Шоҳи ғозии шоҳи Маҳмӯд онкӣ дошт
شاه غازی شاه محمود آنکه داشت
Брҷҳони ҳукм накӯномӣ гузошт
برجهان حکم نکونامی گذاشت
Буд шоҳи одилу баси ҳӯшманд
بود شاه عادل و بس هوشمند
Ҳеҷ халқиро набӯда зу газанд
هیچ خلقی را نبوده زو گزند
Сяти адлаш дар ҷаҳони машҳур буд
صیت عدلش در جهان مشهور بود
Занги зулмат аз дил ӯ давр буд
زنگ ظلمت از دل او دور بود
Дошт султон дар ҷаҳони як ҷавҳарӣ
داشت سلطان در جهان یک جوهری
Гавҳарӣ дар баҳри маънии мазҳарӣ
گوهری در بحر معنی مظهری
Буд ӯро як ғуломи рози дон
بود او را یک غلام راز دان
Ном ӯро худ Аёз хос хон
نام او را خود ایاز خاص خوان
Гуфт султони худ Аёзи хос ро
گفت سلطان خود ایاز خاص را
Рӯ талаб кун ҷўҳрўқос ро
رو طلب کن جوهروقّاص را
Ҷавҳарии андари хазинаи хос буд
جوهری اندر خزینه خاص بود
Номи он ҷавҳари яқини вқос буд
نام آن جوهر یقین وقّاص بود
Он ҷавоҳирро бигӯям каз ки буд
آن جواهر را بگویم کز که بود
Ваз ки омдони ҷавоҳир дар вуҷӯд
وز که آمدآن جواهر در وجود
Худ сулаймон дошт он ҷавҳари нигин
خود سلیمان داشت آن جوهر نگین
Зу расида то ба он ва то ба ин
زو رسیده تا به آن و تا به این
Худ табаррук буд он ҷавҳари бдҳр
خود تبرّک بود آن جوهر بدهر
Садҳазорон кушта гашта зу бзҳр
صدهزاران کُشته گشته زو بزهر
Гавҳарӣ буд ӯу равшани ҳамчуи хур
گوهری بود او و روشن همچو خور
Карда ӯро аҳли дунёи ном дар
کرده او را اهل دنیا نام دُر
Рафт Аёз ва дар хазинаи гашти зуд
رفت ایاز و در خزینه گشت زود
Ёфт ҷавҳари рака султон ме намӯд
یافت جوهر راکه سلطان مینمود
Пас бад ӯ дарии бузургу қӣматӣ
پس بد او درّی بزرگ و قیمتی
Ҳркро бошад надорад меҳнатӣ
هرکرا باشد ندارد محنتی
Гуфт султон кун баҳояш аз қиёс
گفت سلطان کن بهایش از قیاس
з онкӣ ҳастӣ дар ҷаҳони ҷўҳршнос
ز آنکه هستی در جهان جوهرشناس
Гуфт Аёзи хос кӣ султони ҷӯад
گفت ایاز خاص کی سلطان جود
Ман бигӯям худ баҳояш ҳарчӣ буд
من بگویم خود بهایش هرچه بود
Лек сиррии андар ӯ мавҷӯд ҳаст
لیک سرّی اندر او موجود هست
Дрдли он сиррӣ аз маъбуд ҳаст
دردل آن سرّی از معبود هست
Гар набӯдӣ он баҳояш кардамӣ
گر نبودی آن بهایش کردمی
Ончии мақсӯди ту будӣ гуфтамӣ
آنچه مقصود تو بودی گفتمی
Гуфт султонаш ки он сарро бигӯ
گفت سلطانش که آن سر را بگو
То шавам доно бар он маънӣ нагу
تا شوم دانا بر آن معنی نگو
Гуфт Аёзаш гар кунӣ тасдиқи ту
گفت ایازش گر کنی تصدیق تو
Ман бигӯям токнии таҳқиқи ту
من بگویم تاکنی تحقیق تو
Қарнҳо бӯдааст ин сари худ ниҳон
قرنها بوده است این سر خود نهان
Май шўдондри замони ту аён
میشوداندر زمان تو عیان
Дар дарунаши карам бебаррагӣ буд
در درونش کرم بی برگی بود
Дар даҳон ӯ магари баррагӣ буд
در دهان او مگر برگی بود
Рӯ ту бишнос ин дар маънии худ
رو تو بشناس این در معنیّ خود
ТониФтии давр аз тақвои худ
تانیفتی دور از تقویّ خود
Чист дару карам дар маънӣ бигӯ
چیست درّ و کرم در معنی بگو
Гар наме донеи Марв дар кӯй ӯ
گر نمیدانی مرو در کوی او
Ҷисми дардони карами ақлу барги ишқ
جسم دُردانِ کرم عقل و برگ عشق
Кӣ тавонам кард ҳаргизи тарки ишқ
کی توانم کرد هرگز ترک عشق
Ишқи чбўди маънии ирфони ҷаҳон
عشق چبود معنی عرفان جهان
Ин маъонӣ дар миён ҷон бидон
این معانی در میان جان بدان
Шуд даруни ҷавҳарами ишқаши ниҳон
شد درون جوهرم عشقش نهان
Лек дар мазҳар кунам ӯро аён
لیک در مظهر کنم او را عیان
Чунки ин сар аз Аёзи он шаҳ шунид
چونکه این سرّ از ایاز آن شه شنید
Гуфт мехоҳам шавад ин сари падед
گفت میخواهم شود این سرّ پدید
Башиканам ӯро бадасти хеши зуд
بشکنم او را بدست خویش زود
То аён гардад ки пинҳонӣ чаҳ буд
تا عیان گردد که پنهانی چه بود
Худ дарун гавҳараст он сари ғайб
خود درون گوهر است آن سرّ غیب
Ман буруни орм аз он чун зрзҷиб
من برون آرم از آن چون زرزجیب
Гуфт бомейрӣ ки будӣ қудраташ
گفت بامیری که بودی قدرتش
Башикан ин гавҳари мубин дар қиматаш
بشکن این گوهر مبین در قیمتش
Гуфт амири ашкстнш аз ақл нест
گفت امیر اشکستنش از عقل نیست
Ин ҷавоҳири худ хароҷ млктӣ аст
این جواهر خود خراج ملکتی است
Нашканам гуфто ки ҳаст азъқли давр
نشکنم گفتا که هست ازعقل دور
Ту хароҷи маликро машкан бзўр
تو خراج ملک را مشکن بزور
Кард амрўгФти султон кӣ Аёз
کرد امروگفت سلطان کی ایاز
Башикан ин ҷавҳар ки байнами сари роз
بشکن این جوهر که بینم سرّ راز
То бубинами караму баргашро аён
تا ببینم کرم و برگش را عیان
Зонкаҳ бӯда солҳо ин сари ниҳон
زآنکه بوده سالها این سرّ نهان
Чун Аёз аз амри султони дршкст
چون ایاز از امر سلطان درشکست
Ҷумлаи мейронро бирафт аз кори даст
جمله میران را برفت از کار دست
Ки чаро бишикастӣ ин дарро ълн
که چرا بشکستی این در را علن
Гуфт аз амр шаҳаст инат сухан
گفت از امر شه است اینت سخن
Ман з гуфт шаҳи шикастам дар ӯ
من ز گفت شه شکستم درّ او
Гуфт ӯ дараст ва ин донам накӯ
گفت او درّ است و این دانم نکو
Чун шумо аз амри шаҳи лаб баста ед
چون شما از امر شه لب بستهاید
Дар гуфт шоҳро бишкаста ед
درّ گفت شاه را بشکستهاید
Худ шумо сӯрат ҳаме байнеду ҷисм
خود شما صورت همی بینید و جسم
з онкӣ нашносед маъниро зи исм
ز آنکه نشناسید معنی را ز اسم
Ман з маънӣ гуфтам ин асрор ро
من ز معنی گفتم این اسرار را
Ту басӯрат худ мубини гуфтор ро
تو بصورت خود مبین گفتار را
Ман зи гуфтор касе гӯям сухан
من ز گفتار کسی گویم سخن
Бркнми бунёди бади азбих ва бен
برکنم بنیاد بد ازبیخ و بن
Зонкаҳ ӯ асрор дар некем дод
زآنکه او اسرار در نیکیم داد
Венаи чунин ганҷии бҷони ман ниҳод
وین چنین گنجی بجان من نهاد
Ҳаст ин асрор маънӣ ам Биҷӯш
هست این اسرار معنیام بجوش
Мекунам дар олами маънии хурӯш
میکنم در عالم معنی خروش
Ҷавҳари зотам ки ашкстш набӯд
جوهر ذاتم که اشکستش نبود
Дрмъонии ҳиммат пасташ набӯд
درمعانی همّت پستش نبود
Ҷавҳари ман худ ладуннӣ омада аст
جوهر من خود لدنّی آمده است
На чу Ни ҷавҳар ки кунӣ омада аст
نه چو ن جوهر که کونی آمده است
Ҷавҳари маънии ман дар баҳри ишқ
جوهر معنی من در بحر عشق
Ғӯтае хӯрда бидида шаҳри ишқ
غوطهای خورده بدیده شهر عشق
Чун бурун омад зи ҷавҳари кирмакӣ
چون برون آمد ز جوهر کرمکی
Шоҳи гуфто бо Аёзаши нармакӣ
شاه گفتا با ایازش نرمکی
Кин замон гардид бар ман ин аён
کاین زمان گردید بر من این عیان
Кирмакии як барг дорад дар даҳон
کرمکی یک برگ دارد در دهان
Ҷавҳари маънӣ ман гуяд сухан
جوهر معنیّ من گوید سخن
Рӯи ту асрори худоро гӯш кун
رو تو اسرار خدا را گوش کن
Ҷавҳари маънӣ ман гуяд бтў
جوهر معنیّ من گوید بتو
То бкӣ бошӣ чу сӯрати ту бтў
تا بکی باشی چو صورت تو بتو
Ҷавҳари маънӣ ман гуяд ки рӯ
جوهر معنی من گوید که رو
Пеши ушшоқ рухам кун ҷони гарав
پیش عشاق رخم کن جان گرو
Ҷавҳари маънии ман ин рамз гуфт
جوهر معنی من این رمز گفت
Рӯи ту бо аҳл худо мебош ҷуфт
رو تو با اهل خدا میباش جفت
Ҷавҳари маънии ман маънии шикофт
جوهر معنی من معنی شکافت
Вази шикофи он маъонӣ ишқ ёфт
وز شکاف آن معانی عشق یافت
Ҷавҳари маънии ман аз ишқ гуфт
جوهر معنی من از عشق گفت
Ин чунин асрор зу бояд шнФт
این چنین اسرار زو باید شنفت
Ҷавҳари маънии ман худ ёр дид
جوهر معنی من خود یار دید
На чу ту худдид ва ӯ ағёр дид
نه چو تو خوددید و او اغیار دید
Ҷавҳари маънии ман мазҳар шуда
جوهر معنی من مظهر شده
Ҳамчуи дарӣ дар садафи гавҳар шуда
همچو درّی در صدف گوهر شده
эй ки меҳри тест дар ҷони нури ман
ای که مهر تست در جان نور من
эй ту гашта нозиру манзури ман
ای تو گشته ناظر و منظور من
Меҳри ту дар коми ҷонами рехта
مهر تو در کام جانم ریخته
Ҷони бмҳрт аз азали омехта
جان بمهرت از ازل آمیخته
Ҷавҳари зотат буд олии басӣ
جوهر ذاتت بود عالی بسی
Пай нахоҳад барад бар зотат касе
پی نخواهد برد بر ذاتت کسی
Чун Аёзи ин лутфҳо аз шаҳ шунид
چون ایاز این لطفها از شه شنید
Хеши рокмтри зи хок роҳ дид
خویش راکمتر ز خاک راه دید
Гуфт шоҳои бандаи хоси туам
گفت شاها بندهٔ خاص توام
Дар ҳаводоряти раққоси туам
در هواداریت رقّاص توام
Ман тамоми азхўди бурунами омада
من تمام ازخود برونم آمده
Дар раҳи ишқати забунами омада
در ره عشقت زبونم آمده
Дар забон ва дар баёни ман тўӣӣ
در زبان و در بیان من توئی
Ошкорои внҳони ман тўӣӣ
آشکارا ونهان من توئی
Ҷузи худованди ҷаҳон дар пеш ва пас
جز خداوند جهان در پیش و پس
Ғайри ту дигар набинам ҳечкас
غیر تو دیگر نبینم هیچکس
Чунки шуд бишунид ин роз аз Аёз
چونکه شد بشنید این راز از ایاز
зи оташи ғайрат дар омад дар гудоз
ز آتش غیرت در آمد در گداز
Гуфт ҳастӣ ту биҷои ҷони ман
گفت هستی تو بجای جان من
Бо ту як шахсем дар як перҳан
با تو یک شخصیم در یک پیرهن
Ин суханро ишқ мегуяд тамом
این سخن را عشق میگوید تمام
То шаванд огоҳи азин ҳар хосу ом
تا شوند آگاه ازین هر خاص و عام
Мункирони ишқ кӯрон раҳанд
منکران عشق کوران رهند
Ҳаркасиро кӣ чунин ме медиҳанд
هرکسی را کی چنین می میدهند
Ҷавҳари маънӣ ба биноён диҳанд
جوهر معنی به بینایان دهند
Ин саодат кӣ бръноён диҳанд
این سعادت کی برعنایان دهند
Ҷавҳари маънии ман олам гирифт
جوهر معنی من عالم گرفت
Ту напиндорӣ ҳамин одам гирифт
تو نپنداری همین آدم گرفت
Ҷавҳари маънии ман ҳақи сохта
جوهر معنیّ من حقّ ساخته
Дайни вднёро ба як ҷӯи бохта
دین ودنیا را به یک جو باخته
Ҷавҳари маънии ман шодон шуда
جوهر معنی من شادان شده
Ҳамчуи нурӣ дар миёни ҷон шуда
همچو نوری در میان جان شده
Ҷавҳари маънии ман инсон шуда
جوهر معنی من انسان شده
Ғарқа дар дарёӣ бепоён шуда
غرقه در دریای بیپایان شده
Ҷавҳари маънии ман восил шуда
جوهر معنی من واصل شده
Ҷавҳари зотами азуи ҳосил шуда
جوهر ذاتم ازو حاصل شده
Ҷавҳари маънии ман аттор шуд
جوهر معنی من عطّار شد
Зонкаҳ ӯ бо дайни Аҳмад ёр шуд
زآنکه او با دین احمد یار شد
Ҷавҳари маънии ман каррор шуд
جوهر معنی من کرّار شد
зи онкӣ ӯ аз дид ҳақ дайндор шуд
ز آنکه او از دید حق دیندار شد
Ҷавҳари маънии ман тавҳид гуфт
جوهر معنی من توحید گفت
Сари асрори худо аздид гуфт
سرّ اسرار خدا ازدید گفت
Ҷўҳрмънии ман имон шуда
جوهرمعنی من ایمان شده
Ҳамчуи дарӣ дар миёни ҷон шуда
همچو درّی در میان جان شده
Ҷавҳари маънии ман восил шуда
جوهر معنی من واصل شده
Ҷавҳари зотами азуи ҳосил шуда
جوهر ذاتم ازو حاصل شده
Ҷавҳари маънии ман зу роҳ ёфт
جوهر معنی من زو راه یافت
зи онкӣ ӯ аз сари ҳақ огоҳ ёфт
ز آنکه او از سرّ حق آگاه یافت
Ҷавҳари маънии ман мазҳар шуда
جوهر معنی من مظهر شده
Дар миёни айнҳо анвар шуда
در میان عینها انور شده
Ҷавҳари маънии ман худ нур дид
جوهر معنی من خود نور دید
Ҳамчуи мўсоӣӣ ки ӯ бар тавр дид
همچو موسائی که او بر طور دید
Ҷавҳари маънии ман ҳқдон шуда
جوهر معنی من حقدان شده
Фии алмисл аз куфр бо имон шуда
فی المثل از کفر با ایمان شده
Ҷавҳари маънии ман шодоб шуд
جوهر معنی من شاداب شد
зи онкӣ дар баҳри набӣ ғарқоб шуд
ز آنکه در بحر نبی غرقاب شد
Ҷавҳари маънии ман аз Аҳмад аст
جوهر معنی من از احمد است
Зонкаҳ ӯ аз раҳмати ҳақи срмдост
زآنکه او از رحمت حق سرمداست
Ҷавҳари маънии ман шоҳ вале аст
جوهر معنی من شاه ولی است
Зонкаҳи дръини Муҳамад чун алӣ аст
زآنکه درعین محمّد چون علی است
Ҷавҳари маънии ман эшон баданд
جوهر معنی من ایشان بُدند
зи онкии эшон маънӣ ҷонон баданд
ز آنکه ایشان معنی جانان بُدند
Ҷавҳари маънии ман инсон шуда
جوهر معنی من انسان شده
Ҳамчуи ҳайдари раҳмати рҳмн шуда
همچو حیدر رحمت رحمن شده
Ҷавҳари маънии ман зу нур шуд
جوهر معنی من زو نور شد
Ҷавҳари зотам аз ӯ машҳур шуд
جوهر ذاتم از او مشهور شد
Ҷавҳари маънии ман аз мазҳар аст
جوهر معنی من از مظهر است
Дар даруни ин садаф чун гавҳар аст
در درون این صدف چون گوهر است
Ҷавҳари маънии ман аслӣ буд
جوهر معنی من اصلی بود
зи онкии ӯро бо алии васлӣ буд
ز آنکه اورا با علی وصلی بود
Ҷавҳари маънии ман маънӣ ӯст
جوهر معنی من معنی اوست
Ин маъониро яқин май дори дӯст
این معانی را یقین میدار دوست
Ҷавҳари маънии ман аз асл буд
جوهر معنی من از اصل بود
Зонкаҳ бо ӯ шоҳи мардони васл буд
زآنکه با او شاه مردان وصل بود
Ҷавҳари маънии ман дарё шуда
جوهر معنی من دریا شده
Вондри он дарёи басии ғавғо шуда
واندر آن دریا بسی غوغا شده
Ҷавҳари маънии ман аз кини гузашт
جوهر معنی من از کین گذشت
Зонкаҳи шоҳаш бар дили мискини гузашт
زآنکه شاهش بر دل مسکین گذشت
Ҷавҳари маънии ман асрор шуд
جوهر معنی من اسرار شد
Ҳамраҳи Мансури худ бар дор шуд
همره منصور خود بر دار شد
Ҷавҳари маънии ман одам бад аст
جوهر معنی من آدم بُد است
зи онкӣ ӯ дар дайни ҳақи муҳаррам бад аст
ز آنکه او در دین حق محرم بُد است
Ҷавҳари маънии ман тӯфон шуда
جوهر معنی من طوفان شده
Ҳамчуи Нӯҳ аз киштии ирфон шуда
همچو نوح از کشتی عرفان شده
Ҷавҳари маънии ман Довӯди бахт
جوهر معنی من داود بخت
Бӯда ӯ родри маъонии тоҷу тахт
بوده او رادر معانی تاج و تخت
Ҷавҳари маънии ман ҷон ёфта
جوهر معنی من جان یافته
Чун сулаймони малик ва фармон ёфта
چون سلیمان ملک و فرمان یافته
Ҷавҳари маънии ман сари ҷалил
جوهر معنی من سرّ جلیل
Ин маъонии зоҳир аз зоти ҷалил
این معانی ظاهر از ذات جلیل
Ҷавҳари маънии ман бурҳон намӯд
جوهر معنی من برهان نمود
Ҳамчуи асмъили ҷон қурбон намӯд
همچو اسمعیل جان قربان نمود
Ҷавҳари маънии ман асҳқ буд
جوهر معنی من اسحق بود
Зонкаҳи аўдри малики маънии тоқ буд
زآنکه اودر ملک معنی طاق بود
Ҷавҳари маънии ман хандон шуда
جوهر معنی من خندان شده
зи онкии ёқӯбами басии гирён шуда
ز آنکه یعقوبم بسی گریان شده
Ҷавҳари маънии ман огоҳ буд
جوهر معنی من آگاه بود
Зонкаҳ ӯ бо Юсуфи андари чоҳ буд
زآنکه او با یوسف اندر چاه بود
Ҷавҳари маънии ман зи он солеҳ аст
جوهر معنی من ز آن صالح است
Кини чунин ноқаи зи ҷон солеҳ аст
کین چنین ناقه ز جان صالح است
Ҷавҳари маънии ман ҳамроҳ буд
جوهر معنی من همراه بود
Ҳамчуи Љорҷисӣ ки бо аллоҳ буд
همچو جرجیسی که با الله بود
Ҷавҳари маънии ман поки омада
جوهر معنی من پاک آمده
Ҳамчуи Идрӣсӣ ки чолоки омада
همچو ادریسی که چالاک آمده
Ҷавҳари маънии ман бркўаҳ тофт
جوهر معنی من برکوه تافت
Мӯсои андари кӯҳ аз он анвор ёфт
موسی اندر کوه از آن انوار یافت
Ҷавҳари маънии ман бо хок гуфт
جوهر معنی من با خاک گفت
Ҳамчуи Юшаъи сари маънӣ дар наҳуфт
همچو یوشع سرّ معنی در نهفت
Ҷавҳари ман сари ғайбиро намӯд
جوهر من سرّ غیبی را نمود
Баъд аз он рози Шуайбиро намӯд
بعد از آن راز شعیبی را نمود
Ҷавҳари маънии ман дарёии шавқ
جوهر معنی من دریای شوق
Ҳамчуи Илёс ӯ гирифтаи ҷоми завқ
همچو الیاس او گرفته جام ذوق
Ҷавҳари маънии ман мот омада аст
جوهر معنی من مات آمده است
Ҳамчуи исои ҷавҳари зот омада аст
همچو عیسی جوهر ذات آمده است
Ҷавҳари маънии ман Хизри набӣ
جوهر معنی من خضر نبی
Соҳиби асрори киштӣу сбӣ
صاحب اسرار کشتی و صبی
Ҷавҳари маънии ман чун ҷӯш кард
جوهر معنی من چون جوش کرد
Ҳамраҳи зўолкФли ирфон нӯш кард
همره ذوالکفل عرفان نوش کرد
Ҷавҳари маънӣ ман омад падед
جوهر معنی من آمد پدید
Зонкаҳи Аҳмадро чу баҳр нур дид
زآنکه احمد را چو بحر نور دید
Ҷавҳари маънӣ ман шуд сари сувар
جوهر معنی من شد سرّ صور
Чун алӣ шуд восили дарёии нур
چون علی شد واصل دریای نور
Ҷавҳари маънӣ ман гуфт аз ҳасан
جوهر معنی من گفت از حسن
Зонкаҳи аўдри ҷон ман дорад ватан
زآنکه اودر جان من دارد وطن
Ҷавҳари маънии ман чун ишқ дид
جوهر معنی من چون عشق دید
Гуфт ҳусайнӣ мазҳабам дорам ду ид
گفت حسینی مذهبم دارم دو عید
Ҷавҳари маънӣ ман дорад зуҳӯр
جوهر معنی من دارد ظهور
Зин ибодаст дар ҷонам чу нур
زین عبّاد است در جانم چو نور