Яке чобук канизак дошт кучак

یکی چابک کنیزک داشت کوچک

Ки ҳусно буд номи он канизак

که حُسنا بود نام آن کنیزک

Бболои ҳамчуи сарви ҷӯйборӣ

به بالا همچو سرو جویباری

Блнҷидн чу Кебеки кӯҳсорӣ

به لنجیدن چو کبک کوهساری

Рухӣ чун моҳу зулфии ҳамчуи анбар

رخی چون ماه و زلفی همچو عنبر

Барӣ чун шеру лаълии ҳамчуи шукр

بری چون شیر و لعلی همچو شکر

Чу чашми сӯзанаши кучаки даҳоне

چو چشم سوزنش کوچک دهانی

Басони риштае ӯро миёнӣ

بسان رشته‌یی او را میانی

Лабаш карда бадви ёқӯти хандон

لبش کرده به دو یاقوت خندان

Даҳани банд батон оби дандон

دهن بند بتان آب دندان

Ду чашмаши новаки мижгони гирифта

دو چشمش ناوک مژگان گرفته

Шикор ҳар мижаи сад ҷони гирифта

شکار هر مژه صد جان گرفته

Ҷаҳони афрӯзи ҳусноро бадв дод

جهان افروز حسنا را بدو داد

Чу хусрав дид ӯро тани Фрўдод

چو خسرو دید او را تن فروداد

Чўҳсно шуд бпиши шаҳи падедор

چو حسنا شد به‌پیش شه پدیدار

Бпиши шоҳ ғанҷӣ кард бар кор

به‌پیش شاه غنجی کرد بر کار

Бузади раҳ бар шаҳӣ чун шери беша

بزد ره بر شهی چون شیر بیشه

Брўбаҳи бозии он айёри пеша

به روبه‌بازی آن عیار پیشه

Бимонад аз ҳасани ҳуснои шоҳи хира

بماند از حُسن حُسنا شاه خیره

Ки шуд бо акси рӯйиши моҳи тира

که شد با عکس رویش ماه تیره

Дили хусрави чунон он моҳи брбўд

دل خسرو چنان آن ماه بربود

Ки сӯии хонаи баради он моҳи розўд

که سوی خانه برد آن ماه را زود

Даҳони он шакарлаб танг медид

دهان آن شکرلب تنگ می‌دید

Дил аз искўи бсд фарсанг медид

دل از یسکو به صد فرسنگ می‌دید

Шаҳи дилдода чун маҷнӯн ӯ шуд

شه دلداده چون مجنون او شد

зи баси дилдодагӣ дар хӯн ӯ шуд

ز بس دلدادگی در خون او شد

Чу ҳуснои бурқаъ азгнҷӣ барандохт

چو حسنا برقع از گنجی برانداخت

Бабўса шоҳи шаш панҷӣ дарандохт

به بوسه شاه شش پنجی درانداخت

Чу бесабряш бар дил тохтан кард

چو بی صبریش بر دل تاختن کرد

Бохри кори ъушрат сохтан кард

به آخر کار عشرت ساختن کرد

Чу шаҳи бомоҳ , моҳӣ ҳамраҳ афганд

چو شه با ماه، ماهی همره افگند

зи моҳии моҳи Меҳрӣ бар шаҳ афганд

ز ماهی ماه مهری بر شه افگند

Чунон дар меҳр якдигар бимонаданд

چنان در مهر یکدیگر بماندند

Ки боҳам чун гул ва шукр бимонаданд

که باهم چون گل و شکّر بماندند

Чу бигузашт аз пас ин кори моҳӣ

چو بگذشت از پس این کار ماهی

Бар гул рафт хусрави шаҳи пагоҳӣ

بر گل رفت خسرو شه پگاهی

Бддўи гуфто агар шоҳ оядат пеш

بدو گفتا اگر شاه آیدت پیش

Маронаш аз бар вбншон бар хеш

مرانش از بر و بنشان بر خویش

Хдоъӣ мекуну зарқии ҳамеи боз

خداعی می‌کن و زرقی همی‌باز

Лабии пурханда май дору ҳамеи соз

لبی پرخنده می‌دار و همی‌ساز

Чу дил хуш кард аз дидори ту шоҳ

چو دل خوش کرد از دیدار تو شاه

Бурун рафтани ббоғ аз шоҳи дрхўоаҳ

برون رفتن به باغ از شاه درخواه

Ки то аз боғи шаҳи пинҳони бшбгир

که تا از باغ شه پنهان به شبگیر

Буруни оеи ту ва он дояи пер

برون آیی تو و آن دایهٔ پیر

Чунон осони сӯии рӯмат барам боз

چنان آسان سوی رومت برم باز

Ки чун Кебеки дарии милнҷӣ аз ноз

که چون کبک دری می‌لنجی از ناز

Нагардад гирди гирди домани ту

نگردد گَرد گِرد دامن تو

На мӯе каж кунад сар бар тани ту

نه مویی کژ کند سر بر تن تو

Чу афтодем мо чун мурғ дар дом

چو افتادیم ما چون مرغ در دام

БФрсти ҷуст бояд ком бо ком

به فرصت جست باید کام با کام

Хуш омад неки гулро посухи шоҳ

خوش آمد نیک گل را پاسخ شاه

Бадв гуфт эй сами асбати рухи моҳ

بدو گفت ای سم اسبت رخ ماه

Ҷаҳони афрӯзро танҳо бмгзор

جهان‌افروز را تنها بمگذار

Ҷавониро дар ин савдои бмгзор

جوانی را در این سودا بمگذار

Чу майдонӣ ки ӯ дилдодаи тест

چو می‌دانی که او دلدادهٔ تست

Дилаш дар доми ишқи афтодаи тест

دلش در دام عشق افتادهٔ تست

Чу медонам ки дард ошиқӣ чист

چو می‌دانم که درد عاشقی چیست

Нахоҳам ҳеҷ кофарро чунон зист

نخواهم هیچ کافر را چنان زیست

Чаҳ месозӣ ту кори ин ду ошиқ

چه می‌سازی تو کار این دو عاشق

Ки корӣ менамо яди номувофиқ

که کاری می‌نماید ناموافق

Надонам то дарун бо ҳам чаҳ созанд

ندانم تا درون با هم چه سازند

Магар чун шамъашон дарҳам гудозанд

مگر چون شمعشان درهم گدازند

Туро бешак накӯ набӯд зи ду тан

ترا بی شک نکو نبود ز دو تن

Ки бар мардӣ ситам бошад зи ду зан

که بر مردی ستم باشد ز دو زن

Чу ду кадбону ояд дар сарое

چو دو کدبانو آید در سرایی

Намонад дар сарои нуру навое

نماند در سرا نور و نوایی

Ҷавобаш дод хусрави к-эии дили ором

جوابش داد خسرو کای دل‌آرام

Маро дар озмоиш мекунӣ ром

مرا در آزمایش می‌کنی رام

Аз он ҳамчун ҷаҳонгирӣ забунам

از آن همچون جهان گیری زبونم

Ки то ман бо ҷаҳони афрӯз чунам

که تا من با جهان‌افروز چونم

Маро то дар ҷаҳон умед ҷонаст

مرا تا در جهان امّید جانست

Ҷаҳони афрӯз бар чашмам гаронаст

جهان افروز بر چشمم گرانست

Наёрад дар ҷаҳон бастани ҷаҳонӣ

نیارد در جهان بستن جهانی

Ҷаҳони афрӯзро бар ман замонӣ

جهان‌افروز را بر من زمانی

Ҷаҳонро тиратар он рӯзи байнам

جهان را تیره‌تر آن روز بینم

Ки дидори ҷаҳони афрӯзи байнам

که دیدار جهان‌افروز بینم

Марои ҷону ҷаҳон чун зер пардааст

مرا جان و جهان چون زیر پردهست

Ҷаҳони афрӯзи ангорам ки мурдааст

جهان افروز انگارم که مردهست

Манам дар кори ту ҳайрон бимонада

منم در کار تو حیران بمانده

зи ишқат дар ғрибстон бимонада

ز عشقت در غریبستان بمانده

Барои ту чунин овора гашта

برای تو چنین آواره گشته

Гузидаи ғурбат ва бечора гашта

گزیده غربت و بیچاره گشته

Дилӣ чун санги дорӣ эй дили афрӯз

دلی چون سنگ داری ای دل افروز

Ки брснгми занӣ ҳар рӯз ҳар рӯз

که بر سنگم زنی هر روز هر روز

Ҷаҳони брчшми хусрави боди хорӣ

جهان بر چشم خسرو باد خاری

Агар бар гул гузинад ихтиёрӣ

اگر بر گل گزیند اختیاری

Агар ман ҷузи ту касро дӯст дорам

اگر من جز تو کس را دوست دارم

Надорам мағзу паймон пӯст дорам

ندارم مغز و پیمان پوست دارم

Туе нури дили ман эй париваш

تویی نور دل من ای پریوش

Мабодо бе ту ҳаргизи як дамами хуш

مبادا بی‌تو هرگز یک دمم خوش

Чу шукр глрх омад дар муроот

چو شکّر گلرخ آمد در مراعات

Ки эй пеши рахти шоҳи фалаки мот

که ای پیش رخت شاه فلک مات

Дили бадхоҳи ту пари мавҷи хӯни бод

دل بدخواه تو پر موج خون باد

Вазони як мавҷи сад дарёи фузуни бод

وزان یک موج صد دریا فزون باد

Манам ҷонии вафои ту гирифта

منم جانی وفای تو گرفته

Дилии роҳи ризои ту гирифта

دلی راه رضای تو گرفته

Танӣ ва рӯй худ сӯяти ниҳода

تنی و روی خود سویت نهاده

Сиррӣ ва бар сари Кувайти ниҳода

سری و بر سر کویت نهاده

Ҳаме то пои дркўӣ ту дорам

همی تا پای در کوی تو دارم

Сари нтораҳ рӯй ту дорам

سر نظارهٔ روی تو دارم

Манам дар ишқи рӯят бо дилии пок

منم در عشق رویت با دلی پاک

Ниҳодаи пеши рӯят рӯй бар хок

نهاده پیش رویت روی بر خاک

Ҷаҳон бе рӯй ту равшан набинам

جهان بی روی تو روشن نبینم

Вагар бинии тўбии ман , ман набинам

وگر بینی تو بی‌من، من نبینم

На зон рӯем ман бе рӯй ва бе роҳ

نه زان رویم من بی روی و بی راه

Ки дар рӯем шавад бе рӯй ту моҳ

که در رویم شود بی روی تو ماه

На аз рӯй туам рӯй ҷудоӣаст

نه از روی توام روی جدایی‌ست

На бо рӯй ту рӯй бе вФоиист

نه با روی تو روی بی‌وفایی‌ست

Биҷои орми баҳри мӯеи вафое

به‌جای آرم به‌هر مویی وفایی

Ки то набӯд дарин рӯйу риёе

که تا نبود درین روی و ریایی

Агар ашкам накардӣ ин никуӣ

اگر اشکم نکردی این نکویی

Маро ҳаргиз набӯдӣ тозаи рӯе

مرا هرگز نبودی تازه رویی

Бсд рӯй ашки миборми зи чашмам

به‌صد روی اشک می‌بارم ز چشمم

Ки бе рӯй ту ин дорам зи чашмам

که بی روی تو این دارم ز چشمم

Маро то дили дарин кӯии аўФгндст

مرا تا دل درین کوی اوفگنده‌ست

Сиришками бахя бар рӯй аўФгндст

سرشکم بخیه بر روی اوفگنده‌ست

Биҷуз гиря намондаст орзӯем

بجز گریه نمانده‌ست آرزویم

Ки дар рӯй ту бояд обрӯем

که در روی تو باید آبرویم

Чу чашмам дид рӯй нозанинат

چو چشمم دید روی نازنینت

Гузидам аз ҳама рӯй заминат

گزیدم از همه روی زمینت

Бҳрмаҳи моҳ бар рӯй ту байнам

به هر مه ماه بر روی تو بینم

Ҳама рӯй дилами сӯии ту байнам

همه روی دلم سوی تو بینم

Назаргар бФгнм аз сӯии ту ман

نظر گر بفگنم از سوی تو من

Наёрам он назар бар рӯй ту ман

نیارم آن نظر بر روی تو من

Надидам эй з рӯй ман гзирт

ندیدم ای ز روی من گزیرت

Биравӣ ту нмибинми назират

به‌روی تو نمی‌بینم نظیرت

Аз он оўрдҳом рӯем бакорат

از آن آورده‌ام رویم به کارت

Ки дар корами з рӯй чун нигорат

که در کارم ز روی چون نگارت

Агар рӯй ту рӯёрӯӣ ёбам

اگر روی تو رویاروی یابم

з рӯй моҳрӯён рӯй тобам

ز روی ماهرویان روی تابم

Вагар оре биравем сад балои ту

وگر آری به رویم صد بلا تو

Куҷои бинии зи ман рӯйу риёи ту

کجا بینی ز من روی و ریا تو

Вагар рӯй оварам дар бе вафое

وگر روی آورم در بی وفایی

Биравем бози зани дарди ҷудоӣ

به رویم باز زن درد جدایی

Вагар пуштоварӣ бар ман бикбор

وگر پشت آوری بر من به یک‌بار

Дар он андӯҳ рӯй орми бдиўор

در آن اندوه روی آرم به دیوار

Манам ношстаҳ рӯй аз хоки Кувайт

منم ناشسته روی از خاک کویت

Туе биғм ки сад шодӣ биравят

تویی بی‌غم که صد شادی به‌رویت

Агар пой аз хатати беруни нуҳуми ман

اگر پای از خطت بیرون نهم من

Чу нуқта дар миёни хӯни нуҳуми ман

چو نقطه در میان خون نهم من

зи ишқи он ду тӯтии шкрхоӣ

ز عشق آن دو طوطی شکرخای

Бшкли доира бар сари нуҳуми пой

به شکل دایره بر سر نهم پای

Чу сатҳи сими он оризи бубинам

چو سطح سیم آن عارض ببینم

Шавам гардӣ ки то бар вай нишинам

شوم گردی که تا بر وی نشینم

Чу сатри рости бозам бо ту пайваст

چو سطر راست بازم با تو پیوست

Чу хткш мешавам дар хат азон даст

چو خطکش می‌شوم در خط ازان دست

Қалам дар маи кашами пеши ту ма рӯй

قلم در مه کشم پیش تو مه روی

Вагарна чун дўотм кун сияҳ рӯй

وگرنه چون دواتم کن سیه‌رو‌ی

Бпиши хати сабзи ту қалами вор

به پیش خطّ سبز تو قلم‌وار

Бсроими басари гирдам чу паргор

به‌سر آیم به‌سر گردم چو پرگار

Манам пеши ту сар бар хати фармон

منم پیش تو سر بر خطّ فرمان

Забон бо дил чу коғаз карда яксон

زبان با دل چو کاغذ کرده یکسان

Чу гул гуфт ин сухани хусрав бурун шуд

چو گل گفت این سخن خسرو برون شد

Кунун бишинав казин пас ҳол чун шуд

کنون بشنو کزین پس حال چون شد

зи бемории гул чун рафт моҳӣ

ز بیماری گل چون رفت ماهی

Даромад шоҳи асФоҳони пагоҳӣ

درآمد شاه اصفاهان پگاهی

Лаби гули ҳамчуи гул пурханда медид

لب گل همچو گل پرخنده می‌دید

Вазони лаби ҷони худ розндаҳ медид

وزان لب جان خود را زنده می‌دید

Шукр аз хандаи гул чун хаҷал буд

شکر از خندهٔ گل چون خجل بود

Аз он дилтанг шуд кӯи тнгдл буд

از آن دلتنگ شد کو تنگدل بود

Сари зулфӣ чу шаст анбарин дошт

سر زلفی چو شست عنبرین داشت

Ки ҳар мўииш бар ҷонӣ камӣн дошт

که هر مویی‌ش بر جانی کمین داشت

Рахш дар ҳади хӯбӣу никуӣ

رخش در حدّ خوبی و نکویی

Фузун аз ҳад ҳар хӯбӣ ки гӯйӣ

فزون از حدّ هر خوبی که گویی

Хирад дар шаст ӯ сармасти монда

خرد در شست او سرمست مانده

Мааш чун моҳӣ дар шасти монда

مهش چون ماهی در شست مانده

Чу шоҳи он моҳи сими андомро дид

چو شاه آن ماه سیم‌اندام را دید

Бигард моҳи мишкӣни домро дид

به گرد ماه مشکین دام را دید

Дилаш дар доми глрхи сохт ором

دلش در دام گلرخ ساخت آرام

Ки созад дар ҷаҳони ором дар дом

که سازد در جهان آرام در دام

Бгл гуфт эй шукри акси лаби ту

به گل گفت ای شکر عکس لب تو

з ҳар рӯзяти хуштар ҳар шаби ту

ز هر روزیت خوش‌تر هر شب تو

Мау хуршеди тоҷи торакати бод

مه و خورشید تاج تارکت باد

Чаҳ мегӯям ки ҳар ду сдикти бод

چه می‌گویم که هر دو‌صد یکت باد

Агар вақт омад эй моҳи длозор

اگر وقت آمد ای ماه ‌ِدل‌آزار

Мадор аз хештани шаҳро дили аФгор

مدار از خویشتن شه را دل‌افگار

Агар зари хоҳӣ вагар сими хоҳӣ

اگر زر خواهی و گر سیم خواهی

Вагар шоҳии ҳафт иқлӣми хоҳӣ

وگر شاهی هفت اقلیم خواهی

Ҳама дар пеши тест эй ман ғуломат

همه در پیش تست‌، ای من غلامت

Чу ман бошам ғуломати ин тамомат

چو من باشم غلامت این تمامت

Ки бошамгар саг гӯят набошам

که باشم گر سگ کویت نباشم

Чаҳ саг бошам ки ҳиндӯят набошам

چه سگ باشم که هندویت نباشم

Миёни ҳалқаи биҳуши туами ман

میان حلقه بیهوش توام من

Ғуломи ҳалқа дар гӯши туами ман

غلام حلقه در گوش توام من

Чунон ҳалқа бигӯаш ва ҳақ шиносам

چنان حلقه به گوش و حق‌شناسم

Ки гӯшами гиру сарда дар нхосм

که گوشم گیر و سر ده در نخاسم

Манам дар шева ва дар шевани ту

منم در شیوه و در شیون تو

Ғуломи ҳиндӯии чӯбаки зани ту

غلام هندوی چوبک‌زن تو

Ғулом нек меҷӯӣ чу ман ҷӯй

غلام نیک می‌جویی‌، چو من جوی

Баномами некбахти хештани гӯй

به نامم نیکبخت خویشتن گوی

Чу мебинӣ дилам дар рашк аз ту

چو می‌بینی دلم در رشک از تو

Лабами хушку рухами пари ашки азтў

لبم خشک و رخم پر اشک از تو

Макун зин беш бо ман биўФоиӣ

مکن زین بیش با من بی‌وفایی

Ки оҷизи гаштам аз дарди ҷудоӣ

که عاجز گشتم از درد جدایی

Гулаш гуфт эй вафои дори замона

گلش گفت ای وفا دار زمانه

Манам аз ҷони турои ёри ягона

منم از جان ترا یار یگانه

Дилам гармаст агар ман сард гӯям

دلم گرمست اگر من سرد گویم

Маранҷ аз ман ки ман бас тунд хуем

مرنج از من که من بس تند خویم

Ту майдонӣ ки чун длдодҳоми ман

تو می‌دانی که چون دلداده‌ام من

зи хону мони буруни аФтодҳоми ман

ز خان و مان برون افتاده‌ام من

Мабодо дар раҳати азгли ғуборӣ

مبادا در رهت از گل غباری

Ки гул дар чашм гул гардад чу хорӣ

که گل در چشم گل گردد چو خاری

Сипеҳри тези рӯи маҳмили кишти бод

سپهر تیز‌رو محمل‌کشَت باد

Бкоми дили шбонрўзии хушати бод

به کام دل شبانروزی خوشت باد

Касе кӯи саркашад аз чун ту шоҳӣ

کسی کو سرکشد از چون تو شاهی

Надорад ақли онкаси сари броҳӣ

ندارد عقل آنکس سر به‌راهی

Кунун биниҳодам аз срср кашӣдан

کنون بنهادم از سر سر‌کشیدن

Туро аз лаъли гули шукр чашедан

ترا از لعل گل شکّر چشیدن

Кунун якборагӣ беморем рафт

کنون یکبارگی بیماری‌ام رفت

Ду чандон зӯрам омад зорем рафт

دو چندان زورم آمد زاری‌ام رفت

Чгўим то маро ҳурмуз табибаст

چه‌گویم تا مرا هرمز طبیب است

Танам аз тундараст бо насибаст

تنم از تندرست با نصیب است

Табиби неки паии ҳурмуз аз анаст

طبیب نیک‌پی هرمز از انست

Ки доими ҳиндӯӣ шоҳ ҷаҳонаст

که دایم هندوی شاه جهانست

Агар ҳурмуз набӯдӣ ин табибат

اگر هرمز نبودی این طبیبت

Набӯдӣ аз гули саркаши насибат

نبودی از گل سرکش نصیبت

зи аввал то дар он набзам бидидаст

ز اوّل تا در آن نبضم بدیده‌ست

Маро бастаст ва қабзам нопадидаст

مرا بسط است و قبضم ناپدیدست

Маро ҳар чорау дармон ки ӯ сохт

مرا هر چاره و درمان که او ساخت

Нишоед гуфт бдолҳқи накӯи сохт

نشاید گفت بد‌، الحق نکو ساخت

Кунун ҳар кӯ фурӯд ояд бикҷоӣ

کنون هر کاو فرود آید به یک‌جای

з дилтангӣ наёрад буд бар пой

ز دلتنگی نیارد بود بر پای

Агар обӣ кунад як ҷои ором

اگر آبی کند یک جای آرام

Бигардади рангу таъм ӯ бноком

بگردد رنگ و طعم او به ناکام

Кунунам дили азин айвон гирифтаст

کنونم دل ازین ایوان گرفته‌ست

Ки гулро орзӯӣ он гирифтаст

که گل را آرزوی آن گرفته‌ست

Ки рӯзии даҳ бубинами боғи шаҳ ро

که روزی ده ببینم باغ شه را

Вазони пас пеши гирами зуди раҳ ро

وزان پس پیش گیرم زود ره را

Замонии бонги булбул май ниўшм

زمانی بانگ بلبل می‌نیوشم

Замонӣ бар сари гули михрўшм

زمانی بر سر گل می‌خروشم

Хуш ояд бонги булбули хосса дар боғ

خوش آید بانگ بلبل خاصه در باغ

Ки пургул шуд сипоҳон чун пари зоғ

که پر گل شد سپاهان چون پر زاغ

зи дилтангии ҷаҳон бар ман чунонаст

ز دلتنگی جهان بر من چنانست

Ки аз танагии диламро бим ҷонаст

که از تنگی دلم را بیم جانست

Дилам оташ гирифтасту ҷигари хӯн

دلم آتش گرفته‌ست و جگر خون

Баҳри соъат ғамӣ дорам дигаргун

به هر ساعت غمی‌دارم دگرگون

Агар дастур бошад сӯии боғам

اگر دستور باشد سوی باغم

Тиҳӣ гардад азин савдои димоғам

تهی گردد ازین سودا دماغم

Бароа оем агар бероҳам акнӯн

به راه آیم اگر بی راهم اکنون

зи шоҳи ин боғ рафтан хоҳам акнӯн

ز شاه این باغ رفتن خواهم اکنون

Магар гардад дилами лухтии кушода

مگر گردد دلم لختی گشاده

Вагарна мерӯм беруни пиёда

وگرنه می‌روم بیرون پیاده

Чу боз оем надорам ҳеҷ корӣ

چو باز آیم ندارم هیچ کاری

Магар бо шоҳи бӯсӣу канорӣ

مگر با شاه بوسی و کناری

Валикин чун нахоҳам пои ранҷӣ

ولیکن چون نخواهم پای‌رنجی

Бҳрбўсӣ нахоҳам кам зи ганҷӣ

به هر بوسی نخواهم کم ز گنجی

Вагар дар хӯрд нест аз тести тақсир

وگر در خورد نیست از تست تقصیر

Мхр гар менахоҳӣ чошнии гир

مخر گر می‌نخواهی چاشنی گیر

Аз он посухи дил шаҳ шуд чунон шод

از آن پاسخ دل شه شد چنان شاد

Ки ҳар дили кӯ ғамӣ дорад чунон бод

که هر دل کو غمی دارد چنان باد

Нмидонсти шоҳи он зарқу талбис

نمی‌دانست شاه آن زرق و تلبیس

Ки устодаст гули шогирдаши Иблис

که استادست گل شاگردش ابلیس

Мисоли макри зан , обӣаст борӣк

مثال مکر زن، آبیست باریک

Ки дарёӣ шавад ногоҳ торик

که دریایی شود ناگاه تاریک

Валикин дар чунин ҷое гирифтор

ولیکن در چنین جایی گرفتار

Агар макрӣ кунӣ ҳастӣ сазовор

اگر مکری کنی هستی سزاوار

Шаҳаш гуфт эй гули бустони ҷонам

شهش گفت ای گل بستان جانم

Ки пеши тести боғу бӯстонам

که پیش تست باغ و بوستانم

Дареғам ноед аз чун ту нигорӣ

دریغم ناید از چون تو نگاری

Биҳиштӣ то чаҳ синҷиди боғи борӣ

بهشتی تا چه سنجد باغ باری

Бирав танҳо агар танаот бояд

برو تنها اگر تنهات باید

Магар вақте дигар бо мот бояд

مگر وقتی دگر با مات باید

Ту танҳо рӯ чу ҳамраҳ ме нахоҳӣ

تو تنها رو چو همره می‌نخواهی

Ки ту хуршедӣ ва ма ме нахоҳӣ

که تو خورشیدی و مه می‌نخواهی

Равонаи шӯи сӯии он хулди пурҳур

روانه شو سوی آن خلد پرحور

Ки танҳо рӯ буд хуршеди пари нур

که تنها رو بود خورشید پر نور

Бирав то зуди бозоиии азин боғ

برو تا زود بازآیی ازین باغ

Магари дилро буруни ореи азин доғ

مگر دل را برون آری ازین داغ

Бирав танҳо ки танҳоӣ зиён нест

برو تنها که تنهایی زیان نیست

Чу бо мо об дар ҷӯят равон нест

چو با ما آب در جویت روان نیست

Нахуфт он шаби дамии дршби афрӯз

نخفت آن شب دمی درّ شب‌افروز

Ки то бар рӯй шаб кӣ дам занад рӯз

که تا بر روی شب کی دم زند روز

Худ он шаби гўиё шаб монад бар ҷой

خود آن شب گوییا شب ماند بر جای

Шудаш як як ситораи банд бар пой

شدش یک یک ستاره بند بر پای

Шабӣ буд аз сиёҳӣу дарозӣ

شبی بود از سیاهی و درازی

Чу зулфи моҳрӯёни тарозӣ

چو زلف ماهرویان طرازی

Мунодигар бромд аз замона

منادی گر بر‌آمد از زمانه

Ки рӯзу шаб фурӯ шуд ҷовдона

که روز و شب فرو شد جاودانه

Чу раҳи бардошти сӯии қирвони моҳ

چو ره برداشت سوی قیروان ماه

Бромди Юсуфи хуршед аз чоҳ

برامد یوسف خورشید از چاه

Чу хўроФгнд бар дарёи сморӣ

چو خور افگند بر دریا سماری

Нишаст он моҳи дилбар дар иморӣ

نشست آن ماه دلبر در عماری

Канизак сад шуданд онгаҳ савора

کنیزک صد شدند آنگه سواره

Бостоднди халқӣ дар назора

باستادند خلقی در نظاره

з ҳар сӯи ходим ва чоўўш мешуд

ز هر سو خادم و چاووش می‌شد

Ки мезад чӯб ва аз дил ҳуш мешуд

که می‌زد چوب و از دل هوش می‌شد

Чу сӯй боғ шуд он сарви озод

چو سوی باغ شد آن سرو آزاد

Бромд аз гул ва аз сарви фарёд

برامد از گل و از سرو فریاد

Бзири сояи тӯбои боғаш

به زیر سایهٔ طوبی باغش

Биҳиштӣ буд гулҳо чун чароғаш

بهشتی بود گل‌ها چون چراغش

Бахӯбии боғ чун хулди барин буд

به خوبی باغ چون خلد برین بود

Дарон хулди барин гули ҳури айн буд

دران خلد برین گل حور عین بود

Сари шохи дарахтони сарафроз

سَرِ شاخ درختان سرافراز

Қиёмат карда мурғони хуши овоз

قیامت کرده مرغان خوش‌آواز

Чаманро оби суя сӯй мерафт

چمن را آب سویا‌سوی می‌رفت

Бигард боғи руъё рӯй мерафт

به گرد باغ رویا‌روی می‌رفت

Чу санги оби равонро шуд сетона

چو سنگ آب روان را شد ستانه

Ҳаме зад оби симини шохи шона

همی‌زد آب سیمین شاخ شانه

зи ҷӯи оби равони бардошти овоз

ز جو آب روان برداشت آواز

Ки ман рафтам вале наем дигар боз

که من رفتم ولی نایم دگر باز

Чу абр аз осмони гирёни бромд

چو ابر از آسمان گریان برامد

Ҳама рӯй замини хандони даромад

همه روی زمین خندان درامد

Ба як раҳи баргҳо зер ва зибр шуд

به یک ره برکه‌ها زیر و زبر شد

Шимурҳо сари басар аз об тар шуд

شَمَرها سر بسر از آبِ تر شد

Чу борони тир дар партоби андохт

چو باران تیر در پرتاب انداخت

Сипар дар обдони оби андохт

سپر در آبدان آب انداخت

Чу аз ҳар тири боронии сипари сохт

چو از هر تیر بارانی سپر ساخت

Заҳри обии ҳазорон шакл барсохт

زهر آبی هزاران شکل برساخت

Чу меғи обзни азкўаҳ дар гашт

چو میغ آبزن ازکوه در گشت

Битофт аз офтоби оташини дашт

بتافت از آفتاب آتشین دشت

Батон симбр бо рӯй чун моҳ

بتان سیمبر با روی چون ماه

БиФгнднд аз тани ҷома дар роҳ

بیفگندند از تن جامه در راه

Шуданд он нозанинони тарозӣ

شدند آن نازنینان طرازی

Бараҳнаи тани зи баҳри оби бозӣ

برهنه تن ز بهر آب بازی

Азорӣ дар гули сероби бастанд

اِزاری در گل سیراب بستند

Чу оташ дар миёни оби ҷустанд

چو آتش در میان آب جستند

Аҷаби он буд кони чандон дили афрӯз

عجب آن بود کان چندان دل افروز

Бгл хуршед андӯданд он рӯз

بگل خورشید اندودند آن روز

Гуруҳе бар дарахтони мидўиднд

گروهی بر درختان میدویدند

Гуруҳеи сар бар айвон мекашиданд

گروهی سر بر ایوان میکشیدند

Гуруҳеи срсўии шиноби бурданд

گروهی سرسوی شیناب بردند

Гуруҳеи сари бзири оби бурданд

گروهی سر بزیر آب بردند

Яке оби сияҳ дар гӯши рафта

یکی آب سیه در گوش رفته

Яке бар сари яке бар дӯши рафта

یکی بر سر یکی بر دوش رفته

зи сармо ҳар яке ларзид чун бед

ز سرما هر یکی لرزید چون بید

Давон гашта зи сояи сӯии хуршед

دوان گشته ز سایه سوی خورشید

Чунон додӣ тани он дилбарони тоб

چنان دادی تن آن دلبران تاب

Ки дар чашм омадӣ хуршедро об

که در چشم آمدی خورشید را آب

Агар онҷо фитодӣ пери сад сол

اگر آنجا فتادی پیر صد سال

Шудӣ ҳолеи ҷавонии турфаи аҳвол

شدی حالی جوانی طرفه احوال

Нишаста буд глрх бар кароне

نشسته بود گلرخ بر کرانی

Чу шукр ханда мезад ҳар замонӣ

چو شکّر خنده میزد هر زمانی

Взонсўӣ дигар хусрав бадар шуд

وزانسوی دگر خسرو بدر شد

Пизишкиро бар он симбр шуд

پزشکی را بر آن سیمبر شد

Чу глрхро дар айвон менадид ӯ

چو گلرخ را در ایوان میندید او

Сӯии шоҳи сипоҳонеи давид ӯ

سوی شاه سپاهانی دوید او

Заминро бӯса зад дар пеши он садр

زمین را بوسه زد در پیش آن صدر

Бшаҳ гуфт эй брФъти осмони қадар

بشه گفت ای برفعت آسمان قدر

Ҷаҳон то ҳаст фармонати равони бод

جهان تا هست فرمانت روان باد

Ҳар ончати дил чунон хоҳад чунон бод

هر آنچت دل چنان خواهد چنان باد

Бирафтам сӯии хотун , ӯ ббоғст

برفتم سوی خاتون، او بباغست

Ҷаҳон аз туфи ту гӯйӣ чун чароғаст

جهان از تف تو گویی چون چراغست

Дилаш гармаст ва дорад ин ҳавои тафт

دلش گرمست و دارد این هوا تفت

Басӯии боғи азин айвон чаро рафт

بسوی باغ ازین ایوان چرا رفت

Кунун дар боғ агар бошад дигар роҳ

کنون در باغ اگر باشد دگر راه

Падеди оради ҳамон беморӣ эй шоҳ

پدید آرد همان بیماری ای شاه

Ҳамон беҳтар ки имрӯзаш биорӣ

همان بهتر که امروزش بیاری

Батадрӣҷии шабонгаҳи дръморӣ

بتدریجی شبانگه درعماری

Магари беморяш аз сар нагирад

مگر بیماریش از سر نگیرد

Табиб аз дард ӯ дил брнагирад

طبیب از درد او دل برنگیرد

Шаҳаш гуфт эй табиби исои осо

شهش گفت ای طبیب عیسی آسا

Ки кард охир кам аз рӯзии тамошо

که کرد آخر کم از روزی تماشا

Кунун он нест глрхгар ту байняш

کنون آن نیست گلرخ گر تو بینیش

Ки бо ман шуд чу шукр , заҳри гиниш

که با من شد چو شکّر، زهر گینیش

Вафодорӣу хуй хуш гирифтаст

وفاداری و خوی خوش گرفتست

Дилаш аз меҳри ман оташ гирифтаст

دلش از مهر من آتش گرفتست

Суханҳое ки бо ман гуфт имрӯз

سخنهایی که با من گفت امروز

Дигар ншнўдаҳ будам зон дили афрӯз

دگر نشنوده بودم زان دل افروز

Дилаш акнӯн басӯии ман ҳаво кард

دلش اکنون بسوی من هوا کرد

Ҳамаи хуии баду тундӣ раҳо кард

همه خوی بد و تندی رها کرد

Бигуфт ин ва яке халъат биёрост

بگفت این و یکی خلعت بیاراست

Бҳрмз доду ҳурмуз зуд бархест

بهرمز داد و هرمز زود برخاست

Чу рӯй чархи зангорӣ сияҳ шуд

چو روی چرخ زنگاری سیه شد

Ма аз зери сиёҳии сар барра шуд

مه از زیر سیاهی سر بره شد

Бпиш доя омад гул ки бархез

بپیش دایه آمد گل که برخیز

Қадам дар роҳ на чун пайки сари тез

قدم در راه نه چون پیک سر تیز

Ки вақт рафтан мо ин замонаст

که وقت رفتن ما این زمانست

Ки на дар раҳи асас на посбонаст

که نه در ره عسس نه پاسبانست

Бибояд рафт чун шаб дар шикастаст

بباید رفت چون شب در شکستست

Ки парвин низ дар пастӣ нишастаст

که پروین نیز در پستی نشستست

Бигуфт ину кушод онгаҳ дар боғ

بگفت این و گشاد آنگه در باغ

Шабӣ буд аз сиёҳӣ чун пари зоғ

شبی بود از سیاهی چون پر زاغ

Чунон шаб , пеши чашми он дили афрӯз

چنان شب، پیش چشم آن دل افروز

Намӯд аз бихўдии равшантар аз рӯз

نمود از بیخودی روشن تر از روز

Касе кӯ рӯй дорад сӯии ёрӣ

کسی کو روی دارد سوی یاری

Надорад бо шаб ва бо рӯзи корӣ

ندارد با شب و با روز کاری

Ҳама он бошадаш андешаи кор

همه آن باشدش اندیشهٔ کار

Ки то чун зӯдтар бинад рухи ёр

که تا چون زودتر بیند رخ یار

Хушо наздики ёрии раҳ гузидан

خوشا نزدیک یاری ره گزیدن

Ки майдонӣ ки битавоняш дидан

که میدانی که بتوانیش دیدن

Чу гул бо дояи лухтӣ раҳ буридед

چو گل با دایه لختی ره بریدید

Басӯии хонаи ҳурмузи расиданд

بسوی خانهٔ هرمز رسیدند

Яке кунҷӣ ки хусрави сохта буд

یکی کنجی که خسرو ساخته بود

зи баҳр ҳар ду тани пардохта буд

ز بهر هر دو تن پرداخته بود

Наоне ҳар ду тан дар кунҷи рафтанд

نهانی هر دو تن در کنج رفتند

зи бими шоҳи як соъати нхФтнд

ز بیم شاه یک ساعت نخفتند

Чу мурғ субҳдам бикшод пар ро

چو مرغ صبحدم بگشاد پر را

з хоб ангехт муштии бихбр ро

ز خواب انگیخت مشتی بیخبر را

Ҷаҳон аз чеҳраи хуршеди саркаш

جهان از چهرهٔ خورشید سرکش

Биҷӯш омад чу дарёии пари оташ

بجوش آمد چو دریایی پر آتش

Замин дар зери гирд заъфарон шуд

زمین در زیر گرد زعفران شد

Арӯси осмон дар парниён шуд

عروس آسمان در پرنیان شد

Чу равшан шуд заминро рӯй , ҷумла

چو روشن شد زمین را روی، جمله

Батон гаштанд аз ҳар сӯй , ҷумла

بتان گشتند از هر سوی، جمله

Бқсри глрх дилбар давиданд

بقصر گلرخ دلبر دویدند

зи глрх дар ҳаво гардӣ надиданд

ز گلرخ در هوا گردی ندیدند

На доя буд дар боғ ва на глрх

نه دایه بود در باغ و نه گلرخ

Расониданди сӯии шоҳи посух

رسانیدند سوی شاه پاسخ

Ки гул бо доя нопидо шуд аз боғ

که گل با دایه ناپیدا شد از باغ

Дили мошди зи гул чун лола аз доғ

دل ماشد ز گل چون لاله از داغ

Нёсудем аз ҷустани замонӣ

نیاسودیم از جستن زمانی

Нмиёбд касе зишони нишоне

نمییابد کسی زیشان نشانی

Парӣ гӯйӣ рабӯдаст ин ду тан ро

پری گویی ربودست این دو تن را

Куҷои охир тавон гуфт ин сухан ро

کجا آخر توان گفت این سخن را

Азон посухи дили шаҳ сарнигӯн шуд

ازان پاسخ دل شه سرنگون شد

зи хӯни дили лабаши пари кФк хӯн шуд

ز خون دل لبش پر کفک خون شد

На сабраш монад на ором дар дил

نه صبرش ماند نه آرام در دل

Шикасти он коми дили ноком дар дил

شکست آن کام دل ناکام در دل

Бадишон гуфт охири ҳол чун шуд

بدیشان گفت آخر حال چون شد

На мурғии гашт каз айвон бурун шуд

نه مرغی گشت کز ایوان برون شد

Магари гул булбулӣ шуд дар ҳаво рафт

مگر گل بلبلی شد در هوا رفت

Бхўзстон гурехт аз дом мо рафт

بخوزستان گریخت از دام ما رفت

Куҷо шуд доягар гул рафт борӣ

کجا شد دایه گر گل رفت باری

Аҷабтар зин надидам ҳеҷ корӣ

عجب تر زین ندیدم هیچ کاری

Паригар моҳро аз боғи бардошт

پری گر ماه را از باغ برداشت

Чаро ъФритро бар ҷой нагузошт

چرا عفریت را بر جای نگذاشت

Парӣ гар дошт бо моҳи ошноӣ

پری گر داشت با ماه آشنایی

Чаро он девро номади раҳоӣ

چرا آن دیو را نامد رهایی

Паригар баради ҳурӣ аз биҳиштӣ

پری گر برد حوری از بهشتی

Чикораш буд бо деринаи зиштӣ

چکارش بود با دیرینه زشتی

Нмидонм ки ин аҳвол чунаст

نمیدانم که این احوال چونست

Магар дар зери ин , макр ва фусунаст

مگر در زیر این، مکر و فسونست

Маро Бифрефт то дар домам овехт

مرا بفریفت تا در دامم آویخت

Басӯи боғ шуд ваз боғ бигурехт

بسوی باغ شد وز باغ بگریخت

Касе гӯйӣ ки аз роҳаши ббрдст

کسی گویی که از راهش ببردست

Бшб ногоҳ аз боғаши бабри даст

بشب ناگاه از باغش ببر دست

Фурӯ мондам дарин андешаи оҷиз

فرو ماندم درین اندیشه عاجز

Ки бо ман ин ки донад кард ҳаргиз

که با من این که داند کرد هرگز

зи дарди ишқи дилтангӣ басӣ кард

ز درد عشق دلتنگی بسی کرد

Саворонро баҳри сӯе касе кард

سواران را بهر سویی کسی کرد

Мунодигар мунодӣ кард ногоҳ

منادی گر منادی کرد ناگاه

Ки ҳар кӯ огаҳӣ дорад азон моҳ

که هر کو آگهی دارد ازان ماه

На чандон ганҷ ёбад аз хазона

نه چندان گنج یابد از خزانه

Ки битавонад шимурди онро замона

که بتواند شمرد آن را زمانه

Дарин андешау ғами шоҳи дилсӯз

درین اندیشه و غم شاه دلسوز

Бар худ хонд ҳурмузро ҳамон рӯз

بر خود خواند هرمز را همان روز

Саросари ҳоли гул дар пеш ӯ гуфт

سراسر حال گل در پیش او گفت

Чунон каз гуфт ӯ ҳурмуз барошуфт

چنان کز گفت او هرمز برآشفت

Бшаҳ гуфто нагуфтам сӯии боғаш

بشه گفتا نگفتم سوی باغش

Набояд баради пари савдои димоғаш

نباید برد پر سودا دماغش

Касеро бо дилии пари дарди охир

کسی را با دلی پر درد آخر

Тамошо чун буд дар хӯрд охир

تماشا چون بود در خورد آخر

Тамошоро агар дил шод набӯд

تماشا را اگر دل شاد نبود

Тамошои карданаши ҷуз бод набӯд

تماشا کردنش جز باد نبود

Чу дили хуш буд мардум асл инаст

چو دل خوش بود مردم اصل اینست

Тамошо кардан ҳар фасл инаст

تماشا کردن هر فصل اینست

Бигуфт ин ва бшаҳ гуфт эй худованд

بگفت این و بشه گفت ای خداوند

Турои зин ғам набояд буд дар банд

ترا زین غم نباید بود در بند

Ки ман ин кор , осон бе зҷирӣ

که من این کار، آسان بی زجیری

Буруни орм чу мӯе аз хамирӣ

برون آرم چو مویی از خمیری

Азин мушкили дили ман гашти огоҳ

ازین مشکل دل من گشت آگاه

Ки он бутро парӣ барадаст аз роҳ

که آن بت را پری بردست از راه

Магари обии бпошидсти нохуш

مگر آبی بپاشیدست ناخوش

Ки оби мо париро ҳаст оташ

که آب ما پری را هست آتش

Магар дар об бодӣ бӯда бошад

مگر در آب بادی بوده باشد

Ки гулро аз миён брбўдаҳ бошад

که گل را از میان بربوده باشد

Бҷнбонм кунун ин ҳалқаи роз

بجنبانم کنون این حلقهٔ راز

Магар бар дасти ман ин дар шавад боз

مگر بر دست من این در شود باز

Вазони пас пеши хуршеди ҷаҳони тоб

وزان پس پیش خورشید جهان تاب

Яке ташт булӯрӣн кард пари об

یکی طشت بلورین کرد پر آب

Кашид онгаҳ хаттии баргарди он ташт

کشید آنگه خطی برگرد آن طشت

Азимат хон бигард ташт мегашт

عزیمت خوان بگرد طشت میگشت

Гуҳӣ дар оби равшани мидмидӣ

گهی در آب روشن میدمیدی

Гуҳ аз ҳар сӯи хаттӣ бар микшидӣ

گه از هر سو خطی بر میکشیدی

Ҳарон ҳиялат ки майдонаст ҳурмуз

هران حیلت که میدانست هرمز

Биҷой оварад пеши шоҳи крбз

بجای آورد پیش شاه کربز

Бадви гуфтои бишорати боди шаҳ ро

بدو گفتا بشارت باد شه را

Ки аз боғат парӣ барадаст ма ро

که از باغت پری بردست مه را

Гултарро парӣ ҳамзод будаст

گل تر را پری همزاد بودست

Ки он ҳамзод ӯро дар рабӯдаст

که آن همزاد او را در ربودست

Чу бо гули хуфтаи бади дояи бикҷо

چو با گل خفته بد دایه بیکجا

Парӣ овехтаст ӯро бики пой

پری آویختست او را بیک پای

Кунун он ҳар ду дар рӯй заминанд

کنون آن هر دو در روی زمینند

Вале бар пушта кҳсор чинанд

ولی بر پشتهٔ کهسار چینند

зи шаҳи чл рӯз мехоҳам амони ман

ز شه چل روز میخواهم امان من

Ки то дар хона биншинам ниҳони ман

که تا در خانه بنشینم نهان من

Нишинам дар хат ва хонам азимат

نشینم در خط و خوانم عزیمت

Кунам аз хонаи девонро ҳазимат

کنم از خانه دیوان را هزیمت

Бисӯзам авдтар дар хона бисёр

بسوزم عودتر در خانه بسیار

Париро сари бхти орми бикбор

پری را سر بخط آرم بیکبار

Биҷои орм ҳарон афсун ки донам

بجای آرم هران افسون که دانم

Азиматҳои гӯногӯн бихонам

عزیمتهای گوناگون بخوانم

Вале аз шоҳ он хоҳам ки донад

ولی از شاه آن خواهم که داند

Ки чли рӯзами бпиш худ нахонд

که چل روزم بپیش خود نخواند

Касеро низ нафаристад бар ман

کسی را نیز نفرستد بر من

Ки бар ман баста хоҳад шуд дар ман

که بر من بسته خواهد شد در من

Ҳронгоҳӣ ки ин чл рӯз бигузашт

هرانگاهی که این چل روز بگذشت

Яқин донам ки шаҳро сӯз бигузашт

یقین دانم که شه را سوز بگذشت

Бпиш шоҳ бинмоем ҳунар ро

بپیش شاه بنمایم هنر را

Буруни орми зи чини он симбр ро

برون آرم ز چین آن سیمبر را

Чу шуд бар дасти ман ӣнкор карда

چو شد بر دست من اینکار کرده

Бароа ояд дили тимори хӯрда

براه آید دل تیمار خورده

Валикин чун ман устодӣ намудем

ولیکن چون من استادی نمودم

Дили шаҳро басӣ шодӣ намудем

دل شه را بسی شادی نمودم

Бостодими ганҷӣ зар бихоҳам

باستادیم گنجی زر بخواهم

Бишогирдонаи сад гавҳар бихоҳам

بشاگردانه صد گوهر بخواهم

Шаҳаши гуфто чу кардӣ кори ман рост

شهش گفتا چو کردی کار من راست

зи ман бахшӣдан ояд аз ту дархост

ز من بخشیدن آید از تو درخواست

Дареғам набӯд аз ту ҳарчӣ хоҳӣ

دریغم نبود از تو هرچه خواهی

Вагар аз ман бихоҳӣ подшоҳӣ

وگر از من بخواهی پادشاهی

Чу шаҳ гуфт он сухани ҳурмуз бадар рафт

چو شه گفت آن سخن هرمز بدر رفت

Сӯии қасри ҷаҳон афрӯз шуд тафт

سوی قصر جهان افروز شد تفت

Ҷаҳони афрӯз чун дидор ӯ дид

جهان افروز چون دیدار او دید

Дили худ то бҷони дарбори аўдид

دل خود تا بجان دربار اودید

На рӯй онкӣ бо ӯ роз гуяд

نه روی آنکه با او راز گوید

На барги онкии рамзӣ боз гуяд

نه برگ آنکه رمزی باز گوید

На сабри хомшӣ на тоқати дард

نه صبر خامشی نه طاقت درد

Лабии хушку дилии гарму дамии сард

لبی خشک و دلی گرم و دمی سرد

Ҷаҳони афрӯзро хусрав чунин гуфт

جهان افروز را خسرو چنین گفت

Ки эй нодида бар рӯй замини ҷуфт

که ای نادیده بر روی زمین جفت

Шҳншаҳро чунин корӣ фитодаст

شهنشه را چنین کاری فتادست

Ки аз гул дар раҳаш хорӣ фитодаст

که از گل در رهش خاری فتادست

Кунун огоҳ бош эй олами афрӯз

کنون آگاه باش ای عالم افروز

Ки ман рафтам зи хизмат то чиҳил рӯз

که من رفتم ز خدمت تا چهل روز

Бкнҷ хона биншинам наоне

بکنج خانه بنشینم نهانی

Магар зон гумшуда ёбам нишоне

مگر زان گمشده یابم نشانی

Ҷаҳони афрӯз аз ӯ ҳайрон фурӯ монад

جهان افروز از او حیران فرو ماند

Чу борони ашк аз мижгон фурӯ ронад

چو باران اشک از مژگان فرو راند

Бромди ҳамчуи нилии чеҳра ӯ

برامد همچو نیلی چهرهٔ او

Азон ғами хост рафтани Зуҳра ӯ

ازان غم خواست رفتن زهرهٔ او

Нишаста буд ҳурмуз бар сари пой

نشسته بود هرمز بر سر پای

Ки то чун зӯдтар бархезад аз ҷой

که تا چون زودتر برخیزد از جای

Чу он саргаштаи сар бар пой дидаш

چو آن سرگشته سر بر پای دیدش

На тан бар раҳ на дил бар ҷой дидаш

نه تن بر ره نه دل بر جای دیدش

Бҳрмз гуфт инат ошуфтаи корӣ

بهرمز گفت اینت آشفته کاری

Надидам чун ту ҳаргизи биқрорӣ

ندیدم چون تو هرگز بیقراری

Магари гирди раҳе кошФтаҳ бошӣ

مگر گرد رهی کاشفته باشی

Ки то бинишаста бошӣ рафта бошӣ

که تا بنشسته باشی رفته باشی

Бшмъии Монӣ аз тезӣу мастӣ

بشمعی مانی از تیزی و مستی

Ки кас рӯят набинад чун нишастӣ

که کس رویت نبیند چون نشستی

Қарорат нест як дам дар бар ман

قرارت نیست یک دم در بر من

Магари пар каждум омад бистари ман

مگر پر کژدم آمد بستر من

Маро бар шакли мрдмхўори доне

مرا بر شکل مردمخوار دانی

Ки гирд ман нагардӣ то туоне

که گرد من نگردی تا توانی

Кунун чун бар заминат нест ором

کنون چون بر زمینت نیست آرام

Тапида гаштае чун мурғ дар дом

تپیده گشتهیی چون مرغ در دام

Брўтдбири кор шоҳ кун зуд

بروتدبیر کار شاه کن زود

зи глрхи шоҳро огоҳ кун зуд

ز گلرخ شاه را آگاه کن زود

Маи навро басии рӯз эй дили афрӯз

مه نو را بسی روز ای دل افروز

Тавон дид ва ту рафтӣ то чиҳил рӯз

توان دید و تو رفتی تا چهل روز

Бигуфт ин ва ҳазорон донаи ашк

بگفت این و هزاران دانهٔ اشک

Фурӯ борид ҳамчун абр аз рашк

فرو بارید همچون ابر از رشک

Дил хусрав бсухт аммо бноком

دل خسرو بسوخت اما بناکام

Бурун омад зпиши он длором

برون آمد زپیش آن دلارام

Басӯи хона омад бози ҳоле

بسوی خانه آمد باز حالی

Сарой хеш кард аз рахти холӣ

سرای خویش کرد از رخت خالی

Биорон гуфт хӯрдам бе гумони заҳр

بیاران گفت خوردم بی گمان زهر

Базӯдӣ рафт мебояд азин шаҳр

بزودی رفت میباید ازین شهر

Се марду чор зан ҳафтем ҷумла

سه مرد و چار زن هفتیم جمله

Ҳам имшаб дар ниҳон рафтем ҷумла

هم امشب در نهان رفتیم جمله

Марои ин духтари зангии блоиист

مرا این دختر زنگی بلاییست

Валек ӯ аз ғами ман дар вФоиист

ولیک او از غم من در وفاییست

На куштан воҷибаст ӯро на бурдан

نه کشتن واجبست او را نه بردن

На бо ӯ зистани мумкин на мурдан

نه با او زیستن ممکن نه مردن

Дигар зан ҳаст ҳуснои дили афрӯз

دگر زن هست حسنای دل افروز

Ки гуяд тарк ӯ кун , ҷузи бдомўз

که گوید ترک او کن، جز بدآموز

Дигар зани доя , дигар низ глрх

دگر زن دایه، دیگر نیز گلرخ

зи мардони хусраву фирӯзу фаррух

ز مردان خسرو و فیروز و فرخ

Бигуфт ин ва сутур оварад дар роҳ

بگفت این و ستور آورد در راه

Фишонд аз пушти моҳии гирд бар моҳ

فشاند از پشت ماهی گرد بر ماه

Сутурӣ буд дар рафтан чу бодӣ

ستوری بود در رفتن چو بادی

Ки дар рафтани фалакро муҳра додӣ

که در رفتن فلک را مهره دادی

Бики рӯзу бики шаби шасти фарсанг

بیک روز و بیک شب شست فرسنگ

Бпимўднди саҳроро бшбрнг

بپیمودند صحرا را بشبرنگ

Басии бероҳа аз ҳар сӯии рафтанд

بسی بیراهه از هر سوی رفتند

Ҳамаи ҳам пушт аз сад рӯй рафтанд

همه هم پشت از صد روی رفتند

Фарси ронданд то даҳ рӯз бигузашт

فرس راندند تا ده روز بگذشت

Фитоданд аз миёни кӯҳ дар дашт

فتادند از میان کوه در دشت

Падед омад дарон саҳрои яке диз

پدید آمد دران صحرا یکی دز

Ки дар даврӣ он шуд ваҳми оҷиз

که در دوری آن شد وهم عاجز

Яке диз буд ҳам болои афлок

یکی دز بود هم بالای افلاک

Бпҳнои бештар аз арсаи хок

بپهنا بیشتر از عرصهٔ خاک

Ту гуфтӣ чархро пштиўнӣ буд

تو گفتی چرخ را پشتیونی بود

Ки ахтари гирдов чун равзанӣ буд

که اختر گرداو چون روزنی بود

Чунон бомаши бсўдӣ рӯй афлок

چنان بامش بسودی روی افلاک

Ки кардӣ осмонро рӯй бар хок

که کردی آسمان را روی بر خاک

Чунон бурҷаши зи бори чарх хам дошт

چنان برجش ز بار چرخ خم داشت

Ки гуфтӣ чархи пушташ дар шикам дошт

که گفتی چرخ پشتش در شکم داشت

Ғрораҳ буд бар девори боло

غراره بود بر دیوار بالا

Нишаста дидбон бар чархи воло

نشسته دیدبان بر چرخ والا

Биорон гуфт хусрав кин замони зуд

بیاران گفت خسرو کاین زمان زود

Бабандед аз барои хӯни миёни зуд

ببندید از برای خون میان زود

Ки ин дизи ҷой дуздон палидаст

که این دز جای دزدان پلیدست

Надидам ҳаргиз аммо ин падедаст

ندیدم هرگز امّا این پدیدست

Чу пайдои гашти хусрав аз биёбон

چو پیدا گشت خسرو از بیابان

Фиғони бардошт аз болои нигаҳбон

فغان برداشت از بالا نگهبان

Чу башнавад ин сухани хусрави зи боло

چو بشنود این سخن خسرو ز بالا

Яке хар пушта дид ӯ сахти воло

یکی خر‌پشته دید او سخت والا

Чу мардони пеши хари пуштаи боситод

چو مردان پیش خرپشته باستاد

Занонро бар сар боло фиристод

زنان را بر سر بالا فرستاد

Чу як дам буд дизро дар кушоданд

چو یک دم بود دز را در گشادند

Савории бист рӯй аз диз ниҳоданд

سواری بیست روی از دز نهادند

Бики раҳи ҳамчуи шерон бар дамиданд

به یک ره همچو شیران بر دمیدند

Бпиши он ҷавонмардони расиданд

به پیش آن جوانمردان رسیدند

Шаҳу фирӯзу фаррух ҳар се аз тир

شه و فیروز و فرخ هر سه از تیر

Се кас дар як замон карданд занҷир

سه کس در یک زمان کردند زنجیر

Чу дар хӯни он се бдрги ғарқаи гаштанд

چو در خون آن سه بدرگ غرقه گشتند

Дгрдздони парешони ҳалқаи гаштанд

دگر دزدان پریشان حلقه گشتند

Гирифтанд он се танро дар миёна

گرفتند آن سه تن را در میانه

Шуданд он ҳар се сарвар чун нишона

شدند آن هر سه سرور چون نشانه

Шаҳи ҳурмуз чу шери бошукӯҳӣ

شه هرمز چو شیر باشکوهی

Бикрдор камар барбаста кӯҳӣ

به کردار کمر بربسته کوهی

Биҷӯш омад бкФ дар зулфиқорӣ

به جوش آمد به‌کف در ذوالفقاری

Чўотши тез , лекини обдорӣ

چو آتش تیز، لیکن آبداری

Чунон барҳам зад эшонро бикбор

چنان برهم زد ایشان را به‌یکبار

Гзўи гаштанди саргардони фалаки вор

کزو گشتند سرگردان فلک‌وار

Чу баъзе роФгндўи басти лухтӣ

چو بعضی را فگند و بست لختی

Боситод ӯ барон раҳ чун дарахтӣ

باستاد او بران ره چون درختی

Ки то ҳар коед аз дуздон дигар бор

که تا هر کاید از دزدان دگر بار

Шавад теғи ҷигари рангаши ҷгрхўор

شود تیغ جگر رنگش جگرخوار

Чу дуздони мардӣ ҳурмуз бидиданд

چو دزدان مردی هرمز بدیدند

зи бимаш чун занони дами мидмиднд

ز بیمش چون زنان دم می‌دمیدند

Ду ёраш аз набарду зӯру кинаш

دو یارش از نبرد و زور و کینش

Аҷаби монданд ва карданд офариниш

عجب ماندند و کردند آفرینش

Кигар ин ҳарби ту рустам бидидӣ

که گر این حرب تو رستم بدیدی

Паии Рахшати бсрҳнгии давидӣ

پی رخشت به سرهنگی دویدی

Турогари банда будӣ ҷой он ҳаст

ترا گر بنده بودی جای آن هست

Ки ҳастат дар ҳунарҳои ҷаҳони даст

که هستت در هنرهای جهان دست

зи як як мӯии ту сад сад нишоне

ز یک یک موی تو صد صد نشانی

Тавон додан ки ту соҳибқиронӣ

توان دادن که تو صاحب‌قرانی

Набуданди он ду сарвари ҳеҷ огоҳ

نبودند آن دو سرور هیچ آگاه

Ки гардуни феъл худ бинмуд ногоҳ

که گردون فعل خود بنمود ناگاه

Се марди дузд бар боло давиданд

سه مرد دزد بر بالا دویدند

Занонро бар сар боло бидиданд

زنان را بر سر بالا بدیدند

Бадишони қасд он карданд ногоҳ

بدیشان قصد آن کردند ناگاه

Ки сӯии қалъаашони оранд аз роҳ

که سوی قلعه‌شان آرند از راه

Пас онгаҳ духтари зангии буруни ҷуст

پس آنگه دختر زنگی برون جست

Даромад пеш , сангӣ чанд дар даст

درآمد پیش، سنگی چند در دست

Бдздон дод рӯйу сангҳо рехт

به دزدان داد روی و سنگ‌ها ریخت

Чу захм тир дид аз бим бигурехт

چو زخم تیر دید از بیم بگریخت

Яке тирӣ задандаш бар ҷигари гоҳ

یکی تیری زدندش بر جگر‌گاه

Ки пайконаши баромад аз камаргоҳ

که پیکانش برآمد از کمرگاه

зи тирӣ чун камони қадаши ду тошд

ز تیری چون کمان قدش دو‌تا شد

Дамаши бигусасту ҷони азуӣ ҷудо шуд

دمش بگسست و جان از وی جدا شد

Бҷон додани зи дили бардошти овоз

به جان‌دادن ز دل برداشت آواز

Ки эй ҳурмузи биё то бинмти боз

که ای هرمز بیا تا بینمت باز

Бибин охир ки дод ман ҷаҳон дод

ببین آخر که داد من جهان داد

Бигуфт ин ва бидидаш рӯй ва ҷон дод

بگفت این و بدیدش روی و جان داد

Ҷаҳони булъаҷабро кор инаст

جهان بوالعجب را کار اینست

Дарахти ошиқиро бор инаст

درخت عاشقی را بار اینست

Бибин кони ошиқи мискин чаҳ ғам хӯрд

ببین کان عاشق مسکین چه غم خورد

Ки тотирии бохр бар шикам хӯрд

که تا تیری بآخر بر شکم خورد

Турш меҷуст то дар зндгониш

تُرُش می‌جست تا در زندگانیش

Бтлхии ҷони баромад дар ҷавоняш

به تلخی جان برآمد در جوانیش

Чу ҷони бастади сипеҳри ҷони сетонаш

چو جان بستد سپهر جان‌ستانش

Ҷаҳон барраанд аз кори ҷаҳонаш

جهان برهاند از کار جهانش

Чу лухтӣ кард аз ҳар сӯи так ва тоз

چو لختی کرد از هر سو تک و تاز

з хок омад басӯи хок шуд боз

ز خاک آمد به‌سوی خاک شد باز

Чу духтар кушта омад доя бурҷаст

چو دختر کشته آمد دایه برجست

Амони хосту миён хок бинишаст

امان خواست و میان خاک بنشست

Чу дуздони чеҳраи он дояи диданд

چو دزدان چهرهٔ آن دایه دیدند

зи никўииш бе сармояи диданд

ز نیکویی‌ش بی‌سرمایه دیدند

Буриданд он замони ҳалқаши бзорӣ

بریدند آن زمان حلقش به زاری

БиФгнднд дар хокаши бхўорӣ

بیفگندند در خاکش به خواری

Баҳам гуфтанд растанади ин замони сахт

به‌هم گفتند رستند این زمان سخت

Чаҳ мекарданд ӣнҷои ин ду бадбахт

چه می‌کردند اینجا این دو بدبخت

Ҷавон ва перзан ҳастанд баси зишт

جوان و پیرزن هستند بس زشت

Ки ин як ҳамчу барфаст он чу ангушт

که این یک همچو برف است آن چو انگِشت

зи хӯбии ин ду занро ҳаст баҳрӣ

ز خوبی این دو زن را هست بهری

Ки тӯҳфаи барадашон бояд бшҳрӣ

که تحفه بردشان باید به شهری

Миёни хоку хӯни он дояи пер

میان خاک و خون آن دایهٔ پیر

Басар мегашт богесуӣ чун шер

به‌سر می‌گشت با گیسوی چون شیر

Чу лухтӣ дар миёни хӯни басари гашт

چو لختی در میان خون به‌سر گشت

Барон саргаштаи ҳолеи ҳоли баргашт

بران سرگشته حالی حال برگشت

Фаровони ранҷ дар кори ҷаҳони барад

فراوان رنج در کار جهان برد

Бохри боз дар дасти ҷаҳони мард

به‌آخر باز در دست جهان مرد

Чаҳ бахшад чархи мардумро аз оғоз

چه بخشد چرخ مردم را از آغاز

Ки дар анҷоми нстонди азуи боз

که در انجام نستاند ازو باز

Дило дар олимии дил май чаҳ бандӣ

دلا در عالمی دل می چه بندی

Ки то сад раҳи нигаре зу нхндӣ

که تا صد ره نگریی زو نخندی

Чаҳ бандии дили дарин зиндони фонӣ

چه بندی دل درین زندان فانی

Ки дил дар раҳ набандад корвонӣ

که دل در ره نبندد کاروانی

Чу шамъи зиндагонӣ зуд мейраст

چو شمع زندگانی زود میرست

Туро ба зин ҷаҳонӣ ногузираст

ترا به زین جهانی ناگزیرست

Ҳаётии кони бикдм боз бастааст

حیاتی کان به یکدم باز بسته‌ست

Касе кон дам надорад боз рустааст

کسی کان دم ندارد باز رسته‌ست

Чаҳ хоҳӣ кард дар олами ҳаётӣ

چه خواهی کرد در عالم حیاتی

Ки онро нест як соъати саботӣ

که آن را نیست یک ساعت ثباتی

Чаҳ овезии ту дар чизе ки ноком

چه آویزی تو در چیزی که ناکام

зи даст ту бихоҳад баради айём

ز دست تو بخواهد برد ایام

Чу мардӣ на занат монад на фарзанд

چو مُردی نه زنت ماند نه فرزند

Дароед ҳафтаеро бандат аз банд

دراید هفته‌یی را بندت از بند

На симат монад ва на боғу гулшан

نه سیمت ماند و نه باغ و گلشن

На тан монад на дил на чашми равшан

نه تن ماند نه دل نه چشم روشن

Чу бустонанд аз ту ҳар чаҳ дорӣ

چو بستانند از تو هر چه داری

Бдшти ҳашари орандати бхўорӣ

به دشت حشر آرندت به خواری

Бдшти ҳашар чун оеи бадоне

به دشت حشر چون آیی بدانی

Ки чун бар бод додӣ зиндагонӣ

که چون بر باد دادی زندگانی

Манеҳ дил бар ҷаҳони новафодор

منه دل بر جهان ناوفادار

Ки на тахташ бимонад бо ту на дор

که نه تختش بماند با تو نه دار

Чу майдонӣ казин зиндони фонӣ

چو می‌دانی کزین زندان فانی

Бъмр худ надидӣ шодмонӣ

به عمر خود ندیدی شادمانی

Турои пас ҳосилии зини тираи бунгоҳ

ترا پس حاصلی زین تیره بنگاه

Биҷузи ҳасрат чаҳ хоҳад буд ҳамроҳ

بجز حسرت چه خواهد بود همراه

?герати имрӯзи гардуни минўозд

گرت امروز گردون می‌نوازد

Машав эмин ки ӯ бо кас насозад

مشو ایمن که او با کس نسازد

Ки гардуни ҳамчуи золии кўжпштст

که گردون همچو زالی کوژپشت‌ست

Басии шӯйу басӣ фарзанд киштаст

بسی شوی و بسی فرزند کشته‌ست

Нахоҳад кардан аз куштани канора

نخواهد کردن از کشتن کناره

Чаҳ сад сола буд чаҳ ширхора

چه صد ساله بود چه شیرخواره

Чаҳ мотам чаҳ арӯсӣ ғам надорад

چه ماتم چه عروسی غم ندارد

Ки ӯ зини карами хокӣ кам надорад

که او زین کرم خاکی کم ندارد