Ало эй тӯтӣ тӯбо нишин хез
الا ای طوطی طوبی نشین خیز
Дамии тӯбои лак аз тӯбои шикаррез
دمی طوبی لک از طوبی شکرریز
Чу ҳастӣ қурраи алъайни маъонӣ
چو هستی قرّة العین معانی
Ки қӯти алқлбу айни алшмси ҷонӣ
که قوت القلب و عین الشمس جانی
Чу ту дар асли фитрати офтобӣ
چو تو در اصل فطرت آفتابی
Бики як зарра то чандини шитобӣ
بیک یک ذرّه تا چندین شتابی
Барои зарра , хуршедии зи меғӣ
برای ذرّه، خورشیدی ز میغی
Агар ояд бурун бошад дареғӣ
اگر آید برون باشد دریغی
Бики зарра агар машғӯл бошӣ
بیک ذرّه اگر مشغول باشی
Бидон як зарраи худро ғӯл бошӣ
بدان یک ذرّه خود را غول باشی
Чу ҳар чизе ки дар ҳар ду ҷаҳонаст
چو هر چیزی که در هر دو جهانست
Ҳамаи зарроти тест ва ин аёнаст
همه ذرّات تست و این عیانست
Ҳамаи аҷзои броФгни раҳи бгли ҷӯй
همه اجزا برافگن ره بگل جوی
Баҳонаи сози гулро , ҳоли худ гӯй
بهانه ساز گل را، حال خود گوی
Чунин гуфт он сухангӯии дили афрӯз
چنین گفت آن سخنگوی دل افروز
Ки глрх буд дар сандӯқи даҳ рӯз
که گلرخ بود در صندوق ده روز
Фитода дар миёни оби дарё
فتاده در میان آب دریا
Гуҳӣ шуд таассурии гуҳ то сурайё
گهی شد تاثری گه تا ثریا
Гирифтори омада дар обу сандӯқ
گرفتار آمده در آب و صندوق
Гуҳӣ дар қаъри дарёи гуҳи бъиўқ
گهی در قعر دریا گه بعیوق
Гуҳӣ рафтӣ ббн чун ганҷи қорун
گهی رفتی ببُن چون گنج قارون
Гуҳӣ рафтӣ басар монанди гардун
گهی رفتی بسر مانند گردون
Зиҳии бозии чархи булъаҷаби боз
زهی بازی چرخ بوالعجب باز
Ки гулро чун Фгнд аз пардаи ноз
که گل را چون فگند از پردهٔ ناز
Дарон сандӯқ глрх монад моҳӣ
دران صندوق گلرخ ماند ماهی
Маӣ бар моҳу моҳии гирди роҳӣ
مهی بر ماه و ماهی گرد راهی
Маӣ оварда бо моҳии баҳами пушт
مهی آورده با ماهی بهم پشت
Набӯд аз моҳ то моҳии ду ангушт
نبود از ماه تا ماهی دو انگشت
Бимонада моҳ дар зери сиёҳӣ
بمانده ماه در زیر سیاهی
Гирифтаи об аз ма то бмоҳӣ
گرفته آب از مه تا بماهی
зи туркӣ кардани боди ҷаҳанда
ز تُرکی کردن باد جهنده
Бтркстон фитод он ним зинда
بترکستان فتاد آن نیم زنده
Чу кард он оби дарёро гузора
چو کرد آن آب دریا را گذاره
Фгндши оби дарё дар канора
فگندش آب دریا در کناره
Лаби дрёстодаҳ буд мардӣ
لب دریاستاده بود مردی
Ки моҳиро зи дарё сайд кардӣ
که ماهی را ز دریا صید کردی
Кунун сайдаш на моҳӣ буд ма буд
کنون صیدش نه ماهی بود مه بود
Чунин моҳӣ , зи сад моҳяш ба буд
چنین ماهی،ز صد ماهیش به بود
Яке сандӯқро медид бар об
یکی صندوق را میدید بر آب
Ки меомад сабк чун тири партоб
که میآمد سبک چون تیر پرتاب
Чўони сандӯқи танг ӯ даромад
چوآن صندوق تنگ او درآمد
Азон дарёи бчнг ӯ даромад
ازان دریا بچنگ او درآمد
Азон дарё бурун оварад бар сар
ازان دریا برون آورد بر سر
Ниҳода дид қуфлии сахт бар дар
نهاده دید قفلی سخت بر در
Бадал гуфто надонам то чаҳ чизаст
بدل گفتا ندانم تا چه چیزست
Вале донам ки чизе бас азизаст
ولی دانم که چیزی بس عزیزست
Агар ин ҳаст сандӯқи хазина
اگر این هست صندوق خزینه
Дилами хуши бод дар сандӯқи сина
دلم خوش باد در صندوق سینه
з дарё кардамӣ бояд карона
ز دریا کردمی باید کرانه
Бибояд баради инро сӯии хона
بباید برد این را سوی خانه
Бигуфт ину басӯии хонаи барад ӯ
بگفت این و بسوی خانه برد او
Бузургӣ кард ва қуфлаш кард хирад ӯ
بزرگی کرد و قفلش کرد خرد او
Чу сари бардошти даравӣ мурдае дид
چو سر برداشت دروی مردهیی دید
Ҷаҳон бар худ басар овардае дид
جهان بر خود بسر آوردهیی دید
Рухӣ чун моҳ гашта заъфаронӣ
رخی چون ماه گشته زعفرانی
Барӣ чун сим гашта парниёнӣ
بری چون سیم گشته پرنیانی
Даҳоне хушку рӯе зард гашта
دهانی خشک و رویی زرد گشته
Нафаси бигусастау дам сард гашта
نفس بگسسته و دم سرد گشته
Сиёҳии босифедии рафта дар ҳам
سیاهی باسفیدی رفته در هم
Лабаш аз тишнагӣ бигрифта бар ҳам
لبش از تشنگی بگرفته بر هم
Ки донад кӯи зи зории брчсон буд
که داند کو ز زاری برچسان بود
з бебаррагӣ чу барги заъфарон буд
ز بی برگی چو برگ زعفران بود
Чу чавгонӣ шудаи пушташи бахам дар
چو چوگانی شده پشتش بخم در
Чу гӯйии бастаи поу сари баҳам дар
چو گویی بسته پا و سر بهم در
Мааш бо машктар дарҳами гирифта
مهش با مشک تر درهم گرفته
Чу моҳи нави қад ӯ хами гирифта
چو ماه نو قد او خم گرفته
зи сарву моҳ бисёре шунидем
ز سرو و ماه بسیاری شنیدیم
Вале сарвӣ чу моҳ ӯ надидем
ولی سروی چو ماه او ندیدیم
зи дарёу змоҳии руста буд ӯ
ز دریا و زماهی رسته بود او
Маӣ аз дасти моҳии ҷуста буд ӯ
مهی از دست ماهی جسته بود او
Чу бар гули меҳнати дарёи саромад
چو بر گل محنت دریا سرآمد
Чу моҳии ҳут аз дарёи баромад
چو ماهی حوت از دریا برآمد
Сабки рӯҳи ҷаҳони перояи бардошт
سبک روح جهان پیرایه برداشت
Ду гӯш ӯ гронбории зи дрдошт
دو گوش او گرانباری ز درداشت
Шикасти он марди он сандӯқро пас
شکست آن مرد آن صندوق را پس
Баландӣ ёфт чун сандӯқи кргс
بلندی یافت چون صندوق کرگس
Чу он дилбандро бардошти азҷоӣ
چو آن دلبند را برداشت ازجای
Ниҳода буд он бути банд бар пой
نهاده بود آن بت بند بر پای
Даромади марду санг сахт барадаст
درامد مرد و سنگ سخت بردست
Нигор сангдилро банд бишикаст
نگار سنگدل را بند بشکست
зи дарди он шикастани зуд аз ҷой
ز درد آن شکستن زود از جای
Бҷнбониди оҳистаи сару пой
بجنبانید آهسته سر و پای
Чунон хуши гашти моҳигир азон моҳ
چنان خوش گشت ماهیگیر ازان ماه
Ки гуфтӣ шуд зи моҳӣ то Бамаи роҳ
که گفتی شد ز ماهی تا بمه راه
Бирафту моҳе бротш афганд
برفت و ماهیی برآتش افگند
Чу бирён шуд бирав буи хуш афганд
چو بریان شد برو بوی خوش افگند
Бароварду бпиш рӯй ӯ дошт
برآورد و بپیش روی او داشت
Бути мҳрўии бихўд , сар фурӯ дошт
بت مهروی بیخود، سر فرو داشت
Чу машк оварад дар пеши машомаш
چو مشک آورد در پیش مشامش
Кушод аз буии он ҳолеи мсомш
گشاد از بوی آن حالی مسامش
Бътсаҳ шуд димоғ ӯ кушода
بعطسه شد دماغ او گشاده
Ду чашм чун чароғ ӯ кушода
دو چشم چون چراغ او گشاده
Чўчшми длФриб аз ҳам кушод ӯ
چوچشم دلفریب از هم گشاد او
зи дасти дили бадаст ғам фитод ӯ
ز دست دل بدست غم فتاد او
зи олами ним ҷонӣ дид худ ро
ز عالم نیم جانی دید خود را
Миён ошёнӣ дид худ ро
میان آشیانی دید خود را
Аҷаби дармонда зон сёдхонаҳ
عجب درمانده زان صیادخانه
Биҷӯш омад зи дард ӯ замона
بجوش آمد ز درد او زمانه
Бадал гуфто надонам кин чаҳ ҷойаст
بدل گفتا ندانم کاین چه جایست
зи сар дар ин чаҳ даврони блоист
ز سر در این چه دوران بلایست
Агар ин ҷони ман сангин набӯдӣ
اگر این جان من سنگین نبودی
Марои тоби бало чандин набӯдӣ
مرا تاب بلا چندین نبودی
Агар ман бўдҳоми азснги хора
اگر من بودهام ازسنگ خاره
Чигуна крдҳоми дарёи канора
چگونه کردهام دریا کناره
Агар дарё бидидӣ дар ашкам
اگر دریا بدیدی دُرّ اشکم
Фурӯи барадии бқъри худ зи рашкам
فرو بردی بقعر خود ز رشکم
Вагар борон бидидӣ оби чашмам
وگر باران بدیدی آب چشمم
Чу барқӣ дар ман афтодӣ бхшмм
چو برقی در من افتادی بخشمم
Магари дрхўоби мибинми ман ӣнҷоӣ
مگر درخواب میبینم من اینجای
Ки натавон рост кардан бар замини пой
که نتوان راست کردن بر زمین پای
Чу сад ғам бар дил ношодш омад
چو صد غم بر دل ناشادش آمد
Бики раҳи макри ҳусно ёдаш омад
بیک ره مکر حُسنا یادش آمد
Аз он саги гиря брглзорш афтод
از آن سگ گریه برگلزارش افتاد
Яқин донист каз вай кораш афтод
یقین دانست کز وی کارش افتاد
Бадал мегуфт хсрўшоаҳи ҳаргиз
بدل میگفت خسروشاه هرگز
зи ҳусно кӣ шавад огоҳи ҳаргиз
ز حسنا کی شود آگاه هرگز
Ки донад кӯи бҷони ман чаҳ бад кард
که داند کو بجان من چه بد کرد
Барои шаҳватии тарк хирад кард
برای شهوتی ترک خرد کرد
зи рашки худ маро дар хӯн ҷон шуд
ز رشک خود مرا در خون جان شد
Чунин дар хӯни ҷонӣ кӣ тавон шуд
چنین در خون جانی کی توان شد
Вале чун бугзарад аз фарқи обаш
ولی چون بگذرد از فرق آبش
Диҳад дӯзахи бики оташи ҷавобаш
دهد دوزخ بیک آتش جوابش
Кунун чун мурғ беором мондам
کنون چون مرغ بی آرام ماندم
Биҷустам донае дар дом мондам
بجستم دانهیی در دام ماندم
Агар байнами рухи ёрами дамӣ низ
اگر بینم رخ یارم دمی نیز
Агар маргам расад набӯд ғамӣ низ
اگر مرگم رسد نبود غمی نیز
Куҷоеи хсрўо то ёри бинӣ
کجایی خسروا تا یار بینی
Биё эй бихбр то кори бинӣ
بیا ای بیخبر تا کار بینی
Агар ёрии марои ёрӣ кунун кун
اگر یاری مرا یاری کنون کن
Чу ёронами вафодорӣ кунун кун
چو یارانم وفاداری کنون کن
Марои худ соқии ҳасани вафои мард
مرا خود ساقی حسن وفا مُرد
Ки соф омад турои қисму марои дард
که صاف آمد ترا قسم و مرا دُرد
Магар инсоф шуд куллӣ фаромӯш
مگر انصاف شد کلّی فراموش
Ки заҳр омад марои ҳиссаи тронўш
که زهر آمد مرا حصّه ترانوش
зи ишқати кӣсаеи брдўхтми ман
ز عشقت کیسهیی بردوختم من
Ки брҷонти ҷаҳони бФрўхтми ман
که برجانت جهان بفروختم من
Чунон дар пардаи ғами зори гаштам
چنان در پردهٔ غم زار گشتم
Ки гирди анкабутони тори гаштам
که گرد عنکبوتان تار گشتم
Танам чун зер пероҳан бидиданд
تنم چون زیر پیراهن بدیدند
Ҳамаи пайвастагон аз ман буриданд
همه پیوستگان از من بریدند
зи ман пайвастагони рафтанди иксў
ز من پیوستگان رفتند یکسو
зи ман зон тоқ шуд пайвастаи абрӯ
ز من زان طاق شد پیوسته ابرو
Ду чашмати ҷодӯони длФрўзнд
دو چشمت جادوان دلفروزند
Ки дар онҷои марои ҷон дртў дузанд
که در آنجا مرا جان درتو دوزند
Маро чун дртўи мидўзнд ҳар дам
مرا چون درتو میدوزند هر دم
Чаро аз ҳам ҷудо монадем дар ғам
چرا از هم جدا ماندیم در غم
Маро чун дртўмидўзнд аз онаст
مرا چون درتومیدوزند از آنست
Казон захм аз дили ман хӯн равонаст
کزان زخم از دل من خون روانست
Чўлхтӣ роз гуфт он моҳи маҳҷӯр
چولختی راز گفت آن ماه مهجور
Фурӯ борид бар ма дар мансур
فرو بارید بر مه دُرّ منثور
Шудаи сайёди саргардон азон кор
شده صیاد سرگردان ازان کار
Ки то он бут чаро гиряд чунин зор
که تا آن بت چرا گرید چنین زار
Забони порсиро ме надонист
زبان پارسی را می ندانست
Суханҳо фаҳм кардан кӣ тавонист
سخنها فهم کردن کی توانست
Смнбр буд туркии гӯии офоқ
سمنبر بود ترکی گوی آفاق
Басӣ зу трктозии дидаи ушшоқ
بسی زو ترکتازی دیده عشّاق
Чунон бикшод дар туркии забонаш
چنان بگشاد در تُرکی زبانش
Ки шуд он тарки чини ҳиндӯи бҷонш
که شد آن ترک چین هندو بجانش
Бидон сайёди гуфто роз бигушоӣ
بدان صیاد گفتا راز بگشای
Ки чун дарбандам оварадӣ дарин ҷой
که چون دربندم آوردی درین جای
Кадомин кишварасту ном он чист
کدامین کشورست و نام آن چیست
Дарин иқлӣми шоҳи ин замин кист
درین اقلیم شاه این زمین کیست
Ҷавобаш дод сайёди замона
جوابش داد صیاد زمانه
Ки ҳаст ин ошёни сёдхонаҳ
که هست این آشیان صیادخانه
Равони гаштами бдрёи бомдодӣ
روان گشتم بدریا بامدادی
Яке сандӯқ меомад чу бодӣ
یکی صندوق میآمد چو بادی
Чу пешам омад аз Ҷайҳун гирифтам
چو پیشم آمد از جیحون گرفتم
Биоварадам туро берун гирифтам
بیاوردم ترا بیرون گرفتم
Дигар ин кишвар таркаст ва чинаст
دگر این کشور ترکست و چینست
Саросари ҳад туркистон заминаст
سراسر حدّ ترکستان زمینست
Шаҳи фағфури шоҳ ин диёраст
شه فغفور شاه این دیارست
зи адл ӯ ҳамаи чини прнгорст
ز عدل او همه چین پرنگارست
Чу гули алқсаҳ воқиф шуд зи асрор
چو گل القصّه واقف شد ز اسرار
Шуд ӯ аз гушнагии худ хабардор
شد او از گشنگی خود خبردار
Таомии хост ӯ ва мард бархест
طعامی خواست او و مرد برخاست
Басӣ моҳяш оварад ва дигар хост
بسی ماهیش آورد و دگر خواست
Змоҳии қӯти он ма дигар шуд
زماهی قوّت آن مه دگر شد
Мааши лухтии зи моҳии тоза тар шуд
مهش لختی ز ماهی تازه تر شد
зи беморӣ азон сёдхонаҳ
ز بیماری ازان صیادخانه
Наомад бар дар он шамъи замона
نیامد بر در آن شمع زمانه
Бохр чун бромди бист ва шаш рӯз
بآخر چون برامد بیست و شش روز
Чу шаҳдӣ шуд гул чун шамъи хуши сӯз
چو شهدی شد گل چون شمع خوش سوز
зи ранҷурии кадуе буд бе шаҳд
ز رنجوری کدویی بود بی شهد
Кадуро шаҳди мигФтӣ вале аҳд
کدو را شهد میگفتی ولی عهد
Чўшҳдӣ шуд лаби глФом ӯ ро
چوشهدی شد لب گلفام او را
Чу мумии гашти нарми андом ӯ ро
چو مومی گشت نرم اندام او را
Чунон хуши гашту ширини гашту тргшт
چنان خوش گشت و شیرین گشت و ترگشت
Ки чун пари мағзи ҳалвои шукри гашт
که چون پر مغز حلوای شکر گشت
зи рӯйиши бори дигар шӯр бархест
ز رویش بار دیگر شور برخاست
Ббўиши мурдаи ҳам аз гӯр бархест
ببویش مرده هم از گور برخاست
Дигар раҳи ғамза ӯ шуд ҷигари дуз
دگر ره غمزهٔ او شد جگر دوز
Дигар раҳи машк зулфаш шуд ҷҳонсўз
دگر ره مشک زلفش شد جهانسوز
Накӯтар шуд зи чинаши зулфи мишкӣн
نکوتر شد ز چینش زلف مشکین
Ки некӯтар намояди машк дар чин
که نیکوتر نماید مشک در چین
Чу биниҳод он нигорин шаст бар роҳ
چو بنهاد آن نگارین شست بر راه
Чу моҳӣ сайд шуд сайёд аз он моҳ
چو ماهی صید شد صیاد از آن ماه
Дилаш аз ишқи он дилхоҳ бархест
دلش از عشق آن دلخواه برخاست
Бқсди васл ӯ ногоҳ бархест
بقصد وصل او ناگاه برخاست
Димоғаш аз гул нихват биҷунбед
دماغش از گل نخوت بجنبید
Ҷавон буд оташ шаҳват биҷунбед
جوان بود آتش شهوت بجنبید
Дилаш чун чанг аз бар танг бархест
دلش چون چنگ از بر تنگ برخاست
Ниҳод ӯ бар гунаҳ чун чанги раҳи рост
نهاد او بر گنه چون چنگ ره راست
Чу глрх он бидид аз ҷой бурҷаст
چو گلرخ آن بدید از جای برجست
Раги шарён ӯ бигирифт бар даст
رگ شریان او بگرفت بر دست
Чунон афшурд каз ваии ҷони бромд
چنان افشرد کز وی جان برامد
Ҷаҳон бар ҷони он нодони сромд
جهان بر جان آن نادان سرامد
Надорад кори нодони ҳеҷ сомон
ندارد کار نادان هیچ سامان
Ки нодонӣ надорад ҳеҷ дармон
که نادانی ندارد هیچ درمان
Чу шуд аз ҷони ҷудои сайёд бе бок
چو شد از جان جدا صیاد بی باک
Бути симинаш пинҳон кард дар хок
بت سیمینش پنهان کرد در خاک
Гули он шаб буд то вақти саҳаргоҳ
گل آن شب بود تا وقت سحرگاه
Ки то шуд сарнигӯни сӯии сФрмоаҳ
که تا شد سرنگون سوی سفرماه
Фиғони бардошти мурғи субҳгоҳӣ
فغان برداشت مرغ صبحگاهی
Мунодӣ кард аз ма то бмоҳӣ
منادی کرد از مه تا بماهی
Фурӯи кӯфт аз сари дарду ниёзӣ
فرو کوفت از سر درد و نیازی
Бигӯаш хуфтагони бонги намозӣ
بگوش خفتگان بانگ نمازی
Чу гул аз кори он сайёд пардохт
چو گل از کار آن صیاد پرداخت
Худоро шукр кард вҳилҳиии сохт
خدا را شکر کرد وحیلهیی ساخت
Бадали гуфто агар зинсон ки ҳастам
بدل گفتا اگر زینسان که هستم
Бурун оем шавад корами зи дастам
برون آیم شود کارم ز دستم
Чу бенандами бутии симини смнбр
چو بینندم بتی سیمین سمنبر
Ҳамаи касро тамаъ уфтад бмн бар
همه کس را طمع افتد بمن بر
Марои он ба ки бар шакли ғуломон
مرا آن به که بر شکل غلامان
Ҳамаи офоқи мигрдми хиромон
همه آفاق میگردم خرامان
Чу худ бар сӯрат мардон кунам ман
چو خود بر صورت مردان کنم من
Крои сӯрат буд кохри занами ман
کرا صورت بود کاخر زنم من
Равони гирдами сӯй ҳар шаҳр ва ҳар бум
روان گردم سوی هر شهر و هر بوم
Раво бошад ки бозоФтми сӯии рӯм
روا باشد که بازافتم سوی روم
Диламро муҳаррамӣ дархурад ёбам
دلم را محرمی درخورد یابم
Дамии дармони чандин дард ёбам
دمی درمان چندین درد یابم
Шнўдстми ман аз гӯяндаи роҳ
شنودستم من از گویندهٔ راه
Ки ёбанда буд ҷӯяндаи роҳ
که یابنده بود جویندهٔراه
Бохри хештанро чун ғуломон
بآخر خویشتن را چون غلامان
Қабо дар баст ва шуд сарви хиромон
قبا در بست و شد سرو خرامان
Калла бар моҳи мишкӣн тавқ бишикаст
کُله بر ماه مشکین طوق بشکست
Қабо дар сару сими андоми пайваст
قبا در سر و سیم اندام پیوست
Кулоҳии ҳамчуи таркон аз намад кард
کلاهی همچو ترکان از نمد کرد
Қабоу перҳан дар хӯрд худ кард
قبا و پیرهن در خورد خود کرد
Ки донад ин чикораст ва чаҳ роҳӣ
که داند این چکارست و چه راهی
Магари ҳам зон намад ёбад кулоҳӣ
مگر هم زان نمد یابد کلاهی
Чу мардони перҳани иктоииии сохт
چو مردان پیرهن یکتاییی ساخت
зи худ якборагии сўдоииии сохт
ز خود یکبارگی سوداییی ساخت
Қабои пӯшеду пероҳан раҳо кард
قبا پوشید و پیراهن رها کرد
Вазони бут , ақли пероҳан қабо кард
وزان بت، عقل پیراهن قبا کرد
Ҳамаи перояу зарринаи бардошт
همه پیرایه و زرّینه برداشت
Ду гавҳар зон ҳама дар гӯши бгзошт
دو گوهر زان همه در گوش بگذاشت
Бромд аз гуҳарҳои фалаки ҷӯш
برامد از گهرهای فلک جوش
Ки гавҳари гашти гулро ҳалқа дар гӯш
که گوهر گشت گل را حلقه در گوش
Наруста буд ду пистони тамомаш
نرسته بود دو پستان تمامش
Фурӯи басти он замон чун сими хомаш
فرو بست آن زمان چون سیم خامش
Магар боист он симини санам ро
مگر بایست آن سیمین صنم را
Ки лухтӣ кам кунад зулфи бахам ро
که لختی کم کند زلف بخم را
зи зулфи худ шикангар дркшидӣ
ز زلف خود شکن گر درکشیدی
Биҷой ҳар яке сад дар раседӣ
بجای هر یکی صد در رسیدی
Бохр чун ғуломони хештан ро
بآخر چون غلامان خویشتن را
Яке кард он ду зулфи пуршикан ро
یکی کرد آن دو زلف پرشکن را
Чу дар ҳам бофти он ду мӯӣ чун шаст
چو در هم بافت آن دو موی چون شست
зи зафтӣ дар нмиомди бадви даст
ز زفتی در نمیآمد بدو دست
Зўобаҳ чун бпшт афтод бозаш
ذوابه چون بپشت افتاد بازش
Ҷаҳон бигирифт рӯй длнўозш
جهان بگرفت روی دلنوازش
Куҷо буд он замони хусрав ки ногоҳ
کجا بود آن زمان خسرو که ناگاه
Бидидӣ рӯй он хуршед , чун моҳ
بدیدی روی آن خورشید، چون ماه
Бохри сарв симин шуд равона
بآخر سرو سیمین شد روانه
Чу тирии кўрўди сӯии нишона
چو تیری کورود سوی نشانه
Чигуна ма равад зери кабӯдӣ
چگونه مه رود زیر کبودی
Чунон мерафт он мҳрхи базӯдӣ
چنان میرفت آن مهرخ بزودی
Чу субҳи оташин аз кӯҳ дам зад
چو صبح آتشین از کوه دم زد
Рухи хуршед аз оташ илм зад
رخ خورشید از آتش علم زد
Буқати субҳи бодии хуши бромд
بوقت صبح بادی خوش برامد
Чу субҳ андар дамид оташи баромад
چو صبح اندر دمید آتش برآمد
Бромди офтоб аз кӯҳ ногоҳ
برامد آفتاب از کوه ناگاه
Чу оташ аз миёни хирмании коҳ
چو آتش از میان خرمنی کاه
Чу равшани гашти рӯз , он моҳи дилсӯз
چو روشن گشت روز،آن ماه دلسوز
Ду рӯзу шаб қадам зад то сеюм рӯз
دو روز و شب قدم زد تا سوم روز
Чу мурғи субҳ дар фарёд омад
چو مرغ صبح در فریاد آمد
Фалакро бозеи нав ёд омад
فلک را بازیی نو یاد آمد
Азобӣ , дида аз раҳ бар ваии андохт
عذابی، دیده از ره بر وی انداخت
Балои дигараш ҳоле барандохт
بلای دیگرش حالی برانداخت
Ғами корӣ дигар дар пешаш оварад
غم کاری دگر در پیشش آورد
Бпои худ бгўр хешаш оварад
بپای خود بگور خویشش آورد
Буқати субҳи азонҷои роҳи бардошт
بوقت صبح ازانجا راه برداشت
Ду рӯзу шаби чиҳил фарсанги бгзошт
دو روز و شب چهل فرسنگ بگذاشت
Чу ҳангом завол омад , дарон роҳ
چو هنگام زوال آمد، دران راه
Замин метофт ҳамчун зулфи он моҳ
زمین میتافت همچون زلف آن ماه
Ҷаҳонро равшанӣ сӯрох мекард
جهان را روشنی سوراخ میکرد
Замини пари заъфарон шох мекард
زمین پر زعفران شاخ میکرد
Яке даҳ буд дар наздики он роҳ
یکی ده بود در نزدیک آن راه
Чу бодии сӯии он даҳ рафт он моҳ
چو بادی سوی آن ده رفت آن ماه
Чунон даҳ дар ҷаҳон дигар набӯдӣ
چنان ده در جهان دیگر نبودی
Бтркстон азон хуштар набӯдӣ
بترکستان ازان خوشتر نبودی
Баҳри сӯе ва ҳар кӯйяши обӣ
بهر سویی و هر کوییش آبی
зи болои баста ҳар сӯеи ниқобӣ
ز بالا بسته هر سویی نقابی
Ҳазорон мурғи гӯногӯни густох
هزاران مرغ گوناگون گستاخ
Басӯии ошёни парони баҳри шох
بسوی آشیان پرّان بهر شاخ
Ҳаме чун навҳаи дрдодии яке зор
همی چون نوحه دردادی یکی زار
ҶдооФтодаҳ будӣ чун гул аз ёр
جداافتاده بودی چون گل از یار
Бпиши даҳ падед омад яке кӯй
بپیش ده پدید آمد یکی کوی
Миён , обу дарахтон рӯй дррўӣ
میان، آب و درختان روی درروی
Канори ҷӯии наргиси рустаи берун
کنار جوی نرگس رسته بیرون
Нишаста сабза дар нами лолаи дрхўн
نشسته سبزه در نم لاله درخون
Дамидаи шуълаи оташи зи лола
دمیده شعلهٔ آتش ز لاله
Зада бар шуъла ӯ абри жола
زده بر شعلهٔ او ابر ژاله
Яке манзари бпиш кӯй карда
یکی منظر بپیش کوی کرده
Ду дуконяш аз ҳар сӯй карда
دو دکّانیش از هر سوی کرده
зи баси гармои роҳу нотавонӣ
ز بس گرمای راه و ناتوانی
Бихуфт он моҳи дилбар дар дуконӣ
بخفت آن ماه دلبر در دکانی
Ту гуфтӣ дар биҳиштӣ ҳур хуфтаст
تو گفتی در بهشتی حور خفتست
Ва ё дар наргистар нур хуфтаст
و یا در نرگس تر نور خفتست
Чу гул дар хоб рафт аз буии гулзор
چو گل در خواب رفت از بوی گلزار
зи рӯйиш фитна шуд дарҳоли бедор
ز رویش فتنه شد درحال بیدار
Қазоро боғи боғи шоҳи чин буд
قضا را باغ باغ شاه چین بود
Ки хуштар аз ҳама рӯй замин буд
که خوشتر از همه روی زمین بود
Бзири парда моҳӣ дошт он шоҳ
بزیر پرده ماهی داشت آن شاه
Ки нанамудӣ бпиш рӯй ӯ моҳ
که ننمودی بپیش روی او ماه
Булӯрӣни соқ буду симтн буд
بلورین ساق بود و سیمتن بود
Нигор чину хуршеди хутан буд
نگار چین و خورشید ختن بود
Бболои сарвро тшўир додӣ
ببالا سرو را تشویر دادی
Бшкри глшкрро шер додӣ
بشکّر گلشکر را شیر دادی
Шукри вақфи лаби гулранг ӯ буд
شکر وقف لب گلرنگ او بود
Хирадро дасти зери санг ӯ буд
خرد را دست زیر سنگ او بود
Чу бикшодӣ ду лаъли арғавони ранг
چو بگشادی دو لعل ارغوان رنگ
Фарохӣ ёфтӣ шукр азон танг
فراخی یافتی شکّر ازان تنگ
Агар дандон задӣ бар лаъли хандон
اگر دندان زدی بر لعل خندان
Бимонадӣ лаъл азон лаби лаби бдндон
بماندی لعل ازان لب لب بدندان
Чу чашми ҷодӯяш хўнриз кардӣ
چو چشم جادویش خونریز کردی
Сари зулфаши зи паии пас хез кардӣ
سر زلفش ز پی پس خیز کردی
Қазоро бар дарича буд каз роҳ
قضا را بر دریچه بود کز راه
Рух гул дид чун хуршед ва чун моҳ
رخ گل دید چون خورشید و چون ماه
зи дарди ишқи ҷонаш бар лаб омад
ز درد عشق جانش بر لب آمد
Фурӯ шуд рӯзашу давр шаб омад
فرو شد روزش و دور شب آمد
Саман дар ҳалқаи сунбули Фгндаҳ
سمن در حلقهٔ سنبل فگنده
Сабои мшги турш бар гули Фгндаҳ
صبا مشگ ترش بر گل فگنده
Чу духтар дид мӯии машки безаш
چو دختر دید موی مشک بیزش
Гул тар карда аз лбхшки хезиш
گل تر کرده از لبخشک خیزش
Рухӣ чун рӯзу зулфии ҳамчу шаб дошт
رخی چون روز و زلفی همچو شب داشت
Бахӯбии сӣ ситораи зер лаб дошт
بخوبی سی ستاره زیر لب داشت
Рухи гулро бшб дар рӯз будӣ
رخ گل را بشب در روز بودی
Бурузи андари ситораи минмўдӣ
بروز اندر ستاره مینمودی
Чу дид он рӯзу шаби духтар , наоне
چو دید آن روز و شب دختر، نهانی
Шабаш хуш кард рӯзи шодмонӣ
شبش خوش کرد روز شادمانی
Чу глрхи рӯз ва шаб бинмуд бо ӯ
چو گلرخ روز و شب بنمود با او
Бурузу шаб ту гуфтӣ буд бо ӯ
بروز و شب تو گفتی بود با او
Арақ бар рух чу шамъ аз шавқ мерехт
عرق بر رخ چو شمع از شوق میریخت
Чу борони шабнамаш аз завқ мерехт
چو باران شبنمش از ذوق میریخت
Бдконии бабри бози аўФтодаҳ
بدکّانی ببر باز اوفتاده
Дили духтари бпрўози аўФтодаҳ
دل دختر بپرواز اوفتاده
Чу мардони хештани ороста буд
چو مردان خویشتن آراسته بود
Бадастии дигар аз нўхостаҳ буд
بدستی دیگر از نوخاسته بود
Арақ бар рӯй он дилбар нишаста
عرق بر روی آن دلبر نشسته
Чу марворид биравӣ рустаи баста
چو مروارید بروی رسته بسته
Сари зулфаши зи печу тобдорӣ
سر زلفش ز پیچ و تابداری
Лаби лаълаши зи лутфу обдорӣ
لب لعلش ز لطف و آبداری
Яке гуфтӣ зи ҷонам тоб бардааст
یکی گفتی ز جانم تاب بردهست
Дигар гуфтӣ зчшмм об бардааст
دگر گفتی زچشمم آب بردهست
Чунон шуд духтар аз савдои он моҳ
چنان شد دختر از سودای آن ماه
Ки аз манзар бхўост афтод бар роҳ
که از منظر بخواست افتاد بر راه
Дилаш дар ишқи гули дарёӣ хӯн шуд
دلش در عشق گل دریای خون شد
Бзири дасти ишқ ӯ забун шуд
بزیر دست عشق او زبون شد
Рахш аз хӯни дили гулгуни бромд
رخش از خون دل گلگون برامد
Дилаш чун лолаеи азхўни бромд
دلش چون لالهیی ازخون برامد
Канизиро бихонад ва гуфт он моҳ
کنیزی را بخواند و گفت آن ماه
Бҷон омад дилами зини хуфта дар роҳ
بجان آمد دلم زین خفته در راه
Азин бурнои зебо , ҷон ман шуд
ازین برنای زیبا، جان من شد
Дилами хӯни гашт ва аз мижгон ман шуд
دلم خون گشت و از مژگان من شد
Чу дидам зулф ӯ чун морпечон
چو دیدم زلف او چون مارپیچان
Бузади морам , шудам зон мор бе ҷон
بزد مارم، شدم زان مار بی جان
Чу мишкӣни банди зулфаши длстонст
چو مشکین بند زلفش دلستانست
Дили мискини ман дарбанд онаст
دل مسکین من دربند آنست
Маро дар ишқ ӯ аз худ хабар нест
مرا در عشق او از خود خبر نیست
Накӯтар зу бъолм дар , писар нест
نکوتر زو بعالم در، پسر نیست
Ба чин гарчи басӣ дилхоҳ бошанд
به چین گرچه بسی دلخواه باشند
Бар ин моҳи хок роҳ бошанд
بر این ماه خاک راه باشند
Азугар коми дил ҳосил наёяд
ازو گر کام دل حاصل نیاید
Марои шодӣ дигар дар дил наёяд
مرا شادی دگر در دل نیاید
Дилам аз писта ӯ шӯр дорад
دلم از پستهٔ او شور دارد
Азон аз дидаи оби шӯри борад
ازان از دیده آب شور بارد
Маро бо ӯ баҳам бинишон замонӣ
مرا با او بهم بنشان زمانی
Ки бустонам азу дод ҷаҳонӣ
که بستانم ازو داد جهانی
Канизак чун сухан башнавад бурҷаст
کنیزک چون سخن بشنود برجست
Бар гул рафт чун бодӣ ва бинишаст
بر گل رفت چون بادی و بنشست
зи хоби хуши бромди симбри моҳ
ز خواب خوش برامد سیمبر ماه
Канизакро брхўд дид бар роҳ
کنیزک را برخود دید بر راه
Бтркӣ гуфт к-эии ҳиндӯати хуршед
بترکی گفت کای هندوت خورشید
Туе зангӣ вале дар чин чу ҷмишид
تویی زنگی ولی در چین چو جمیشید
Қадамро ранҷа кун бо чокари хеш
قدم را رنجه کن با چاکر خویش
Ки мехонд турои хотуни брхўиш
که میخواند ترا خاتون برِخویش
Агар фармони барӣ ҷонат бакораст
اگر فرمان بری جانت بکارست
Вагарнаи ҷои ту зиндони вдорст
وگرنه جای تو زندان ودارست
Кигар туркӣ на дар фурмонаш ояд
که گر ترکی نه در فرمانش آید
Чу пелии ёд ҳндстонш ояд
چو پیلی یاد هندستانش آید
Магари бахтат бароа омад ки он моҳ
مگر بختت براه آمد که آن ماه
Бмҳри дил туро гирад бҷони шоҳ
بمهر دل ترا گیرد بجان شاه
Чу хотуни дараҷаони як симбр нест
چو خاتون درجهان یک سیمبر نیست
Бъолм дар , чунин боғӣ дигар нест
بعالم در، چنین باغی دگر نیست
Турост ин боғу хотун ҳар ду боҳам
تراست این باغ و خاتون هر دو باهم
Шмодонид акнӯн ҳар ду бо ҳам
شمادانید اکنون هر دو با هم
Чу башнавад ин сухан глрх форуманд
چو بشنود این سخن گلرخ فروماند
Биҷой оварад ва то поён фурӯ хонд
بجای آورد و تا پایان فرو خواند
Бадал гуфто набӯд ин ҳеҷ сомон
بدل گفتا نبود این هیچ سامان
Ки беруни омадами шабаҳи ғуломон
که بیرون آمدم شبه غلامان
Агар ҳамчун зи нони мибўдмии ман
اگر همچون ز نان میبودمی من
Азин дигари занони осўдмии ман
ازین دیگر زنان آسودمی من
Валикингар зан вагар мард бошам
ولیکن گر زن و گر مرد باشم
Маҳол уфтад ки ман бедард бошам
محال افتد که من بی درد باشم
Надонад дид бе дардами замона
نداند دید بی دردم زمانه
Азин дар дард мондам ҷовдона
ازین در درد ماندم جاودانه
Ҳануз андӯҳи худ босари набардам
هنوز اندوه خود باسر نبردم
Раҳеи дигари бнў бояд супурдам
رهی دیگر بنو باید سپردم
Дили мискини ман гумроҳ афтод
دل مسکین من گمراه افتاد
Бурун омад зи гӯ дар чоҳ афтод
برون آمد ز گو در چاه افتاد
Зиҳии гардандаи чархи кўжи рафтор
زهی گردنده چرخ کوژ رفتار
Бадарад дигарам кардӣ гирифтор
بدرد دیگرم کردی گرفتار
Паёпаии ғами мада каз ҷони бароям
پیاپی غم مده کز جان برایم
Макун таъҷил то бо Ни бароям
مکن تعجیل تا با ن برایم
Ҷаҳоно ҳар замони рангии брорӣ
جهانا هر زمان رنگی براری
Ки донад то ту дар парда чаҳ дорӣ
که داند تا تو در پرده چه داری
Чу гул посух шунид аз вай хаҷал шуд
چو گل پاسخ شنید از وی خجل شد
з гуфт он канизак тнгдл шуд
ز گفت آن کنیزک تنگدل شد
Бадв гуфт эй маро дар хӯни ниҳода
بدو گفت ای مرا در خون نهاده
Қадам аз ҳади худ беруни ниҳода
قدم از حدّ خود بیرون نهاده
Чу ту кори ғарибони донеи охир
چو تو کار غریبان دانی آخر
Ғарибиро чаро ранҷонеи охир
غریبی را چرا رنجانی آخر
Макун бади номи хотуни ҷаҳон ро
مکن بد نام خاتون جهان را
Туро багар нигаҳдории забон ро
ترا به گر نگهداری زبان را
Ки бошам ман , ки ҷуфт шоҳ бошам
که باشم من، که جفت شاه باشم
Ним хуршед то бо моҳ бошам
نیم خورشید تا با ماه باشم
Бирав брих навис ин гарм кӯшӣ
برو بریخ نویس این گرم کوشی
зи сардӣ чун Фқъ то чанд ҷӯшӣ
ز سردی چون فقع تا چند جوشی
Манам мардии ғариб аз пеши ман давр
منم مردی غریب از پیش من دور
Гадоиро набошад ҳеҷ маншур
گدایی را نباشد هیچ منشور
Манам ӣнҷои ғарибии дили шикаста
منم اینجا غریبی دل شکسته
Чаҳ мехоҳӣ азин дар хӯн нишаста
چه میخواهی ازین در خون نشسته
Бигуфт ин вази хӯни дил чу борон
بگفت این وز خون دل چو باران
Фурӯ борид аз наргиси ҳазорон
فرو بارید از نرگس هزاران
Канизак чун сухан бишунид азон моҳ
کنیزک چون سخن بشنید ازان ماه
Бар хотуни худомади ҳамонгоҳ
بر خاتون خودآمد همانگاه
Ҳамаи аҳвол бо хотун баён кард
همه احوال با خاتون بیان کرد
Се бори дигараши хотун равон кард
سه بار دیگرش خاتون روان کرد
Чу накушод аз канизаки ҳеҷ корӣ
چو نگشاد از کنیزک هیچ کاری
Худ омад пеши глрх чун нигорӣ
خود آمد پیش گلرخ چون نگاری
Бглрх гуфт эй сарви смнбўӣ
بگلرخ گفت ای سرو سمنبوی
Нагу дории ҳамаи чизе ба ҷузи хуй
نگو داری همه چیزی به جز خوی
Манам дил дар ҳавояти зарраи кирдор
منم دل در هوایت ذرّه کردار
Ки то чун офтоби оеи падедор
که تا چون آفتاب آیی پدیدار
Манам парвонаеи дил дар ту баста
منم پروانهیی دل در تو بسته
Тавофи шамъи рӯятро нишаста
طواف شمع رویت را نشسته
Чўдли барадии бҷонми рои дорӣ
چودل بردی بجانم رای داری
Ки алҳақ дилбариро ҷои дорӣ
که الحق دلبری را جای داری
Ҳавоятро дили ман гашти банда
هوایت را دل من گشت بنده
Ки дилҳо аз ҳаво бошанд зинда
که دلها از هوا باشند زنده
Чу дидам дар бисотати нақди Айнӣ
چو دیدم در بساطت نقد عینی
Бгрдоним бо ҳам къбтинӣ
بگردانیم با هم کعبتینی
Чаро дар боғи шоҳи чини ниёе
چرا در باغ شاه چین نیایی
Чу хусрав дар бар ширини ниёе
چو خسرو در برِ شیرین نیایی
Туе шамъу дилами парвонаи тест
تویی شمع و دلم پروانهٔ تست
Дамии ташрифи даҳ кин хонаи тест
دمی تشریف ده کاین خانهٔ تست
Чу оташи тунди хуи афтодаеи ту
چو آتش تند خو افتادهیی تو
Магари азтхми шоҳони зодаеи ту
مگر ازتخم شاهان زادهیی تو
Биё то хуш баҳам бошем пайваст
بیا تا خوش بهم باشیم پیوست
Бзири гули гуҳии хуфтаи гуҳии маст
بزیر گل گهی خفته گهی مست
Гул тар гуфт мебояд марои ин
گل تر گفت میباید مرا این
Вале дар рӯм бо хусрав на дар чин
ولی در روم با خسرو نه در چین
Чу бисёре бигуфт он сарви чинӣ
چو بسیاری بگفت آن سرو چینی
Падедамад зи глрхи хашмгинӣ
پدید امد ز گلرخ خشمگینی
Бробрўзди гиреҳ аз хашми он моҳ
برابروزد گره از خشم آن ماه
Гурезон шуд зи пеши чашми он моҳ
گریزان شد ز پیش چشم آن ماه
Чу брномд азон гули ҳеҷ кораш
چو برنامد ازان گل هیچ کارش
На сабраш монад дар дил на қарораш
نه صبرش ماند در دل نه قرارش
Барони дилбари дил ӯ кӣна вар шуд
برآن دلبر دل او کینه ور شد
зи нофармоняши зер ва зибр шуд
ز نافرمانیش زیر و زبر شد
Миёни боғ дар шуд он фусунгар
میان باغ در شد آن فسونگر
Азор пой кард онҷои бхўн дар
اِزار پای کرد آنجا بخون در
Баровард аз ҷаҳони бонги хурӯшӣ
برآورد از جهان بانگ خروشی
зи халқаш дар ҷаҳон афтод ҷӯшӣ
ز خلقش در جهان افتاد جوشی
Фиғон мекард , дили пурхӯну рух тар
فغان میکرد، دل پرخون و رخ تر
Ки эй дардо ки расвои гашти духтар
که ای دردا که رسوا گشت دختر
Канизак будгар боғ бисёр
کنیزک بود گر باغ بسیار
Чу анбари ходимон ном бурдор
چو عنبر خادمان نام بردار
зи бонг ӯ ҳама аз ҷои ҷустанд
ز بانگ او همه از جای جستند
Чу дили ошуфтагон бар пои ҷустанд
چو دل آشفتگان بر پای جستند
Фитода буд он духтари бхўорӣ
فتاده بود آن دختر بخواری
Чу май ҷӯшон чу неи нолони бзорӣ
چو می جوشان چو نی نالان بزاری
Бадишон гуфт ҷое хуфта будам
بدیشان گفت جایی خفته بودم
Бпиши бодгирӣ рафта будам
بپیش بادگیری رفته بودم
Хабар на азҷҳони дрхўоби рафта
خبر نه ازجهان درخواب رفته
Чисон бошад миёни маргу хуфта
چسان باشد میان مرگ و خفته
Ғарибӣ омад ва бо ман чунин кард
غریبی آمد و با من چنین کرد
Брсўоиии зи ман хӯн бар замин кард
برسوایی ز من خون بر زمین کرد
Чу ҳосил кард коми хеш ногоҳ
چو حاصل کرد کام خویش ناگاه
Ниҳод аз қасри берун , срсўии роҳ
نهاد از قصر بیرون، سرسوی راه
Давиданд ва гирифтандаш бхўорӣ
دویدند و گرفتندش بخواری
ДроФгнднд дар хокаши бзорӣ
درافگندند در خاکش بزاری
Яке мушташ задӣ дигари тапонча
یکی مشتش زدی دیگر تپانچه
Яке мӯяш баровардӣ бпнҷаҳ
یکی مویش برآوردی بپنجه
Чу бурдандаши бпиши духтари шоҳ
چو بردندش بپیش دختر شاه
Бистоди он снмбр бар сари роҳ
بیستاد آن سنمبر بر سر راه
Чу духтар рӯй он моҳ замин дид
چو دختر روی آن ماه زمین دید
Рахш чун гули лабаш чун ангабин дид
رخش چون گل لبش چون انگبین دید
Бадишон гуфт кинро боз доред
بدیشان گفت کاین را باز دارید
Бар шоҳи ин суханро роздоред
بر شاه این سخن را رازدارید
Ки то лухтӣ биандешам дринкор
که تا لختی بیندیشم درینکار
Ки кор афтод ва ман мардуми азин бор
که کار افتاد و من مُردم ازین بار
Базӯдии хонаеро дар кушоданд
بزودی خانهیی را در گشادند
Басони ҳалқа , бандаш бар ниҳоданд
بسان حلقه، بندش بر نهادند
Гултар дар миёни хок ва хӯн монад
گل تر در میان خاک و خون ماند
Бзири пои меҳнат сарнигӯн монад
بزیر پای محنت سرنگون ماند
зи хӯни дидаи хоки хона гул кард
ز خون دیده خاک خانه گل کرد
Змжгони абру дарёро хаҷал кард
زمژگان ابر و دریا را خجل کرد
На чандон ашки рехти он олами афрӯз
نه چندان اشک ریخت آن عالم افروز
Ки борони резади он дар як шбонрўз
که باران ریزد آن در یک شبانروز
Фиғон мекард к-эии чархи даванда
فغان میکرد کای چرخ دونده
Нигунсорам чу худ дар хӯни Фгндаҳ
نگونسارم چو خود در خون فگنده
Маро аз ҷаври ту то чанд охир
مرا از جور تو تا چند آخر
Кунӣ ҳар соъатам дар банди охир
کنی هر ساعتم در بند آخر
Фурӯ мондам надидам шодмонӣ
فرو ماندم ندیدم شادمانی
Бҷон омад дилами зини зиндагонӣ
بجان آمد دلم زین زندگانی
Бигӯ то кӣ диҳии ин гӯшмолам
بگو تا کی دهی این گوشمالم
Ки аз ҷаврати даромади танг , ҳолам
که از جورت درامد تنگ، حالم
з ман барсохтӣ бозоргонӣ
ز من برساختی بازارگانی
Чаҳ мигрдоними гирди ҷаҳонӣ
چه میگردانیم گرد جهانی
Гуҳии оғиштаи дарёами дорӣ
گهی آغشتهٔ دریام داری
Гуҳии саргаштаи саҳроами дорӣ
گهی سرگشتهٔ صحرام داری
Бикун чизе ки хоҳӣ кард бо ман
بکن چیزی که خواهی کرد با من
Ки ман бФшондм аз ту поки доман
که من بفشاندم از تو پاک دامن
Чу сӯзии бораи бора ҳар замонам
چو سوزی باره باره هر زمانم
Бикбораҳ бисӯз ва вораҳонам
بیکباره بسوز و وارهانم
зи сӯзами неки судии брнхизд
ز سوزم نیک سودی برنخیزد
Ки гар сӯзем дӯдии брнхизд
که گر سوزیم دودی برنخیزد
зи маргам гарчи тиморӣ набошад
ز مرگم گرچه تیماری نباشد
Гулиро сӯхтан корӣ набошад
گلی را سوختن کاری نباشد
Дилам дар ишқи хусрави он бало дид
دلم در عشق خسرو آن بلا دید
Ки ҳаргизи ҳеҷ ошиқи он куҷо дид
که هرگز هیچ عاشق آن کجا دید
Агар андӯҳи ман кӯҳӣ биёбад
اگر اندوه من کوهی بیابد
Бики як зарра андӯҳӣ биёбад
بیک یک ذرّه اندوهی بیابد
Марои дарди фироқ аз бскаҳи ҷони сӯхт
مرا درد فراق از بسکه جان سوخت
Азон туфи мардумам дар дидагони сӯхт
ازان تف مردمم در دیدگان سوخت
Сазадгар дили азин туф ме бисӯзам
سزد گر دل ازین تف می بسوزم
Кигар бар дили нуҳум каф ме бисӯзам
که گر بر دل نهم کف می بسوزم
Марои чндонкаҳ аз раг хӯн чакидаст
مرا چندانکه از رگ خون چکیدست
зи зери пои ман бар сар раседаст
ز زیر پای من بر سر رسیدست
зи баси хунобаи коФшондми зи дида
ز بس خونابه کافشاندم ز دیده
Чу чӯбии хушки брмондми зи дида
چو چوبی خشک برماندم ز دیده
Дариғо кин замонами гиря кам шуд
دریغا کاین زمانم گریه کم شد
Дилами мустағриқи дарёӣ ғам шуд
دلم مستغرق دریای غم شد
Чу ҷонам орзӯмандӣ гирифтӣ
چو جانم آرزومندی گرفتی
Дилам аз гиря хурсандӣ гирифтӣ
دلم از گریه خرسندی گرفتی
Басии ғами зошк чун борон ба дар шуд
بسی غم زاشک چون باران به در شد
Кунун чашмам аз он борон ба сар шуд
کنون چشمم از آن باران به سر شد
Бихӯрадам хӯни дил дигар надорам
بخوردم خون دل دیگر ندارم
Кунун берӯйиш аз чашмам чаҳ боРом
کنون بی رویش از چشمم چه بارم
Чаҳ мегӯям ки чандонеи бгрим
چه میگویم که چندانی بگریم
Ки аз ҳар мижаи тӯфонии бгрим
که از هر مژّه طوفانی بگریم
Азон аз дидаи боРоми нори дона
ازان از دیده بارم نار دانه
Ки дил прнор дорам ҷовдона
که دل پرنار دارم جاودانه
Манам коҳии чунин длхстаҳ аз ту
منم کاهی چنین دلخسته از تو
Чу кӯҳии санг бар дили бастаи азтў
چو کوهی سنگ بر دل بسته ازتو
Тани ман тоқат коҳӣ надорад
تن من طاقت کاهی ندارد
Дили ман қӯт оҳӣ надорад
دل من قوّت آهی ندارد
Марогар ҳеҷ гӯна тан падедаст
مرا گر هیچ گونه تن پدیدست
Азон донам ки пероҳан падедаст
ازان دانم که پیراهن پدیدست
зи зории хешро ман минбинм
ز زاری خویش را من مینبینم
Даруни перҳани тани минбинм
درون پیرهن تن مینبینم
Рух оварадам бдиўор аз ғами ту
رخ آوردم بدیوار از غم تو
Шудам саргаштаи кор аз ғами ту
شدم سرگشتهٔ کار از غم تو
Чу на дил дорам венаи ёрдорм
چو نه دل دارم ونه یاردارم
Сазадгар рӯй дар девор дорам
سزد گر روی در دیوار دارم
Баҳам будем чун муми въсли хуш
بهم بودیم چون موم وعسل خوش
Ҷдомондим аз ҳиҷрон чу оташ
جداماندیم از هجران چو آتش
Гултарро , чу булбул қисса дораст
گل تر را، چو بلبل قصه دارست
Ғроби албини ӣнҷо брчаҳ кораст
غراب البین اینجا برچه کارست
Туе ҷони ман ва ман монда бе ҷон
تویی جان من و من مانده بی جان
Бигӯ то чун буд тани зинда бе ҷон
بگو تا چون بود تن زنده بی جان
Чаҳ хоҳам кард беҷон тан бимонада
چه خواهم کرد بی جان تن بمانده
Аҷаб дорам тўбии ман , ман бимонада
عجب دارم توبی من، من بمانده
Ним ман монда каз ман ончӣ монадаст
نیم من مانده کز من آنچه ماندست
Сари мўисти азтн ончӣ монадаст
سر مویست ازتن آنچه ماندست
Сари мӯе чаҳ хоҳад кард битў
سر مویی چه خواهد کرد بیتو
Ки ҷонам несту тани дархуради битў
که جانم نیست و تن درخورد بیتو
Дилӣ дорам дарин водии ҳиҷрон
دلی دارم درین وادی هجران
Бҳкм ноМуродӣ карда қурбон
بحکم نامرادی کرده قربان
Гулам , боумри андак , чун бигӯям
گلم، باعمر اندک، چون بگویم
Ғамӣ каз ҳиҷр ту омад биравем
غمی کز هجر تو آمد برویم
Ғаму андӯҳи ман аз кӯҳ бешаст
غم و اندوه من از کوه بیشست
Чаҳ дарё ва чаҳ кӯҳ андӯҳ бешаст
چه دریا و چه کوه اندوه بیشست
Маро чун хӯрд ғам , ғам чун хӯрам ман
مرا چون خورد غم، غم چون خورم من
Магар то ҷон сипорам хӯн хӯрам ман
مگر تا جان سپارم خون خورم من
Манам хокии басари хӯни хӯрдаи битў
منم خاکی بسر خون خورده بیتو
Чу хокӣ рӯй дар хӯн карда битў
چو خاکی روی در خون کرده بیتو
Гар аз ман сайр гаштӣ нест зини бок
گر از من سیر گشتی نیست زین باک
Кам ингор аз ҳамаи олами кафии хок
کم انگار از همه عالم کفی خاک
Агар дар роҳи муштӣ хок набӯд
اگر در راه مشتی خاک نبود
зи муштии хоки касро бок набӯд
ز مشتی خاک کس را باک نبود
з ҳар навъе сухан мегуфт он моҳ
ز هر نوعی سخن میگفت آن ماه
зи чашм ӯ шафақ бигрифта он роҳ
ز چشم او شفق بگرفته آن راه
Чу баҳри шаби бромд аз канорӣ
چو بحر شب برامد از کناری
Ҳамаи чини гашт ҳамчун Зангборӣ
همه چین گشت همچون زنگباری
Чунон шуд рӯй гардун аз ситора
چنان شد روی گردون از ستاره
Ки гуфтӣ гашти гардуни пораи пора
که گفتی گشت گردون پاره پاره
Дар он шаби духтари афтода дар дом
در آن شب دختر افتاده در دام
Бхўн мегашт азон мурғи длором
بخون میگشت ازان مرغ دلارام
Чу аз шаб нимае бигузашт духтар
چو از شب نیمهیی بگذشت دختر
Биёмад пеши гули лаби хушк , рух тар
بیامد پیش گل لب خشک، رخ تر
Биёмад шамъи пеш моҳ биниҳод
بیامد شمع پیش ماه بنهاد
Дарон хонаи Рахш бар роҳ биниҳод
دران خانه رخش بر راه بنهاد
Вазон пас шуд бурун , хон пеш оварад
وزان پس شد برون، خوان پیش آورد
Шаробу нони бирён пеш оварад
شراب و نان بریان پیش آورد
Бгл гуфт эй никуии мояи ту
بگل گفت ای نکویی مایهٔ تو
Рухи зебои ту перояи ту
رخ زیبای تو پیرایهٔ تو
Дилам оташ фурӯзӣ даргаат ро
دلم آتش فروزی درگهت را
Ду чашмами оби зани хоки раҳат ро
دو چشمم آب زن خاک رهت را
Рахт бар моҳи нави зинҳори хӯрда
رخت بر ماه نو زنهار خورده
Шуда нимӣ азуи зангори хӯрда
شده نیمی ازو زنگار خورده
?бирт бар сими дасти санги баста
برت بر سیم دست سنگ بسته
Бмн барбаста ту танги баста
بمن بربستهٔ تو تنگ بسته
Манам аз лаъли гулрангати шукри хоҳ
منم از لعل گلرنگت شکر خواه
Ту низ охири зи ман як чиз дар хоҳ
تو نیز آخر ز من یک چیز در خواه
зи ишқи он шукри дил хаста дорам
ز عشق آن شکر دل خسته دارم
Ки битў чун ҷигари дил баста дорам
که بیتو چون جگر دل بسته دارم
Хушӣ бо ман баҳам биншин шабу рӯз
خوشی با من بهم بنشین شب و روز
Ки ту ҳам дилбарии ман ҳам дили афрӯз
که تو هم دلبری من هم دل افروز
Ду дастии ҷоми хури пайваст бо ман
دو دستی جام خور پیوست با من
Маро бош ва яке кун даст бо ман
مرا باش و یکی کن دست با من
Макун , азхўни чашми ман ҳазар кун
مکن، ازخون چشم من حذر کن
Касе дигари талаби хӯнӣ дигар кун
کسی دیگر طلب خونی دگر کن
Макун , бо ман нишингар ҳуши доӣ
مکن، با من نشین گر هوش دای
Ки бар чашмати нуҳумгар гӯши дорӣ
که بر چشمت نهم گر گوش داری
Бадаст худ даридам пардаи хеш
بدست خود دریدم پرده خویش
Пушаймонам кунун аз карда хеш
پشیمانم کنون از کردهٔ خویش
Валикини дили чунин каз ишқ бархест
ولیکن دل چنین کز عشق برخاست
Наёяд ишқ бо номи накӯи рост
نیاید عشق با نام نکو راست
зи ту чун сим андомӣ надидам
ز تو چون سیم اندامی ندیدم
Бидодам ному бадномии харидам
بدادم نام و بدنامی خریدم
Мадори ин ошиқи худро ту оҷиз
مدار این عاشق خود را تو عاجز
Магари ошиқи нбўдстии ту ҳаргиз
مگر عاشق نبودستی تو هرگز
Агрдри ишқ ҳамчун ман ту зорӣ
اگردر عشق همچون من تو زاری
зи ишқи ман хабари онгоҳи дорӣ
ز عشق من خبر آنگاه داری
Вале чун нестӣ аз ишқи огоҳ
ولی چون نیستی از عشق آگاه
Куҷо дорӣ бисӯз ошиқони роҳ
کجا داری بسوز عاشقان راه
Чаҳ майдонаст он дар хӯни фитода
چه میدانست آن در خون فتاده
Ки аз ишқаст гули беруни фитода
که از عشقست گل بیرون فتاده
Чаҳ бисёре бигуфт он тоби дида
چه بسیاری بگفت آن تاب دیده
Чу наргис кард азуи пари оби дида
چو نرگس کرد ازو پر آب دیده
Иҷобат менакард он моҳи дилбар
اجابت می نکرد آن ماه دلبر
Ки аз гул менаёяд кори дигар
که از گل می نیاید کار دیگر
зи зан мардӣ наёяд ҳечгуна
ز زن مردی نیاید هیچگونه
Валикин буд онҷои божгўнаҳ
ولیکن بود آنجا باژگونه
Гулаш гуфт эй хиради иксўи ниҳода
گلش گفت ای خرد یکسو نهاده
Бхўни ҷони худ бозуи кушода
بخون جان خود بازو گشاده
Тўмихўоҳӣ ки чун зулфи сиёҳат
تومیخواهی که چون زلف سیاهت
Бмн бартобӣ ва инаст роҳат
بمن برتابی و اینست راهت
Агар ту фии алмисл чун офтобӣ
اگر تو فی المثل چون آفتابی
Бақадр заррае бар ман нтобӣ
بقدر ذرّهیی بر من نتابی
Вагар ту зорзўӣ ман бисӯзӣ
وگر تو زارزوی من بسوزی
зи ман рӯзӣ нахоҳӣ ёфт рӯзӣ
ز من روزی نخواهی یافت روزی
Вагар хӯнам бирезӣ бар сари хок
وگر خونم بریزی بر سر خاک
Бҳл кардам турои ман аз дили пок
بحل کردم ترا من از دل پاک
Вагар бар сар кунӣ хок аз ғами ман
وگر بر سر کنی خاک از غم من
Ҳама бодаст тогирӣ кам ман
همه بادست تا گیری کم من
Касе ху карда дар сад нозу эъзоз
کسی خو کرده در صد ناز و اعزاز
Чигуна аз касе дигар кашад ноз
چگونه از کسی دیگر کشد ناز
Бурун омад зи пеши гул чу гардӣ
برون آمد ز پیش گل چو گردی
Басӣ бигирист чун борони бдрдӣ
بسی بگریست چون باران بدردی
Басар омад нахустин бор чун газ
بسر آمد نخستین بار چون گاز
Вале чун шамъ шуд охири басари боз
ولی چون شمع شد آخر بسر باز
Даромад хок бар сари об дар чашм
درآمد خاک بر سر آب در چشم
Бурун шуд дили пари оташи синаи пари хашм
برون شد دل پر آتش سینه پر خشم