Чунин гуфт он сухани санҷи схндон
چنین گفت آن سخن سنج سخندان
Казу беҳтар надидам ман суханрон
کزو بهتر ندیدم من سخنران
Ки чун шаб рӯз шуд венаи мурғи пурзан
که چون شب روز شد وین مرغ پرزن
з шаб барчед парвинро чу арзан
ز شب برچید پروین را چو ارزن
Фалак чун тилсони сабз бар сифт
فلک چون طیلسان سبز بر سفت
Замин дар парниёни сабзи бнҳФт
زمین در پرنیان سبز بنهفت
Шаҳ хўзон нишаста буд баргоҳ
شه خوزان نشسته بود برگاه
Даромад аз сипоҳони қосиди шоҳ
درآمد از سپاهان قاصد شاه
Хабар оварадаш аз шоҳи сипоҳон
خبر آوردش از شاه سپاهان
Ки шаҳ ҳамчун шкрглрости хоҳон
که شه همچون شکرگلراست خواهان
Бисозад кори он шамъи замона
بسازد کار آن شمع زمانه
Кунад шукри зи хузистони равона
کند شکّر ز خوزستان روانه
Ки роҳ аз баҳри оби зиндагонӣ
که راه از بهر آب زندگانی
Задем об аз гулоби исфаҳонӣ
زدیم آب از گلاب اصفهانی
Сипоҳонро ту беҳрузӣ фиристӣ
سپاهان را تو بهروزی فرستی
Ки аз гул шкрхўзӣ фиристӣ
که از گل شکرخوزی فرستی
Ҳамаи шаҳри сипоҳон чор тоқаст
همه شهر سپاهان چار طاقست
зи васли гул чаҳ ҳангом фироқаст
ز وصل گل چه هنگام فراقست
зи шодии бонги нӯш аз моҳи рафта
ز شادی بانگ نوش از ماه رفته
Хирад бар так чу бод аз роҳи рафта
خرد بر تک چو باد از راه رفته
Ҳмоўозони баҳам ҳамдард гашта
همآوازان بهم همدرد گشته
Ҳаво аз оҳи мисатон сард гашта
هوا از آه مستان سرد گشته
Сипедаи дами сабӯҳӣ дам нишаста
سپیده دم صبوحی دم نشسته
Биравӣ рӯз бар шабнам нишаста
بروی روز بر شبنم نشسته
Уториди номаи ту соз карда
عطارد نامهٔ تو ساز کرده
Самоъи зҳрўӣ оғоз карда
سماع زهروی آغاز کرده
зи шукри дирафшони гулранги чашма
ز شکّر دُرفشان گلرنگ چشمه
зи мастии шергири оҳӯи киришма
ز مستی شیرگیر آهو کرشمه
зи шодии ҳеҷ боқӣ нест имрӯз
ز شادی هیچ باقی نیست امروز
Магари гул зонк гул бояд бнўрўз
مگر گل زانک گل باید بنوروز
Чу зини маънӣ бгл омад паёмӣ
چو زین معنی بگل آمد پیامی
Ки шоҳи он мурғро биниҳода домӣ
که شاه آن مرغ را بنهاده دامی
зи хузистони шукрро мекунад давр
ز خوزستان شکر را میکند دور
зи сад мотами бтар мисоздши сур
ز صد ماتم بتر میسازدش سور
Ҳамаи кор арӯсӣ мекунад рост
همه کار عروسی میکند راست
Бпиши моҳ сўсӣ мекунад рост
بپیش ماه سوسی میکند راست
Азин ғами оташӣ дар ҷон гул зад
ازین غم آتشی در جان گل زد
Ҷаҳони сад хор дар шарён гул зад
جهان صد خار در شریان گل زد
Ҷаҳон аз дил чу баҳри оташаши сохт
جهان از دل چو بحر آتشش ساخت
Фалаки якборагии дасти хушаши сохт
فلک یکبارگی دست خوشش ساخت
Бгрдўн бар расед оҳи гул аз дил
بگردون بر رسید آه گل از دل
Пуроташ шуд тиҳӣгоҳи гул аз дил
پرآتش شد تهیگاه گل از دل
Нишаста машки кандаи моҳи хаста
نشسته مشک کنده ماه خسته
Дилаши бархестаи бигушодаи баста
دلش برخاسته بگشاده بسته
Шукр оварда зер ҳалқа мем
شکر آورده زیر حلقهٔ میم
Шхўдаҳи барги гул аз фундуқи сим
شخوده برگ گل از فندق سیم
Дилӣ ва сад ҳазорон оташи рашк
دلی و صد هزاران آتش رشک
Рухӣ ва сад ҳазорон донаи ашк
رخی و صد هزاران دانهٔ اشک
Биёмад пеши глрхи дилрабое
بیامد پیش گلرخ دلربایی
Ки баҳр ақд бастанд ризоӣ
که بهر عقد بستاند رضایی
Чу гулро дид зер хӯн бимонада
چو گل را دید زیر خون بمانده
Дилаш бо хӯни баҳам берун бимонада
دلش با خون بهم بیرون بمانده
Смнбри перҳан чун гули дарида
سمنبر پیرهن چون گل دریده
зи наргиси лоларо ҷадвал кашида
ز نرگس لاله را جدول کشیده
Нишаста дар миёни хӯни бхўорӣ
نشسته در میان خون بخواری
Взўи бархеста аз ҷумлаи зорӣ
وزو برخاسته از جمله زاری
Шунӯда аз арӯсӣ ҳар сухан ро
شنوده از عروسی هر سخن را
Аз он мотами гирифтаи срўбн ро
از آن ماتم گرفته سروبن را
Сухан дар шоҳроҳи гӯши рафта
سخن در شاهراه گوش رفته
Хирад аз шоҳроҳи ҳуши рафта
خرد از شاهراه هوش رفته
На дар дили рои вена дар ақли тадбир
نه در دل رای ونه در عقل تدبیر
Бигуфта бар ду олами чори такбир
بگفته بر دو عالم چار تکبیر
Ҳавоӣ ҳурмузаш афганда дрҷўш
هوای هرمزش افگنده درجوش
Вуҷӯд глрхш гашта фаромӯш
وجود گلرخش گشته فراموش
Чу оянда чунон дид он санам ро
چو آینده چنان دید آن صنم را
Зғм дарбаста кард он лаҳзаи дам ро
زغم دربسته کرد آن لحظه دم را
Назд дам тан зад ва лухтӣ биёсуд
نزد دم تن زد و لختی بیاسود
Ки то он тоҷ бртхтӣ биёсуд
که تا آن تاج برتختی بیاسود
Нигор талхи посух , дар бар моҳ
نگار تلخ پاسخ، در بر ماه
Бширинӣ паёмӣ додаш аз шоҳ
بشیرینی پیامی دادش از شاه
Ки худро ҳашт ҷинати нақди байнам
که خود را هشت جنت نقد بینم
Чу шукри зери гул дар ақди байнам
چو شکّر زیر گل در عقد بینم
Турои ин ақд дар уқбоаст ронда
ترا این عقد در عقبیست رانده
Ту чун ақди гуҳар дар ақди монда
تو چون عقد گهر در عقد مانده
Набояд буд гулро саргарони гашт
نباید بود گل را سرگران گشت
Ки натавонади кас аз расми ҷаҳони гашт
که نتواند کس از رسم جهان گشت
Ту хуршедии турои моҳӣ бибояд
تو خورشیدی ترا ماهی بباید
Ту хотунии турои шоҳӣ бибояд
تو خاتونی ترا شاهی بباید
Ҳамаи касро бҷФтии ашёқст
همه کس را بجفتی اشیاقست
Ки бе ҷуфтии хдоист онкӣ тоқаст
که بی جفتی خدایست آنکه طاقست
Агар чун дигарон ҷуфтӣ кунӣ ту
اگر چون دیگران جفتی کنی تو
Бахӯбии тоқӣу ҷуфтии зании ту
بخوبی طاقی و جفتی زنی تو
Бибояд ҷуфтро бурҷон ниҳодан
بباید جفت را برجان نهادن
Чу ҷуфтии ҷуфта дар натавон ниҳодан
چو جفتی جفته در نتوان نهادن
Чу мардум дар бар ҷуфтӣ тараб кун
چو مردم در بر جفتی طرب کن
Парии ҷуфтии магари ҷуфтӣ талаб кун
پری جفتی مگر جفتی طلب کن
Чу абрӯеи ту тоқ аз чашми охир
چو ابرویی تو طاق از چشم آخر
Ҳамеи ҷуфтии талаб чун чашми охир !
همی جفتی طلب چون چشم آخر!
Чу шамъами сӯхтӣ эй маи чгўим
چو شمعم سوختی ای مه چگویم
Бидиҳ парвона то бошад бкўим
بده پروانه تا باشد بکویم
Гулаши гуфтои шаҳам девона хоҳад
گلش گفتا شهم دیوانه خواهد
Ки аз шамъӣ чу ман парвона хоҳад
که از شمعی چو من پروانه خواهد
зи нтъи худ буруни раҳи минхўоҳм
ز نطع خود برون ره مینخواهم
Чаҳ парвонаи даҳум шаҳ ме нахоҳам
چه پروانه دهم شه می نخواهم
Яқин донам ки набӯд шоҳи хоҳон
یقین دانم که نبود شاه خواهان
Ки гул гардад гулобӣ дар сипоҳон
که گل گردد گلابی در سپاهان
На бар нтъи арӯсӣ роҳ хоҳам
نه بر نطع عروسی راه خواهم
На рух бар шаҳи нуҳум на шоҳ хоҳам
نه رخ بر شه نهم نه شاه خواهم
На бо ӯ майл дар майдони кашами ман
نه با او میل در میدان کشم من
На бо ӯ асп дар ҷавлони кашами ман
نه با او اسپ در جولان کشم من
Пиёда мерӯм чун длФрўзӣ
پیاده میروم چون دلفروزی
БФрзинии расм дар нтъи рӯзӣ
بفرزینی رسم در نطع روزی
Гар ӯро пел болозр аёнаст
گر او را پیل بالازر عیانست
Мрозў , пели бандӣ , дар миёнаст
مرازو، پیل بندی، در میانست
Шаҳ аз ман дар ғарибии мубталои бод
شه از من در غریبی مبتلا باد
Ва ё шҳмоти ин нтъи ду то бод
و یا شهمات این نطع دو تا باد
Чу он зани посух аз глрх чунон ёфт
چو آن زن پاسخ از گلرخ چنان یافت
Сабки дилро чу мисатон саргарон ёфт
سبک دل را چو مستان سرگران یافت
Дилаш дар нафратӣ дид внФўрӣ
دلش در نفرتی دید ونفوری
Взў назд яке ҷустан чу даврӣ
وزو نزد یکیی جستن چو دوری
Зан омад пеши шоҳ ва гуфт он моҳ
زن آمد پیش شاه و گفت آن ماه
Нахоҳад буд ҳаргизи ҷуфти он шоҳ
نخواهد بود هرگز جفت آن شاه
Чу гӯйии ҷуфти гир аўсўк гирад
چو گویی جفت گیر اوسوک گیرد
На зон мурғаст кўкоўўк гирад
نه زان مرغست کوکاووک گیرد
Чу сӯсани даҳ забон шуд гули бикбор
چو سوسن ده زبان شد گل بیکبار
Ки озодам чу сӯсани ман азин кор
که آزادم چو سوسن من ازین کار
На ҷуфтӣ хоҳам ва на ҷуфти гирам
نه جفتی خواهم و نه جفت گیرم
Вагар чун оташӣ беҷуфт меРом
وگر چون آتشی بی جفت میرم
Чаҳгар оташи з бе ҷуфтии бимирад
چه گر آتش ز بی جفتی بمیرد
Бисӯзад ҳарки бо ӯ ҷуфт гирад
بسوزد هرکه با او جفت گیرد
Азон чун оташии фориғи зҷФтм
ازان چون آتشی فارغ زجفتم
Ки нам дар надаҳум ва дар об хуфтам
که نم در ندهم و در آب خفتم
Чаҳгар хокам нагардад гирди охир
چه گر خاکم نگردد گرد آخر
Падари нпснддм дар дарди охир
پدر نپسنددم در درد آخر
Шаҳи хўзон аз он посух чунон шуд
شه خوزان از آن پاسخ چنان شد
Ки гӯйии мағз ӯ аз устихон шуд
که گویی مغز او از استخوان شد
Барои кори онсрўи чаман ро
برای کار آنسرو چمن را
Бихонад ӯ файласуфи ройзан ро
بخواند او فیلسوف رایزن را
Бадви гуфто чаҳ ҷӯям дар мзиқӣ
بدو گفتا چه جویم در مضیقی
Замонии хӯни ин хур аз тариқӣ
زمانی خون این خور از طریقی
Нигини дили чунон дар банд инаст
نگین دل چنان در بند اینست
Ки дили дарбанд ӯ ҳамчун нигинаст
که دل دربند او همچون نگینست
Ҳакимаш гуфт рои ту накӯтар
حکیمش گفت رای تو نکوتر
Ки хусрав бартараст ва ман фурӯтар
که خسرو برترست و من فروتر
Вале ҳарчи он бнокомӣ кунӣ соз
ولی هرچ آن بناکامی کنی ساز
Агар нураст нурии надиҳадати боз
اگر نورست نوری ندهدت باز
Баномии кор брхомӣ манеҳ ту
بنامی کار برخامی منه تو
Асосиро бнокомӣ манеҳ ту
اساسی را بناکامی منه تو
Чу зин андеша ғамнокаст шҳзод
چو زین اندیشه غمناکست شهزاد
Набояд бар дил , ин андеша раҳ дод
نباید بر دل، این اندیشه ره داد
Чу вақти кишти шохиро диҳии печ
چو وقت کشت شاخی را دهی پیچ
Тавон куштан вале брндҳдти ҳеҷ
توان کشتن ولی برندهدت هیچ
Чу гулро нохушӣ меояд аз ҷуфт
چو گل را ناخوشی میآید از جفت
Чу пистаи лаб бибояд баст аз ин гуфт
چو پسته لب بباید بست از این گفت
Хушии чндонкаҳи гӯйӣ беш бояд
خوشی چندانکه گویی بیش باید
Ҳамаи олам барои хеш бояд
همه عالم برای خویش باید
Қазои тадбири мо бар ҳам шикастаст
قضا تدبیر ما بر هم شکستست
Кушоди корҳо бар вақт бастаст
گشاد کارها بر وقت بستست
Агар сад мӯӣ бишкофам зи тадбир
اگر صد موی بشکافم ز تدبیر
Бурун натавон шудани мӯеи зи тақдир
برون نتوان شدن مویی ز تقدیر
Бибояд номаеи оғоз кардан
بباید نامهیی آغاز کردن
Азин андешаи дили пардоз кардан
ازین اندیشه دل پرداز کردن
Сухани гуфтан чу шукр аз дили онгоҳ
سخن گفتن چو شکّر از دل آنگاه
Фиристодани бадасти қосиди шоҳ
فرستادن بدست قاصد شاه
Хуш омад шоҳро зон рои олӣ
خوش آمد شاه را زان رای عالی
Биҷой оварад онч ӯ гуфт ҳоле
بجای آورد آنچ او گفت حالی
Дабирӣ омаду нома адо кард
دبیری آمد و نامه ادا کرد
Баннои нома бар ном худо кард
بنای نامه بر نام خدا کرد
Пас аз гул кард ҳарфӣ чанд оғоз
پس از گل کرد حرفی چند آغاز
Ки мумкин нест кардан ин гиреҳи боз
که ممکن نیست کردن این گره باز
Кигар бо гул бигӯям ин сухан ро
که گر با گل بگویم این سخن را
Дар овезади бгисўи хештан ро
در آویزد بگیسو خویشتن را
Тавон кард аз чунин ёрии тҳошӣ
توان کرد از چنین یاری تحاشی
Сазадгар дар чунин корӣ набошӣ
سزد گر در چنین کاری نباشی
Турогар гул набошад ғам наёяд
ترا گر گل نباشد غم نیاید
Сипоҳонро зи як гул кам наёяд
سپاهان را ز یک گل کم نیاید
Падари шӯе ки ӯ ҷӯяд ризо дод
پدر شویی که او جوید رضا داد
Агар духтар туро хоҳад турои бод
اگر دختر ترا خواهد ترا باد
Чу бинвиштанду номаи дрнўштнд
چو بنوشتند و نامه درنوشتند
зи машку анбараш Меҳрӣ сириштанд
ز مشک و عنبرش مهری سرشتند
Спрдндши бадасти қосиди шоҳ
سپردندش بدست قاصد شاه
Ниҳоди он марди қосиди пой дар роҳ
نهاد آن مرد قاصد پای در راه
Буриша рафт ва чун шаҳ номад бархонад
برشه رفت و چون شه نامد برخواند
з ҳар қасрии бузургонро бдрхўонд
ز هر قصری بزرگان را بدرخواند
зи хашми шоҳи хузистон сухан гуфт
ز خشم شاه خوزستان سخن گفت
Ки тоқам кард шаҳ зон симтни ҷуфт
که طاقم کرد شه زان سیمتن جفت
Забонам дод то гул ёрам ояд
زبانم داد تا گل یارم آید
Чу дил ӯ дорадам дилдорам ояд
چو دل او داردم دلدارم آید
Чу шукр ҳар ду боҳам дӯст бошем
چو شکّر هر دو باهم دوست باشیم
Чу писта ҳар ду дар як пӯст бошем
چو پسته هر دو در یک پوست باشیم
зи гул чун дида бар сар бошамаш ман
ز گل چون دیده بر سر باشمش من
Вакили харҷ шукр бошамаш ман
وکیل خرج شکّر باشمش من
Кунун аз гуфта худ саргарон шуд
کنون از گفتهٔ خود سرگران شد
Забуни он сабки дил чун тавон шуд
زبون آن سبک دل چون توان شد
Вафо ҷустани зтар доман маҳоласт
وفا جستن ز تر دامن محالست
Ки даврон вФорохшк соласт
که دوران وفاراخشک سالست
Басии номи вафо гӯшам шунидаст
بسی نام وفا گوشم شنیدست
Вале ҳаргиз надидам , то ки дидаст
ولی هرگز ندیدم، تا که دیدست
Хабар ҳаст аз вафои лекин аён нест
خبر هست از وفا لیکن عیان نیست
Вафогар ҳаст қисми ин ҷаҳон нест
وفاگر هست قسم این جهان نیست
Манам имрӯзи шамъи подшоҳон
منم امروز شمع پادشاهان
зи ман дар пардаи минозди сипоҳон
ز من در پرده مینازد سپاهان
Агар бар кини ман оради ҷаҳони даст
اگر بر کین من آرد جهان دست
Кунам кӯрии душманро ҷаҳони паст
کنم کوری دشمن را جهان پست
Вагар кжбозди ин хокистарии нтъ
وگر کژبازد این خاکستری نطع
Бибинад нтъу хокистари алии алқтъ
ببیند نطع و خاکستر علی القطع
Бчшмми ҳафт дарёи ҷуз кафӣ нест
بچشمم هفت دریا جز کفی نیست
зи чашмами ҳафт дӯзахи ҷуз туфӣ нест
ز چشمم هفت دوزخ جز تفی نیست
Ҷаҳонгар об гирад ман бшўлм
جهان گر آب گیرد من بشولم
Аз он маънӣ ки нарасад бар пжўлм
از آن معنی که نرسد بر پژولم
зи шамшерам кабӯдӣ ошкораст
ز شمشیرم کبودی آشکارست
Ки баҳрии гавҳарӣу обдорст
که بحری گوهری و آبدارست
Гар обистани зи ман андеш гирад
گر آبستن ز من اندیش گیرد
Чунин роҳи адам дар пеш гирад
چنین راه عدم در پیش گیرد
Маи нав гарчи бас куҳна азизаст
مه نو گرچه بس کهنه عزیزست
Бпиши рои ман нав кӣса чизаст
بپیش رای من نو کیسه چیزست
Нмибинӣ ки дар касби шуъоъӣ
نمیبینی که در کسب شعاعی
Кунад манзили бмнзли антҷоъӣ
کند منزل بمنزل انتجاعی
Ки бошад шоҳи хузистон ки имрӯз
که باشد شاه خوزستان که امروز
Бигардад аз чу ман шоҳии дили афрӯз
بگردد از چو من شاهی دل افروز
зи бади номии ҳавоӣ ҷанг дорад
ز بد نامی هوای جنگ دارد
зи домодии шоҳӣ нанг дорад
ز دامادی شاهی ننگ دارد
Чаро дилро азуи дардии намоям
چرا دل را ازو دردی نمایم
Ман ӯро ин замони мардии намоям
من او را این زمان مردی نمایم
Бигуфт ину сипаҳ берун фиристод
بگفت این و سپه بیرون فرستاد
зи ҳомӯни гирд бар гардун фиристод
ز هامون گرد بر گردون فرستاد
з ҳар ҷониб чу оташ лашкар омад
ز هر جانب چو آتش لشکر آمد
Бгрдўни гирд бар гардуни баромад
بگردون گرد بر گردون برآمد
зи лашкаргоҳи бонг ноӣ заррин
ز لشکرگاه بانگ نای زرّین
Баромад то блшгргоаҳи парвин
برآمد تا بلشگرگاه پروین
Дамии сад кӯс дар сад ҷой мекӯфт
دمی صد کوس در صد جای میکوفت
Илм бар вазн ҳар як пой мекӯфт
علم بر وزن هر یک پای میکوفت
зи зери гирди акс теғ метофт
ز زیر گرد عکس تیغ میتافت
Чу сайёраи зи зер меғ метофт
چو سیاره ز زیر میغ میتافت
зи баси лашкар ки бо ҳам анҷуман шуд
ز بس لشکر که با هم انجمن شد
Чу дарёи кӯҳи оҳан мўҷзн шуд
چو دریا کوه آهن موجزن شد
Замин аз пои аспон хок мерехт
زمین از پای اسپان خاک میریخت
Ҳаво чун хоки безони хоки мибихт
هوا چون خاک بیزان خاک میبیخت
Чу шаб дар пои асп ашкол омад
چو شب در پای اسپ اشکال آمد
Қуроза бо сар ғарбол омад
قراضه با سر غربال آمد
зи зери қалъаи ин чархи гардон
ز زیر قلعهٔ این چرخ گردان
зи лаби зангӣ шаб бинмуд дандон
ز لب زنگی شب بنمود دندان
Ҳазорон мурғи зери доми рафтанд
هزاران مرغ زیر دام رفتند
зи қасри нилгун бар боми рафтанд
ز قصر نیلگون بر بام رفتند
Бсди чашм чу наргис ҳар ситора
بصد چشم چو نرگس هر ستاره
Бостоднд бар лашкари назора
باستادند بر لشکر نظاره
Чу шаб аз харгаҳи гардун бурун шуд
چو شب از خرگه گردون برون شد
Ситора чун дами аспон нигун шуд
ستاره چون دم اسپان نگون شد
Забони бардошти мурғи субҳгоҳӣ
زبان برداشت مرغ صبحگاهی
Мунодӣ кард аз ма то бмоҳӣ
منادی کرد از مه تا بماهی
Чу мардумро зи рӯз огоҳ карданд
چو مردم را ز روز آگاه کردند
БФоли неки азм роҳ карданд
بفال نیک عزم راه کردند
Бронднд аз сипоҳони шоҳу лашкар
براندند از سپاهان شاه و لشکر
Бхўзстон шуданд аз роҳ яксар
بخوزستان شدند از راه یکسر
Чу зишони шоҳи хузистон хабар ёфт
چو زیشان شاه خوزستان خبر یافت
Сипоҳии крдгрду кор дар ёфт
سپاهی کردگرد و کار در یافت
Миёни дарбаст бар кини шоҳи хўзӣ
میان دربست بر کین شاه خوزی
Хазона дар кушод ва дод рӯзӣ
خزانه در گشاد و داد روزی
Агар ганҷӣ набахше бар сипоҳат
اگر گنجی نبخشی بر سپاهت
Сипаҳ беганҷ кӣ дорад нигоҳат
سپه بی گنج کی دارد نگاهت
Басему зари сипаҳро кард қорун
بسیم و زر سپه را کرد قارون
зи хузистон сипоҳ оварад берун
ز خوزستان سپاه آورد بیرون
Ҳама рӯй замин лашкар кашиданд
همه روی زمین لشکر کشیدند
Ду равияи сафдарон саф баркашиданд
دو رویه صفدران صف برکشیدند
Гуруҳеро бкФ шамшер барон
گروهی را بکف شمشیر برّان
зи хашми душманон чун шери ғурон
ز خشم دشمنان چون شیر غرّان
Гуруҳе бо синонҳои зираи сам
گروهی با سنانهای زره سم
зи сар то пой дар оҳан шудаи гум
ز سر تا پای در آهن شده گم
Гуруҳеи найзаҳо бар кафи гирифта
گروهی نیزهها بر کف گرفته
Ҷаҳонии Нитсаатон дар сафи гирифта
جهانی نیستان در صف گرفته
Гуруҳе бемуҳобо новак андоз
گروهی بی محابا ناوک انداز
зи кӣнаи сари кашонро синаи пардоз
ز کینه سر کشان را سینه پرداز
Гуруҳеи хишту ночх тез карда
گروهی خشت و ناچخ تیز کرده
Турши устода шӯрангез карда
ترش استاده شورانگیز کرده
Гирифтаи як тарафи шерони ҷангӣ
گرفته یک طرف شیران جنگی
Камони чочӣу тири хадангӣ
کمان چاچی و تیر خدنگی
Гирифтаи як гиреҳи гурзи гарон ро
گرفته یک گُرُه گرز گران را
Кушодаи даст ва бар бастаи миён ро
گشاده دست و بر بسته میان را
Ду равияи ҳиндӯони ҷӯшонтар аз нил
دو رویه هندوان جوشان تر از نیل
Шудаи ойӣнаи зан аз кӯҳаи пел
شده آیینه زن از کوههٔ پیل
Бғридн бигӯаш омад чунон кӯс
بغرّیدن بگوش آمد چنان کوس
Ки гуфтӣ бо замин хӯрд осмони кӯс
که گفتی با زمین خورد آسمان کوس
Чунон овоз ӯ дар олам афтод
چنان آواز او در عالم افتاد
Ки гуфтӣ ҳар ду олам барҳам афтод
که گفتی هر دو عالم برهم افتاد
зи мағриб то бмшрқ мард бигирифт
ز مغرب تا بمشرق مرد بگرفت
зи ҳомӯн то бгрдўн гирд бигирифт
ز هامون تا بگردون گرد بگرفت
Чу чарх аз гирди меғии басти ҳамвор
چو چرخ از گرد میغی بست هموار
зи бонги кӯс раъд омад падедор
ز بانگ کوس رعد آمد پدیدار
зи шамшери сроФгн барқ меҷуст
ز شمشیر سرافگن برق میجست
зи пайкони зираи сам роҳ барбаст
ز پیکان زره سم راه بربست
Аз он меғ ва аз он раъд ва аз он барқ
از آن میغ و از آن رعد و از آن برق
Пар аз борони хунини ғарб то шарқ
پر از باران خونین غرب تا شرق
Ҳама рӯй замин шингарф бигирифт
همه روی زمین شنگرف بگرفت
зи хӯн ҳар сӯй равадӣ жарф бигирифт
ز خون هر سوی رودی ژرف بگرفت
Замин аз хӯни мардони мавҷи зани гашт
زمین از خون مردان موج زن گشت
Сипар чун хишт ва ҷавшанҳо кафани гашт
سپر چون خشت و جوشنها کفن گشت
Заҳри сӯи куштаи чандонеи бпиўст
زهر سو کشته چندانی بپیوست
Ки роҳи ҷанг бар лашкари фурӯи баст
که راه جنگ بر لشکر فرو بست
Тан аз аспу сар аз тан сарнигӯн шуд
تن از اسپ و سر از تن سرنگون شد
Фалаки саҳрои замини дарёӣ хӯн шуд
فلک صحرا زمین دریای خون شد
зи аҳди нодурусти чархи даввор
ز عهد نادرست چرخ دوّار
Шаҳи хўзон шикаста шуд бикбор
شه خوزان شکسته شد بیکبار
Чу мурғи хонагӣ аз ҳайбати боз
چو مرغ خانگی از هیبت باز
Ҳазимат шуд басӯии шаҳри худ боз
هزیمت شد بسوی شهر خود باز
Ҳамаи шаби кори ҷанг рӯз месохт
همه شب کار جنگ روز میساخت
Чу шамъии музтариб бо сӯз месохт
چو شمعی مضطرب با سوز میساخت
Дар оншб гул биёмад пеши доя
در آنشب گل بیامد پیش دایه
Чу хуршедӣ ки ояд пеши соя
چو خورشیدی که آید پیش سایه
Пароканда шуда дар сӯзи рашкаш
پراکنده شده در سوز رشکش
Бенот алнъш аз парвини ашкаш
بنات النعش از پروین اشکش
Мижа чун сӯзанӣ дар хӯн сиришта
مژه چون سوزنی در خون سرشته
Ки натавон басти ин табро биришта
که نتوان بست این تب را برشته
Шуда аз дасти дили сари риштаи ман
شده از دست دل سر رشتهٔ من
Ки натавон дӯхт ин барҳами бсўзн
که نتوان دوخت این برهم بسوزن
Агар шаҳи шаҳр хузистон бигирад
اگر شه شهر خوزستان بگیرد
Гули ошиқ аз ин хизлони бимирад
گل عاشق از این خذلان بمیرد
Бар ҳурмуз дил афрӯзем набӯд
بر هرمز دل افروزیم نبود
Чунон рӯе дигар рӯзем набӯд
چنان رویی دگر روزیم نبود
Бчрбӣ доя гуфташ ту макаши хеш
بچربی دایه گفتش تو مکش خویش
Ки шаб обистанасту рӯз дар пеш
که شب آبستنست و روز در پیش
Агарчӣ ҳаст тарси умеди майдор
اگرچه هست ترس امید میدار
Дили андари меҳри он хуршеди майдор
دل اندر مهر آن خورشید میدار
Агар тоўс , Марӣ дар пай ӯст
اگر طاوس، ماری در پی اوست
Вагар хурмост хорӣ дар пай ӯст
وگر خرماست خاری در پی اوست
Чу ҳурмузи нақди дорӣ ақд месоз
چو هرمز نقد داری عقد میساز
Мсўз аз нася ва бо нақд месоз
مسوز از نسیه و با نقد میساز
Басои кас каз ҳаваси ҷўбии фурӯи барад
بسا کس کز هوس جوبی فرو برد
Даромад дайгарӣу об ӯ барад
درآمد دیگری و آب او برد
зи ту шоҳи сипоҳони монда дар ҷанг
ز تو شاه سپاهان مانده در جنگ
Чу шукр ҳурмузат оварда дар танг
چو شکّر هرمزت آورده در تنگ
Яке баҳри ту дар ранҷӣ нишаста
یکی بهر تو در رنجی نشسته
Дигар як бар сар ганҷӣ нишаста
دگر یک بر سر گنجی نشسته
Яке дар ишқ рӯят мезанад теғ
یکی در عشق رویت میزند تیغ
Дигар якро зи ту кории бомиъ
دگر یک را ز تو کاری بآمیع
Кунун борӣ дар шодят бозаст
کنون باری در شادیت بازست
Ки азтў то бағам роҳӣ дарозаст
که ازتو تا بغم راهی درازست
зи ҷони афрӯзи дили хуши дори имрӯз
ز جان افروز دل خوش دار امروز
Мабош аз дай ва аз фардои ҷигари сӯз
مباش از دی و از فردا جگر سوز
Биҷузи имрӯзи нақди мо ҳзр нест
بجز امروز نقد ما حضر نیست
Ки дай бигузашт ва аз фардо хабар нест
که دی بگذشت و از فردا خبر نیست
з гуфт дояи гул дар шодӣ омад
ز گفت دایه گل در شادی آمد
Взў чун сарв дар озодӣ омад
وزو چون سرو در آزادی آمد
Чу дар рӯзи дувуми ин тоси заррин
چو در روز دوم این طاس زرّین
Бирехт аз ташти зари симоби парвин
بریخت از طشت زر سیماب پروین
Ҳазимат шуд сипоҳи занг яксар
هزیمت شد سپاه زنگ یکسر
Замин шуд сндрўсии ранг яксар
زمین شد سندروسی رنگ یکسر
Хурӯшӣ аз пгаҳи хезони баромад
خروشی از پگه خیزان برآمد
зи саҳрои бонги шабдизони баромад
ز صحرا بانگ شبدیزان برآمد
Ду рӯбаҳи бонги кӯс аз давр бархест
دو روبه بانگ کوس از دور برخاست
зи ҳалқ ноӣ савт сувар бархест
ز حلق نای صوت صور برخاست
зи баси мардум ки он соъат замин дошт
ز بس مردم که آن ساعت زمین داشت
Қиёмати гўиёи пинҳон камӣн дошт
قیامت گوییا پنهان کمین داشت
Ҷиноҳу қалб аз ҳар сӯй шуд рост
جناح و قلب از هر سوی شد راست
зи сина чун ҷиноҳӣ , қалб бархест
ز سینه چون جناحی، قلب برخاست
Паии ҳам лашкарӣ чун қатра аз меғ
پی هم لشکری چون قطره از میغ
Ситода бо ҳазорон теғи як теғ
ستاده با هزاران تیغ یک تیغ
Чунон дарҳам шудаи рмҳи зираи сам
چنان درهم شده رمح زره سم
Ки карда равшании раҳ бар замини гум
که کرده روشنی ره بر زمین گم
Агар симоб боридӣ чу борон
اگر سیماب باریدی چو باران
Бимонадӣ бар синони найзаи дорон
بماندی بر سنان نیزه داران
зи баси чустӣ ки бар сарҳои найза
ز بس چستی که بر سرهای نیزه
Нигаҳи мидоштии симоби реза
نگه میداشتی سیماب ریزه
Сипаҳи дорони сипаҳ дар ҳам Фгнднд
سپه داران سپه در هم فگندند
Салои марг дар олами Фгнднд
صلای مرگ در عالم فگندند
Чу барги гнднои теғии рабуданд
چو برگ گندنا تیغی ربودند
зи тан чун гндносри мидрўднд
ز تن چون گندناسر میدرودند
зи бас хӯн карду лашкари рехт дар роҳ
ز بس خون کرد و لشکر ریخت در راه
зи акси хӯн шафақ шуд чеҳраи моҳ
ز عکس خون شفق شد چهرهٔ ماه
зи хӯну хуии машом хок бигирифт
ز خون و خوی مشام خاک بگرفت
Заминро раҳ намонад афлок бигирифт
زمین را ره نماند افلاک بگرفت
Ҷаҳон аз саракашони он рӯзи ҷони барад
جهان از سرکشان آن روز جان برد
Замин аз гирд , србри осмони барад
زمین از گرد، سربر آسمان برد
Бохр бо дилӣ чун шамъи сӯзон
بآخر با دلی چون شمع سوزان
Шикаста хост омад шоҳи хўзон
شکسته خواست آمد شاه خوزان
Надодаши дасти давлати ҳеҷ ёрӣ
ندادش دست دولت هیچ یاری
з бедавлат наёяд шаҳриёрӣ
ز بی دولت نیاید شهریاری
Ситода буд ҳурмуз бар канорӣ
ستاده بود هرمز بر کناری
Миён дар баста дар зини роҳворӣ
میان در بسته در زین راهواری
Камандаши фатҳ бар фитроки баста
کمندش فتح بر فتراک بسته
Самандаши моҳи нав бар хоки баста
سمندش ماه نو بر خاک بسته
Яке худӣ чу ойӣнаи бсрбр
یکی خودی چو آیینه بسربر
Яке ҷавшани плнгинаҳи бабр дар
یکی جوشن پلنگینه ببر در
Бшмшири оташ аз оҳани фишонда
بشمشیر آتش از آهن فشانده
Чу кӯҳии сим дар оҳан бимонада
چو کوهی سیم در آهن بمانده
Ткоўрро зи пеши сафи барангехт
تکاور را ز پیش صف برانگیخت
зи лаб аз кин чу дарёи кафи барангехт
ز لب از کین چو دریا کف برانگیخت
Бсрсбзӣ даромад чун дарахтӣ
بسرسبزی درآمد چون درختی
Муборизи хост ва ҷавлон кард лухтӣ
مبارز خواست و جولان کرد لختی
Зафар бо теғ ӯ ҳампушт мешуд
ظفر با تیغ او همپشت میشد
Ҳасудаши кафш дар ангушт мешуд
حسودش کفش در انگشت میشد
Чунон бонгӣ баровард аз ҷигаргоҳ
چنان بانگی برآورد از جگرگاه
Ки дар ларзи аўФтод аз кӯҳ то коҳ
که در لرز اوفتاد از کوه تا کاه
зи бонг ӯ сипаҳ дар ҷуст аз ҷой
ز بانگ او سپه در جست از جای
Нмидонсти як пари дили сар аз пой
نمیدانست یک پر دل سر از پای
Ҷавонӣ буд беҳзод аз сипоҳон
جوانی بود بهزاد از سپاهان
Ки будӣ паҳлавони подшоҳон
که بودی پهلوان پادشاهان
Ба пеш ҳурмуз омад теғ дар даст
به پیش هرمز آمد تیغ در دست
Битундӣ наъра зад чун шери сармаст
بتندی نعره زد چون شیر سرمست
Ки ман солори гардони набардам
که من سالار گردان نبردم
Кҷодр чашм ояд ҳеҷ мардум
کجادر چشم آید هیچ مردم
Агар як мард дар чашмами намояд
اگر یک مرد در چشمم نماید
Даруни оинаи ҷисмами намояд
درون آینه جسمم نماید
Ҷаҳони ҷузи ман ҷҳондорӣ надорад
جهان جز من جهانداری ندارد
Вагар дорад чу ман борӣ надорад
وگر دارد چو من باری ندارد
Бигуфт ину кушод аз бар каманд ӯ
بگفت این و گشاد از بر کمند او
Бшаҳи рухи аспро бар шаҳи Фгнд ӯ
بشه رخ اسپ را بر شه فگند او
Даромад ҳурмуз ва бикшод бозу
درآمد هرمز و بگشاد بازو
Ҳамеи барад аз танураш дар тарозу
همی برد از تنورش در ترازو
Бузади беҳзодро бар синаи ночх
بزد بهزاد را بر سینه ناچخ
Бик зарбат фиристодаш бдўзх
بیک ضربت فرستادش بدوزخ
Чу захмаш бар дил беҳзод омад
چو زخمش بر دل بهزاد آمد
Бо ҳасанат аз фалак фарёд омад
با حسنت از فلک فریاد آمد
Ъзиўи аҳли хузистон чунон шуд
عزیو اهل خوزستان چنان شد
Ки раъдӣ аз замин бар осмон шуд
که رعدی از زمین بر آسمان شد
Бринсон мард меафганд бар роҳ
برینسان مرد میافگند بر راه
Ки то афганда шуд афзӯни зи панҷоҳ
که تا افگنده شد افزون ز پنجاه
Шафақ мерехт теғаши ҳамчуи борон
شفق میریخت تیغش همچو باران
Взў чун барқи сӯзони тиғдорон
وزو چون برق سوزان تیغداران
зи баси хӯн кӯ фишонд аз душмани хеш
ز بس خون کو فشاند از دشمن خویش
Хлўқӣ кард ҷавшан бар тани хеш
خلوقی کرد جوشن بر تن خویش
Саропои аўФтодаҳи роҳ бар сар
سراپای اوفتاده راه بر سر
з ҳар бе сари тании бунгоҳ бар сар
ز هر بی سر تنی بنگاه بر سر
Чу ҳурмузи дашти хўзони пари з хӯн кард
چو هرمز دشت خوزان پر ز خون کرد
Илми шоҳи сипоҳон сарнигӯн кард
علم شاه سپاهان سرنگون کرد
Шикаст омад бирав ва шуд ҳазимат
شکست آمد برو و شد هزیمت
Гирифтанд он сарафрозони ғанимат
گرفتند آن سرافرازان غنیمت
На чандон ёфтанд он қавм ҳар чиз
نه چندان یافتند آن قوم هر چیز
Ки ҳоҷаташон буд ҳаргиз дигар низ
که حاجتشان بود هرگز دگر نیز
Шаҳ онгаҳ хонд ҳурмузро боъзоз
شه آنگه خواند هرمز را باعزاز
з ҳар сӯ пеш медоданд раҳи боз
ز هر سو پیش میدادند ره باز
Даромад ҳурмуз аз дар шодмона
درآمد هرمز از در شادمانه
Сано гуфташ басии шоҳи замона
ثنا گفتش بسی شاه زمانه
Сипаҳдории он лашкар бадв дод
سپهداری آن لشکر بدو داد
Бадасти хештани афсар бадв дод
بدست خویشتن افسر بدو داد
Бадв гуфто надонистем ҳаргиз
بدو گفتا ندانستیم هرگز
Ки дстонисти рустами пеши ҳурмуз
که دستانیست رستم پیش هرمز
Туе пуштии сипаҳдорони дайн ро
تویی پشتی سپهداران دین را
Туе мардӣ , ҳама рӯй замин ро
تویی مردی، همه روی زمین را
Зафари наздики бодати чашми бддўр
ظفر نزدیک بادت چشم بددور
Ҳасудати монда дар мотами ту дар сур
حسودت مانده در ماتم تو در سور
Гар ин саркаш набӯдӣ пои барҷоӣ
گر این سرکش نبودی پای برجای
Нмондии тоҷ бар сари тахт бар пой
نماندی تاج بر سر تخت بر پای
Кадомин баҳру конро ин гуҳар буд
کدامین بحر و کان را این گهر بود
Кадомин боғбонро ин писар буд
کدامین باغبان را این پسر بود
Бтлъти чеҳраи ҷамшеди дорӣ
بطلعت چهرهٔ جمشید داری
Бчҳраҳи фараи хуршеди дорӣ
بچهره فرّهٔ خورشید داری
Азин илм ва азин фар ва азин зӯр
ازین علم و ازین فرّ و ازین زور
Шавад сад пели пешат бар замини мӯр
شود صد پیل پیشت بر زمین مور
Худо донад ки тооин кор чунаст
خدا داند که تااین کار چونست
Ки ин кор аз ҳисоб мо бурунаст
که این کار از حساب ما برونست
Чу шоҳ аз ҳади буруни бнўохт ӯ ро
چو شاه از حد برون بنواخت او را
Касе кардаш бар асп ва сохт ӯ ро
کسی کردش بر اسپ و ساخت او را
Буришаи манзарии прдохтндш
برشه منظری پرداختندش
Ҷудо ҳар як нисории сохтндш
جدا هر یک نثاری ساختندش
Дарахти давлат ӯ борвар шуд
درخت دولت او بارور شد
Шаҳаншоҳяши охир коргар шуд
شهنشاهیش آخر کارگر شد
Ҷаҳони пурмавҷи кору бор ӯ буд
جهان پرموج کار و بار او بود
Забони халқ дар гуфтор ӯ буд
زبان خلق در گفتار او بود
Гул аз шодӣ ӯ дар нози монда
گل از شادی او در ناز مانده
Зхндаҳ ҳар ду лаълаши бози монда
زخنده هر دو لعلش باز مانده
зи дарҷи лаъл марҷон менамӯд ӯ
ز درج لعل مرجان مینمود او
Ҷаҳониро зи лаб ҷон мефузуд ӯ
جهانی را ز لب جان میفزود او
Чу як чанде баромади чархи ҷонбоз
چو یک چندی برآمد چرخ جانباز
зи сар дар бозе нав кард оғоз
ز سر در بازیی نو کرد آغاز
Фалак бозигараст ва ту чу тифлӣ
فلک بازیگرست و تو چو طفلی
Ки мағрури хаёл улуввау суфло
که مغرور خیال علو و سفلی
Чу ту бо каъб ӯ бисёр уфтӣ
چو تو با کعب او بسیار افتی
Бнзораҳ рӯй дар кори уфтӣ
بنظّاره روی در کار افتی
Чу ту тифлӣ бирав аз давр мебош
چو تو طفلی برو از دور میباش
Вагарна то абад мағрур мебош
وگرنه تا ابد مغرور میباش