Ин сухан нақласт аз шайхи кабӣр

این سخن نقلست از شیخ کبیر

Онкӣ дар офоқ бӯда бе назир

آنکه در آفاق بوده بی‌نظیر

Гарчи мавлудаши бширози аўФтод

گرچه مولودش بشیراز اوفتاد

Ҳамчу ӯ мардии зи модар ҳам назод

همچو او مردی ز مادر هم نزاد

ӯ тасаввуфро накӯи дониста буд

او تصوّف را نکو دانسته بود

ӯ зғирити тамомии руста буд

او زغیریت تمامی رسته بود

Дар тасаввуф ӯ басӣ дар суфта буд

در تصوّف او بسی در سفته بود

Сӣ китоби андар тасаввуф гуфта буд

سی کتاب اندر تصوّف گفته بود

Гуфт рӯзи иди Сайид назд шоҳ

گفت روز عید سیّد نزد شاه

Омад вдид ӯ змоҳӣ то бмоаҳ

آمد ودید او زماهی تا بماه

Гуфт бо шоҳи вилоят кин замон

گفت با شاه ولایت کاین زمان

Дидаам асрорҳо дар худ аён

دیده‌ام اسرارها در خود عیان

Ҳоли ман имрӯзи майдони ҳоли тест

حال من امروز میدان حال تست

Сари маънии мхтФӣ дар қоли тест

سرّ معنی مختفی در قال تست

Он ду фарзандаш чу дўнўри алоа

آن دو فرزندش چو دونور الاه

Он яке хуршед ва он дигар чу моҳ

آن یکی خورشید و آن دیگر چو ماه

Хештанро ҳар ду ходим сохтанд

خویشتن را هر دو خادم ساختند

Пеши Сайиди сар ба пеш андохтанд

پیش سید سر به پیش انداختند

Пас биёмад Фотимаи хиролнсо

پس بیامد فاطمه خیرالنسا

Ҳамчуи хуршедӣ ки бошад дар само

همچو خورشیدی که باشد در سما

Пеш Сайид омад ва кардаш салом

پیش سیّد آمد و کردش سلام

Гуфт эй мақсӯди ҷони хиролأном

گفت ای مقصود جان خیرالأنام

эй ту мақсӯди замину осмон

ای تو مقصود زمین و آسمان

Дар миёни ҷони ниҳон чун ҷони ҷон

در میان جان نهان چون جان جان

эй зи олами ҷумлагии мақсӯди ту

ای ز عالم جملگی مقصود تو

Абд ва обид гаштау маъбуди ту

عبد و عابد گشته و معبود تو

Пас набии гуфтои тўӣӣ чун ҷони ман

پس نبی گفتا توئی چون جان من

Ҳардуи фарзандони ту имони ман

هردو فرزندان تو ایمان من

Пас алии ёру бародар аз яқин

پس علی یار و برادر از یقین

Зу ҳама гашта аёни асрори дайн

زو همه گشته عیان اسرار دین

Гашта зоҳир зу ҳамаи асрори ҳақ

گشته ظاهر زو همه اسرار حقّ

Дидаам дар ваии ҳамаи анвори ҳақ

دیده‌ام در وی همه انوار حق

ӯ улӯми шаръи ман дониста аст

او علوم شرع من دانسته است

На чу дигар мардумон барбаста аст

نه چو دیگر مردمان بربسته است

Ҳеҷ майдонӣ ки инҳо кистанд

هیچ میدانی که اینها کیستند

Дар ҷаҳони маърифат чун зистанд

در جهان معرفت چون زیستند

Дон ки ин ол ъабо ҳастанд панҷ

دان که این آل عبا هستند پنج

Панҷ асрори худо ва панҷ ганҷ

پنج اسرار خدا و پنج گنج

Панҷ тани оли ъабо инҳо баданд

پنج تن آل عبا اینها بدند

Дар даруни як қабо якто баданд

در درون یک قبا یکتا بدند

Ганҷи асрори худои ин панҷ тан

گنج اسرار خدا این پنج تن

Роҳдону раҳнамои ин панҷ тан

راهدان و رهنما این پنج تن

Худ ҳаминҳо мақсаду мақсӯди ҳақ

خود همین ها مقصد و مقصود حقّ

Худ ҳаминҳо омада аз буд ҳақ

خود همین‌ها آمده از بود حقّ

Ногаҳони ҷбрил аз ҳақ дар расед

ناگهان جبریل از حقّ در رسید

Наздашон баҳри мубораки боди ид

نزدشان بهر مبارک باد عید

Гуфт ин фурсати зҳқ май хостам

گفت این فرصت زحقّ می‌خواستم

Тӯҳфае баҳр шумо оростам

تحفه‌ای بهر شما آراستم

Тӯҳфа Эй дорам ки дода бе сухан

تحفه‌ای دارم که داده بی سخن

Пештар аз офариниши пирмн

پیشتر از آفرینش پیرمن

зи он замон то ин замони соли куҳан

ز آن زمان تا این زمان سال کهن

Чли ҳазорӣ сол рафт аз ин сухан

چل هزاری سال رفت از این سخن

Ҳар яке рӯзӣ аз он соли аён

هر یکی روزی از آن سال عیان

Ҳаст панҷсад соли ин дунё бидон

هست پانصد سال این دنیا بدان

Ман бар он будам басӣ эй никхў

من بر آن بودم بسی ای نیکخو

Тӯҳфаро орми бурун дар пеши ту

تحفه را آرم برون در پیش تو

Лек амри эзадии ин рӯз буд

لیک امر ایزدی این روز بود

Лозим омад бар ман ин фармони шунӯд

لازم آمد بر من این فرمان شنود

Ин чунин тӯҳфа ядуллоҳ дода аст

این چنین تحفه یدالله داده است

Аз дарахти тӯбоам шаҳ дода аст

از درخت طوبیم شه داده است

Буд як себии басии зебоу хуб

بود یک سیبی بسی زیبا و خوب

Буи аз ӯ дарёфта ҳар дами қулӯб

بوی از او دریافته هر دم قلوب

Ин самарҳо ҷумла аз буд вай аст

این ثمرها جمله از بود وی است

Ин шаҷарҳо ҷумла аз ҷудуӣ аст

این شجرها جمله از جودوی است

Ин ҷаҳон аз буи ӯ равшан шуда

این جهان از بوی او روشن شده

Гўӣӣ аз фирдавси як равзан шуда

گوئی از فردوس یک روزن شده

Олимӣ аз буи ӯ рангин шуда

عالمی از بوی او رنگین شده

Ҳурён аз нур ӯ худбин шуда

حوریان از نور او خودبین شده

Ин чунин себӣ ки гуфтам аз вдод

این چنین سیبی که گفتم از وداد

Зуди пеши ҳазрати Сайиди ниҳод

زود پیش حضرت سیّد نهاد

Гуфт эй Сайиди зи ҳақи ин тӯҳфаи дон

گفت ای سیّد ز حق این تحفه دان

з онкӣ ҳаст асрори ҳақи даравии ниҳон

ز آنکه هست اسرار حق دروی نهان

Пас гирифт аз ваии набии он себ ро

پس گرفت از وی نبی آن سیب را

Буи кард ва гуфт бичўнро сано

بوی کرد و گفت بیچون را ثنا

Ҳамду шукри ҳазрати ҳақро бигуфт

حمد و شکر حضرت حق را بگفت

Дар шукру ҳамди эзадро бсФт

درّ شکر و حمد ایزد را بسفت

Сари ту аз ту тавон дид эй алоа

سرّ تو از تو توان دید ای الاه

Ваии зи ту равшан шудаи хуршеду моҳ

وی ز تو روشن شده خورشید و ماه

эй басӯрат себ ва дар маънӣ чу нур

ای بصورت سیب و در معنی چو نور

Карда асрори худо дар ту зуҳӯр

کرده اسرار خدا در تو ظهور

эй зи ту равшан шудаи хуршеду моҳ

ای ز تو روشن شده خورشید و ماه

Худ ту бошӣ сояу нури алоа

خود تو باشی سایه و نور الاه

Ту мубини сӯрат бмънӣ кун назар

تو مبین صورت بمعنی کن نظر

Гар наме хоҳӣ ки ёбии кони зар

گر نمی‌خواهی که یابی کان زر

Ту мубини сӯрати худоро байни ҳама

تو مبین صورت خدا را بین همه

зи онкӣ аз сӯрат наёбӣ дайни ҳама

ز آنکه از صورت نیابی دین همه

Ту мубини сӯрат ки сӯрат ҳеҷ нест

تو مبین صورت که صورت هیچ نیست

Гар басӯрат мерӯй ҷуз печ нест

گر بصورت میروی جز پیچ نیست

Ту мубини сӯрати бФрмони роҳи байн

تو مبین صورت بفرمان راه بین

Венаи дили худро зҷони огоҳи байн

وین دل خود را زجان آگاه بین

Гар ҳамеи хоҳӣ ки атторат буд

گر همی خواهی که عطّارت بود

Ва онгаҳе бо шоҳи гуфторат буд

و آنگهی با شاه گفتارت بود

Аз ду олам бигузар ва Мансур пресс

از دو عالم بگذر و منصور پرس

Вонгҳии нури врооз тавр пресс

وآنگهی نور ورااز طور پرس

Таври моу нури мо ҳайдар буд

طور ما و نور ما حیدر بود

зи онкии дайни мо азуи анвар буд

ز آنکه دین ما ازو انور بود

Ман ним дукону дӯкондори ҳам

من نیم دکان و دکّاندار هم

Ҳамчуи хориҷ бо сару афсори ҳам

همچو خارج با سر و افسار هم

Пас бадасти шоҳи Сайид себ дод

پس بدست شاه سیّد سیب داد

ӯ бабўсед ва бичишам худ ниҳод

او ببوسید و بچشم خود نهاد

Пас бадасти Фотимаи он шоҳ дод

پس بدست فاطمه آن شاه داد

Фотима бӯседу азуии гашти шод

فاطمه بوسید و ازوی گشت شاد

Гуфт дар ин себ бошад сари ғайб

گفت در این سیب باشد سرّ غیب

Ин бадунё худ надорад ҳеҷ айб

این بدنیا خود ندارد هیچ عیب

Пас ҳасан бигирифт аз ӯ он тӯҳфа ро

پس حسن بگرفت از او آن تحفه را

Гуфт дидам сари баси бнҳФтаҳ ро

گفت دیدم سرّ بس بنهفته را

Ҳаст дар ваии сари асрори худо

هست در وی سرّ اسرار خدا

эй бародари гир аз ман себ ро

ای برادر گیر از من سیب را

Пас ҳусайни он себи бастад аз эмом

پس حسین آن سیب بستد از امام

Гуфт ман дидам дар ӯ сари калом

گفت من دیدم در او سرّ کلام

Гуфт Сайид эй шумо чун ҷони ман

گفت سیّد ای شما چون جان من

Муҳкам аз ҳуби шумо имони ман

محکم از حبّ شما ایمان من

Ҳаст азин ҳақро зуҳӯри мазҳарӣ

هست ازین حقّ را ظهور مظهری

Май намояди зини ҳадяи ҷавҳарӣ

می‌نماید زین هدیّه جوهری

Ҷавҳари шаҳро аз ин зоҳир кунад

جوهر شه را از این ظاهر کند

Мазҳари шаҳ дар ҷаҳон ҳозир кунад

مظهر شه در جهان حاضر کند

Ин туҳафро ҳақи фиристодаи бмн

این تحف را حق فرستاده بمن

зи онкӣ май байнами дарави сари лдн

ز آنکه می‌بینم درو سرّ لدن

Бӯда мақсӯди худои худ мазҳарӣ

بوده مقصود خدا خود مظهری

Май намояди андрўи худ ҷавҳарӣ

می‌نماید اندرو خود جوهری

Гар наме хоҳӣ ки мазҳар хон шӯй

گر نمی‌خواهی که مظهر خوان شوی

Врҳмии хоҳӣ ки мазҳари дони шӯй

ورهمی خواهی که مظهر دان شوی

Рӯ талаб кун кулбаи аттор ро

رو طلب کن کلبهٔ عطّار را

Тонмоид бар ту ин асрор ро

تانماید بر تو این اسرار را

Ҳаст асрори худо дар ҷони ман

هست اسرار خدا در جان من

Мазҳари сари худои имони ман

مظهر سرّ خدا ایمان من

эй ту ғофил гашта аз асрори ман

ای تو غافل گشته از اسرار من

Худ гирифтаи олимии анвори ман

خود گرفته عالمی انوار من

эй ту ғофил гашта аз асрори шоҳ

ای تو غافل گشته از اسرار شاه

Ҳуби дунёи бардаи ?ути охири зи роҳ

حبّ دنیا برده‌ات آخر ز راه

Чанд гӯям мазҳари ҳақро бидон

چند گویم مظهر حق را بدان

Вар намедоне бирав мазҳар бихон

ور نمی‌دانی برو مظهر بخوان

То тромълўм гардад сар дид

تا ترامعلوم گردد سرّ دید

Рӯи бҷўҳри зот фикрӣ кун баъӣд

رو بجوهر ذات فکری کن بعید

То ки гардии маст дар асрор ӯ

تا که گردی مست در اسرار او

ё чу сунъон рӯ бибин дидор ӯ

یا چو صنعان رو ببین دیدار او

Гар ҳазорон соли ту ин раҳ рӯй

گر هزاران سال تو این ره روی

Бе далели роҳбари гмраҳи шӯй

بی دلیل راهبر گمره شوی

Чун надонистӣ ки асл кор чист

چون ندانستی که اصل کار چیست

Венаи ҳама дар пардаи пуд ва тор чист

وین همه در پرده پود و تار چیست

Ту надонистӣ ки ту худ чистӣ

تو ندانستی که تو خود چیستی

Вндрини дунё барои кистӣ

وندرین دنیا برای کیستی

Ҳаст дунёи хокдонии баси хароб

هست دنیا خاکدانی بس خراب

Вондрўи афтодаи халқии масти хоб

واندرو افتاده خلقی مست خواب

Пас касе бояд ки бедорат кунад

پس کسی باید که بیدارت کند

Нуктае аз шаръ дар карт кунад

نکته‌ای از شرع در کارت کند

Онгаҳе гуяд тариқ мо бигир

آنگهی گوید طریق ما بگیر

То нагардӣ ту дар ин олами асир

تا نگردی تو در این عالم اسیر

Баъд аз он чашми маъонии бргшо

بعد از آن چشم معانی برگشا

То бибинӣ зот ӯро бе лақо

تا ببینی ذات او را بی لقا

Ту набинӣ нури ҳақ бе роҳбар

تو نبینی نور حق بی راهبر

Аз вуҷӯди хеш кӣ ёбии хабар

از وجود خویش کی یابی خبر

Раҳбарӣ бояд ки ту дар раҳ рӯй

رهبری باید که تو در ره روی

Вари ту бераҳрав рӯй гмраҳи шӯй

ور تو بی رهرو روی گمره شوی

Чун дарин дунёи бкрдии гуми ту раҳ

چون درین دنیا بکردی گم تو ره

Ҳамчуи қорун замон рафтӣ ба чаҳ

همچو قارون زمان رفتی به چه

Чун шӯии гмраҳи ту андари роҳи ҳақ

چون شوی گمره تو اندر راه حق

Гмрҳӣ бошӣ ба пеши шоҳи ҳақ

گمرهی باشی به پیش شاه حق

Гар ҳамеи хоҳӣ ки раҳбар гӯямат

گر همی خواهی که رهبر گویمت

Ва аз вуҷӯди хеш ҷавҳар гӯямат

و از وجود خویش جوهر گویمت

Рӯ бихон худ ҷавҳар ва мазҳар бидон

رو بخوان خود جوهر و مظهر بدان

То халосии ёбӣ аз рафтори ҷон

تا خلاصی یابی از رفتار جان

Сад ҳазорон роҳи сӯии ҳақ буд

صد هزاران راه سوی حق بود

Лек як роҳӣаст кони мулҳақ буд

لیک یک راهیست کان ملحق بود

Рӯи нишони роҳ аз ҷавҳар бидон

رو نشان راه از جوهر بدان

Гар надонистӣ бирав мазҳар бихон

گر ندانستی برو مظهر بخوان

Ҳар ки дар дайн алӣ набӯд дуруст

هر که در دین علی نبود درست

Рофизӣ донам варои худ аз нахуст

رافضی دانم ورا خود از نخست

Ҳаст маънии шоҳу сӯрати дайни ту

هست معنی شاه و صورت دین تو

зи он дарин дунёи ҳамаи худбини ту

ز آن درین دنیا همه خودبین تو

Ту мубини бутро ки бути сӯрат буд

تو مبین بت را که بت صورت بود

Ва аз вуҷӯд ӯ басии нафрат буд

و از وجود او بسی نفرت بود

Давр кун аз худ ту нафрат эй азиз

دور کن از خود تو نفرت ای عزیز

Ҳаст дунёии кудурат эй азиз

هست دنیای کدورت ای عزیز

Нафрати дунё ҳама моласту ҷоҳ

نفرت دنیا همه مالست و جاه

Баъд аз он кброст дар сркоаҳи коҳ

بعد از آن کبراست در سرکاه کاه

Кибрро аз сар бурун кун ҳамчуи ман

کبر را از سر برون کن همچو من

Ҳам дарин дунёи мгири охири ватан

هم درین دنیا مگیر آخر وطن

Худ чаҳ карданд анбиё дар ин ҷаҳон

خود چه کردند انبیا در این جهان

Худ чҳо карданд бо эшон бидон

خود چها کردند با ایشان بدان

Худ чаҳ карданд бо набии алмрслин

خود چه کردند با نبیّ المرسلین

зи онкӣ ӯ гуфта раҳи ботили мубин

ز آنکه او گفته ره باطل مبین

Баъд аз он бо шоҳи мардони теғҳо

بعد از آن با شاه مردان تیغها

Худ кашиданд он ҳамаи муштии дағо

خود کشیدند آن همه مشتی دغا

Байн чаҳ карданд бо ду фарзанди расӯл

بین چه کردند با دو فرزند رسول

Он ду маъсӯми мутаҳҳар бо батул

آن دو معصوم مطّهر با بتول

Баъд аз он бо авлиёи як як тамом

بعد از آن با اولیا یک یک تمام

Худ чҳо карданд ин муштии авом

خود چها کردند این مشتی عوام

Ҳарки ӯ худ рост рафт ва рост гуфт

هرکه او خود راست رفت و راست گفت

Дар ҷаҳони ронданд бар ӯ теғи муфт

در جهان راندند بر او تیغ مفت

Худ чаҳ карданд авлиё дар ин ҷаҳон

خود چه کردند اولیا در این جهان

Роҳ бинмуданд халқонро аён

راه بنمودند خلقان را عیان

Худ тамаъ дар малики эшонро набӯд

خود طمع در ملک ایشان را نبود

На зару нуқра чу пари коҳ буд

نه زر و نقره چو پرّ کاه بود

Рӯи ту ҷоми азмънии мо нӯш кун

رو تو جام ازمعنی ما نوش کن

Венаи сухан аз роҳи маънӣ гӯш кун

وین سخن از راه معنی گوش کن

Роҳи роҳи Мустафо ва ол ӯст

راه راه مصطفی و آل اوست

Вена ҳама гуфту шнФт аз қол ӯст

وین همه گفت و شنفت از قال اوست

Рӯи ту роҳи мстФои рӯи ҳамчуи ман

رو تو راه مصطفا رو همچو من

То ки софӣ гардадат ҳам ҷону тан

تا که صافی گرددت هم جان و تن

Гар ту май хоҳӣ ки ёбии ин мақом

گر تو می‌خواهی که یابی این مقام

Чанд корӣ боядат кардани тамом

چند کاری بایدت کردن تمام

Авлои меҳри имомон боядат

اوّلاً مهر امامان بایدت

Баъд аз он асрори ирфон боядат

بعد از آن اسرار عرفان بایدت

Баъди азинҳо боядат берун шудан

بعد ازینها بایدت بیرون شدن

Аз миёни халқи дунёи ҳамчуи ман

از میان خلق دنیا همچو من

Дигар аз ифрот хӯрдан тарк кун

دیگر از افراط خوردن ترک کن

Бо хилоиқ низ кам бояд сухан

با خلایق نیز کم باید سخن

Дигар аз хуфтани бшби безори шӯ

دیگر از خفتن بشب بیزار شو

Вонгҳӣ бо ёдов дар коршў

وآنگهی با یاداو در کارشو

Гар хурӣ аз касби худ борӣ бихӯр

گر خوری از کسب خود باری بخور

Зинҳор аз нони мардуми ту бабр

زینهار از نان مردم تو ببُر

Зинҳор аз ҷомаи некӯи ҳазар

زینهار از جامهٔ نیکو حذر

То науфтӣ ҳамчуи эшон дар хатар

تا نیفتی همچو ایشان در خطر

Баъд аз он кун суҳбати неки ихтиёр

بعد از آن کن صحبت نیک اختیار

То биёбӣ дару гавҳар бе шумор

تا بیابی درّ و گوهر بی‌شمار

Доим аз гуфтор даравишон бихон

دایم از گفتار درویشان بخوان

То ки ҳосил гардад ин рози ниҳон

تا که حاصل گردد این راز نهان

Рӯи ту дарвешӣ гузину роҳи шаръ

رو تو درویشی گزین و راه شرع

То биёбӣ дар ҷаҳони худ аслу фаръ

تا بیابی در جهان خود اصل و فرع

Сари ин тӯҳфаи з ман бишинав кунун

سرّ این تحفه ز من بشنو کنون

Зонкаҳ ҳастам рози дори коф ва навен

زآنکه هستم راز دار کاف و نون

Пас набии гуфто ки эй фарзанди ман

پس نبی گفتا که ای فرزند من

Дармиёни ҷони ту пайванди ман

درمیان جان تو پیوند من

Хези пеши Муртазо на тӯҳфа ро

خیز پیش مرتضی نه تحفه را

То ки зоҳир созад он сарро бмо

تا که ظاهر سازد آن سرّ را بما

Пас ҳусайни он тӯҳфаи пеши шаҳи ниҳод

پس حسین آن تحفه پیش شه نهاد

Пеш Сайид омаду барпои ситод

پیش سیّد آمد و برپا ستاد

Пас зи дасти Муртазои он себи ҷуст

پس ز دست مرتضی آن سیب جست

Бар замин афтод дунем дуруст

بر زمین افتاد دونیم درست

Нимаи онро ҳасани бардошти зуд

نیمهٔ آن را حسن برداشت زود

Нимаи дигар ҳусайн омад рабӯд

نیمهٔ دیگر حسین آمد ربود

Дар миён ҳар яке зи он нима ҳо

در میان هر یکی ز آن نیمه‌ها

Хати сабзии бади навиштаи бобаҳо

خطّ سبزی بد نوشته بابها

Гуфт пайғамбар ки эй шери худо

گفت پیغمبر که ای شیر خدا

Хати ибриро бихон дар пеши мо

خطّ عبری را بخوان در پیش ما

Пас амӣралмуъминӣни он хат бихонад

پس امیرالمؤمنین آن خط بخواند

Бар забони сари илоҳиро баранд

بر زبان سرّ الهی را براند

Бади навиштаи ин салом ва ин дуо

بد نوشته این سلام و این دعا

Бар вале аллоҳи эмоми раҳнамо

بر ولیّ الله امام رهنما