Замонӣ буд гул чун моҳ дар меғ

زمانی بود گل چون ماه در میغ

Буриша рафт бо карбос ва бо теғ

برشه رفت با کرباس و با تیغ

Ки хӯн ман бирез акнӯн бсди сӯз

که خون من بریز اکنون بصد سوز

Ки то чун зиндаи монами битўи як рӯз

که تا چون زنده مانم بیتو یک روز

Бигуфт ин ва ҳазор ашки ҷигари гаван

بگفت این و هزار اشک جگر گون

Бама бар рехту маро кард пурхӯн

بمه بر ریخت و مه را کرد پرخون

Чу гирд аз чашм ҳар дами мистрди об

چو گرد از چشم هر دم میسترد آب

з равад чашми гули пулро баради об

ز رود چشم گل پل را برد آب

Чу хусравро назар бар дӯст афтод

چو خسرو را نظر بر دوست افتاد

зи шодии хӯн ӯ дар пӯст афтод

ز شادی خون او در پوست افتاد

Биҷуст аз ҷой ва пас дар бар гирифташ

بجست از جای و پس در بر گرفتش

зи глрхи ҳамчуи гул , рухи бршкФтш

ز گلرخ همچو گل، رخ برشکفتش

Бглрх гуфт мгарӣу сухани гӯй

بگلرخ گفت مگری و سخن گوی

Гулаш гуфт эй ҷаҳондори сухангӯӣ

گلش گفت ای جهاندار سخنگوی

Чигуна бо ту бигушоед забонам

چگونه با تو بگشاید زبانم

Ки ашками гашти мсмори даҳонам

که اشکم گشت مسمار دهانم

Даҳонам баста шуд чун машк аз рашк

دهانم بسته شد چون مشک از رشک

Гултар чун кунад рӯи хушк аз ашк

گل تر چون کند رو خشک از اشک

Дилам хӯнасту чашмам хӯн фишонаст

دلم خونست و چشمم خون فشانست

Канорами пари дуруст ва дар миёнаст

کنارم پر دُرست و در میانست

Дили худро бакор оварадам охир

دل خود را بکار آوردم آخر

зи ғами дил бар канор оварадам охир

ز غم دل بر کنار آوردم آخر

Агар бо ту бипардозам дили пок

اگر با تو بپردازم دل پاک

Бирезади хӯни зи санги хора бар хок

بریزد خون ز سنگ خاره بر خاک

Бигуфт ину биФтоди он смнбр

بگفت این و بیفتاد آن سمنبر

Взў бархест фарёдии зи манзар

وزو برخاست فریادی ز منظر

Шаҳи бедили азуи биҳуш тар шуд

شه بیدل ازو بیهوش تر شد

Взўи наздики наздикон хабар шуд

وزو نزدیک نزدیکان خبر شد

Гулобу машк бар ҳар як фишонданд

گلاب و مشک بر هر یک فشاندند

зи ҳайрати хира дар ҳар як бимонаданд

ز حیرت خیره در هر یک بماندند

Чу боҳуш омаданд он ҳар ду бедил

چو باهوش آمدند آن هر دو بیدل

Яке мегуфт эй ҷон , дайгарии дил

یکی میگفت ای جان، دیگری دل

Ҷафои чарх бо ҳам боз гуфтанд

جفای چرخ با هم باز گفتند

Басӣ аз ҳар тариқӣ роз гуфтанд

بسی از هر طریقی راز گفتند

Хабар медод гули зи аҳволи худ боз

خبر میداد گل ز احوال خود باز

Таъаҷҷуб монад шаҳ дар кори дмсоз

تعجّب ماند شه در کار دمساز

Бохри шоҳи ҳарчи он ҷойгаҳ буд

بآخر شاه هرچ آن جایگه بود

БФрхзод бахшеду сипаҳи зуд

بفرّخزاد بخشید و سپه زود

з бисёре ки фаррухи сим ва зар ёфт

ز بسیاری که فرّخ سیم و زر یافت

Ҷаҳон гуфтӣ ки қорунӣ дигар ёфт

جهان گفتی که قارونی دگر یافت

Чаҳгар бисёр фаррухи сим ва зар дошт

چه گر بسیار فرّخ سیم و زر داشت

Агар будӣ дигар рое дигар дошт

اگر بودی دگر رایی دگر داشت

Зарии кони сар бмҳр офтобаст

زری کان سر بمهر آفتابست

Бики ҷӯи зар аз он дилҳо кабобаст

بیک جو زر از آن دلها کبابست

Бсди санъат чу зар аз кон бароед

بصد صنعت چو زر از کان براید

Басии ғофили азу аз ҷон бароед

بسی غافل ازو از جان براید

Баҳр шаҳраш баранд онгаҳ бсди ноз

بهر شهرش برند آنگه بصد ناز

Бисанҷанд эй аҷаб ҳар дами зи сарбоз

بسنجند ای عجب هر دم ز سرباز

Бгрдоннди сад дасташи баҳри рӯз

بگردانند صد دستش بهر روز

Азуи ин як длозори он дили афрӯз

ازو این یک دلازار آن دل افروز

Гараш сад раҳи бгрдоннд аз ъз

گرش صد ره بگردانند از عز

На кам гардад ҷӯй на беш ҳаргиз

نه کم گردد جوی نه بیش هرگز

Ҷаҳонӣ кушта омад бар сар ӯ

جهانی کشته آمد بر سر او

Вале як тан нашуд давр аз бар ӯ

ولی یک تن نشد دور از بر او

з ҳар дастии бҳрдстӣ гузар кард

ز هر دستی بهردستی گذر کرد

Баҳри дастӣ ки шуд хӯнӣ дигар кард

بهر دستی که شد خونی دگر کرد

Насиби халқи азугар марг ва дораст

نصیب خلق ازو گر مرگ و دارست

Вале ӯ фориғаст ва барқарораст

ولی او فارغست و برقرارست

Чу зари зер замин кардӣ чунин зуд

چو زر زیر زمین کردی چنین زود

Турои худ зар кунад зери замини зуд

ترا خود زر کند زیر زمین زود

Турои он зар , ки хӯнҳо хӯрдаеи ту

ترا آن زر، که خونها خوردهیی تو

Ки то як ҷӯ бадаст овардае ту

که تا یک جو بدست آوردهیی تو

зи дунёи мидўонд то ботш

ز دنیا میدواند تا بآتش

Бало ба ҷон кун эй айши ту нохуш

بلا به جان کن ای عیش تو ناخوش

Зару сими ту доғи паҳлавии тест

زر و سیم تو داغ پهلوی تست

Бадви некати ҳамаи рўборўии тест

بدو نیکت همه روباروی تست

Чу набӯд корвонро роҳи эмин

چو نبود کاروان را راه ایمن

Матоъӣ ба з ъўрӣ нест мумкин

متاعی به ز عوری نیست ممکن

Чу тарки сим ва зар гуфтӣ бикбор

چو ترک سیم و زر گفتی بیکبار

Ҳамаи гетии зару сими худ ингор

همه گیتی زر و سیم خود انگار

Бирав роҳи қаноати гиру таслим

برو راه قناعت گیر و تسلیم

Ки ҳамроҳӣ наёяд аз зару сим

که همراهی نیاید از زر و سیم

Ҷаҳони пари зар ва сим хуфтагонаст

جهان پر زرّ و سیم خفتگانست

Саройу боғ ва шаҳр рафтагонаст

سرای و باغ و شهر رفتگانست

Чу бо эшон намонад эй марди оҷиз

چو با ایشان نماند ای مرد عاجز

Куҷо бо ту бимонад низ ҳаргиз

کجا با تو بماند نیز هرگز

Агар сад ганҷи дорӣ чун бимирӣ

اگر صد گنج داری چون بمیری

Ҷӯии арзӣ чроъбрт нагирӣ

جوی ارزی چراعبرت نگیری

Агрдри чашми наргиси нур будӣ

اگردر چشم نرگس نور بودی

Ҳам аз сим ва ҳам аз зари давр будӣ

هم از سیم و هم از زر دور بودی

Чу мардум нест каз шӯридаи ҳоле

چو مردم نیست کز شوریده حالی

Ки умрӣ ҷон кунад дар ҷамъи молӣ

که عمری جان کند در جمع مالی

Чу ҷӯҷу гирд кард аз мол бисёр

چو جوجو گرد کرد از مال بسیار

Фалак бо ҷонаш бастанд бикбор

فلک با جانش بستاند بیکبار

Касерогар ҳама дунё шавад рост

کسی را گر همه دنیا شود راست

Сегӣ бошӣ агар зонат ҳасад хост

سگی باشی اگر زانت حسد خاست

Ҳамеи ҳарч он надорад пойдорӣ

همی هرچ آن ندارد پایداری

Сар мӯе наярзад сар чаҳ хорӣ

سر مویی نیرزد سر چه خاری

Агар рӯзии ду се нўдўлтӣ чанд

اگر روزی دو سه نودولتی چند

Ки ҳаст он дар ҳақиқати банд дар банд

که هست آن در حقیقت بند در بند

Бдъўии хештанро менамоянд

بدعوی خویشتن را مینمایند

Пари ваболи ғурурии мигшоинд

پر وبال غروری میگشایند

Ту мангар он ва машну он суханҳо

تو منگر آن و مشنو آن سخنها

Ки зуди ин нав шавад чун он куҳан ҳо

که زود این نو شود چون آن کهن ها

Чу куҳна хок шуд нав низ гардад

چو کهنه خاک شد نو نیز گردد

Ки бишки чизҳо ночиз гардад

که بیشک چیزها ناچیز گردد

Ҷаҳони ғмхонаҳи визр ва ваболаст

جهان غمخانهٔ وزر و وبالست

Ки хамраши ҳуби ҷоҳ ва ҳуб моласт

که خمرش حب جاه و حب مالست

Касе кӯ дар ғами ҷоҳи аўФтодст

کسی کو در غم جاه اوفتادست

зи авҷи чарх дар чоҳи аўФтодст

ز اوج چرخ در چاه اوفتادست

Касе кӯ маст гардад зини ду сикӣ

کسی کو مست گردد زین دو سیکی

Набинад низ чашмаш рӯй некӣ

نبیند نیز چشمش روی نیکی

Тавонгарро нигари дарвеши монда

توانگر را نگر درویش مانده

Ҳама дар касби ҷоҳи хеши монда

همه در کسب جاه خویش مانده

Чу ҳар чизе ки мепӯшӣ чунин хуш

چو هر چیزی که میپوشی چنین خوش

Шавад он сӯхтаи охири бротш

شود آن سوخته آخر برآتش

Вале поёни кор , он сӯхтаи пок

ولی پایان کار، آن سوخته پاک

Бсд хорӣ шавад хокистару хок

بصد خواری شود خاکستر و خاک

Чу хокистар шавад нӯшӣ ки кардӣ

چو خاکستر شود نوشی که کردی

Чу хоҳад шуд наҷосат ончӣ хӯрдӣ

چو خواهد شد نجاست آنچه خوردی

Бихӯрад ва пӯш меҷӯӣ раёсат

بخورد و پوش میجویی ریاست

Ки ин хокистараст ва он наҷосат

که این خاکسترست و آن نجاست

Чу ту дархураду пӯши хеши Монӣ

چو تو درخورد و پوش خویش مانی

зи нанги хеши сар дар пеши Монӣ

ز ننگ خویش سر در پیش مانی

Ту оқилгар кафофи хеши дорӣ

تو عاقل گر کفاف خویش داری

Турои он бас чаро ғам беш дорӣ

ترا آن بس چرا غم بیش داری

Вагар мирос кӯшӣ пеша гирӣ

وگر میراث کوشی پیشه گیری

Бсди хорӣ дар ин андеша мерай

بصد خواری در این اندیشه میری

Туро чун суди дунё банд ҷонаст

ترا چون سود دنیا بند جانست

Дилатро баси гушоиш дар зиёнаст

دلت را بس گشایش در زیانست

Чу дар дунёи зиён аз суди беҳтар

چو در دنیا زیان از سود بهتر

Басӣ аз буд аўнобўди беҳтар

بسی از بود اونابود بهتر

Бръноиӣу солусу такаббур

برعنایی و سالوس و تکبّر

Нагардад кӣсаи мақсӯди ту пар

نگردد کیسهٔ مقصود تو پر

Агрдории тамаъи зини суфраи ноне

اگرداری طمع زین سفره نانی

Маҳосинро кунӣ дастори хуоне

محاسن را کنی دستار خوانی

Чўбри лавҳӣ ки ҳар нақшии рақам буд

چوبر لوحی که هر نقشی رقم بود

Ҳамаи дунёи зи пари пашша кам буд

همه دنیا ز پرّ پشّه کم بود

зи пари пашшаи грсд як раседат

ز پرّ پشّه گرصد یک رسیدت

Чу намруди ин чаҳ кибр омад падедат

چو نمرود این چه کبر آمد پدیدت

Ки кибр аз пари пашшаи ҳамчуи намруд

که کبر از پرّ پشّه همچو نمرود

зи неши пашшаеи бунаии зи сари зуд

ز نیش پشهیی بنهی ز سر زود

Макун кибру бъдл ва дод мебош

مکن کبر و بعدل و داد میباش

Қадам бар адл на озод мебош

قدم بر عدل نه آزاد میباش

Бъдлӣ каж макун доду стонро

بعدلی کژ مکن داد و ستانرا

Ки марди адл бояд длстон ро

که مرد عدل باید دلستان را

Чаҳафзое ту чандини бори худ ро

چه افزایی تو چندین بار خود را

з худ бигузар фанои ингори худ ро

ز خود بگذر فنا انگار خود را

Бтрки номи вннгу неку бадгир

بترک نام وننگ و نیک و بدگیر

Мадаи сари паии зи дасту роҳи худ гир

مده سر پی ز دست و راه خود گیر

зи худ ин халқро озоди пиндор

ز خود این خلق را آزاد پندار

Ҳамаи кори ҷаҳонро боди пиндор

همه کار جهان را باد پندار

Чу аттор аз ҷаҳони роҳи яқини гир

چو عطّار از جهان راه یقین گیر

Биравгар марди роҳии роҳи дайни гир

برو گر مرد راهی راه دین گیر

Ҷаҳон бодӣаст пай бар бод магузор

جهان بادیست پی بر باد مگذار

Биҷузи ёди худо аз ёд бигзор

بجز یاد خدا از یاد بگذار