй мо фирист он симбр ро

که سوی ما فرست آن سیمبر را

Ки қадре нест ӣнҷои симу зар ро

که قدری نیست اینجا سیم و زر را

Миёни симу зар созам нишасташ

میان سیم و زر سازم نشستش

Калид ганҷ бисипорам бадасташ

کلید گنج بسپارم به دستش

Чу аз ман мекушояд ин чунин нақд

چو از من میگشاید این چنین نقد

Туро бенася бояд бастан ин ақд

ترا بی نسیه باید بستن این عقد

Ҷаҳонро нест шҳзодӣ ба аз ман

جهان را نیست شهزادی به از من

Ки хоҳӣ ёфт домодӣ ба аз ман

که خواهی یافت دامادی به از من

ШкФт аз кори глрхи шоҳи шоҳон

شکفت از کار گلرخ شاه شاهان

Ки раст ӯро наботӣ дар сипоҳон

که رُست او را نباتی در سپاهان

Чу солӣ бугзарад пеши сипоҳӣ

چو سالی بگذرد پیش سپاهی

Пас аз солии бибандади ақди моҳӣ

پس از سالی ببندد عقد ماهی

Шаҳи он андеша дар дили ҳамчу ҷон дошт

شه آن اندیشه در دل همچو جان داشت

Валикини чарх дар парда на он дошт

ولیکن چرخ در پرده نه آن داشت

Қазоро глрхи дилбар чу моҳӣ

قضا را گلرخ دلبر چو ماهی

Ббоми қаср бар шуд чоштгоҳӣ

به بام قصر بر شد چاشتگاهی

Тамошоро баромад то лаби боғ

تماشا را برآمد تا لب باغ

Ниҳодаши он тамошо бар ҷигари доғ

نهادش آن تماشا بر جگر داغ

Бзири беди ҳурмуз буд хуфта

به زیر بید هرمز بود خفته

зи мастии ақли зоили ҳуши рафта

ز مستی عقل زایل هوش رفته

Қабо аз бар чу гул дар пой карда

قبا از بر چو گل در پای کرده

Хаташ бар моҳи шаҳр орой карда

خطش بر ماه شهر آرای کرده

Каттони ғулғулии нав дар бар гул

کتان غلغلی نو در بر گل

Азуи ғулғул дар афтодаи бблбл

ازو غلغل در افتاده به بلبل

Ҳазорон ҳалқаи пеши маи Фгндаҳ

هزاران حلقه پیش مه فگنده

Зؤобаҳ бар миёни раҳи Фгндаҳ

ذُؤابه بر میان ره فگنده

Рухӣ чун гули лабӣ чун чашмаи нур

رُخی چون گل لبی چون چشمهٔ نور

Чгўим аз лабу дандони гули давр

چه گویم از لب و دندان گل دور

Аз он чоҳаш ки дар зери зқн буд

از آن چاهش که در زیر ذقن بود

Чу Юсуфи ақли хунини перҳан буд

چو یوسف عقل خونین پیرهن بود

Сари зулфаш расан афганда бар моҳ

سر زلفش رسن افگنده بر ماه

Дили гул зон расани рафтаи фурӯи чоҳ

دل گل زان رسن رفته فرو چاه

Сари он ҳалқаҳои зулфи пари чин

سر آن حلقه‌های زلف پر چین

Шуда дар гардани гули тавқи мишкӣн

شده در گردن گل طوق مشکین

Бтлхии пистаи шӯриши длозор

به تلخی پستهٔ شورش دلازار

Бширинӣ чу шукри тези бозор

به شیرینی چو شکّر تیز بازار

Рахши лофи ҷаҳон орой мезад

رخش لاف جهان آرای میزد

Ҷаҳонро ҳасан ӯ сар пой мезад

جهان را حسن او سر پای میزد

Хаттӣ чун машку рӯеи ҳамчуи моҳӣ

خطی چون مشک و رویی همچو ماهی

Чу гул дар бар Фгндаҳи хобгоҳӣ

چو گل در بر فگنده خوابگاهی

Шудаи сарви баландаш бар замини паст

شده سرو بلندش بر زمین پست

Миёни сояу хуршеди сармаст

میان سایه و خورشید سرمست

Хат чун тўтиш дар сояи бед

خط چون طوطیش در سایهٔ بید

Дами тоўси нар дар акси хуршед

دُم طاوس نر در عکس خورشید

Хирад бар гирди роҳ ӯ нишаста

خرد بر گرد راه او نشسته

Арақ бар гирди моҳ ӯ нишаста

عرق بر گرد ماه او نشسته

Каманди ънбринши хами гирифта

کمند عنبرینش خم گرفته

Гули сад барг ӯ шабнами гирифта

گل صد برگ او شبنم گرفته

Ғами ишқаши зиҳии савдоӣ бе суд

غم عشقش زهی سودای بی سود

Лаби лаълаши зиҳии ҳалвоӣ бе дӯд

لب لعلش زهی حلوای بی دود

Чу гулро наргистар бар ма афтод

چو گل را نرگس تر بر مه افتاد

Дилаш чун моҳтобӣ дар раҳ афтод

دلش چون ماهتابی در ره افتاد

Чу глрхи он смнбрро чунон дид

چو گلرخ آن سمنبر را چنان دید

Чу ҷонаш омад биравӣ ӯ ҷаҳон дид

چو جانش آمد به روی او جهان دید

зи ишқаши оташӣ дар ҷонаш афтод

ز عشقش آتشی در جانش افتاد

Ки дардии сахт бедирамонаш афтод

که دردی سخت بی درمانش افتاد

Дилаш дар ишқи маъҷуни ҷунуни сохт

دلش در عشق معجون جنون ساخت

Рахш аз ашки сад ҳангомаи хӯни сохт

رخش از اشک صد هنگامه خون ساخت

Чу дар доми балоӣ ишқ овехт

چو در دام بلای عشق آویخت

Ҳазорон донаи хӯн бар Рахши рехт

هزاران دانهٔ خون بر رخش ریخت

Бдонсони ғамза ӯ дили рабӯдаш

بدانسان غمزهٔ او دل ربودش

Ки гуфтӣ ғамза хӯн олуд будаш

که گفتی غمزه خون آلود بودش

Дилаш дар пои дилбар сарнигӯн шуд

دلش در پای دلبر سرنگون شد

Сар худ барграфт ва рафт хӯн шуд

سر خود برگرفت و رفت خون شد

Чу мурғӣ дар миён дом месӯхт

چو مرغی در میان دام میسوخت

Вазони оташ чу авд хом месӯхт

وزان آتش چو عود خام میسوخت

Дами сард аз ҷигар мезад чу кофур

دم سرد از جگر میزد چو کافور

Фурӯ мебарад оби гарм аз давр

فرو میبرد آب گرم از دور

Чу абри навбаҳории ашки резон

چو ابر نوبهاری اشک ریزان

Чу гулбарг аз сбооФтону хезон

چو گلبرگ از صبا افتان و خیزان

Бимонада дар аҷаби ҳолеи мушавваш

بمانده در عجب حالی مشوّش

зи дасти дили дилӣ дар дасти оташ

ز دست دل دلی در دست آتش

Дилаши сад достон бар ишқи хонда

دلش صد داستان بر عشق خوانده

Чу шахсе бехирад дар ишқи монда

چو شخصی بی خرد در عشق مانده

Хирад бо ишқ бисёре бакӯшед

خرد با عشق بسیاری بکوشید

Валикини ишқ якборӣ Биҷӯшед

ولیکن عشق یکباری بجوشید

Ҳаме бадаред ҷони он сарви сармаст

همی بدرید جان آن سرو سرمست

Биҷой ҷонаш омад ҷома дар даст

به جای جانش آمد جامه در دست

Бузади дасту қсб аз маи биФгнд

بزد دست و قصب از مه بیفگند

Каманди длшкн дар раҳи биФгнд

کمند دلشکن در ره بیفگند

Ҷаҳон бар чашм ӯ зер ва зибр шуд

جهان بر چشم او زیر و زبر شد

БиФтоду зи мастӣ бихбр шуд

بیفتاد و ز مستی بیخبر شد

Чигуна пар занад дар хӯн ва дар гул

چگونه پر زند در خون و در گل

Миёни роҳи мурғи ним бсмл

میان راه مرغ نیم بسمل

Чунон пар мезад он мурғи дили аФгор

چنان پر میزد آن مرغ دل افگار

Ки аз ҷону з дил мегашт бекор

که از جان و ز دل میگشت بیکار

Ҷаҳони ишқ дарёӣ азимаст

جهان عشق دریای عظیمست

Сафина чист ақлӣ бас салимаст

سفینه چیست عقلی بس سلیمست

Ту то машғӯли байтӣу сафина

تو تا مشغول بیتی و سفینه

Аз он дарӣот набӯд нами бсинаҳ

از آن دریات نبود نم به سینه

Дилаши ногуҳи бдрёиӣ фурӯ шуд

دلش ناگه به دریایی فرو شد

Бкнҷи меҳнаташи пое фурӯ шуд

به کنج محنتش پایی فرو شد

Миёни оташи сӯзони чунон буд

میان آتش سوزان چنان بود

Ки натавон гуфт каз зории чисон буд

که نتوان گفت کز زاری چسان بود

Чу тифлии шери хораи ташнаи об

چو طفلی شیر خواره تشنهٔ آب

зи ранҷи тишнагӣ ҷон дода дар тоб

ز رنج تشنگی جان داده در تاب

Чу мурғӣ бе забони муҳтоҷи дона

چو مرغی بی زبان محتاج دانه

На болӣ на парӣ на ошиёна

نه بالی نه پری نه آشیانه

Чу моҳии зобхўши беруни фитода

چو ماهی زآب خوش بیرون فتاده

Миёни реги ғарқи хӯни фитода

میان ریگ غرق خون فتاده

Чу мӯрии пари Фгндаҳи пои канда

چو موری پر فگنده پای کنده

Нигунсории бтосӣ дар Фгндаҳ

نگونساری به طاسی در فگنده

Чу он парвонаи андари пеши оташ

چو آن پروانه اندر پیش آتش

Миён сӯхтан ҷон медиҳад хуш

میان سوختن جان میدهد خَوش

Дўдидаҳи хира ва ду даст бар дил

دو دیده خیره و دو دست بر دل

Чўнқши санги поиши монда дар гул

چو نقش سنگ، پایش مانده در گِل

Бимонада бе калидии мушкил ӯ

بمانده بی کلیدی مشکل او

Ҷигари тафтаи зи раҳи рафтаи дил ӯ

جگر تفته ز ره رفته دل او

Бадал гуфт ин чаҳ оташ буд охир

به دل گفت این چه آتش بود آخر

Ки азҷонми баромади дӯди охир

که از جانم برآمد دود آخر

Дилами саргашта номаҳрамӣ шуд

دلم سرگشتهٔ نامحرمی شد

Арӯсии ман акнӯн мотамӣ шуд

عروسی من اکنون ماتمی شد

Бирафт аз дасти ман сари риштаи дил

برفت از دست من سر رشتهٔ دل

зи даст дил шудам саргаштаи дил

ز دست دل شدم سرگشتهٔ‌ دل

зи дасти ту бҷон оем дило зуд

ز دست تو به جان آیم دلا زود

Ки оварадӣ чунин пой гул олуд

که آوردی چنین پای گل آلود

Ки донад кончаҳ дар ҷон ман афтод

که داند کانچه در جان من افتاد

Чигуна ақли азу бар гардан афтод

چگونه عقل ازو بر گردن افتاد

Ки донад кончаҳи дил бар мавҷ хӯн кард

که داند کانچه دل بر موج خون کرد

Сари охир аз кҷохўоҳд бурун кард

سر آخر از کجا خواهد برون کرد

Чаҳ созам ё кро бар гӯям охир

چه سازم یا کرا برگویم آخر

Ки гулро боғбонӣ ҷӯям охир

که گل را باغبانی جویم آخر

Чигуна мо дуро боҳам тавон дод

چگونه ما دو را با هم توان داد

Ки ман шҳзодҳом ӯ боғбони зод

که من شهزاده‌ام او باغبان زاد

На битавон гуфт бо каси ин сухан ро

نه بتوان گفت با کس این سخُن را

На натавон хостан он сарви бен ро

نه نتوان خواستن آن سرو بن را

На дилро рӯй озодӣаст зини банд

نه دل را روی آزادیست زین بند

На гулро як шукр рӯзӣаст зини қанд

نه گل را یک شکر روزیست زین قند

На чашм аз рӯй вай бар метавон дошт

نه چشم از روی وی بر میتوان داشت

На ӯро низ дар бар метавон дошт

نه او را نیز در بر میتوان داشت

Агар ин роз бигушоем замонӣ

اگر این راز بگشایم زمانی

Бзштии бози гўиндми ҷаҳонӣ

به زشتی باز گویندم جهانی

Басӣ багар лата дар ҳалқи монам

بسی به گر لته در حلق مانم

Азон кандар забони халқи монам

ازآن کاندر زبان خلق مانم

Худоё менадонам ҳеҷ тадбир

خدایا می‌ندانم هیچ تدبیر

Шудам девона зон мӯӣ чу занҷир

شدم دیوانه زان موی چو زنجیر

Агар ҷонаст беш андеши дардаст

اگر جانست بیش اندیش دردست

Вагар дили сайли хӯн дар пеш кардаст

وگر دل سیل خون در پیش کرده‌ست

Камобешӣ ман пайдост охир

کمابیشیِ من پیداست آخر

зи хӯни ман чаҳ хоҳад хост охир

ز خون من چه خواهد خاست آخر

Ҷаҳон аз марги ман мотам нагирад

جهان از مرگ من ماتم نگیرد

зи муштии устихон олам нагирад

ز مشتی استخوان عالم نگیرد

Бигуфт ину бсди сахтӣ аз он бом

بگفت این و به صد سختی از آن بام

Фурӯтар шуд бсди сахтии бноком

فروتر شد به صد سختی به ناکام

На як ҳамдам ки як дам роз гуяд

نه یک همدم که یک دم راز گوید

На як муҳаррам ки рамзӣ боз гуяд

نه یک محرم که رمزی باز گوید

Ҳаме шуд аз ҳавои хеши дурахшам

همی شد از هوای خویش در خشم

Ҳамеи гашти оҳ дар дили ашк дар чашм

همی گشت آه در دل اشک در چشم

Аз он шуд тафтаи андари ишқи ҷонаш

از آن شد تفته اندر عشق جانش

Ки миҷўшиди мағзи устихонаш

که میجوشید مغز استخوانش

Чу мастии ташнаи дили пари сӯзи монда

چو مستی تشنه دل پر سوز مانده

Лабаш бе оби ҷони афрӯзи монда

لبش بی آب جان افروز مانده

Касе лаби ташнаи пеши оби ҳайвон

کسی لب تشنه پیش آب حیوان

Чигуна тарк гуяд тарк натавон

چگونه ترک گوید ترک نتوان

Чу гардонид рӯй аз рӯй ҳурмуз

چو گردانید روی از روی هرمز

зи даст дил шуд он бтрўии оҷиз

ز دست دل شد آن بت‌روی عاجز

зи дасти ишқ ғавғо кард ногоҳ

ز دست عشق غوغا کرد ناگاه

Бидон назора оварадаш дигар роҳ

بدان نظّاره آوردش دگر راه

Дилаш гардан кашид аз длнўозш

دلش گردن کشید از دلنوازش

Фалак оварад гардани баста , бозаш

فلک آورد گردن بسته، بازش

Нмиоўрди гули тоқати дгрбор

نمیآورد گل طاقت دگربار

Бшўрид эй хушо шӯри шукри бор

بشورید ای خوشا شور شکر بار

Дилаш дар бихўдӣ шуд воқифи ишқ

دلش در بیخودی شد واقف عشق

Сало дар дод ҷонро ҳотифи ишқ

صلا در داد جان را هاتف عشق

Ҳаме зад мижа ва хуноб мерехт

همی زد مژه و خوناب میریخت

зи бодоми ашк чун унноб мерехт

ز بادام اشک چون عنّاب میریخت

Бадал мегуфт охири ин чаҳ ҳоласт

به دل میگفت آخر این چه حالست

зи ҳурмузи хор дар поят маҳоласт

ز هرمز خار در پایت محالست

Бахӯбӣ гарчи бе мисли ҷаҳонаст

به خوبی گرچه بی مثل جهانست

Вале ту подшоҳ ӯ боғбонаст

ولی تو پادشاه او باغبانست

Бигӯ то чун ту ҳаргизи нозанинӣ

بگو تا چون تو هرگز نازنینی

Куҷо ҷустаст зинсони ҳамнишинӣ

کجا جسته‌ست زینسان همنشینی

Чигуна об бо оташ шавад ёр

چگونه آب با آتش شود یار

Басӣ фарқаст аз тоўси томор

بسی فرقست از طاوس تا مار

Ҷҳондории бғўрӣ кӣ тавон дод

جهانداری به غوری کی توان داد

Сулаймонии бмўрӣ кӣ тавон дод

سلیمانی به موری کی توان داد

Чу ҷон дар остинаш шуд диловез

چو جان در آستینش شد دلاویز

Илм зад ишқ ӯ чун оташи тез

علم زد عشق او چون آتش تیز

Баҳри пандӣ ки дода буд худ ро

به هر پندی که داده بود خَود را

Шуд ан ҳар панд ӯ бандии хирад ро

شد آن هر پند او بندی خِرَد را

Азон пас дили зи ҷони хеши бардошт

ازآن پس دل ز جان خویش برداشت

Хирадро пеши ишқ аз пеши бардошт

خرد را پیش عشق از پیش برداشت

Забон бикшод ишқи нуктаи пардоз

زبان بگشاد عشق نکته پرداز

Хирадро гӯшмолӣ дод зи ағоз

خرد را گوشمالی داد ز آغاز

Ки гарчи ном ҳурмуз рӯстоӣаст

که گرچه نام هرمز روستاییست

Вале биравӣ нишони подшоиист

ولی بر وی نشان پادشاییست

Агар ҳурмуз надорад низ аслӣ

اگر هرمز ندارد نیز اصلی

Турои мақсӯд аз асласт васлӣ

ترا مقصود از اصلست وصلی

Чу ҷой васл дорад асл кам гир

چو جای وصل دارد اصل کم گیر

зи сад гӯнаи ҳунари як фасл кам гир

ز صد گونه هنر یک فصل کم گیر

Чу ҳам некӯ буд ҳам хуш , гадоӣ

چو هم نیکو بود هم خوش،‌ گدایی

Басии хуштар зи нохуши подшоиӣ

بسی خوشتر ز ناخوش پادشایی

Туро рӯй накӯ бояд на шоҳӣ

ترا روی نکو باید نه شاهی

Накӯ рӯйаст ӯ дигар чаҳ хоҳӣ

نکو رویست او دیگر چه خواهی

Шукр чун дар сифат афтод ширин

شکر چون در صفت افتاد شیرین

Шукри хур , май чаҳ пурсӣ аз куҷост ин

شکر خور، می چه پرسی از کجاست این

Гадои сар ки ва шоҳӣаст шукр

گدایی سرکه و شاهیست شکّر

Туро сафро бикушт ин ҳар ду беҳтар

ترا صفرا بکشت این هر دو بهتر

Гулии ту ӯ дарин боғаст булбул

گلی تو او درین باغست بلبل

Басӣ хуштар сарояд булбули азгл

بسی خوشتر سراید بلبل از گل

Гулии ту ӯ лабӣ дорад шукри рез

گلی تو او لبی دارد شکر ریز

Ту бемории бшкр гул даромез

تو بیماری به شکّر گل درآمیز

Чўъшқ аз ҳар тариқӣ гуфт бурҳон

چوعشق از هر طریقی گفت برهان

Хиради илзоми гашту ақли ҳайрон

خرد الزام گشت و عقل حیران

Агарчӣ буд глрхи шоҳзода

اگرچه بود گلرخ شاهزاده

Вале шаҳ мот шуд аз як пиёда

ولی شه مات شد از یک پیاده

Чу ишқи он шеваи шарҳи ёрдодӣ

چو عشق آن شیوه شرح یار دادی

Дил ӯ беш азу иқрор додӣ

دل او بیش ازو اقرار دادی

На зонсон буд гулро ишқи ҳурмуз

نه زانسان بود گل را عشق هرمز

Кзўзоил шудӣ чун ақли ҳаргиз

کزو زایل شدی چون عقل هرگز

зи баси колқсаҳи дуздида нигаҳ кард

ز بس کالقصه دزدیده نگه کرد

Ҷаҳони брнргси соҳир сияҳ кард

جهان بر نرگس ساحر سیه کرد

Бадал мегуфт эй дил карт афтод

به دل میگفت ای دل کارت افتاد

Бизан ҷонро ки ӯ дилдорат афтод

بزن جان را که او دلدارت افتاد

зи дил то сабри сад фарсанг бешаст

ز دل تا صبر صد فرسنگ بیشست

зи ҷон то ишқи мӯе роҳ пешаст

ز جان تا عشق مویی راه پیشست

Чаҳ созам мебибояд тарк ҷон гуфт

چه سازم می‌بباید ترک جان گفت

Касе кўкоини сухан бо ӯ тавон гуфт

کسی کو کاین سخن با او توان گفت

Марои нодидаи моҳу офтобӣ

مرا نادیده ماه و آفتابی

Шудам зини моҳ дидани моҳтобӣ

شدم زین ماه دیدن ماهتابی

Мисоли онкӣ ҷонӣ ёфт дил шуд

مثال آنکه جانی یافت دل شد

Брсўоиии мисоли ман сҷл шуд

به رسوایی مثال من سجل شد

Чу ман моҳӣ ки хуршеди дили афрӯз

چو من ماهی که خورشید دل افروز

Ҷаҳон бар рӯй ман бинад ҳамаи рӯз

جهان بر روی من بیند همه روز

Чу ман сарвӣ ки сад сарви сарафроз

چو من سروی که صد سرو سرافراز

зи қад ман кунад озодии оғоз

ز قد من کند آزادی آغاز

Чу ман ҳурӣ ки ҳурони биҳиштӣ

چو من حوری که حوران بهشتی

зи ман бар хушки мироннди киштӣ

ز من بر خشک میرانند کشتی

Чу ман дарӣ кигар дарё занад ҷӯш

چو من درّی که گر دریا زند جوش

Кунам як як дарашро ҳалқа дар гӯш

کنم یک یک دُرش را حلقه در گوش

Чу ман лаълӣ ки ёқӯти накӯи ранг

چو من لعلی که یاقوت نکو رنگ

Гирифт аз хиҷлати ман қалъа дар санг

گرفت از خجلت من قلعه در سنگ

Чу ман шамъӣ ки чун ман рух фурӯзам

چو من شمعی که چون من رخ فروزم

Чу шамъии шамъдон ма бисӯзам

چو شمعی شمعدان مه بسوزم

Чу ман ганҷӣ ки шаб пирӯз гардад

چو من گنجی که شب پیروز گردد

Гар аз зулфам тилисм омӯз гардад

گر از زلفم طلسم آموز گردد

Надорад Зуҳраи он Зуҳраи маст

ندارد زهره‌ای آن زهرهٔ مست

Ки донад дошт зери кўзҳоми даст

که داند داشت زیر کوزه‌ام دست

Маи рухшанда бо ин нур додан

مه رخشنده با این نور دادن

Наёрад кафши пеши ман ниҳодан

نیارد کفش پیش من نهادن

Агар чун субҳи бргрдўни бихандам

اگر چون صبح بر گردون بخندم

зи пистаи роҳ бар гардун бабандам

ز پسته راه بر گردون ببندم

Агар сад чарб гӯй ояд бҳрбм

اگر صد چرب گوی آید به حربم

Бчрбӣ бар ҳамаи хубони бчрбм

به چربی بر همه خوبان بچربم

Агар зулфам бар ифшоанд сиёҳӣ

اگر زلفم برافشاند سیاهی

Нахусти азмаҳ дар ояд то бмоҳӣ

نخست از مه درآید تا به ماهی

Вагар рӯем бибинад моҳи азин рӯй

وگر رویم ببیند ماه ازین روی

Наад аз осмонам бар замин рӯй

نهد از آسمانم بر زمین روی

зи чашми гови мишми шери афлок

ز چشم گاو میشم شیر افلاک

Шавад маст ва занад дунбол бар хок

شود مست و زند دنبال بر خاک

зи буии турраи мишкӣни ман ҳол

ز بوی طرّه مشکین من حال

Бар ояд мурғи махмалро пару бол

بر آید مرغ مخمل را پر و بال

Ҳазорон ҷони шарики мӯии ҷаъдам

هزاران جان شریک موی جعدم

Чу барқии бози мидўзд ба раъдам

چو برقی باز میدوزد به رعدم

Куҷои оради булӯрӣ дар барам тоб

کجا آرد بلوری در برم تاب

Ки аз шарм танам шуд сими симоб

که از شرم تنم شد سیم سیماب

Лабамро худ сифат натавон ки чунаст

لبم را خود صفت نتوان که چونست

Ки васф ӯ азин олам бурунаст

که وصف او ازین عالم برونست

зтарӣ об ҳайвон нопадидаст

ز ترّی آب حیوان ناپدیدست

Ки аз шарми лабам зулмат гузидаст

که از شرم لبم ظلمت گزیده‌ست

Блби гуҳи ҷони даҳуми гуҳи ҷони ситонам

به لب گه جان دهم گه جان ستانم

зи хӯбии ҳеҷ боқӣ менадонам

ز خوبی هیچ باقی می‌ندانم

Лабамгар бодае бахшад бсоқӣ

لبم گر باده‌ای بخشد به ساقی

Аз он мастӣ намонад ҳеҷ боқӣ

از آن مستی نماند هیچ باقی

Кунун бо ин ҳамаи соҳиби ҷамолӣ

کنون با این همه صاحب جمالی

Дил лоиъқлм шуд лоуболӣ

دل لایعقلم شد لاابالی

Дилӣ бо ман басӣ дар пӯст бӯда

دلی با من بسی در پوست بوده

Бҷон шуд душмани ман дӯст бӯда

به جان شد دشمن من دوست بوده

Бик дидан ки дидов рӯй ҳурмуз

به یک دیدن که دید او روی هرمز

Маро гӯйӣ надид ӯ рӯй ҳаргиз

مرا گویی ندید او روی هرگز

Бхўнм ташна шуду з сина бигурехт

به خونم تشنه شد وز سینه بگریخت

зи ман он муҳаррам дерина бигурехт

ز من آن محرم دیرینه بگریخت

Гуҳӣ дар чини зулфаши раҳи бадари барад

گهی در چین زلفش ره به در برد

Гуҳии роҳии бҳндстони басари барад

گهی راهی به هندستان به سر برد

Гуҳӣ дар Зангбор мӯяш афтод

گهی در زنگبار مویش افتاد

Гуҳӣ дар банди рӯм рӯйиш афтод

گهی در بند روم رویش افتاد

Гуҳӣ шукр хӯрд оби ҳётш

گهی شکّر خورد آب حیاتش

Гуҳӣ дар хат шавад пеши нботш

گهی در خط شود پیش نباتش

Гуҳӣ зон хандаи маст маст гардад

گهی زان خنده مست مست گردد

Гуҳӣ зон ғамзаи чобук даст гардад

گهی زان غمزه چابک دست گردد

Гуҳӣ бар писта ӯ шӯри орад

گهی بر پستهٔ او شور آرد

Гуҳӣ бар шукр ӯ зӯри орад

گهی بر شکّر او زور آرد

Гуҳӣ бар хат ӯ дар қол ояд

گهی بر خطّ او در قال آید

Гуҳӣ бар хол ӯ дар ҳол ояд

گهی بر خال او در حال آید

Гуҳӣ дар наргисаш ҳайрон бимонад

گهی در نرگسش حیران بماند

Гуҳӣ дар маҷлисаш тӯфон баранд

گهی در مجلسش طوفان براند

Нмидонм ки то ҳаргиз кунад рой

نمیدانم که تا هرگز کند رای

Басӯии гули чунин дил дар чунин ҷой

به سوی گل چنین دل در چنین جای

зи дасти ин дили пари шевани хеш

ز دست این دل پر شیون خویش

Ҳамеи печам чу дасти аўрнҷни хеш

همی پیچم چو دست اورنجن خویش

Дили мастам агар Фрмонбрстӣ

دل مستم اگر فرمانبرستی

Басии кори дилами осони трстӣ

بسی کار دلم آسان‌ترستی

Чаҳ кард ин дил ки хӯн шуд дар бар ман

چه کرد این دل که خون شد در بر من

Ки ин аз чашм омад бар сари ман

که این از چشم آمد بر سر من

Тўои дида чу худ кардӣ нигоҳӣ

تو ای دیده چو خود کردی نگاهی

Басар мегирд дар хӯни сиёҳӣ

به سر میگرد در خون سیاهی

Бики нигариш басӣ бигиристӣ ту

به یک نگرش بسی بگریستی تو

Надонам то чаро нагиристӣ ту

ندانم تا چرا نگریستی تو

Кунун ҷузи сабр , ман рӯе надорам

کنون جز صبر، من رویی ندارم

зи сабр арча сар мӯе надорам

ز صبر ارچه سر مویی ندارم

Агар аз санг ва аз оҳан кунам сабр

اگر از سنگ و از آهن کنم صبر

Диламро бе қарории борад аз абр

دلم را بی قراری بارد از ابر

Бохр чун фурӯ шуд тоси симоб

به آخر چون فرو شد طاس سیماب

Баромади шоҳи ҳурмузро сар аз хоб

برآمد شاه هرمز را سر از خواب

Чу шуд бедори моҳи масти хуфта

چو شد بیدار ماه مست خفته

Гул сероб шуд аз дасти рафта

گل سیراب شد از دست رفته

Чу зери беди сари бардошти мӯяш

چو زیر بید سر برداشت مویش

Наоне гули брўзни баради рӯйиш

نهانی گل به روزن برد رویش

зи мастӣ чашм мемолида ҳурмуз

ز مستی چشم میمالید هرمز

Ки фундуқи суд бар бодоми ҳаргиз

که فندق سود بر بادام هرگز

Чу ёфт аз фундуқаши бодом ӯ тоб

چو یافت از فندقش بادام او تاب

зи фундуқи гашти бодомаш чу унноб

ز فندق گشت بادامش چو عنّاب

Ту гуфтӣ наргисаши сурхӣ азон дошт

تو گفتی نرگسش سرخی ازآن داشت

Ки аз хӯни резяши глрх нишон дошт

که از خون ریزیش گلرخ نشان داشت

Чу зулфи анбарин бФшонд аз гирд

چو زلف عنبرین بفشاند از گرد

Гул бе дили гулобии гашт аз дард

گل بی دل گلابی گشت از درد

Чу аз бистар кулоҳ оварад ?бурмаа

چو از بستر کلاه آورد بر ماه

Фалаки пешаш калла биниҳод бар роҳ

فلک پیشش کله بنهاد بر راه

Чу даст дар фишон бар хати ниҳод ӯ

چو دست دُر فشان بر خط نهاد او

Бхўни халқи олам хат бидод ӯ

به خون خلق عالم خط بداد او

Чу мӯии машки ранг аз роҳи бардошт

چو موی مشک رنگ از راه برداشت

зи нофи оҳӯон , машки оҳи бардошт

ز ناف آهوان، مشک آه برداشت

Чу зулф аз зер пой оварад бар дӯш

چو زلف از زیر پای آورد بر دوش

Бхост аз сабзпушони фалаки ҷӯш

بخاست از سبزپوشان فلک جوش

Чу рӯй аз гирди раҳ дар оби шаст ӯ

چو روی از گرد ره در آب شست او

Ҳалоки моҳи равшан рӯй ҷуст ӯ

هلاک ماه روشن روی جست او

Чу дар рафтани қадами бардошти ҳурмуз

چو در رفتن قدم برداشت هرمز

Дил гул рафт ва тан афтод оҷиз

دل گل رفت و تن افتاد عاجز

Даромад оташи ишқи ҷигари сӯз

درآمد آتش عشق جگر سوز

Гирифт аз пеш ва пас роҳи дили афрӯз

گرفت از پیش و پس راه دل افروز

Гули сероб бар оташ бимонада

گل سیراب بر آتش بمانده

Гулоб аз ҷазаъ бар онаш фишонда

گلاب از جزع بر آنش فشانده

Сабурӣ кӯч карда ақли рафта

صبوری کوچ کرده عقل رفته

Дили афтодаи хиради манзили гирифта

دل افتاده خرد منزل گرفته

Ҷигари хастаи басари хўнбори монда

جگر خسته بصر خونبار مانده

Даҳани бастаи забони бекори монда

دهن بسته زبان بیکار مانده

Ҷаҳон бар чашм ӯ торик гашта

جهان بر چشم او تاریک گشته

Аҷали давр аз ҳама наздик гашта

اجل دور از همه نزدیک گشته

Биҳиштии зини ҷаҳони беруни гузашта

بهشتی زین جهان بیرون گذشته

Бирав сайлобҳои хӯни гузашта

برو سیلابهای خون گذشته

бад-инсон монда буд он моҳпораҳ

بدینسان مانده بود آن ماهپاره

Ки то брчрх пайдо шуд ситора

که تا بر چرخ پیدا شد ستاره

зи тоўс фалак бинмуд маҳсус

ز طاوس فلک بنمود محسوس

Маи нав чун ҳилоли пари тоўс

مه نو چون هلال پرّ طاوس

Чу маи рӯе буд соҳиби ҷамолӣ

چو مه رویی بود صاحب جمالی

Кашандаши нил бар шакли ҳилолӣ

کشندش نیل بر شکل هلالی

Дарин шаби шакли моҳи нави расида

درین شب شکل ماه نو رسیده

Ҳилолӣ буд бар нилӣ кашида

هلالی بود بر نیلی کشیده

Шаҳӣ дар ҳуҷра чорам бихуфта

شهی در حجرهٔ چارم بخفته

Бмҳрии моҳро дар бар гирифта

به مهری ماه را در برگرفته

Яке ҷондори хӯнӣ бар сари шоҳ

یکی جاندار خونی بر سر شاه

Балӣ бехӯн надорад ҷони ватангоҳ

بلی بی خون ندارد جان وطن گاه

Шуда дар посбонии ҳиндӯии чуст

شده در پاسبانی هندوی چست

На ӯ мқбл на зу як некӯӣ раст

نه او مقبل نه زو یک نیکوی رست

Яке ақзии алқазтии пишгаҳ ро

یکی اقضی القضاتی پیشگه را

Музаввари сохтаи маълули раҳ ро

مزوّر ساخته معلول ره را

Бутии зои нави мураббаъ вор карда

بتی زانو مربع‌وار کرده

Мусалласи сохтаи авд аз се парда

مثلث ساخته عود از سه پرده

Дабири мунқалиби перу ҷавонӣ

دبیر منقلب پیر و جوانی

Қалам дар хат шуда зу ҳар замонӣ

قلم در خط شده زو هر زمانی

Арӯси шаби чунон перояи вар буд

عروس شب چنان پیرایه‌ور بود

Ки чун саҳни мурассаъи пургуҳар буд

که چون صحن مرصّع پرگهر بود

Шаби обистани онкӣ дар замонӣ

شب آبستن آنکه در زمانی

Бзодаҳи лаъибати заррини ҷаҳонӣ

بزاده لعبت زرّین جهانی

Ки донад то чаро ин ҳар ситора

که داند تا چرا این هر ستاره

Дурустӣ менамояд пораи пора

درستی می‌نماید پاره پاره

Ки донад кин ҳамаи паргори пуркор

که داند کاین همه پرگار پرکار

Чаро гирданд дар хӯни нигунсор

چرا گردند در خون نگونسار

Фурӯ мерад шабаши шамъи чаҳорум

فرو میرد شبش شمع چهارم

Бурузаш кушта ояд шамъи анҷум

به روزش کشته آید شمع انجم

Чу бисёре барафрӯхту фурӯи мард

چو بسیاری برافروخت و فرو مرد

Ҷаҳониро бароварду фурӯи барад

جهانی را برآورد و فرو برد

Гуҳии меҳраши ҷаҳони бФрўхт бар моҳ

گهی مهرش جهان بفروخت بر ماه

Гуҳии ма низ рӯе дӯхт ?бурмаа

گهی مه نیز رویی دوخت بر ماه

Чўмоаҳ ӯ чунон меҳраш чунинаст

چو ماه او چنان مهرش چنینست

Басӣ дар хӯн бигардонад яқинаст

بسی در خون بگرداند یقینست

Кунун вақт омад эй мурғи длором

کنون وقت آمد ای مرغ دلارام

Ки глрхро фурӯди ореи азин бом

که گلرخ را فرود آری ازین بام

Чу гул бар бом ҳамчун хори дармонд

چو گل بر بام همچون خار درماند

Дилаш чун ҳалқа зирўз ?бурмаанд

دلش چون حلقهٔ زیروز برماند

Бало бар ҷон ӯ бешии гирифта

بلا بر جان او بیشی گرفته

Вуҷӯдаш бо адами хешии гирифта

وجودش با عدم خویشی گرفته

Бхўн гашта шабихун дар гузашта

به خون گشته شبیخون در گذشته

зи шаби як нимаи афзӯни даргузашта

ز شب یک نیمه افزون درگذشته

Бсди чашмӣ чу наргис дар назора

به صد چشمی چو نرگس در نظاره

Бгл бар , хӯни грстаҳ ҳар ситора

به گل بر، خون گرسته هر ستاره

Сияҳи пӯшидаи шаби дрмотм ӯ

سیه پوشیده شب در ماتم او

Шафақ дар хӯн нишаста аз ғам ӯ

شفق در خون نشسته از غم او

Сабо аз ҳоли гул огоҳ гашта

صبا از حال گل آگاه گشته

зи туфи ҷонаши оташ хоҳ гашта

ز تفّ جانش آتش خواه گشته

Ҳазорон булбулони навбаҳорӣ

هزاران بلبلان نوبهاری

Фиғон бардошта бар гули бзорӣ

فغان برداشته بر گل به زاری

Гули гулгунаи чеҳра дояе дошт

گل گلگونه چهره دایه‌ای داشت

Ки дар хурдаи шиносӣ мояе дошт

که در خرده شناسی مایه‌ای داشت

Фусунгар буд мурғии чобуки андеш

فسونگر بود مرغی چابک اندیش

Бидидӣ ҳилаи сад сола аз пеш

بدیدی حیلهٔ صد ساله از پیش

Бшклии булъаҷаби кори ҷаҳон буд

به شکلی بوالعجب کار جهان بود

Ки лаъиби чарх бо ӯ дар миён буд

که لعب چرخ با او در میان بود

Агар дрҷодўиӣ оҳанг кардӣ

اگر درجادویی آهنگ کردی

зи сангии муму мумӣ санг кардӣ

ز سنگی موم و مومی سنگ کردی

Чунон дар соҳирии гирои нафас буд

چنان در ساحری گیرا نفس بود

Ки шайх наҷад бо ӯ ҳечкас буд

که شیخ نجد با او هیچکس بود

Дамии кони оташини дам бар гирифтӣ

دمی کان آتشین دم برگرفتی

Агар бар санг хондӣ дар гирифтӣ

اگر بر سنگ خواندی درگرفتی

Забонӣ дошт дар ҳозири ҷавобӣ

زبانی داشت در حاضر جوابی

Бтизӣ чун лаби теғи сдобӣ

به تیزی چون لب تیغ سدابی

Дили сангин ӯ аз макри пар буд

دل سنگین او از مکر پر بود

Бғоити сахти хашму нарми брбўд

به غایت سخت خشم و نرم بر بود

Чу субҳи тез бе хуршеди равшан

چو صبح تیز بی خورشید روشن

Дамии дам май назд бе гули бглшн

دمی دم می‌نزد بی گل به گلشن

Чу баррагии дили брўлрзндаҳ будаш

چو برگی دل برو لرزنده بودش

Ки глрхи гавҳарии арзанда будаш

که گلرخ گوهری ارزنده بودش

Чу тахти зари зи симини тан тиҳӣ дид

چو تخت زر ز سیمین تن تهی دید

Сарочаи бирхи сарв сеӣ дид

سراچه بیرخ سرو سهی دید

Ватан медиду гавҳари дрўтн на

وطن میدید و گوهر دروطن نه

Чаман медиду глрх дар чаман на

چمن میدید و گلرخ در چمن نه

Дар айвони қибла ҷамшед меҷуст

در ایوان قبلهٔ جمشید می‌جست

Чароғии хост ваон хуршед меҷуст

چراغی خواست وآن خورشید می‌جست

Чу лухтии гирди айвон гом зад ӯ

چو لختی گرد ایوان گام زد او

Қадам бар дар з дар бар бом зад ӯ

قدم بر در ز در بر بام زد او

Смнбр аўФтодаҳ дид бар хок

سمنبر اوفتاده دید بر خاک

зи хӯни наргис ӯ хоки намнок

ز خون نرگس او خاک نمناک

Дилаш бо нестӣ анбоз гашта

دلش با نیستی انباز گشته

зи шахсаши рафтаи ҷони пас бозгашта

ز شخصش رفته جان پس بازگشته

Гусастаи ақд ва бисёре гуҳар зон

گسسته عقد و بسیاری گهر زآن

Бхок афганда чашмаши бештар зон

به خاک افگنده چشمش بیشتر زآن

зи хӯни дидаи он моҳпораҳ

ز خون دیدهٔ آن ماهپاره

Шафақ гашта ҳилолии гӯшвора

شفق گشته هلالی گوشواره

Сари зулфаш парешон гашта дар хок

سر زلفش پریشان گشته در خاک

Шудатузӣ лаълаш бар самани чок

شده توزی لعلش بر سمن چاک

Дилаш дар бар чу мурғии пар ҳаме зад

دلش در بر چو مرغی پر همی زد

Дамӣ аз дил бар он дилбар ҳаме зад

دمی از دل بر آن دلبر همی زد

Чўдоиаҳ дид гулро ҳамчунон зор

چو دایه دید گل را همچنان زار

Чу гул шуд пой ӯ пурхор аз он кор

چو گل شد پای او پرخار از آن کار

Чунон барқии бҷон ӯ даромад

چنان برقی به جان او درآمد

Ки чун раъдии фиғон аз ваии баромад

که چون رعدی فغان از وی برآمد

Кушоди ашку басии фарёд дар баст

گشاد اشک و بسی فریاد دربست

Дилаш аз даст шуд ва афтод аз даст

دلش از دست شد و افتاد از دست

зи бонг ӯ батон гаштанди огоҳ

ز بانگ او بتان گشتند آگاه

Ки ҳар як миздндии бонг бар моҳ

که هر یک میزدندی بانگ بر ماه

Гули серобро дар хӯн бидиданд

گل سیراب را در خون بدیدند

Ду чашми дили зи гул дар хӯн кашиданд

دو چشم دل ز گل در خون کشیدند

Балои диданду оташи баҳраи гул

بلا دیدند و آتش بهرهٔ گل

Фишонданд оби гул бар чеҳраи гул

فشاندند آب گل بر چهرهٔ گل

Чу ҳар дами оташӣ дар не нишинад

چو هر دم آتشی در نی نشیند

Чунон оташи бобӣ кӣ нишинад

چنان آتش به آبی کی نشیند

Чу боди субҳдам бар рӯй гули ҷуст

چو باد صبحدم بر روی گل جست

Бозодӣ расед он сарви сари маст

به آزادی رسید آن سرو سر مست

Гул бедил чу қасди ин ҷаҳон кард

گل بی دل چو قصد این جهان کرد

Ду наргис баргушоду хӯн равон кард

دو نرگس برگشاد و خون روان کرد

Хаёли сабзаи хаташ аён шуд

خیال سبزهٔ خطّش عیان شد

зи наргиси об бар сабза равон шуд

ز نرگس آب بر سبزه روان شد

Чу ҳоли хештан бо ёдаш омад

چو حال خویشتن با یادش آمد

з ҳар як сӯй , сад фарёдаш омад

ز هر یک سوی، صد فریادش آمد

Саҳар аз боди сард ӯ хаҷал шуд

سحر از باد سرد او خجل شد

Фалак аз туфи ҷонаши гарм дил шуд

فلک از تفّ جانش گرم دل شد

Бирафт аз ҳуши шукри бори сармаст

برفت از هوش شکّر بار سرمست

Дигар бора чу бори аввал аз даст

دگر باره چو بار اوّل از دست

Гулӣ дар хӯн ва оташ бӯда чандин

گلی در خون و آتش بوده چندین

Чигуна тоб орад нест машки ин

چگونه تاب آرد نیست مشک این

Гулобу машк бар рӯйиш фишонданд

گلاب و مشک بر رویش فشاندند

Набӯд он , гирд аз мӯяш фишонданд

نبود آن، گرد از مویش فشاندند

Рахш чун аз гулобу машк тар шуд

رخش چون از گلاب و مشک تر شد

Гулоб аз оҳи сардаши хӯн ҷигар шуд

گلاب از آه سردش خون جگر شد

Батон дар ним шаб мотам гирифтанд

بتان در نیم شب ماتم گرفتند

зи наргиси моҳ дар шабнам гирифтанд

ز نرگس ماه در شبنم گرفتند

Бадари машк аз сар гесу бикунаданд

به در مشک از سر گیسو بکندند

БФндқи моҳ яъне рӯ бикунаданд

به فندق ماه یعنی رو بکندند

Яке бистар биовараданд зи атлас

یکی بستر بیاوردند ز اطلس

Боиўони боз бурдандаш бидиҳ кас

به ایوان باز بردندش به ده کس

Ҳамаи шаби дам назд чун субҳи азмоаҳ

همه شب دم نزد چون صبح از ماه

Ки то пайки сипеда дам зад аз роҳ

که تا پیک سپیده دم زد از راه

Чўнўшди навбати рӯзи диловез

چونو شد نوبت روز دلاویز

Баромади наъраи мурғони шаби хез

بر آمد نعرهٔ مرغان شب خیز

Чу парвини ҳамчуи гирд аз роҳ бархест

چو پروین همچو گرد از راه برخاست

зи боди сарди субҳи он моҳ бархест

ز باد سرد صبح آن ماه برخاست

Чу гул бархест дил бинишаст озод

چو گل برخاست دل بنشست آزاد

Вазон бархестан бархест фарёд

وزان برخاستن برخاست فریاد

Чу он ганҷи гуҳарро боз доданд

چو آن گنج گهر را باز دادند

Бсдқаҳи ганҷи зарро дргшоднд

به صدقه گنج زر را درگشادند

Дил ҳамчун кабобу мӯӣ чун шер

دل همچون کباب و موی چون شیر

Кабоб овараду шарбати дояи пер

کباب آورد و شربت دایهٔ پیر

Бгл гуфт эй самани ориз чаҳ дидӣ

به گل گفت ای سمن عارض چه دیدی

Казин олам бидон олам раседӣ

کزین عالم بدان عالم رسیدی

Фитодаи қади ту чун сарв бар хок

فتاده قد تو چون سرو بر خاک

Бигард сарви тўтўзӣ шудаи чок

به گرد سرو تو توزی شده چاک

Магартузӣ зи рӯяти рехт дар роҳ

مگر توزی ز رویت ریخت در راه

Китузиро бирезади партави моҳ

که توزی را بریزد پرتو ماه

Забон бикшод гулбарги самани буи

زبان بگشاد گلبرگ سمن بوی

Кигар аз сад забони гирдами сухани гӯй

که گر از صد زبان گردم سخن گوی

з сад натавонам эй доя яке гуфт

ز صد نتوانم ای دایه یکی گفت

На аз бисёр бо туанд кӣ гуфт

نه از بسیار با تو اندکی گفت

зи дил танагӣ шудам бар боми ноком

ز دل تنگی شدم بر بام ناکام

Ки эй ман хок бодӣ коед аз бом

که ای من خاک بادی کاید از بام

Сӯии он боғ рафтам дар назора

سوی آن باغ رفتم در نظاره

Тамошо чун гулам дил кард пора

تماشا چون گلم دل کرد پاره

Гулӣ дидам чамани ороста зу

گلی دیدم چمن آراسته زو

з ҳар баррагии фиғони бархеста зу

ز هر برگی فغان برخاسته زو

зи бӯяш буд райҳонии нафас буд

ز بویش بود ریحانی نفس بود

Зарангаши дидаро аз лаъли бас буд

ز رنگش دیده را از لعل بس بود

Аз он гули оташӣ дар дил фитодаст

از آن گل آتشی در دل فتاده‌ست

Чу он булбул ки андар гул фитодаст

چو آن بلبل که اندر گل فتاده‌ست

зи шохии булбулӣ чун дид он гул

ز شاخی بلبلی چون دید آن گل

Ббӣ баррагӣ фитод аз ишқи булбул

به بی برگی فتاد از عشق بلبل

Гуҳӣ аз ишқи гули оўозмидод

گهی از عشق گل آواز میداد

Гуҳии дилро бхўн сарбоз медод

گهی دل را به خون سر باز میداد

Гуҳӣ мегашт дар икдми бсди ҳол

گهی میگشت در یکدم به صد حال

Гуҳӣ мезад бсди гӯнаи пару бол

گهی میزد به صد گونه پر و بال

Гуҳӣ дар рӯй гул назора мекард

گهی در روی گل نظّاره میکرد

Гуҳӣ чун гули қаборо пора мекард

گهی چون گل قبا را پاره میکرد

Бохри оташӣ дар булбул афтод

به آخر آتشی در بلبل افتاد

зи шохи сабзи пеши он гул афтод

ز شاخ سبز پیش آن گل افتاد

Миёни хоку хӯни чандон басари гашт

میان خاک و خون چندان به سر گشت

Ки аз пойу сари худ бихбри гашт

که از پای و سر خود بیخبر گشت

Маро зон дарди оташ дар дил афтод

مرا زان درد‌ آتش در دل افتاد

зи оташ дӯд дидам мушкил афтод

ز آتش دود دیدم مشکل افتاد

Аз он оташи дилам чун дӯди хӯни гашт

از آن آتش دلم چون دود خون گشت

Пулии бастами з хӯн бингар ки чун гашт

پلی بستم ز خون بنگر که چون گشت

Бики бораи дилам аз бас ки хӯн шуд

به یک باره دلم از بس که خون شد

Бпл берун нашуд аз пул бурун шуд

به پل بیرون نشد از پل برون شد

Худованди ҷаҳон берун шавам дод

خداوند جهان بیرون شوم داد

Даруни дили зи сар ҷое навам дод

درون دل ز سر جایی نوم داد

Вагарна боз мондам дар ҳалокӣ

وگرنه باز ماندم در هلاکی

Чу моҳӣ будамӣ бар рӯй хокӣ

چو ماهی بودمی بر روی خاکی

Дўосбаҳи сӯй рафтани доштами соз

دو اسبه سوی رفتن داشتم ساز

Фиристодам кунун ногоҳ хрбоз

فرستادم کنون ناگاه خر باز

Пас онгаҳ доя гуфт эй глрхи моҳ

پس آنگه دایه گفت ای گلرخ ماه

Чу хуршедӣ дилат шуд гарм ногоҳ

چو خورشیدی دلت شد گرم ناگاه

Надодии гӯшу мастии тези хашмӣ

ندادی گوش و مستی تیز خشمی

Чу хуршедат расед ?имааи чашмӣ

چو خورشیدت رسید ای ماه چشمی

Ҳадиси марди ҳикмат гӯй некӯаст

حدیث مرد حکمت گوی نیکوست

Ки чашми бади балоӣ рӯй некӯаст

که چشم بد بلای روی نیکوست

Бибин то гФтҳоми зини навъ чанде

ببین تا گفته‌ام زین نوع چندی

Ки бар сӯзед ҳар рӯзии сапандӣ

که بر سوزید هر روزی سپندی

Маро ҷонӣаст ваон дар сидқ пешаст

مرا جانیست وان در صدق پیشست

Ки ҷои сад ҳазорон садақа бешаст

که جای صد هزاران صدقه بیشست

Чу шамъ осмон омад падедор

چو شمع آسمان آمد پدیدار

Ситора беш шуд парвонаи кирдор

ستاره بیش شد پروانه کردار

Чу ин заррин сипар зад бар фалаки теғ

چو این زرّین سپر زد بر فلک تیغ

Чу ҷавшан шуд зи теғаш бар фалаки меғ

چو جوشن شد ز تیغش بر فلک میغ

Бслтонӣ нишаст ин чатри зари бФт

به سلطانی نشست این چتر زر بفت

зи сайри чатр ӯ офоқи пари тафт

ز سیر چتر او آفاق پر تفت

Чу шаб шуд рӯзи ин дар шаби афрӯз

چو شب شد روز این درّ شب افروز

Ббоғм гуфт дил мехоҳад имрӯз

به باغم گفت دل میخواهد امروز

Биндозед гирди ҳавзи мФрш

بیندازید گرد حوض مفرش

Ки дорам синае чун ҳавзи оташ

که دارم سینه‌ای چون حوض آتش

Надидам дар ҷаҳони зини ҳавзи хуштар

ندیدم در جهان زین حوض خوشتر

Ки гӯйии об ӯ ҳаст оби кавсар

که گویی آب او هست آب کوثر

Чу ман бар ҳавзи заррин ғӯта хӯрдам

چو من بر حوض زرّین غوطه خَوردم

Чаро пас гирди пои ҳавзи гирдам

چرا پس گرد پای حوض گردم

Чу обами баради оби ҳавзи зини пеш

چو آبم برد آب حوض زین پیش

Чаро миризми оби ҳавзи зин беш

چرا میریزم آب حوض زین بیش

Гулоб аз наргисони сад ҳавз ронадам

گلاب از نرگسان صد حوض راندم

зи хиҷлат дар арақ чун ҳавз мондам

ز خجلت در عرق چون حوض ماندم

Бдонсон шуд дилами зини ҳавзи фартут

بدانسان شد دلم زین حوض فرتوت

Ки шуд ин ҳавз бар ман ҳавзи тобут

که شد این حوض بر من حوض تابوت

Ки ман бар ҳавз дидам рӯй он гул

که من بر حوض دیدم روی آن گل

Чу об ҳавз рафтам сӯии он гул

چو آب حوض رفتم سوی آن گل

Чу шуд давр аз канори ҳавзи моҳам

چو شد دور از کنار حوض ماهم

Кунун об аз миён ҳавз хоҳам

کنون آب از میان حوض خواهم

Бигард ҳавз хоҳам бор гоҳе

به گرد حوض خواهم بارگاهی

Ки гирд ҳавз хоҳам гашти моҳӣ

که گرد حوض خواهم گشت ماهی

Касе кӯ бар лаби ҳавзии боситод

کسی کو بر لب حوضی باستاد

Назар онгаҳ бғўосӣ фиристод

نظر آنگه به غوّاصی فرستاد

Нигунсор ояд ӯ дар дидаи хеш

نگونسار آید او در دیدهٔ خویش

Азин ҳавзами нгўнсорист дар пеш

ازین حوضم نگونساریست در پیش

Агар аз даст шуд поем бикбор

اگر از دست شد پایم به یکبار

Ки гаштами гирди пои ҳавз бисёр

که گشتم گرد پای حوض بسیار

Агар ин ҳавзи худ сад поя бошад

اگر این حوض خود صد پایه باشد

Басари гаштан мрозўмоиаҳ бошад

به سر گشتن مرا زو مایه باشد

Шукр бо гули бикҷо нақд бошад

شکر با گل به یکجا نقد باشد

Шукр бар ҳавзи баҳр ақд бошад

شکر بر حوض بهر عقد باشد

Гулами ман бо шукр дар бар нишастам

گلم من با شکر در بر نشستم

Шукр бар ҳавз дидам ақди бастам

شکر بر حوض دیدم عقد بستم

з ҳад бигузашт азин ҳавзами фасона

ز حد بگذشت ازین حوضم فسانه

Кунун моўмӣ ва ин ҳўзхонаҳ

کنون ما و می و این حوضخانه

Бигард ҳавзи тахти зари биоранд

به گرد حوض تخت زر بیارند

Майу ҳурони симин бар биоранд

می و حوران سیمین‌بر بیارند

Ки то зи аўози чангу нола ноӣ

که تا زآواز چنگ و نالهٔ نای

Биҷой ояд дили ин рафта аз ҷой

به جای آید دل این رفته از جای

Чаро бояд з ҳар андешаи Фрсўд

چرا باید ز هر اندیشه فرسود

Ки гар шодӣаст вар ғам бугзарад зуд

که گر شادیست ور غم بگذرد زود

Кунун борӣ чаро ғамнок гирдем

کنون باری چرا غمناک گردیم

Ки майдонем рӯзӣ хок гирдем

که میدانیم روزی خاک گردیم

Замонии коми дил боҳам баронем

زمانی کام دل با هم برانیم

Казин пас менадонам то тавонем

کزین پس میندانم تا توانیم

Яке шоҳонаи маҷлис соз карданд

یکی شاهانه مجلس ساز کردند

Самоъу нақл ва меоғоз карданд

سماع و نقل و می آغاز کردند

Бурун карданд ҳурмузро аз он боғ

برون کردند هرمز را از آن باغ

Дил гул ёфт чун лола аз он доғ

دل گل یافت چون لاله از آن داغ

Сабаб ӯ буд шодӣу тараб ро

سبب او بود شادی و طرب را

Чаро пас барграфтанд он сабаб ро

چرا پس برگرفتند آن سبب را

Нигини ҳалқаи он ҷамъ ӯ буд

نگین حلقهٔ آن جمع او بود

Надиданд аз рух чун шамъ ӯ дӯд

ندیدند از رخ چون شمع او دود

Чаро карданд аз онҷои шамъро давр

چرا کردند از آنجا شمع را دور

Ки бешамъӣ набошад ҷамъро нур

که بی شمعی نباشد جمع را نور

Чу мутриби зери гул бистар бияфканад

چو مطرب زیر گل بستر بیفکند

зи лаҳни чанги булбул пар бияфканад

ز لحن چنگ بلبل پر بیفکند

Парии рӯйони дигари ҳамчуи лола

پری رویان دیگر همچو لاله

Гирифтаи шишау ҷому пиёла

گرفته شیشه و جام و پیاله

Парии рӯе казон як шиша хӯрдӣ

پری‌رویی کزان یک شیشه خَوردی

Ба афсуни сад парӣ дар шиша кардӣ

به افسون صد پری در شیشه کردی

зи пеши чорсўии маҷлиси ноз

ز پیش چارسوی مجلس ناز

Мунодигар шудаи чанги хуши овоз

منادی‌گر شده چنگ خوش آواز

Чу шуд овози бисту чори дргўш

چو شد آواز بیست و چار در گوش

Чаҳ бист ва сӣ ки сад буданд мадҳуш

چه بیست و سی که صد بودند مدهوش

Призодии зи ҷин ва инс омад

پریزادی ز جن و انس آمد

Аҷаб навъе ҳариф ҷинс омад

عجب نوعی حریف جنس آمد

Ҳарифии Зуҳраи табъу оби дандон

حریفی زهره طبع و آب دندان

Чу хуршеди оташин чун субҳи хандон

چو خورشید آتشین چون صبح خندان

Бришмро бнохн соз медод

بریشم را به ناخن ساز میداد

зи прдҳҳотФӣ овоз медод

ز پرده هاتفی آواز میداد

Чўбонги чанг дар боло гирифтӣ

چو بانگ چنگ در بالا گرفتی

Дил аз синаи раҳ саҳро гирифтӣ

دل از سینه ره صحرا گرفتی

зи пардаи нағмаро бар тор мезад

ز پرده نغمه را بر تار میزد

Дами исои з мўсиқор мезад

دم عیسی ز موسیقار میزد

Чу пеш оварад аз раг ӯ раҳи рост

چو پیش آورد از رگ او ره راست

Дил аз табъи мухолиф табъ бархест

دل از طبع مخالف طبع برخاست

Намӯд аз нохунии илму амал ро

نمود از ناخنی علم و عمل را

Бигуфт аз пардаи хуши ин ғазал ро

به گفت از پردهٔ خوش این غزل را

Куҷое эй чу ҷони ман гиромӣ

کجایی ای چو جان من گرامی

Биёгар бар ду чашмами михромӣ

بیا گر بر دو چشمم میخرامی

Биҷузи ту дараҷаон ҳосил надорам

بجز تو در جهان حاصل ندارم

Бурун аз ту дарун дил надорам

برون از تو درون دل ندارم

Дилӣ гар ҳаст бе науммат дижами бод

دلی گر هست بی نامت دژم باد

Чунон дилро зи олами номи гуми бод

چنان دل را ز عالم نام گُم باد

Қарорами баради зулфи биқрорт

قرارم برد زلف بیقرارت

Бобм дод лаъли обдорт

به آبم داد لعل آبدارت

Намӯдӣ рӯй аз ман зуд рафтӣ

نمودی روی از من زود رفتی

Чу оташ дар задӣ чун дӯд рафтӣ

چو آتش درزدی چون دود رفتی

Чу бе рӯй ту ҷашн аз рашки созам

چو بی روی تو جشن از رشک سازم

Кабоб аз дили шароб аз ашки созам

کباب از دل شراب از اشک سازم

Чунон дил маст шуд аз ту бикбор

چنان دل مست شد از تو به یکبار

Ки то маҳшар нахоҳад гашти ҳушёр

که تا محشر نخواهد گشت هشیار

Хушо ишқӣ ки бошад дар ҷавонӣ

خوشا عشقی که باشد در جوانی

Хусусангар буд бо Комронӣ

خصوصا گر بود با کامرانی

Хушо бо ёр кардани даст дар каш

خوشا با یار کردن دست در کش

Хусусангар буд ёри ту саркаш

خصوصا گر بود یار تو سرکش

Хушо аз лаъл ӯ шукр чашедан

خوشا از لعل او شکّر چشیدن

Хусусангар бҷон бояд харидан

خصوصا گر به جان باید خریدن

Чу бишунид ин сухани глрўӣ аз чанг

چو بشنید این سخن گلروی از چنگ

з мижгон кард бар гули ашк ӯ ранг

ز مژگان کرد بر گل اشک او رنگ

Шуд аз бодоми моҳаши пари ситора

شد از بادام ماهش پر ستاره

БФндқи фундуқиро кард пора

به فندق فندقی را کرد پاره

Чу гули нозуки дилии пари ишқу сармаст

چو گل نازک دلی پر عشق و سرمست

Самоъ ва май сабурӣ чун диҳад даст

سماع و می صبوری چون دهد دست

Чу шҳзод аз сабурии гашти дарвеш

چو شهزاد از صبوری گشت درویش

зи беҳӯшии бузади як наъра бе хеш

ز بیهوشی بزد یک نعره بی خویش

Вуҷӯдаш аз ду олами бихбри гашт

وجودش از دو عالم بیخبر گشت

зи ду олами буруни ҷой дигар гашт

ز دو عالم برون جای دگر گشت

Ҳамаи ромишгарон бар гирди он моҳ

همه رامشگران بر گرد آن ماه

Бзорӣ мезаданд аз роҳўии роҳ

به زاری میزدند از راهُوی راه

Гули андари парда зон пардаи басари гашт

گل اندر پرده زان پرده به سر گشت

Ду чашми пардаи дораши пардаи дргшт

دو چشم پرده‌دارش پرده‌در گشت

Даромад ишқу гули бихўди фурушад

درآمد عشق و گل بیخود فروشد

Хдодонсту бас ҷое ки ӯ шуд

خدا دانست و بس جایی که او شد

Чунон дар ишқи он дилдори пайваст

چنان در عشق آن دلدار پیوست

Ки бигусаст аз худ ва дар ёри пайваст

که بگسست از خود و در یار پیوست

Бихобаш дид лаб бар лаби ниҳода

به خوابش دید لب بر لب نهاده

Чу шукр бар лаби гули лаби кушода

چو شکّر بر لب گل لب گشاده

Гирифтаи мӯӣ ӯ печида дар даст

گرفته موی او پیچیده در دست

Фитода рӯй бар ҳам хуфтаи сари маст

فتاده روی بر هم خفته سر مست

Бадв гуфт эйнигор новафодор

بدو گفت ای نگار ناوفادار

Ҷафои варзади каси охир бо чу ман ёр

جفا ورزد کس آخر با چو من یار

Чунин худ биўФоиӣ чун кунӣ ту

چنین خود بیوفایی چون کنی تو

Ббоғи оеи маро берун кунӣ ту

به باغ آیی مرا بیرون کنی تو

Сӯй боғ омадӣ бишкуфта чун гул

سوی باغ آمدی بشکفته چون گل

Маро аз ошён ронадӣ чу булбул

مرا از آشیان راندی چو بلبل

Чу ту дар ишқ чун булбул набошӣ

چو تو در عشق چون بلبل نباشی

Агар булбул бароне гул набошӣ

اگر بلبل برانی گل نباشی

Чаро ронадӣ маро то бар гули маст

چرا راندی مرا تا بر گل مست

Чу булбул кардамӣ зории бсди даст

چو بلبل کردمی زاری به صد دست

Чу гули бшкФтӣ ва хорам наҳодӣ

چو گل بشکفتی و خوارم نهادی

Чу Юсуфи соъ дар боРом наҳодӣ

چو یوسف صاع در بارم نهادی

Чу гул башнавад он аз хоб бурҷаст

چو گل بشنود آن از خواب برجست

Забон бикшод ва сад фарёд дар баст

زبان بگشاد و صد فریاد دربست

Бзории ҳамчуи чангии пари ?илами гашт

به زاری همچو چنگی پر الم گشت

Рагу пай бар таниш чун зеру Бами гашт

رگ و پی بر تنش چون زیر و بم گشت

Равон шуд хӯни зчшми сайли бориш

روان شد خون ز چشم سیل بارش

зи хӯни чашм пурхӯн шуд канораш

ز خون چشم پر خون شد کنارش

Гули бедили зи бихўобии чунон буд

گل بی‌دل ز بیخوابی چنان بود

Ки аз зорӣ чу барги заъфарон буд

که از زاری چو برگ زعفران بود

Чу дид он хоби ишқаши гашт бисёр

چو دید آن خواب عشقش گشت بسیار

Шудаш зонхўоби чашми фитнаи бедор

شدش زان خواب چشم فتنه بیدار

Гули ошуфтаро икдми кифоят

گل آشفته را یکدم کفایت

Гули бсрштаҳро як нами кифоят

گل بسرشته را یک نم کفایت

Ғами ёқӯбро ёдӣ тамомаст

غم یعقوب را یادی تمامست

Гули сад баргро бодӣ тамомаст

گل صد برگ را بادی تمامست

Чу кор аз даст шуд глрх барошуфт

چو کار از دست شد گلرخ برآشفت

Дигар кораши салоҳияти нпзрФт

دگر کارش صلاحیت نپذرفت

Гултарро ҷигари хушку нафаси сард

گل تر را جگر خشک و نفس سرد

Таниш гармӣ гирифт ва гӯна шуд зард

تنش گرمی گرفت و گونه شد زرد

Чу таб дар гули Фгнд аз ишқи тобӣ

چو تب در گل فگند از عشق تابی

Арақ резон шуд аз гул чун гулобӣ

عرق ریزان شد از گل چون گلابی

Шубони рӯзӣ дар он таб зор месӯхт

شبان روزی در آن تب زار میسوخت

Таниш ҳамвора ноҳамвор месӯхт

تنش همواره ناهموار میسوخت

Чу хотуни сарои чархи хзро

چو خاتون سرای چرخ خضرا

Баровард остин аз ҷайби мино

برآورد آستین از جیب مینا

Бигардеду зрх бурқаъ барандохт

بگردید و ز رخ برقع برانداخت

Бъолми остини пари зари андохт

به عالم آستین پر زر انداخت

Пзшгонро биовараданд доно

پزشگان را بیاوردند دانا

Барои дарди он гулбарги раъно

برای درد آن گلبرگ رعنا

Пизишки охири давои гул чаҳ донад

پزشک آخر دوای گُل چه داند

Ки гулро боғбон дармон тавонад

که گُل را باغبان درمان تواند

Бибояд боғбонии ҳамчуи ҳурмуз

بباید باغبانی همچو هرمز

Вагарна гул нагардад тозаи ҳаргиз

وگرنه گُل نگردد تازه هرگز

Чу бошад бар сари гули боғбонӣ

چو باشد بر سر گل باغبانی

Бгл нарасад з ҳар хории зӣоне

به گل نرسد ز هر خاری زیانی

Алии алҷмлаҳ даво карданд як моҳ

علی الجمله دوا کردند یک ماه

Нашуд як зарраи он хуршед бо роҳ

نشد یک ذرّه آن خورشید با راه

Давои ишқ кардан рӯ надорад

دوای عشق کردن رو ندارد

Ки дарди ошиқон дору надорад

که درد عاشقان دارو ندارد

зи дармон ҳар замони дардаши бтар гашт

ز درمان هر زمان دردش بتر گشت

Сабурӣ кам шуду ғами бештари гашт

صبوری کم شد و غم بیشتر گشت

Чу дармони минпзрФти он смнбр

چو درمان می‌نپذرفت آن سمنبر

Боиўони бози бурдандаши бмнзр

به ایوان باز بردندش به منظر

Бохр ба шуд ва бар бом шуд боз

به آخر به شد و بر بام شد باز

Чу мурғи хастаи пеш дом шуд боз

چو مرغ خسته پیش دام شد باز

Чу бади мурғ дилаш парида аз бом

چو بُد مرغ دلش پرّیده از بام

Басӯи бом зад бор дигар гом

به سوی بام زد بار دگر گام

Чу мурғии барканор бом мегашт

چو مرغی برکنار بام میگشت

Бпои хеши гирд дом мегашт

به پای خویش گرد دام میگشت

Аз он бар бом дошт он мурғи умед

از آن بر بام داشت آن مرغ امّید

Ки то ҳодӣ шавад дар пеши хуршед

که تا هادی شود در پیش خورشید

Дилаши бгзошт чун мурғии ватан ро

دلش بگذاشت چون مرغی وطن را

Ки дид он мурғи ҷони хештан ро

که دید آن مرغ جان خویشتن را

Дилаш дар орзӯӣ чина бархест

دلش در آرزوی چینه برخاست

Чу мурғ аз чорчӯб сина бархест

چو مرغ از چارچوب سینه برخاست

Дилаш чун мурғи ваҳшӣ дар ғулув буд

دلش چون مرغ وحشی در غلو بود

Сафири мурғ , бозаши орзӯ буд

صفیر مرغ، بازش آرزو بود

Дилаш пар мезад ва бишрм мерафт

دلش پر میزد و بیشرم میرفت

Чу мурғӣ дар ҳавоӣ гарм мерафт

چو مرغی در هوای گرم میرفت

Дилаш бардошта чун мурғи овоз

دلش برداشته چون مرغ آواز

Ки эй ҳурмуз бёчинаҳ дарандоз

که ای هرمز بیا چینه درانداز

Сафирии зани марои охири сӯии бом

صفیری زن مرا آخر سوی بام

Ки чун ман мурғ ноед тез дар дом

که چون من مرغ ناید تیز در دام

Назар бигушоӣ то бар бомат уфтад

نظر بگشای تا بر بامت افتد

Чу ман мурғии магар дар домат уфтад

چو من مرغی مگر در دامت افتد

Чу сар аз чинаи гардӣ дар камандам

چو سر از چینه گردی در کمندم

Бадасти хештан на пои бандам

به دست خویشتن نه پای‌بندم

Маро бар чинаи худ ошно кун

مرا بر چینهٔ خود آشنا کن

Чу ҳодии гирдам аз дастами рҳокн

چو هادی گردم از دستم رها کن

Вагар ҳодӣ нигарадам дил бипардоз

وگر هادی نگردم دل بپرداز

Бизан дасту бпиш бозам андоз

بزن دست و بپیش بازم انداز

Ман он мурғам ки битўи ҳеҷ ҷое

من آن مرغم که بی تو هیچ جایی

Наҷӯям ҷузи ҳавои ту ҳавоӣ

نجویم جز هوای تو هوایی

Ман он мурғам ки заррин буд болам

من آن مرغم که زرّین بود بالم

Бсухт он боламу баргашти ҳолам

بسوخت آن بالم و برگشت حالم

Ман он мурғам ки аз як донаи ту

من آن مرغم که از یک دانهٔ تو

Бимонадам то абади девонаи ту

بماندم تا ابد دیوانهٔ تو

ТлтФ кун дамӣ бо ҳамдамии соз

تلطّف کن دمی با همدمی ساز

Диламро аз мудорои марҳамии соз

دلم را از مدارا مرهمی ساز

Бигуфт ин ва фурӯ афтод бар бом

بگفت این و فرو افتاد بر بام

Ҳамаи бом аз сиришкаши гашти гули фом

همه بام از سرشکش گشت گل فام

Чгўим ҳамчунин он олами афрӯз

چه گویم همچنین آن عالم افروز

Бигард бом мегаштӣ шабу рӯз

به گرد بام میگشتی شب و روز

Ҳамагар субҳдамгар шом будӣ

همه گر صبحدم گر شام بودی

Тамошои гоҳи гул бар бом будӣ

تماشاگاه گل بر بام بودی

Басӣ бар бом мешуд шому шабгир

بسی بر بام میشد شام و شبگیر

Бтҳмти аўФтоди он дояи пер

به تهمت اوفتاد آن دایهٔ پیر

Гул арча рози дил бо каси нмигФт

گل ارچه راز دل با کس نمیگفت

Сиришк рӯй ӯ равшан ҳаме гуфт

سرشک روی او روشن همی گفت

Бшб дар хоб дидаш гашти ҷӯшон

به شب در خواب دیدش گشت جوشان

Биҷуст аз ҷои гирёну хурушон

بجست از جای گریان و خروشان

зи баси оташи дилаш чун ҷӯй хӯн шуд

ز بس آتش دلش چون جوی خون شد

Кафш бар лаб зад ва аз сар бурун шуд

کفش بر لب زد و از سر برون شد

Чу ишқ аз дар даромад гоми бардошт

چو عشق از در درآمد گام برداشت

Гул бе сабри роҳи боми бардошт

گل بی صبر راه بام برداشت

Бараҳнаи пойу сар бар бом мешуд

برهنه پای و سر بر بام میشد

Барои коми дил ноком мешуд

برای کام دل ناکام میشد

Ҷаҳонӣ буд дар зери сиёҳӣ

جهانی بود در زیر سیاهی

Бёромидаҳи даравии мурғу моҳӣ

بیارامیده در وی مرغ و ماهی

Шабӣ дар зери гирди тунди пинҳон

شبی در زیر گرد تند پنهان

Чу дӯдаи рехта бар рӯй Қатарон

چو دوده ریخته بر روی قطران

Шабӣ чун зангии андари қӣри монда

شبی چون زنگی اندر قیر مانده

Арӯси рӯз дар шабгири монда

عروس روز در شبگیر مانده

Шуд огаҳи дояу гулро чунон дид

شد آگه دایه و گل را چنان دید

зи тахти зари сӯии бомаш равон дид

ز تخت زر سوی بامش روان دید

Фиғони бардошти кохри ин чаҳ ҳоласт

فغان برداشت کاخر این چه حالست

з кам ақлони чунин ҳоле маҳоласт

ز کم عقلان چنین حالی محالست

Чаҳ гумроҳӣаст кокнўнт гирифтаст

چه گمراهیست کاکنونت گرفته‌ست

Надории ақл ё хӯнат гирифтаст

نداری عقل یا خونت گرفته‌ست

Гиреҳ бар ҷон партобам задӣ ту

گره بر جان پُر تابم زدی تو

Чаҳ рангаст инки дар обам задӣ ту

چه رنگست اینکه در آبم زدی تو

Баҳри соъати сӯии бомоварӣ рой

به هر ساعت سوی بام آوری رای

Шӯии гесуи кашон чун чанги дрпоӣ

شوی گیسو کشان چون چنگ در پای

Яқин донам ки карт мушкил афтод

یقین دانم که کارت مشکل افتاد

Казин мушкили баси оташ дар дил афтод

کزین مشکل بس آتش در دل افتاد

Забон бигушоӣ то мушкил чаҳ дорӣ

زبان بگشای تا مشکل چه داری

Худо донад ки тодри дил чаҳ дорӣ

خدا داند که تا در دل چه داری

Агар гӯям чаҳ месозӣ ту бар бом

اگر گویم چه میسازی تو بر بام

Марои гӯйӣ ки тодл гирад ором

مرا گویی که تا دل گیرد آرام

Куҷо бовар кунад дояи зи гули ин

کجا باور کند دایه ز گل این

Куҷо берун шавад бо ман бпли ин

کجا بیرون شود با من به پل این

Агар бар тахти заррини шаб гузорӣ

اگر بر تخت زرّین شب گذاری

зи баси сустии ту гӯйии ҷони надорӣ

ز بس سستی تو گویی جان نداری

Вагар бар бом бояд шуд бибозӣ

وگر بر بام باید شد به بازی

Шӯии ту шӯхи дидаи ҷираи бозӣ

شوی تو شوخ دیده جرّه بازی

Чу асбӣ тунд бошӣ бар шудан ро

چو اسبی تند باشی بر شدن را

Харии коҳили фузӯнӣ омадан ро

خری کاهل فزونی آمدن را

Агар гӯям сӯии қасри ой аз бом

اگر گویم سوی قصر آی از بام

зи сад дар бешгирӣ дар раҳи ором

ز صد در بیش گیری در ره آرام

Фурӯи уфтӣ ва нашиносӣ сар аз пой

فرو افتی و نشناسی سر از پای

Наҷанбӣ ва нагирӣ пой аз ҷой

نجنبی و نگیری پای از جای

Вагар гӯям ки бар боми ой ва бархез

وگر گویم که بر بام آی و برخیز

Барафрӯзӣ ва чун оташи шӯии тез

برافروزی و چون آتش شوی تیز

Чу мурғӣ мезанӣ бихўди пару бол

چو مرغی میزنی بیخود پر و بال

Чу рӯбоҳӣ наҳй бар дӯши дунбол

چو روباهی نهی بر دوش دنبال

Бҷлдии остинро дар навардӣ

به جلدی آستین را در نوردی

Ҳамаи шаб бар канори боми гардӣ

همه شب بر کنار بام گردی

Ниҳода дар канор аз дидаи дӯдӣ

نهاده در کنار از دیده دودی

Дилии пар дард мегӯйӣ судӣ

دلی پر درد میگویی سودی

Гуҳии азнргсти хуноби полоӣ

گهی از نرگست خوناب پالای

Гуҳӣ бе чӯби газ , маҳтоби паймоӣ

گهی بی چوب گز، مهتاب پیمای

Гуҳӣ бо мурғ кардӣ ҳам сафирӣ

گهی با مرغ کردی هم صفیری

Гуҳии азнолаҳи дарбандии нафирӣ

گهی از ناله دربندی نفیری

Гуҳӣ аз шохи мурғиро бароне

گهی از شاخ مرغی را برانی

Гуҳӣ аз боғи мурғиро бихонӣ

گهی از باغ مرغی را بخوانی

Гуҳӣ сангӣ дарандозӣ ба обӣ

گهی سنگی دراندازی به آبی

Гуҳии срсўии санг оре бихобӣ

گهی سر سوی سنگ آری بخوابی

Гуҳии гирёни шӯй чун шамъи хандон

گهی گریان شوی چون شمع خندان

Гуҳии дастор чаҳ хоеи бдндон

گهی دستارچه خایی به دندان

Гуҳии бом аз грстн равад созӣ

گهی بام از گرستن رود سازی

Гуҳии себии кулӯхи амрўд созӣ

گهی سیبی کلوخ امرود سازی

Гуҳӣ дар дастгирӣ дастаи гул

گهی در دست گیری دستهٔ گل

Гуҳӣ навҳа кунӣ бар бонги булбул

گهی نوحه کنی بر بانگ بلبل

Гуҳӣ берун кунӣ даст аз гиребон

گهی بیرون کنی دست از گریبان

Гуҳии дарёии уфтии ҳамчуи домон

گهی در پای اُفتی همچو دامان

Гуҳии баррӯии девори афкании хеш

گهی بر روی دیوار افکنی خویش

Гуҳии девори паймоеи пасу пеш

گهی دیوار پیمایی پس و پیش

Гуҳӣ аз дили брории оҳи сардӣ

گهی از دل برآری آه سردی

Гуҳ аз гармии фурӯи уфтии бдрдӣ

گه از گرمی فرو افتی به دردی

Гуҳӣ бошад ду бодомати шукри хез

گهی باشد دو بادامت شکر خیز

Гуҳӣ гардад ду гулбаргати арақи рез

گهی گردد دو گلبرگت عرق ریز

з бисёре ки гирди боми пўиӣ

ز بسیاری که گرد بام پویی

Бадарӣ ҳар шабии кафшии ббўиӣ

بدّری هر شبی کفشی ببویی

Агарчӣ ман ним ҳозири ҷавобӣ

اگرچه من نیم حاضر جوابی

зи ту ғоиби ним дар ҳеҷ бобӣ

ز تو غایب نیم در هیچ بابی

Ҳамаи шаб гӯш медорам тромн

همه شب گوش میدارم ترا من

Ту пиндорӣ ки бигзорам турои ман

تو پنداری که بگذارم ترا من

Ҳамаи шаби дили замонӣ сокинат нест

همه شب دل زمانی ساکنت نیست

Биҷуз бар бом рафтан мумкинат нест

بجز بر بام رفتن ممکنت نیست

Азин мумкин шавад воҷиби хаёлӣ

ازین ممکن شود واجب خیالی

Надонам ҳол ва донам ҳаст ҳоле

ندانم حال و دانم هست حالی

Шабии чандон наёбади чашми ту хоб

شبی چندان نیابد چشم تو خواب

Ки минқорӣ занад як мурғ дар об

که منقاری زند یک مرغ در آب

Қарорат нест ва оромат бирафтаст

قرارت نیست و آرامت برفته‌ست

Ббди номӣ магар науммат бирафтаст

به بدنامی مگر نامت برفته‌ست

Чаҳ ҳоласт ин турои охир чаҳ будаст

چه حالست این ترا آخر چه بوده‌ست

Парии дории магар деват рабӯдаст

پری‌داری مگر دیوت ربوده‌ست

Ҳамаи халқи ҷаҳонро хоби барда

همه خلق جهان را خواب برده

Турои гӯйӣ ки брФисти оби барда

ترا گویی که برفیست آب برده

Чаҳ мехоҳӣ зи пери нотавонӣ

چه میخواهی ز پیر ناتوانی

Ки дар олами туе ӯроу ҷонӣ

که در عالم تویی او را و جانی

Чаҳ мехоҳӣ азин мискин бе зӯр

چه میخواهی ازین مسکین بی زور

Казу мўиисти боқии толби гӯр

کزو موییست باقی تا لب گور

Дилам хӯн шуд зи зорӣ кардан ту

دلم خون شد ز زاری کردن تو

Надорам тоқати хӯн хӯрдан ту

ندارم طاقت خون خوردن تو

Наёрӣ раҳматӣ бар ман чаҳ созам

نیاری رحمتی بر من چه سازم

Ту зорӣ мекунӣ ман мигдозм

تو زاری میکنی من میگدازم

Чу шаби дронтзор рӯз бошӣ

چو شب در انتظار روز باشی

Чу шамъӣ то саҳар дар сӯз бошӣ

چو شمعی تا سحر در سوز باشی

Чу рӯз ояд шӯй бар рухи гуҳари бор

چو روز آید شوی بر رخ گهر بار

Ки кӣ бошад ки шаб ояд падедор

که کی باشد که شب آید پدیدار

Шбонрўзии қарорат май на байнам

شبانروزی قرارت می نبینم

Биҷузи ғами ҳеҷ карт май на байнам

بجز غم هیچ کارت می نبینم

Чу дояи зини суханҳо лаби фурӯи баст

چو دایه زین سخنها لب فرو بست

Забон бикшод гул чун булбули маст

زبان بگشاد گل چون بلبل مست

Бдоиаҳ гуфт дил бар мишкоФм

به دایه گفت دل برمیشکافم

Ки гӯйии зери бори кӯҳи қофам

که گویی زیر بار کوه قافم

Чу кӯҳи қоф бо ман дар камар шуд

چو کوه قاف با من در کمر شد

зи оҳами хӯни чашмам чун ҷигар шуд

ز آهم خون چشمم چون جگر شد

Чунин дардӣ ки дар ҷонам наҳуфтаст

چنین دردی که در جانم نهفته‌ست

Забонами пеши кас ҳаргиз нагуфтаст

زبانم پیش کس هرگز نگفته‌ست

Дили дояи зи дард ӯ чунон шуд

دل دایه ز درد او چنان شد

Ки аз дасти дилаши гӯйӣ ки ҷон шуд

که از دست دلش گویی که جان شد

Бгл гуфт эй чу ҷони ман гиромӣ

به گل گفت ای چو جان من گرامی

Бгрдонидаҳ рӯй аз шодкомӣ

بگردانیده روی از شادکامی

Дилат бинишон бигӯ то аз куҷо хост

دلت بنشان بگو تا از کجا خاست

Макун кажӣ ва боман дили бунаи рост

مکن کژی و با من دل بنه راست

Бҷони прўрдҳоми ман дар канорат

به جان پرورده‌ام من در کنارت

Мушавваш чун тавонам дид карт

مشوّش چون توانم دید کارت

Чаро эй мурғи заррини диловез

چرا ای مرغ زرّین دلاویز

Наёбӣ хоб чун мурғи шаби овез

نیابی خواب چون مرغ شب آویز

Бмнзр бар рӯй сари пои бараҳна

به منظر بر روی سر پا برهنه

Бгўрост ва махон таърихи куҳна

بگو راست و مخوان تاریخ کهنه

Бигӯ тодсти симини ту имрӯз

بگو تا دست سیمین تو امروز

Бзир санг кист эй олами афрӯз

به زیر سنگ کیست ای عالم افروز

Ту майдонӣ ки чун рози тӯдорам

تو میدانی که چون راز تو دارم

Нафас аз рози дорӣ бар наёрам

نفس از رازداری برنیارم

Ндидстии зи ман бисёр гӯйӣ

ندیده‌ستی ز من بسیار گویی

На ҳаргизи даҳ забонӣу дурӯе

نه هرگز ده زبانی و دورویی

Нагуфтам пеши ту ҳаргизи хатое

نگفتم پیش تو هرگز خطایی

Дурӯғӣ низ ншнўдии з ҷое

دروغی نیز نشنودی ز جایی

Ҳамеша то ки будам банда будам

همیشه تا که بودم بنده بودم

зи моҳати дили бмҳр огндаҳ будам

ز ماهت دل به مهر آگنده بودم

Шабам шаб нест бе мӯии сиёҳат

شبم شب نیست بی موی سیاهت

На рӯзами рӯз бе рӯй чу моҳат

نه روزم روز بی روی چو ماهت

Ҳамаи ком дилат бошад муродам

همه کام دلت باشد مرادم

Ту бории неки донеи эътиқодам

تو باری نیک دانی اعتقادم

Надонад дид бар моҳи ту доя

نداند دید بر ماه تو دایه

Ки як мӯии афканд бе меҳри соя

که یک موی افکند بی مهر سایه

Агар бар гул фитад як сояи гул

اگر بر گل فتد یک سایهٔ گل

Чу гул дрхўн нишинад дояи гул

چو گل در خون نشیند دایه گل

Туе ҷони ман эй дар шаби афрӯз

تویی جان من ای دُرّ شب افروز

Ки ҷонам бар ту меларзад шабу рӯз

که جانم بر تو میلرزد شب و روز

Чнондорми дил аз меҳри ту партоб

چنان دارم دل از مهر تو پُر تاب

Ки ҳар шаби брҷҳми даҳ бори азхўоб

که هر شب برجهم ده بار از خواب

Замонии шамъ болинат фурӯзам

زمانی شمع بالینت فروزم

Замонии шамъ ойинат фурӯзам

زمانی شمع آیینت فروزم

Бисӯзам авду анбар бар сари ту

بسوزم عود و عنبر بر سر تو

Кунам ҳамвора бар ту чодари ту

کنم همواره بر تو چادر تو

Чу холи сабз бар рӯят кунам рост

چو خال سبز بر رویت کنم راست

Шиканҳои ду гесуят кунам рост

شکنهای دو گیسویت کنم راست

Кунам дар кӯзаи ҷлоби ту ширин

کنم در کوزه جلّاب تو شیرین

На аз иксўӣ аз ду сӯии болин

نه از یکسوی از دو سوی بالین

Маро дар ҳақи ту шафқат чунинаст

مرا در حق تو شفقت چنینست

Туро эй меҳрбон бо ман чаҳ кинаст

ترا ای مهربان با من چه کینست

Агарчӣ хастаи айёми гаштам

اگرچه خستهٔ ایام گشتم

Асири чархи нофарҷоми гаштам

اسیر چرخ نافرجام گشتم

Ҷаҳон то пушти ман ҳамчун камон кард

جهان تا پشت من همچون کمان کرد

Ҷавониро чу тир аз ман равон кард

جوانی را چو تیر از من روان کرد

Рагам гашта кабӯд ва рӯй чун коҳ

رگم گشته کبود و روی چون کاه

Зхўишм шарм ояд гоҳу бегоҳ

زخویشم شرم آید گاه و بیگاه

Ҷаҳонро муддатӣ бисёр дидам

جهان را مدتی بسیار دیدم

Чаҳ меҷӯям дигар ингор дидам

چه میجویم دگر انگار دیدم

Чу ҳирсам шуд дарозу умри кӯтоҳ

چو حرصم شد دراز و عمر کوتاه

Марои перӣ паём оварад ногоҳ

مرا پیری پیام آورد ناگاه

Ки бигузар зуд чун бодии бдштӣ

که بگذر زود چون بادی به دشتی

Ки сӯии хоки дории бози гаштӣ

که سوی خاک داری باز گشتی

Кунун вақт раҳил омад бноком

کنون وقت رحیل آمد به ناکام

Маро бо ту баҳам нагузорад айём

مرا با تو به هم نگذارد ایام

з ту бирабоедам айёми охир

ز تو بربایدم ایام آخر

Буд ин умрро анҷоми охир

بود این عمر را انجام آخر

зи умрами ҳеҷ давроне намондаст

ز عمرم هیچ دورانی نمانده‌ست

Маро бар нонўононӣ намондаст

مرا بر نانوا نانی نمانده‌ست

Чаҳ мангар соиҳоми ту офтобӣ

چه من گر سایه‌ام تو آفتابی

Маро бисёр ҷӯӣ ва наёбӣ

مرا بسیار جویی و نیابی

Бигӯ то аз ки мегардӣ бхўн тар

بگو تا از که میگردی به خون تر

Киромии бинӣ аз худ сарнигӯн тар

کرا می‌بینی از خود سرنگون تر

Агарчӣ дардманду нотавонам

اگرچه دردمند و ناتوانم

Раво бошад ки дармонӣ бидонам

روا باشد که درمانی بدانم

На ҳар чизеи ҳама кас донад эй моҳ

نه هر چیزی همه کس داند ای ماه

Марои зини ҳол пӯшида кун огоҳ

مرا زین حال پوشیده کن آگاه

Баҳақи онкии танро ҷуфти ҷони сохт

به حق آنکه تن را جفت جان ساخت

Хирадро корфармои ҷаҳони сохт

خرد را کارفرمای جهان ساخت

Ҳазорон шамъ аз тоқӣ барафрӯхт

هزاران شمع از طاقی برافروخت

Чароғ аз ҷон муштоқӣ барафрӯхт

چراغ از جان مشتاقی برافروخت

Чу унсур буд бегона ҷудо кард

چو عنصر بود بیگانه جدا کرد

Бмои бегонагонро ошно кард

به ما بیگانگان را آشنا کرد

Баҳақи Марями покизаи гавҳар

به حق مریم پاکیزه گوهر

Бноқўсу чилипоу сами хар

به ناقوس و چلیپا و سم خر

Бонҷилу бзнор ва ба брҳбон

به انجیل و به زّنار و به رهبان

Ббити алмуқаддасу миҳробу айвон

به بیت المقدس و محراب و ایوان

Брўҳи исои хуршеди осо

به روح عیسی خورشید آسا

Боямон вафодорони тарсо

به ایمان وفاداران ترسا

Кигар розами ту бар гӯйӣ наоне

که گر رازم تو برگویی نهانی

Ниҳон дорам чу ҷонаш зонка ҷонӣ

نهان دارم چو جانش زانکه جانی

Бхўни дил бузургат кардам охир

به خون دل بزرگت کردم آخر

Бширу шукрати прўрдми охир

به شیر و شکّرت پروردم آخر

Нигоҳати доштам аз обу оташ

نگاهت داشتم از آب و آتش

Ки то гаштии чунин раъноу саркаш

که تا گشتی چنین رعنا و سرکش

Мродри гарданати ҳақи бишморст

مرا در گردنت حق بیشمارست

Бигӯ дар гардани ман то чаҳ кораст

بگو در گردن من تا چه کارست

Сабки рӯҳии ту ва аз хашми ту ман

سبک روحی تو و از خشم تو من

Гарон ҷонӣ шудам дар чашми ту ман

گران جانی شدم در چشم تو من

Суханҳои маро дар ту асар нест

سخنهای مرا در تو اثر نیست

Маро бо ту кунун корӣ дигар нест

مرا با تو کنون کاری دگر نیست

Бидон меорем дар интиқомат

بدان میآریم در انتقامت

Ки гӯям шери пистонами ҳаромат

که گویم شیر پستانم حرامت

Чу бисёре бигуфт он дояи пер

چو بسیاری بگفت آن دایهٔ پیر

Баромади он ҷавонро рӯй чун қӣр

برآمد آن جوان را روی چون قیر

Сараш дар гашт ва чашмаш равад хӯн шуд

سرش درگشت و چشمش رود خون شد

Куҷои бодояи он аз пул бурун шуд

کجا با دایه آن از پل برون شد

зи шарми дояи хуй бар гул нишасташ

ز شرم دایه خوی بر گل نشستش

Дил чун шиша берун шуд зи дасташ

دل چون شیشه بیرون شد ز دستش

Фусунгари гашт ва дар бедод омад

فسونگر گشت و در بیداد آمد

зи дасти доя дар фарёд омад

ز دست دایه در فریاد آمد

Ки расвои хоҳем кардани саранҷом

که رسوا خواهیم کردن سرانجام

Чаҳ мехоҳӣ аз ин афтода дар дом

چه میخواهی از این افتاده در دام

Ҳаме аз даст надиҳӣ пешаи хеш

همی از دست ندهی پیشهٔ‌ خویش

Маро бигзор дар андешаи хеш

مرا بگذار در اندیشهٔ خویش

Фикандӣ чинаи солус дар дом

فکندی چینهٔ سالوس در دام

Чаҳ мехоҳӣ азин саргаштаи айём

چه میخواهی ازین سرگشته ایام

Чаҳ ранҷонеи ман девонаи дил ро

چه رنجانی من دیوانه دل را

Ки шуд дардии аҷаби ҳамхонаи дил ро

که شد دردی عجب همخانه دل را

Маро аз дасти дил корӣ фитодаст

مرا از دست دل کاری فتاده‌ست

Дилам дар дард втиморӣ фитодаст

دلم در درد و تیماری فتاده‌ست

На дард хеш битавон гуфт кас ро

نه درد خویش بتوان گفت کس را

Нигоҳӣ кард бояд пеш ва пас ро

نگاهی کرد باید پیش و پس را

На низ ин дардро пинҳон тавон дошт

نه نیز این درد را پنهان توان داشت

На ин душворро осон тавон дошт

نه این دشوار را آسان توان داشت

Бигӯям бе шаккии расвои бимонам

بگویم بی شکی رسوا بمانم

Нагӯям ҳам дарин савдои бимонам

نگویم هم درین سودا بمانم

Бигӯям сарзаниш дорам з ҳар дун

بگویم سرزنش دارم ز هر دون

Нагӯям то дарин гирдами ҷгрхўн

نگویم تا درین گردم جگر خون

Бигӯям дар ҷаҳони гирдами нишона

بگویم در جهان گردم نشانه

Нагӯям то касе орми ин баҳона

نگویم تا کی آرم این بهانه

Бигӯям тоб расвоӣ надорам

بگویم تاب رسوایی ندارم

Нагӯям тарк танҳоӣ надорам

نگویم ترک تنهایی ندارم

Агар ин рози ман пинҳон намонад

اگر این راز من پنهان نماند

Яқин донам ки бар ман ҷон намонад

یقین دانم که بر من جان نماند

Сухан то дар қафас пайваста бошад

سخن تا در قفس پیوسته باشد

Басони тухми мурғӣ баста бошад

بسان تخم مرغی بسته باشد

Валикин чун зи дили сӯии забони ҷуст

ولیکن چون ز دل سوی زبان جست

Чу мурғии гашт ва бар ҳар шох бинишаст

چو مرغی گشت و بر هر شاخ بنشست

Азони тарсам кигар рози ниҳонам

ازآن ترسم که گر راز نهانم

Бигӯям сари бибаранд аз забонам

بگویم سر ببرّند از زبانم

Кунун эй доя чун корам шуд аз даст

کنون ای دایه چون کارم شد از دست

Гушойами роз агар бар ту тавон баст

گشایم راز اگر بر تو توان بست

Туро акнӯн сухан бояд чунон дошт

ترا اکنون سخن باید چنان داشت

Ки аз худ бояд онро ҳам ниҳон дошт

که از خود باید آن را هم نهان داشت

Бигӯям боту то дарҷон намонад

بگویم با تو تا در جان نماند

Ки сӯзи ошиқон пинҳон намонад

که سوز عاشقان پنهان نماند

Бидон кин боғбони маи марди устод

بدان کاین باغبان مِه مرد استاد

Писар дорад яке чун сарви озод

پسر دارد یکی چون سرو آزاد

зи рӯйиши моҳи зери меғи монда

ز رویش ماه زیر میغ مانده

зи лаълаши гавҳари андари теғи монда

ز لعلش گوهر اندر تیغ مانده

Бнргси хоби бастаи ҷодӯон ро

به نرگس خواب بسته جادوان را

Бобирав тоқ бӯда некӯон ро

به ابرو طاق بوده نیکوان را

Ҷигар аз ҳар ду чашмаши тири хӯрда

جگر از هر دو چشمش تیر خورده

Шукр аз ҳар ду лаълаши шери хӯрда

شکر از هر دو لعلش شیر خورده

Лаби лаълаш чу гулгунро наад нанг

لب لعلش چو گلگون را نهد ننگ

Азу дар сари бигардади зулфи шбрнг

ازو در سر بگردد زلف شبرنگ

Ситораи дида дар шкрстонш

ستاره دیده در شکّرستانش

Замини бӯсидаи моҳи осмонаш

زمین بوسیده ماه آسمانش

Лабаши гӯйӣ ки ҳалвоӣ наботаст

لبش گویی که حلوای نباتست

Чаҳ ҳалвои набот об ҳаётаст

چه حلوای نبات آب حیاتست

зи пистаи тӯтии хаташи дамида

ز پسته طوطی خطّش دمیده

Бигард шукраш саф баркашида

به گرد شکّرش صف برکشیده

Ду чашми мӯри сад ҳалқаи кушода

دو چشم مور صد حلقه گشاده

зи анбар бар дар пистаи ниҳода

ز عنبر بر در پسته نهاده

Ду лаб чун донаи нораии мкидаҳ

دو لب چون دانهٔ‌ ناری مکیده

Брстаҳи донау сабзии дамида

برسته دانه و سبزی دمیده

зи лаъл ӯ дамидаи хати шбрнг

ز لعل او دمیده خط شبرنگ

з рашк афганда гулгуни наъл дар санг

ز رشک افگنده گلگون نعل در سنگ

Намӯд аз лаби даҳони ғунчаро дӯст

نمود از لب دهان غنچه را دوست

Хати сарсабз ӯ чун ғунча дар пӯст

خط سرسبز او چون غنچه در پوست

Лабаши найранги хат чун брнгин зад

لبش نیرنگ خط چون بر نگین زد

Бсбзии осмонро бар замин зад

به سبزی آسمان را بر زمین زد

Хаттӣ дидам чу райҳони Ирами ман

خطی دیدم چو ریحان ارم من

Ниҳодами сар бар он хат чун қалами ман

نهادم سر بر آن خط چون قلم من

Хаттии хуш буд лавҳи дил қалам кард

خطی خوش بود لوح دل قلم کرد

Хаттӣ бар хӯнам оварад ва ситам кард

خطی بر خونم آورد و ستم کرد

Аз он хат шуд парӣ дар ман чаҳ созам

از آن خط شد پری در من چه سازم

Бад-ӣни сонам дар он хати ишқи бозам

بدینسانم در آن خط عشق بازم

Дилам чун шишае зон хат шуд аздст

دلم چون شیشه‌ای زان خط شد از دست

Парии дил бар ду дил чун шиша бишикаст

پری دل برد و دل چون شیشه بشکست

Парӣ дар шиша ояд венаи призод

پری در شیشه آید وین پریزاد

Дилам дар шиша кард ва шиша афтод

دلم در شیشه کرد و شیشه افتاد

Чу хат ӯ бидидам зини дили танг

چو خطّ او بدیدم زین دل تنگ

Шудам дар хат чу дил зад шиша бар санг

شدم در خط چو دل زد شیشه بر سنگ

Кунун каз дасти кӯдак шиша афтод

کنون کز دست کودک شیشه افتاد

Надорад ҳеҷ судии бонгу фарёд

ندارد هیچ سودی بانگ و فریاد

Мапурс эй доя то ман зон парӣ рӯй

مپرس ای دایه تا من زان پری روی

Чигуна чун парии пўими баҳри сӯй

چگونه چون پری پویم به هر سوی

Бболоӣ манаст он зулфи шбрнг

به بالای منست آن زلف شبرنگ

зи зулфаш рӯй гулгун баркашам танг

ز زلفش روی گلگون برکشم تنگ

Чу аввал дидамаш дар сояи бед

چو اوّل دیدمش در سایهٔ بید

Бпиши ҳавзи хуфтаи ҳамчуи хуршед

به پیش حوض خفته همچو خورشید

зи мастӣ аз ду олам бехабар буд

ز مستی از دو عالم بی خبر بود

Вале олами азуи зеру зибр буд

ولی عالم ازو زیر و زبر بود

Чу оҳӯи чашми ман биҳуш афтод

چو آهو چشم من بیهوش افتاد

зи чашмаши хоб брхргўш афтод

ز چشمش خواب بر خرگوش افتاد

Чу гул дид он рух чун моҳпораҳ

چو گل دید آن رخ چون ماهپاره

зи бод сард кардӣ ҷомаи пора

ز باد سرد کردی جامه پاره

Рахш чун оташӣ сероб дидам

رخش چون آتشی سیراب دیدم

зи обу оташ ӯ тоб дидам

ز آب و آتش او تاب دیدم

Биҷуст аз ман дили девона чун тир

بجست از من دل دیوانه چون تیر

Нигаҳ чун дорам аз зулфаши бзнҷир

نگه چون دارم از زلفش به زنجیر

Чўбоҳўш омад ва ногоҳ бархест

چو باهوش آمد و ناگاه برخاست

Фиғон аз сарву ҷӯш аз моҳ бархест

فغان از سرو و جوش از ماه برخاست

Калла чун кўжбнҳоду камари баст

کُله چون کوژ بنهاد و کمر بست

Ҳамаи хӯн дар дили ман чун ҷигари баст

همه خون در دل من چون جگر بست

Чу он срўрўони ман аён шуд

چو آن سرو روان من عیان شد

зи озодӣ ӯ ашкам равон шуд

ز آزادی او اشکم روان شد

Чу аз пешам бирафт он гавҳари хос

چو از پیشم برفت آن گوهر خاص

Дили ман пеш азу мерафт раққос

دل من پیش ازو میرفت رقاص

Дили лоиъқлм девона ӯст

دل لایعقلم دیوانهٔ اوست

Ки ӯ шамъасту дил парвона ӯст

که او شمعست و دل پروانهٔ اوست

Манам дар интизори марги монда

منم در انتظار مرگ مانده

Вазони шукри гулӣ бе барги монда

وزان شکّر گلی بی برگ مانده

На шаб хобаст ва на рӯзам қарораст

نه شب خوابست و نه روزم قرارست

Шабу рӯзами хаёл он нигораст

شب و روزم خیال آن نگارست

Дилами дастии баҷоами нози барадӣ

دلم دستی به جام ناز بردی

Агар як лаҳзаи хобами бози барадӣ

اگر یک لحظه خوابم باز بردی

Ҳамаи шаби бистари нарм аз дуруштӣ

همه شب بستر نرم از درشتی

Кунад бо паҳлавии ман хори пуштӣ

کند با پهلوی من خارپشتی

Кунун ногуфтанӣ чун боту гуфтам

کنون ناگفتنی چون با تو گفتم

Чаҳсозӣ тошуади он моҳи ҷуфтам

چه سازی تا شود آن ماه جُفتم

Агарчӣ аз рахт шармам гирифтаст

اگرچه از رخت شرمم گرفته‌ست

Дилам гармаст азон гармам гирифтаст

دلم گرمست از آن گرمم گرفته‌ست

Манам глбўӣ ва он дилбари самани буи

منم گلبوی و آن دلبر سمن‌بوی

Бузургӣ кун миёни мо сухани гӯй

بزرگی کن میان ما سخن گوی

Азин шоҳи он гадоиро шаҳии даҳ

ازین شاه آن گدایی را شهی ده

Вазин гули он шукрро огаҳии даҳ

وزین گل آن شکر را آگهی ده

Бирав гӯи ту ақиқӣ бо гуҳари соз

برو گو تو عقیقی با گهر ساز

Шкрдорӣ бар гули глшкри соз

شکرداری بر گل گلشکر ساز

Бирав гӯи ту чу сарвии ман чу шамшод

برو گو تو چو سروی من چو شمشاد

Биё то бар ҷамоли ман шӯии шод

بیا تا بر جمال من شوی شاد

Бирав гӯи ту чу моҳии ман чу меҳрам

برو گو تو چو ماهی من چو مهرم

Чу зарра рақс кун дар пеши чеҳрам

چو ذرّه رقص کن در پیش چهرم

Кунун эй доя дил пардохтам ман

کنون ای دایه دل پرداختم من

Турои дарбони ин дрсохтми ман

ترا دربان این درساختم من

Аз он посух чунон шуд дояи пер

از آن پاسخ چنان شد دایهٔ پیر

Ки гуфтӣ хӯрд брдл зон ҷавони тир

که گفتی خورد بردل زان جوان تیر

Чу башнавад ин сухани бардошти панҷа

چو بشنود این سخن برداشت پنجه

Бузад бар рӯй парчини сад тпнчаҳ

بزد بر روی پرچین صد تپنچه

Брсўоиии хурӯшии дараҷаони баст

برسوایی خروشی درجهان بست

Ки ҳаргиз он нагӯяд дар ҷаҳони маст

که هرگز آن نگوید در جهان مست

Зиҳии ҳиммат нкўёрӣ гузидӣ

زهی همّت نکویاری گُزیدی

Нигаҳи дораши накӯ ҷое раседӣ

نگه دارش نکو جایی رسیدی

Турои ёрии чунин дар пардаи ноз

ترا یاری چنین در پردهٔ ناز

Чаро боман нмигФтии яке роз

چرا بامن نمیگفتی یکی راز

Набитавон гуфт бории ин ҳамаи ҷой

نبتوان گفت باری این همه جای

Ки шармати бод эй беақл бе рой

که شرمت باد ای بی عقل بی رای

з гуфт доя шуд дар хашми глрх

ز گفت دایه شد در خشم گلرخ

Бадв гуфт эй бтлхии заҳри посух

بدو گفت ای بتلخی زهر پاسخ

Агар сад панди ширинами диҳии ту

اگر صد پند شیرینم دهی تو

Ним ман зонка ҳам зинами диҳии ту

نیم من زانکه هم زینم دهی تو

Бромд аз дили пари бнддўдӣ

برامد از دل پر بنددودی

Надорад оташинро панди судӣ

ندارد آتشین را پند سودی

Дили худро бсд дар панд додам

دل خود را بصد در پند دادم

Чу паймони бстдм савганд додам

چو پیمان بستدم سوگند دادم

Чаро пас зини сабаб фарёд кардӣ

چرا پس زین سبب فریاد کردی

Ҳамаи савганду паймон ёд кардӣ

همه سوگند و پیمان یاد کردی

Дигар раҳ доя шуд зон кори дилтанг

دگر ره دایه شد زان کار دلتنگ

Ки гулро ишқи нақшӣ буд дар санг

که گل را عشق نقشی بود در سنگ

Суханро ранг дод он мурғи устод

سخن را رنگ داد آن مرغ استاد

Боситодии з дар берун фиристод

باستادی ز در بیرون فرستاد

Забонро дар фусуни гул чунон кард

زبان را در فسون گل چنان کرد

Ки булбулро забони банд забон кард

که بلبل را زبان بند زبان کرد

Ба глрх гуфт некӯ оваредӣ

به گلرخ گفت نیکو آوریدی

Ки бар шоҳии гадоиро гузидӣ

که بر شاهی گدایی را گزیدی

Туро нақдаст бо ҳам тарку ҳиндӯ

ترا نقدست با هم ترک و هندو

Кадомати дил ҳаме хоҳад заҳри ду

کدامت دل همی خواهد زهر دو

Турои шоҳ сипоҳон хоҳад , охир

ترا شاه سپاهان خواهد، آخر

Тўтни хоҳии туро ҷон хоҳад охир

توتن خواهی ترا جان خواهد آخر

Касе дар шоҳӣ ва дар Комронӣ

کسی در شاهی و در کامرانی

Чигуна орзӯ хоҳад шабоне

چگونه آرزو خواهد شبانی

Касеро нақд бошад моҳпораҳ

کسی را نقد باشد ماهپاره

Чигуна меҳр ҷӯяд аз ситора

چگونه مهر جوید از ستاره

Чу ин беҷон тан осонаст бигзор

چو این بی جان تن آسانست بگذار

Ҳамаи тангар ҳама ҷонаст бигзор

همه تن گر همه جانست بگذار

Агар ту тавба накунӣ зорзўит

اگر تو توبه نکنی زارزویت

Бигӯям то бабради шоҳи мӯят

بگویم تا ببرّد شاه مویت

Ҳаво дар туф ва дар сӯзи аўФгндт

هوا در تفّ و در سوز اوفگندت

Чаҳ бадбахтии бад-ӣни рӯзи аўФгндт

چه بدبختی بدین روز اوفگندت

Магар нишнидӣ ин танбеҳи ҳаргиз

مگر نشنیدی این تنبیه هرگز

Сияҳи сар бар нтобад пиҳи ҳаргиз

سیه سر بر نتابد پیه هرگز

Ту хусрав ӯ гадои бачаи охир

تو خسرو او گدایی بچه آخر

Ту шоҳ ӯ рӯстои бачаи охир

تو شاه او روستایی بچه آخر

Ту наврӯз батон ҷон физойӣ

تو نوروز بتان جان فزایی

Бирав идӣ бикун бе рӯстоӣ

برو عیدی بکن بی روستایی

Бъолм нест тӯтиро шукри бор

بعالم نیست طوطی را شکر بار

Ки пеши гоўбндӣ хар кунӣ бор

که پیش گاوبندی خر کنی بار

Гул ва беласт ӯро кори пайваст

گِل و بیلست او را کار پیوست

Ббил ӯ туро кӣ гул диҳад даст

ببیل او ترا کی گل دهد دست

Зиҳии хари табъии охири азтў чанде

زهی خر طبعی آخر ازتو چندی

Бохри мичмӣ аз гоўбндӣ

بآخر میچمی از گاوبندی

Ки дорад паҳлуеу дастгоҳӣ

که دارد پهلویی و دستگاهی

Ки паҳлу сояд ӯ бо чун ту моҳӣ

که پهلو ساید او با چون تو ماهی

Агар зин гов бошад як дамати васл

اگر زین گاو باشد یک دمت وصل

Бихар гум кардае Монии ту бе асл

بخر گم کردهیی مانی تو بی اصل

Бадаст хеш афгандӣ ту дар пой

بدست خویش افگندی تو در پای

Сари худ аз яке то пой бар ҷой

سر خود از یکی تا پای بر جای

Чаҳ халқии ту чунин ошуфтаи рафтор

چه خلقی تو چنین آشفته رفتار

Ки як ҷӯ менагирад дар ту гуфтор

که یک جو مینگیرد در تو گفتار

Ман аз ҳар нек ва аз ҳар бад ки гуфтам

من از هر نیک و از هر بد که گفتم

Яке дардат накард аз сад ки гуфтам

یکی دردت نکرد از صد که گفتم

Ту шастаи чашм аз ношстаҳи рӯе

تو شسته چشم از ناشسته رویی

зи хӯни хеши шастии дасти гӯйӣ

ز خون خویش شستی دست گویی

Ббди номии худ густардаеи пар

ببد نامی خود گستردهیی پر

Брсўоиӣ бараҳна кардае сар

برسوایی برهنه کردهیی سر

Агар обат бирезад нест бимат

اگر آبت بریزد نیست بیمت

Ки нафурӯшад касе нонеи бсимт

که نفروشد کسی نانی بسیمت

Турои деви ҳўӣ девона кардаст

ترا دیو هوی دیوانه کردست

Хирадро бо дилат бегона кардаст

خرد را با دلت بیگانه کردست

Хаҷал шуд гули чунон каз хуии бёғшт

خجل شد گل چنان کز خوی بیاغشت

зи шарм ӯ ниқоб аз гули фурӯи ҳашт

ز شرم او نقاب از گل فرو هشت

Бдоиаҳ гуфт ман оҷизи азин кор

بدایه گفت من عاجز ازین کار

Биксўкӣ шавам ҳаргизи азин кор

بیکسوکی شوم هرگز ازین کار

Агар бисёр гӯйӣ вар нагӯйӣ

اگر بسیار گویی ور نگویی

Маро яксонаст то дигар нагӯйӣ

مرا یکسانست تا دیگر نگویی

Чунон савдоаш дар дил муҳкам афтод

چنان سوداش در دل محکم افتاد

Ки дар санги ончунон нақшӣ кам афтод

که در سنگ آنچنان نقشی کم افتاد

Мабодои ҷони мангар сӯй ӯ нест

مبادا جان من گر سوی او نیست

Мабодои чашми мангар рӯй ӯ нест

مبادا چشم من گر روی او نیست

Бичишам ту агар он моҳ зиштаст

بچشم تو اگر آن ماه زشتست

Бичишам ман чу ҳурӣ аз биҳиштаст

بچشم من چو حوری از بهشتست

Бичишам ту агар деваст пари хашм

بچشم تو اگر دیوست پر خشم

Бичишам ман чу мардум ӯст дар чашм

بچشم من چو مردم اوست در چشم

Бичишам хеши кори хештани байн

بچشم خویش کار خویشتن بین

Бичишам ман ҷамоли ёри ман байн

بچشم من جمال یار من بین

Мудорои доя зон дилхоҳи бозам

مدارای دایه زان دلخواه بازم

Чу дил ӯро ҳаме хоҳад чаҳ созам

چو دل او را همی خواهد چه سازم

Азин меҳнати турои бодои саломат

ازین محنت ترا بادا سلامت

Ки ҳаргиз барнагардам зини маломат

که هرگز برنگردم زین ملامت

Чу дили умед беҳбӯдӣ надорад

چو دل امّید بهبودی ندارد

Маломат карданат судӣ надорад

ملامت کردنت سودی ندارد

Чаҳ мерезӣ миёни реги равған

چه میریزی میان ریگ روغن

Бҳрзаҳ об мекӯбӣ бҳоўн

بهرزه آب میکوبی بهاون

Кушодами пеши ту роз наоне

گشادم پیش تو راز نهانی

Бигуфтам гуфтанӣ акнӯн ту доне

بگفتم گفتنی اکنون تو دانی

Бибин то чанд савгандон бихӯрадӣ

ببین تا چند سوگندان بخوردی

Ки ҳаргиз аз сар паймон нагардӣ

که هرگز از سر پیمان نگردی

Кунун бо он ҳамаи савганди хӯрда

کنون با آن همه سوگند خورده

зи ман май бугсалӣ пайванд карда

ز من می بگسلی پیوند کرده

Чаро шармати нмиоид з рӯем

چرا شرمت نمیآید ز رویم

Ки гӯйӣ то бабрад шоҳ мӯем

که گویی تا ببرّد شاه مویم

Тродидм чу нарми оҳани дилии сахт

ترادیدم چو نرم آهن دلی سخت

з доя нест дилдории зиҳии бахт

ز دایه نیست دلداری زهی بخت

Дамӣ набӯд ки дар хӯнӣ нигарадам

دمی نبود که در خونی نگردم

Агар ошиқ шудам хӯнӣ накардам

اگر عاشق شدم خونی نکردم

Ту мигФтӣ бигӯ , чун гуфта шуд роз

تو میگفتی بگو، چون گفته شد راز

Шудӣ дар хашм ва кардӣ фитнаи оғоз

شدی در خشم و کردی فتنه آغاز

Басии айби ман оташ фишон ту

بسی عیب من آتش فشان تو

Чу об аз брФрўхўондии равони ту

چو آب از برفروخواندی روان تو

Чўкорм май бнгшоиии ту охир

چوکارم می بنگشایی تو آخر

Бачаи корами ҳамеи оеи ту охир

بچه کارم همی آیی تو آخر

Чу сайдии мурда дар шастам фитодӣ

چو صیدی مرده در شستم فتادی

Чу пои мӯр дар дастам фитодӣ

چو پای مور در دستم فتادی

Чу пеш дом бигирифтӣ мротў

چو پیش دام بگرفتی مراتو

Гирифта мезанӣ эй биўФои ту

گرفته میزنی ای بیوفا تو

Далеригар далериро гирифтӣ

دلیری گر دلیری را گرفتی

Зиҳии ширӣ ки шириро гирифтӣ

زهی شیری که شیری را گرفتی

Набояд боминнати зин беш овехт

نباید بامنت زین بیش آویخت

Ки ҳар мурғии бпоӣ хеш овехт

که هر مرغی بپای خویش آویخت

Бидиҳ обам чу қуръа бар ман афтод

بده آبم چو قرعه بر من افتاد

Ки боту нони ман дар равған афтод

که باتو نان من در روغن افتاد

Макун эй нарми зан бо ман дуруштӣ

مکن ای نرم زن با من درشتی

Ки мо бар хушки мироними киштӣ

که ما بر خشک میرانیم کشتی

Шудам дар пои меҳнати пасти ту ман

شدم در پای محنت پست تو من

Фурӯи кӯбами басӣ аз дасти ту ман

فرو کوبم بسی از دست تو من

Туро чун мардумонгар шарм будӣ

ترا چون مردمان گر شرم بودی

Маро пуштӣ биравят гарм будӣ

مرا پشتی برویت گرم بودی

Чу гурба нақд бинад деги сарбоз

چو گربه نقد بیند دیگ سرباز

Наёбади шарм , саг ба зўбдри боз

نیابد شرم، سگ به زوبدر باز

Бигуфт ину хурӯшии сахти бардошт

بگفت این و خروشی سخت برداشت

Бичишам дояи рахт аз тахти бардошт

بچشم دایه رخت از تخت برداشت

Чу дояи ин сухан бишунид аз хашм

چو دایه این سخن بشنید از خشم

Дили хунин бурун афганд аз чашм

دل خونین برون افگند از چشم

Бгл гуфт аз ҳаво дилгарм кардӣ

بگل گفت از هوا دلگرم کردی

Марои сад бора беозарм кардӣ

مرا صد باره بی آزرم کردی

зи пеши хеши сад боРоми брондӣ

ز پیش خویش صد بارم براندی

Бхўории остин бар ман фишондӣ

بخواری آستین بر من فشاندی

Сагам хондӣу бонгам бар задӣ ту

سگم خواندی و بانگم بر زدی تو

Чу гурбаи зуд дар бонг омадӣ ту

چو گربه زود در بانگ آمدی تو

Турои сад бор гуфтам ҳуши майдор

ترا صد بار گفتم هوش میدار

Сухан дар гӯши гиру гӯши майдор

سخن در گوش گیر و گوش میدار

Агар розят бошад фурсатии ҷӯй

اگر رازیت باشد فرصتی جوی

Даҳон баргӯаш ман на роз баргӯӣ

دهان برگوش من نه راز برگوی

Забон буд инки бо дӯшам наҳодӣ

زبان بود اینکه با دوشم نهادی

Даҳон буд инки бар гӯшам наҳодӣ

دهان بود اینکه بر گوشم نهادی

Либоси никномии брдридӣ

لباس نیکنامی بردریدی

Бзри хорӣу бадномии харидӣ

بزر خواری و بدنامی خریدی

Чу гули посухи шунӯд аз ҷой бурҷаст

چو گل پاسخ شنود از جای برجست

зи чашми доя ҷое давр бинишаст

ز چشم دایه جایی دور بنشست

Бики раҳи сабри азуи занҷири бигусаст

بیک ره صبر ازو زنجیر بگسست

Бзхм ӯ зиҳи сад тири бигусаст

بزخم او زه صد تیر بگسست

зи оҳу нолаи он моҳпораҳ

ز آه و نالهٔ آن ماهپاره

Бики раҳ дар хурӯш омад ситора

بیک ره در خروش آمد ستاره

Замини пари гирди гашт аз оҳи сардаш

زمین پر گرد گشت از آة سردش

Фалаки пар дард шуд аз сӯзи дардаш

فلک پر درد شد از سوز دردش

Дилаш дар оташу тани монда дар об

دلش در آتش و تن مانده در آب

На хӯрдаш буд азин андеша на хоб

نه خوردش بود ازین اندیشه نه خواب

На бодоя сухан гуфт ва на бокас

نه بادایه سخن گفت و نه باکس

Ки ёри ман дарин меҳнати хдобс

که یار من درین محنت خدابس

Ҳамаи бечорагонро ғмгсор ӯст

همه بیچارگان را غمگسار اوست

Ҳама вақте ҳамаи ҷойят ёр ӯст

همه وقتی همه جاییت یار اوست

Ризоӣ ӯ талаб то зиндаи гардӣ

رضای او طلب تا زنده گردی

Худовандӣ макун то бандаи гардӣ

خداوندی مکن تا بنده گردی

Худовандо диламро бандаи гардон

خداوندا دلم را بنده گردان

БФзлти мурдаеро зиндаи гардон

بفضلت مردهیی را زنده گردان

Дилам мехоҳад аз ту ёрии ту

دلم میخواهد از تو یاری تو

Каромат кун марои бедории ту

کرامت کن مرا بیداری تو

Дило афсонаи гуфтани шаръ ва дайн гуфт

دلا افسانه گفتن شرع و دین گفت

Чаро гуфтӣ ки оварадат бад-ӣн гуфт

چرا گفتی که آوردت بدین گفت

Дамии конро баҳо ояд ҷаҳонӣ

دمی کانرا بها آید جهانی

Паии он дами нмигирии замонӣ

پی آن دم نمیگیری زمانی

Гирифтӣ аз сари ғифлат кам хеш

گرفتی از سر غفلت کم خویش

Намайдонӣ баҳоии як дами хеш

نمیدانی بهای یک دم خویش

Азин ғифлат чу фардои гардии огоҳ

ازین غفلت چو فردا گردی آگاه

Пушаймонӣ надорад судати онгоҳ

پشیمانی ندارد سودت آنگاه