Ало эй мурғи пеши андеши чолок
الا ای مرغ پیش اندیش چالاک
зи дунё чанд хоҳии баради хошок
ز دنیا چند خواهی برد خاشاک
Ғрибстони дунёи ҷой ту нест
غریبستان دنیا جای تو نیست
Қабои хок бар болой ту нест
قبای خاک بر بالای تو نیست
Чу дар бустони гули бишкуфтаи дорӣ
چو در بستان گل بشکفته داری
Чу дар дарё дар носуфтаи дорӣ
چو در دریا دُر ناسفته داری
Басӯии ман азон гули дастаеи ор
بسوی من ازان گل دستهیی آر
Маро зон дар мавзуни рустаи ор
مرا زان درّ موزون رستهٔ آر
Агар аз қаъри баҳрӣ , бе нишони шӯ
اگر از قعر بحری، بی نشان شو
Агар тавҳиди дории дирафшони шӯ
اگر توحید داری دُرفشان شو
Ки ҳар ҷонӣ ки аз тавҳид пар шуд
که هر جانی که از توحید پُر شد
Бдрёгар нигоҳӣ кард дар шуд
بدریا گر نگاهی کرد دُر شد
Чу дрдории забони алмоси гардон
چو دُرداری زبان الماس گردان
Фалаки гӯ бар сармои оси гардон
فلک گو بر سرما آس گردان
Чунин гуфт онкӣ гуфташ муътабар буд
چنین گفت آنکه گفتش معتبر بود
Сухангӯе каз ин ҳолаши хабар буд
سخنگویی کز این حالش خبر بود
Ки хусрав чун бдрёи азм раҳ кард
که خسرو چون بدریا عزم ره کرد
Ҷаҳони афрӯзу хусрав буд ва даҳ мард
جهان افروز و خسرو بود و ده مرد
Ҳамеи гаштанд дар киштии равона
همی گشتند در کشتی روانه
Чу тирӣ лек пайдо на нишона
چو تیری لیک پیدا نه نشانه
Надонистанд як тани кон чаҳ ройаст
ندانستند یک تن کان چه رایست
Куҷо хоҳанд шуд мақсади кҷоист
کجا خواهند شد مقصد کجایست
Ҷузон чизе надонистанд ҳар кас
جزان چیزی ندانستند هر کس
Ки мерафтанд сӯии мағрибу бас
که میرفتند سوی مغرب و بس
Азон хусрав бмғрб дошт умед
ازان خسرو بمغرب داشت امید
Ки дар мағриб шавад пӯшидаи хуршед
که در مغرب شود پوشیده خورشید
Азон мешуд бмғрб чун харобӣ
ازان میشد بمغرب چون خرابی
Ки пинҳон гашта меҷуст офтобӣ
که پنهان گشته میجست آفتابی
Ду ҳафта бар сари дарёи бронднд
دو هفته بر سر دریا براندند
Бохри ҷумла дар дарё бимонаданд
بآخر جمله در دریا بماندند
Яке бод мухолиф шуд падедор
یکی باد مخالف شد پدیدار
Ки халқ умед бибареданд якбор
که خلق امّید ببریدند یکبار
Чунон он боди киштиро равон кард
چنان آن باد کشتی را روان کرد
Ки тўФи шарқ бо ғарб ҷаҳон кард
که طوف شرق با غرب جهان کرد
Магар дар сайр ҳамчун барқ мешуд
مگر در سیر همچون برق میشد
Ки дар як дами бғрб ва шарқ мешуд
که در یک دم بغرب و شرق میشد
Гуҳ аз болои маи бартари гузаштӣ
گه از بالای مه برتر گذشتی
Гуҳӣ аз зер моҳӣ даргузаштӣ
گهی از زیر ماهی درگذشتی
Ҳарон гоҳе ки дар гирдоб будӣ
هران گاهی که در گرداب بودی
Бигардаш шеваи лблоб будӣ
بگردش شیوهٔ لبلاب بودی
зи оби чашм чун борони бикбор
ز آب چشم چون باران بیکبار
Фурӯ шастанд даст аз ҷони бикбор
فرو شستند دست از جان بیکبار
Се шаб дар шӯр буд он об ва се рӯз
سه شب در شور بود آن آب و سه روز
Бчорм чун бромди гетии афрӯз
بچارم چون برامد گیتی افروز
Бромди оташ аз хуршед ногоҳ
برامد آتش از خورشید ناگاه
Аз он оташ сияҳ шуд гардаи моҳ
از آن آتش سیه شد گردهٔ ماه
Чу Юсуф рух намӯд аз зери хайма
چو یوسف رخ نمود از زیر خیمه
Туранҷи маи з теғаш шуд ду нима
ترنج مه ز تیغش شد دو نیمه
Бёромиди лухтии оби дарё
بیارامید لختی آب دریا
Валикин менаомад роҳи пайдо
ولیکن می نیامد راه پیدا
Ҷаҳонии роҳи иксўи аўФтоднд
جهانی راه یکسو اوفتادند
Сркштии сӯй бероҳа доданд
سرکشتی سوی بیراهه دادند
Яке оби сияҳ дар роҳ омад
یکی آب سیه در راه آمد
Взўи дӯди кабӯд онгоҳ омад
وزو دود کبود آنگاه آمد
Ҷаҳони афрӯзу ҳамроҳони ҳурмуз
جهان افروز و همراهان هرمز
Аз он оби сияҳи гаштанди оҷиз
از آن آب سیه گشتند عاجز
Чунон аз об мезад буии нохуш
چنان از آب میزد بوی ناخوش
Ки Қатаронро касе сӯзад бар оташ
که قطران را کسی سوزد بر آتش
Нмидонсти кштибон дарон роҳ
نمیدانست کشتیبان دران راه
Ки роҳи баҳр дар пешаст ё чоҳ
که راه بحر در پیشست یا چاه
Бохр дар миёни роҳи тира
بآخر در میان راه تیره
Падед омад яке ҳомӯни ҷазира
پدید آمد یکی هامون جزیره
Замин ӯ ҳамаи сунбули ситон буд
زمین او همه سنبل ستان بود
Бигард сунбул ӯ заъфарон буд
بگرد سنبل او زعفران بود
Дарахти ҷўз бўё саркашеда
درخت جوز بویا سرکشیده
Анору себро дар бар кашида
انار و سیب را در بر کشیده
Ҷавонмардони чўнорўи себи диданд
جوانمردان چونارو سیب دیدند
Бихӯраданду басии осеби диданд
بخوردند و بسی آسیب دیدند
Ҳама дар ларза ва дар таб бимонаданд
همه در لرزه و در تب بماندند
Дар он мавзеи ду рӯз ва шаб бимонаданд
در آن موضع دو روز و شب بماندند
Падед омад яке кӯҳи сарафроз
پدید آمد یکی کوه سرافراز
Ки кардӣ теғаш аз ҷавзои камари боз
که کردی تیغش از جوزا کمر باز
Фарозаш аз асири андари гузашта
فرازش از اثیر اندر گذشته
Сари теғаши зи тири андари гузашта
سر تیغش ز تیر اندر گذشته
Дарахтоне ки будӣ бар сари теғ
درختانی که بودی بر سر تیغ
Азуи як моҳаи раҳ будӣ фурӯи меғ
ازو یک ماهه ره بودی فرو میغ
з ҳар шохаш ки бар теғи аўФтодӣ
ز هر شاخش که بر تیغ اوفتادی
Бмоҳии мива бар меғи аўФтодӣ
بماهی میوه بر میغ اوفتادی
Ҳама ҳайрон дарафтоданд зи андӯҳ
همه حیران درافتادند ز اندوه
Ки то рафтанд бар болои он кӯҳ
که تا رفتند بر بالای آن کوه
Дарахтон буд сар дар сар кашида
درختان بود سر در سر کشیده
Баҳам дар рафта бар дар бар танида
بهم در رفته بر در بر تنیده
з ҳар сӯи чашмае чун оби ҳайвон
ز هر سو چشمهیی چون آب حیوان
Биҳиштии нақд дар бигушодаи ризвон
بهشتی نقد در بگشاده رضوان
Бунафшаи рустау сабзаи дамида
بنفشه رسته و سبزه دمیده
Насими субҳи ҷайби гули дарида
نسیم صبح جیب گل دریده
Хурушон гашта гирди шохсорон
خروشان گشته گرد شاخساران
Бсди овози мурғони баҳорон
بصد آواز مرغان بهاران
Бигард кӯҳ дар дроҷу тиҳу
بگرد کوه در درّاج و تیهو
Гавазну гӯрихари нахҷӣру оҳӯ
گوزن و گورخر نخجیر و آهو
Надида буд чашми шаҳриёрӣ
ندیده بود چشم شهریاری
Аз он хуштар бгитии марғзорӣ
از آن خوشتر بگیتی مرغزاری
Шуданд он сарварони дилшод азон кӯҳ
شدند آن سروران دلشاد ازان کوه
Ду асба дар гурез афтод андӯҳ
دو اسبه در گریز افتاد اندوه
Ҳамаи азми камон ва тир карданд
همه عزم کمان و تیر کردند
Шикори оҳӯ ва нахҷӣр карданд
شکار آهو و نخجیر کردند
Замонӣ буд оташ дар гирифтанд
زمانی بود آتش در گرفتند
Кабоби сайдро хуш даргирифтанд
کباب صید را خوش درگرفتند
Басӣ хӯрданду азм хоб карданд
بسی خوردند و عزم خواب کردند
Ғами дил бар замин симоб карданд
غم دل بر زمین سیماب کردند
Чу пайдо хост шуд аз чархи чорам
چو پیدا خواست شد از چرخ چارم
Дирафши диҳхудои ҳафт анҷум
درفش دهخدای هفت انجم
Раҳи хуршед аз баҳри назора
ره خورشید از بهر نظاره
Гирифта буд аз анбӯҳи ситора
گرفته بود از انبوه ستاره
Бромди човуши хуршед ногоҳ
برامد چاوش خورشید ناگاه
Ки то холӣ шуд аз назорагии моҳ
که تا خالی شد از نظّارگی ماه
Чу шуд дарёии симини сари кушода
چو شد دریای سیمین سر گشاده
Бромди боззрини пари кушода
برامد باززرّین پر گشاده
Дарон мавзе биорон гуфт ҳурмуз
دران موضع بیاران گفت هرمز
Ки чандин сайд набӯд низ ҳаргиз
که چندین صید نبود نیز هرگز
Фаровони сайд бояд кард мо ро
فراوان صید باید کرد ما را
Ки то зодӣ буд дар хӯрд мо ро
که تا زادی بود در خورد ما را
Чунон карданд ёронаши ҳамон гоҳ
چنان کردند یارانش همان گاه
Давони гаштанди сайди аФгн дарон роҳ
دوان گشتند صید افگن دران راه
Бсҳро чун фурӯи рафтанд аз кӯҳ
بصحرا چون فرو رفتند از کوه
Дарон саҳрои дарахтон буд анбӯҳ
دران صحرا درختان بود انبوه
Падед омад з ҳар сӯи марғзорӣ
پدید آمد ز هر سو مرغزاری
Бзир ҳар дарахтии чашмаи сорӣ
بزیر هر درختی چشمه ساری
Бабрад аз мурғи дили умеди парвоз
ببرد از مرغ دل امّید پرواز
зи завқи бонги мурғони хуши овоз
ز ذوق بانگ مرغان خوش آواز
Замини пӯшеди зери сабзаи зорон
زمین پوشید زیر سبزه زاران
Фалак бигрифта барги шохсорон
فلک بگرفته برگ شاخساران
Даруни чашмаҳои ҳамчуи кавсар
درون چشمههای همچو کوثر
Ҳазорон моҳёни сими пайкар
هزاران ماهیان سیم پیکر
Чунон он чашмаи равшани накӯ буд
چنان آن چشمهٔ روشن نکو بود
Ки гуфтӣ чашмаи хуршед ӯ буд
که گفتی چشمهٔ خورشید او بود
Басии хуршед дар моҳӣ тавон дид
بسی خورشید در ماهی توان دید
Ки дар хуршеди моҳиро равон дид ?
که در خورشید ماهی را روان دید؟
Чу рӯзӣ чанд онҷо дар кашиданд
چو روزی چند آنجا در کشیدند
Бпиши беша гоҳе дар расиданд
بپیش بیشه گاهی در رسیدند
Ҳамаи бешаи пар аз шери шикорӣ
همه بیشه پر از شیر شکاری
Гирифтаи оҳӯони марғзорӣ
گرفته آهوان مرغزاری
Чу чандон шер медиданд дар ҳол
چو چندان شیر میدیدند در حال
Заданд аз бими он дар рики дунбол
زدند از بیم آن در ریک دنبال
Биорон гуфт шаҳ кин буд тақдир
بیاران گفت شه کاین بود تقدیر
Вазин раҳ бозгаштан нест тадбир
وزین ره بازگشتن نیست تدبیر
Касеро нест бо тақдири овез
کسی را نیست با تقدیر آویز
зи ҳукм рафта натавон кард парҳез
ز حکم رفته نتوان کرد پرهیز
Чу ҳукмӣ рафта шуд тан дар қазои даҳ
چو حکمی رفته شد تن در قضا ده
Баҳри ҳукмӣ ки ҳақ ронад рзодаҳ
بهر حکمی که حق راند رضاده
Кунун бо шери мардум кор дорем
کنون با شیر مردم کار داریم
Ки раҳ бар шер мрдмхўор дорем
که ره بر شیر مردمخوار داریم
Бигуфт ин ва яке оташ барафрӯхт
بگفت این و یکی آتش برافروخت
Дарахтӣ чанд бар оташи фурӯи сӯхт
درختی چند بر آتش فرو سوخت
Дарахтон чун мшоъл дар гирифтанд
درختان چون مشاعل در گرفتند
Ки мезад шуъла оташ барграфтанд
که میزد شعله آتش برگرفتند
Баҳам , ҳам пушти гаштанди он далерон
بهم، هم پشت گشتند آن دلیران
Фурӯи рафтанди пеш рӯй шерон
فرو رفتند پیش روی شیران
Чу чандонеи дарахт оташ фишон шуд
چو چندانی درخت آتش فشان شد
Ту гуфтӣ дӯзахи он соъат равон шуд
تو گفتی دوزخ آن ساعت روان شد
зи бими оташи он шерони сармаст
ز بیم آتش آن شیران سرمست
Хурушон роҳ меҷустанд дар ҷуст
خروشان راه میجستند در جست
Басии рафтанд то он роҳ бигузашт
بسی رفتند تا آن راه بگذشت
Нёсуданд то як моҳ бигузашт
نیاسودند تا یک ماه بگذشت
Падед омад биҳиштӣ бар сари роҳ
پدید آمد بهشتی بر سر راه
Дарахтон сар кашида бар сари моҳ
درختان سر کشیده بر سر ماه
Ҳама рӯй заминаш дару марҷон
همه روی زمینش درّ و مرجان
Садаф афгандау моҳии бирён
صدف افگنده و ماهی بریان
з басад гашта лолстони ҳамаи хок
ز بسّد گشته لالستان همه خاک
Наҳуфта дару гавҳари зери хошок
نهفته دُرّ و گوهر زیر خاشاک
зи сабзаи гирд ӯ минои гирифта
ز سبزه گرد او مینا گرفته
Пасу пешаши кафи дарёи гирифта
پس و پیشش کف دریا گرفته
Бдрё буд пайваста бар ӯ
بدریا بود پیوسته بر او
Бурӣда зон нмишди гавҳар ӯ
بریده زان نمیشد گوهر او
Хуш омад сахти хусравро ҷазира
خوش آمد سخت خسرو را جزیره
Чунонк аз хушӣ ӯ гашти хира
چنانک از خوشی او گشت خیره
Биорон гуфт ҳаргизи марғзорӣ
بیاران گفت هرگز مرغزاری
Чунин хуррам надидам дар баҳорӣ
چنین خرّم ندیدم در بهاری
Азин хуштар надидам дараҷаони ман
ازین خوشتر ندیدم درجهان من
Шигифтами ҳамчуи гули зини бӯстони ман
شگفتم همچو گل زین بوستان من
Сухан мегуфт шаҳ то рӯзи ма рӯй
سخن میگفت شه تا روز مه روی
зи шеъри тира шаб шуд сияҳ рӯй
ز شعر تیرهٔ شب شد سیه روی
Магар гуфтӣ дил фиръавн бигурехт
مگر گفتی دل فرعون بگریخت
з равад нил бар ранг шаб омехт
ز رود نیل بر رنگ شب آمیخت
Шабии зонгшт , рӯй ӯ сияҳ тар
شبی زانگشت، روی او سیه تر
Барон ангушти ахтари ҳамчуи ахгар
بران انگشت اختر همچو اخگر
Аз аншб чун басар шуд нимаеи рост
از انشب چون بسر شد نیمهیی راست
Азон дарёи хурӯш внолаҳ бархест
ازان دریا خروش وناله برخاست
Хурӯшу нолае дар беша афтод
خروش و نالهیی در بیشه افتاد
Дили хусрав дарон андеша афтод
دل خسرو دران اندیشه افتاد
Замонӣ буд говии ҳамчуи кӯҳӣ
زمانی بود گاوی همچو کوهی
Азон дарёи бромд бо гуруҳе
ازان دریا برامد با گروهی
Дарӣ зон ҳар якеро дар даҳан буд
دُری زان هر یکی را در دهن بود
Ки равшантар зи шамъи анҷуман буд
که روشن تر ز شمع انجمن بود
Ниҳоданд он гуҳар ҳамчун чароғӣ
نهادند آن گهر همچون چراغی
Ки рӯзӣ шуд , шабӣ чун пари зоғӣ
که روزی شد، شبی چون پرّ زاغی
Чаро карданд говони гирди он нур
چرا کردند گاوان گرد آن نور
Нмигштнд аз наздики он давр
نمیگشتند از نزدیک آن دور
зи нури он гуҳар шуд чашми хира
ز نور آن گهر شد چشم خیره
Ту гӯйӣ офтобаст он ҷазира
تو گویی آفتابست آن جزیره
Балии он офтоб аз нур метофт
بلی آن آفتاب از نور میتافت
Ки он маркази азу тодўр метофт
که آن مرکز ازو تادور میتافت
Чу шуд рӯй ҳаво аз субҳи равшан
چو شد روی هوا از صبح روشن
Бромд рӯй дарёи ҳамчуи ҷавшан
برامد روی دریا همچو جوشن
Ҳамаи говони сӯй дарё бирафтанд
همه گاوان سوی دریا برفتند
Гуҳари бурданд ва аз саҳро бирафтанд
گهر بردند و از صحرا برفتند
Азон гавҳари дили он қавм бархест
ازان گوهر دل آن قوم برخاست
Ки ҳар якро ҳавои он гуҳар хост
که هر یک را هوای آن گهر خاست
Чу хусрав дид ёронро гуҳари хоҳ
چو خسرو دید یاران را گهر خواه
Бифармуд ӯ ки гул карданд дар роҳ
بفرمود او که گل کردند در راه
Гулӣ карданд дар раҳи некбахтон
گِلی کردند در ره نیکبختان
Зираи бурданд бар шохи дарахтон
زره بردند بر شاخ درختان
Биёсуданд то чун шаб дар омад
بیاسودند تا چون شب در آمد
зи умри ин ҷаҳони рӯзии саромад
ز عمر این جهان روزی سرآمد
Ниқоби анбарин бар хоки бастанд
نقاب عنبرین بر خاک بستند
Ҷавоҳир низ бар афлоки бастанд
جواهر نیز بر افلاک بستند
Фитодаи шаби бсди гумроҳии он шаб
فتاده شب بصد گمراهی آن شب
Бёромидаҳи мурғу моҳии он шаб
بیارامیده مرغ و ماهی آن شب
Арӯсони сипеҳри булъаҷаби боз
عروسان سپهر بوالعجب باز
Кашида рӯйҳо дар пардаи роз
کشیده رویها در پردهٔ راز
Чўнимӣ шуд зи шаби говони бикбор
چونیمی شد ز شب گاوان بیکبار
Равони гаштанд аз дарёи гуҳари дор
روان گشتند از دریا گهر دار
Чу биниҳоданд он лؤлؤии лоло
چو بنهادند آن لؤلؤی لالا
Равон карданд ёрони гули зи боло
روان کردند یاران گِل ز بالا
Чу шуд чандон гуҳар дар гули гирифтор
چو شد چندان گهر در گل گرفتار
Бтрсиднди он говони бикбор
بترسیدند آن گاوان بیکبار
Ҳама аз рӯй он торики саҳро
همه از روی آن تاریک صحرا
Фурӯи рафтанди сари гардони бдрё
فرو رفتند سر گردان بدریا
Ҷавонмардони гуҳар чун барграфтанд
جوانمردان گهر چون برگرفتند
Взонҷои роҳ ҳомӯн даргирифтанд
وزانجا راه هامون درگرفتند
Яке ҳомӯни ҳувайдои гашт дар роҳ
یکی هامون هویدا گشت در راه
Дарави хари пуштҳо монанди харгоҳ
درو خر پشتها مانند خرگاه
Ҳамаи хари пуштҳо реги равон буд
همه خر پشتها ریگ روان بود
Брнги он рег ҳамчун осмон буд
برنگ آن ریگ همچون آسمان بود
Фурӯи монданди ёрони ҷумла бар ҷой
فرو ماندند یاران جمله بر جای
Ки натавонист кас бардоштан пой
که نتوانست کس برداشتن پای
Брнги хӯни зи зери ригсорон
برنگ خون ز زیر ریگساران
зи морони гашти пайдои сад ҳазорон
ز ماران گشت پیدا صد هزاران
Ҳамеи печид ҳар як чун камандӣ
همی پیچید هر یک چون کمندی
Вале касро накардандӣ газандӣ
ولی کس را نکردندی گزندی
Гуҳии гуми гашти зери ригсорӣ
گهی گُم گشت زیر ریگساری
Гуҳӣ бар дайгарии печиди Марӣ
گهی بر دیگری پیچید ماری
Азон сахтии фурӯи монданд яксар
ازان سختی فرو ماندند یکسر
Бзои ҷумлаи гирён бар фалаки сар
بزای جمله گریان بر فلک سر
Бсди меҳнат чу зонҷо даргузаштанд
بصد محنت چو زانجا درگذشتند
Бобу марғзории бргзштнд
بآب و مرغزاری برگذشتند
Кашида сари басар дар кӯҳсораш
کشیده سر بسر در کوهسارش
Расида то бгрдўни шохсораш
رسیده تا بگردون شاخسارش
Нёсуданд он шаб то саҳаргоҳ
نیاسودند آن شب تا سحرگاه
Чаҳ осоиш , ҳамаи ҳайрону гумроҳ
چه آسایش، همه حیران و گمراه
Чу ма шуд сарнигӯни субҳи пгаҳи хез
چو مه شد سرنگون صبح پگه خیز
Барин майдони минокрди хўнриз
برین میدان میناکرد خونریز
Ҳарон гавҳар ки шаб дар мӯии худ бофт
هران گوهر که شب در موی خود بافت
зи тири субҳ ҳамчун мӯӣ бшикофт
ز تیر صبح همچون موی بشکافت
Баромади чатри зрози кӯҳи Кашмӣр
برآمد چتر زراز کوه کشمیر
Фгндаҳ дар сари афлоки занҷир
فگنده در سر افلاک زنجیر
Шуданд онгаҳ равони ёрони бики роҳ
شدند آنگه روان یاران بیک راه
Ки то рафтанд чун морони бики роҳ
که تا رفتند چون ماران بیک راه
Падед омад яке кӯҳи қавии саҳм
پدید آمد یکی کوه قوی سهم
Кҳбр теғаш бидиҳ манзил шудӣ ваҳм
کهبر تیغش بده منزل شدی وهم
Канори чархи теғашро миён буд
کنار چرخ تیغش را میان بود
БрФът аз камари ҷўзоншон буд
برفعت از کمر جوزانشان بود
Чу дар сҳронгаҳ карданд азон кӯҳ
چو در صحرانگه کردند ازان کوه
Ҷаҳонӣ буд зи уштури мӯри анбӯҳ
جهانی بود ز اشتر مور انبوه
Бболо ҳар яке чун гӯсфандӣ
ببالا هر یکی چون گوسفندی
Казишон пелро будӣ газандӣ
کزیشان پیل را بودی گزندی
Агар оҳӯу гӯру шер будӣ
اگر آهو و گور و شیر بودی
Асири захми уштури мӯр будӣ
اسیر زخم اشتر مور بودی
Набӯдӣ тиру новакро чунон зӯр
نبودی تیر و ناوک را چنان زور
Ки будӣ дар сари чанги шутури мӯр
که بودی در سر چنگ شتر مور
Агар як дашт аз уштур шудӣ пар
اگر یک دشت از اشتر شدی پر
Аз уштури мӯри гаштии мӯр аз уштур
از اشتر مور گشتی مور از اشتر
Заминро реги зрсоў будӣ
زمین را ریگ زرّساو بودی
Зршохши забони гов будӣ
زرشاخش زبان گاو بودی
Набӯд аз роҳ рӯй бозгаштан
نبود از راه روی بازگشتن
На зонмўрони тариқ бар гузаштан
نه زانموران طریق بر گذشتن
Шаҳ хусрав биорон гуфт акнӯн
شه خسرو بیاران گفت اکنون
Сар кӯҳаст кам гиред ҳомӯн
سر کوهست کم گیرید هامون
Бпҳно бозгардем аз сари кӯҳ
بپهنا بازگردیم از سر کوه
Ки то бибрида гардад чанбари кӯҳ
که تا ببریده گردد چنبر کوه
Чунон карданд вбри паҳнои он теғ
چنان کردند وبر پهنای آن تیغ
Равони гаштанд ҳамчун моҳ дар меғ
روان گشتند همچون ماه در میغ
Магари он кӯҳи ахтарро маҳак буд
مگر آن کوه اختر را محک بود
Ки гуфтӣ кӯҳи кӯҳони фалак буд
که گفتی کوه کوهان فلک بود
Чу теғаш буд ҳам паҳлавии гардун
چو تیغش بود هم پهلوی گردون
Ту гуфтӣ буд теғии осмони гаван
تو گفتی بود تیغی آسمان گون
Аз он теғӣ чу барги гндно буд
از آن تیغی چو برگ گندنا بود
Ки сари сабзяш аз чархи дўтобўд
که سر سبزیش از چرخ دوتابود
Ниёами теғ буд аз чархи даввор
نیام تیغ بود از چرخ دوّار
Шуда он теғ аз анҷуми гуҳардор
شده آن تیغ از انجم گهردار
Чу ҳурмуз теғ барон дид он ро
چو هرمز تیغ برّان دید آن را
Бпоӣ хештан бибаред он ро
بپای خویشتن ببرید آن را
Бурид аз пои худ он теғи ҳурмуз
برید از پای خود آن تیغ هرمز
Бпои худ ки баради теғи ҳаргиз
بپای خود که برّد تیغ هرگز
Чунон карданд бар болои гузора
چنان کردند بر بالا گذاره
Ки бигирифтанд бар гардуни ситора
که بگرفتند بر گردون ستاره
Гар овози аҷаб барме кашиданд
گر آواز عجب برمیکشیدند
Садо аз чарх гардон ме шуниданд
صدا از چرخ گردان میشنیدند
Ту гуфтӣ аз замини рафтанди берун
تو گفتی از زمین رفتند بیرون
Ки санг андохтанд аз бурҷи гардун
که سنگ انداختند از برج گردون
Чу кардандӣ ҷаҳонии сайд ҳар рӯз
چو کردندی جهانی صید هر روز
Шудӣ бирёни зи хуршеди ҷаҳони сӯз
شدی بریان ز خورشید جهان سوز
Набӯд оромашон чун тири партоб
نبود آرامشان چون تیر پرتاب
Ки мерафтанд рӯзу шаб чу маҳтоб
که میرفتند روز و شب چو مهتاب
Шабии коФлок бемаҳтоб будӣ
شبی کافلاک بی مهتاب بودی
Набӯдӣ роҳу вақти хоб будӣ
نبودی راه و وقت خواب بودی
Ду маи худро чу бар гардуни Фгнднд
دو مه خود را چو بر گردون فگندند
Бохри хешро беруни Фгнднд
بآخر خویش را بیرون فگندند
Банногоҳ аз бар он кӯҳи хоро
بناگاه از بر آن کوه خارا
Яке баҳр аҷаб шуд ошкоро
یکی بحر عجب شد آشکارا
Ҳамаи олам ту гуфтӣ об дорад
همه عالم تو گفتی آب دارد
Ҷаҳонии раъша симоб дорад
جهانی رعشهٔ سیماب دارد
Баҳри соъати зи дарёи мавҷи михост
بهر ساعت ز دریا موج میخاست
Ки мешуд мавҷи каж бо осмони рост
که میشد موج کژ با آسمان راست
Чунон дарёи надида буд ҳурмуз
چنان دریا ندیده بود هرمز
Чунон дарё набинад чашми ҳаргиз
چنان دریا نبیند چشم هرگز
Бифармуд ӯ ки киштӣ соз гирданд
بفرمود او که کشتی ساز گردند
Басӯии чӯбу таҳта боз гирданд
بسوی چوب و تخته باز گردند
Чу аввали бор киштӣ баргушоданд
چو اوّل بار کشتی برگشادند
Ҳама дар кори киштӣ сар ниҳоданд
همه در کار کشتی سر نهادند
Пас онгаҳ зуди кштибони шҳзод
پس آنگه زود کشتیبان شهزاد
Бсохти он киштӣ ва бар об раҳ дод
بساخت آن کشتی و بر آب ره داد
Фаровони сайд дар киштӣ ниҳоданд
فراوان صید در کشتی نهادند
Тариқи бод бар киштӣ ниҳоданд
طریق باد بر کشتی نهادند
Равон карданд киштиро чиҳил рӯз
روان کردند کشتی را چهل روز
Бимонада шоҳи саргардону дилсӯз
بمانده شاه سرگردان و دلسوز
Дилаш дар ғам парешоне фузуда
دلش در غم پریشانی فزوده
зи кори худ пушаймонӣ намӯда
ز کار خود پشیمانی نموده
зи гумроҳии худ ҳайрон бимонада
ز گمراهی خود حیران بمانده
Миёни баҳр саргардон бимонада
میان بحر سرگردان بمانده
Дилашро гули чунон дар хӯни ниҳода
دلش را گل چنان در خون نهاده
Ки зини баҳр бар гулгуни ниҳода
که زین بحر بر گلگون نهاده
Басии шбрнги чашмаш хӯн намӯда
بسی شبرنگ چشمش خون نموده
Ҳамаи дарё аз он гулгун намӯда
همه دریا از آن گلگون نموده
Дилаш дар оташи сӯзони чунон буд
دلش در آتش سوزان چنان بود
Казон , дарёии об оташ фишон буд
کزان، دریای آب آتش فشان بود
Гуҳӣ аз дидаи хӯн дил фишондӣ
گهی از دیده خون دل فشاندی
Гуҳӣ бар хӯни дили киштии брондӣ
گهی بر خون دل کشتی براندی
Чу абрӣ мегирист ва дар аҷаб монад
چو ابری میگریست و در عجب ماند
Ки дар дарё , чу дарёи хушк лаб монад
که در دریا، چو دریا خشک لب ماند
Бадал мегуфт к-эии дил карт афтод
بدل میگفت کای دل کارت افتاد
Фурӯдаи тан , чу тан дарборат афтод
فروده تن، چو تن دربارت افتاد
Агар дар боядат аз худ буруни шӯ
اگر دُر بایدت از خود برون شو
Бғўосии дарин дарёии хӯни шӯ
بغوّاصی درین دریای خون شو
Дили аввали шӯи бараҳнаи пас нигунсор
دل اوّل شو برهنه پس نگونسار
Чу ғаввосон , нафас онгаҳ нигаҳдор
چو غوّاصان، نفس آنگه نگهدار
Чу аввали ин се карт карда бошад
چو اوّل این سه کارت کرده باشد
Ду кори дигарат дар парда бошад
دو کار دیگرت در پرده باشد
Агар ёбии гуҳари хуршеди гардӣ
اگر یابی گهر خورشید گردی
Вагарнаи ғарқаи ҷовиди гардӣ
وگرنه غرقهٔ جاوید گردی
Ғами гули кон на сардорад на пое
غم گل کان نه سردارد نه پایی
Буруни оради сиррии охири зҷоиӣ
برون آرد سری آخر زجایی
Чунонам оташӣ дар дил фитодаст
چنانم آتشی در دل فتادست
Кигар , дами мизнм чун туф ва бодаст
که گر، دم میزنم چون تفّ و بادست
Дили мискини ман мадҳуш бархест
دل مسکین من مدهوش برخاست
зи сӯзи ман зи дарё ҷӯш бархест
ز سوز من ز دریا جوش برخاست
Ҳамаи шаби нолау зорӣ ҳаме кард
همه شب ناله و زاری همی کرد
Ҷаҳони афрӯзи дилдорӣ ҳаме кард
جهان افروز دلداری همی کرد
Занӣ дар ишқи мардии мард ӯ буд
زنی در عشق مردی مرد او بود
зи сар то пой , ғарқи дарди аўбўд
ز سر تا پای،غرق درد اوبود
Қадам мезад зи мардони пеш дар роҳ
قدم میزد ز مردان پیش در راه
з худ медод дод ишқи дилхоҳ
ز خود میداد داد عشق دلخواه
Чу рӯй хусраваши пеши назар буд
چو روی خسروش پیش نظر بود
зи чандон роҳи всхтии бихбр буд
ز چندان راه وسختی بیخبر بود
Касе бовар кунад ин ҳоли рӯзӣ
کسی باور کند این حال روزی
Ки корӣ уфтадаш бо длФрўзӣ
که کاری افتدش با دلفروزی
Ҷаҳони афрӯзро сад ҷони фидои бод
جهان افروز را صد جان فدا باد
Ки дод ишқи ҷонон нек медод
که داد عشق جانان نیک میداد
Шаҳи бедил дарон киштӣ бимонада
شه بیدل دران کشتی بمانده
Чиҳил рӯзаи чунин киштии брондаҳ
چهل روزه چنین کشتی برانده
Чаҳ кардӣ гар накардӣ он сафари шоҳ
چه کردی گر نکردی آن سفر شاه
Ки буд обишхуру рӯзяш дар роҳ
که بود آبشخور و روزیش در راه
Алии алҷмлаҳи зи дарёи бомдодӣ
علی الجمله ز دریا بامدادی
Бурузи чл якум бархест бодӣ
بروز چل یکم برخاست بادی
Даромади гирди киштии боди нохуш
درامد گرد کشتی باد ناخوش
Бгрдониди киштиро чу оташ
بگردانید کشتی را چو آتش
Гуҳӣ монанди қоруни зер дар рафт
گهی مانند قارون زیر در رفت
Гуҳӣ чун оташи намруд бар рафт
گهی چون آتش نمرود بر رفت
Се рӯзу чори шаб чун тири партоб
سه روز و چار شب چون تیر پرتاب
Нмёстоди киштӣ бар сари об
نمیاستاد کشتی بر سر آب
Бохр бо канор афтод киштӣ
بآخر با کنار افتاد کشتی
Фалак бо шоҳ гуфт озоди гаштӣ
فلک با شاه گفت آزاد گشتی
Чу қайсари зод аз дарё гузар кард
چو قیصر زاد از دریا گذر کرد
Басии шукру сипос додгар кард
بسی شکر و سپاس دادگر کرد