Шӯи мутӣъи Мустафоу Муртазо
شو مطیع مصطفی و مرتضی
Зонкаҳ ҳақ гуфта бқроншони сано
زآنکه حق گفته بقرآنشان ثنا
Ту санои шаҳи бҷони пайванди соз
تو ثنای شه بجان پیوند ساز
То шавад пайванди ту бо аҳли роз
تا شود پیوند تو با اهل راز
Ҷумлаи олами фитна ва ғавғоӣ ӯст
جمله عالم فتنه و غوغای اوست
Дар ҳамаи ҷои манзил ва мأўоӣ ӯст
در همه جا منزل و مأوای اوست
ӯ зуҳӯрӣ карда дрҷонми бдҳр
او ظهوری کرده درجانم بدهر
Лоҷарами асрори резами наҳри наҳр
لاجرم اسرار ریزم نهر نهر
Мавҷи асрорами нигари Мансури вор
موج اسرارم نگر منصور وار
Ҳар замон навъе дигар гирад қарор
هر زمان نوعی دگر گیرد قرار
Гоҳи ошиқи гоҳ маъшӯқаст он
گاه عاشق گاه معشوق است آن
Гуҳи бأрзу гуҳ бъиўқаст он
گه بأرض و گه بعیّوق است آن
Гоҳи султони гоҳи рҳмни гоҳи нур
گاه سلطان گاه رحمن گاه نور
Гоҳи рафта дар даруни нору шӯр
گاه رفته در درون نار و شور
Гоҳи имони гоҳи эҳсони гоҳи лутф
گاه ایمان گاه احسان گاه لطف
намерасад зу бар дили огоҳи лутф
میرسد زو بر دل آگاه لطف
Гоҳи рӯҳу гуҳи равону гоҳи ҷон
گاه روح و گه روان و گاه جان
Гоҳ гашта дар даруни ҷони ниҳон
گاه گشته در درون جان نهان
Гоҳи исои гоҳи Мӯсои гоҳи тавр
گاه عیسی گاه موسی گاه طور
Гоҳ карда дар дарахтӣ ӯ зуҳӯр
گاه کرده در درختی او ظهور
Гоҳи ҷӯаду гоҳи ҳаму гоҳи ғам
گاه جود و گاه همّ و گاه غم
Гоҳ бӯда дар маъонӣҳо карам
گاه بوده در معانیها کرم
Гоҳи имони гоҳи бурҳони гоҳи Нӯҳ
گاه ایمان گاه برهان گاه نوح
Гоҳи дроҷсоми инсони рӯҳи рӯҳ
گاه دراجسام انسان روح روح
Гоҳи тӯфони гоҳи борони гоҳи нам
گاه طوفان گاه باران گاه نم
Гоҳи андари ҷӯш маънӣ ҳамчуем
گاه اندر جوش معنی همچویم
Гоҳи ҷому гоҳи бодаи гоҳи хам
گاه جام و گاه باده گاه خم
Гоҳ дар ҷои расӯл ӯ гашта гум
گاه در جای رسول او گشته گم
Гоҳ гуё гоҳи бино дар ҳама
گاه گویا گاه بینا در همه
Гоҳ бӯда чун шубони андари рама
گاه بوده چون شبان اندر رمه
Гоҳи заръу гоҳи дръу гоҳи шаръ
گاه زرع و گاه درع و گاه شرع
Гоҳи асли андари яқину гоҳи фаръ
گاه اصل اندر یقین و گاه فرع
Гоҳ ҷед ва гоҳ диду гоҳи ид
گاه جید و گاه دید و گاه عید
Гоҳи пер ва карда оламро мурӣд
گاه پیر و کرده عالم را مرید
Гоҳи султони гоҳи шоҳу гоҳи мейр
گاه سلطان گاه شاه و گاه میر
Гоҳ ӯ шоҳи ду оламро вазир
گاه او شاه دو عالم را وزیر
Гоҳи кону гоҳи ҷону гуҳи равон
گاه کان و گاه جان و گه روان
Гоҳ дар малики маъонии шаҳи нишон
گاه در ملک معانی شه نشان
Гоҳи солу гоҳи моҳу гоҳи рӯз
گاه سال و گاه ماه و گاه روز
Гоҳ ҳаст аз нури аъёни длФрўз
گاه هست از نور اعیان دلفروز
Гоҳи сару гоҳ бару гоҳи фард
گاه سرّ و گاه برّ و گاه فرد
Гоҳ бӯда бо млоик дар навард
گاه بوده با ملایک در نورد
Гоҳи нутқу гоҳи хулду гоҳи ҳур
گاه نطق و گاه خلد و گاه حور
Гоҳ карда дар дили инсони зуҳӯр
گاه کرده در دل انسان ظهور
Гоҳи рӯзии гоҳи розии гоҳи самъ
گاه روزی گاه رازی گاه سمع
Гоҳ гардад дар миёни ҳукми ҷамъ
گاه گردد در میان حکم جمع
Гоҳи розу гоҳи нози андари аён
گاه راز و گاه ناز اندر عیان
Гоҳи ҳайдари гоҳи ширии дараҷаон
گاه حیدر گاه شیری درجهان
Гоҳи мл гоҳе гуласту гоҳи хор
گاه مل گاهی گل است و گاه خار
Гоҳи Мансур омадаасту гоҳи дор
گاه منصور آمده است و گاه دار
Гоҳи завқу гоҳи шавқу гоҳи рӯҳ
گاه ذوق و گاه شوق و گاه روح
Гоҳ бӯда аҳли маъниро футуҳ
گاه بوده اهل معنی را فتوح
Гоҳи одами гоҳи Нӯҳу гоҳи дам
گاه آدم گاه نوح و گاه دم
Гоҳ бар лавҳи Муҳамад чун қалам
گاه بر لوح محمّد چون قلم
Гоҳи исмати гоҳи раҳмати гоҳи ном
گاه عصمت گاه رحمت گاه نام
Гоҳ омад ҳамраҳи Аҳмади баҷоам
گاه آمد همره احمد بجام
Гоҳи току гоҳи боғу гоҳ май
گاه تاک و گاه باغ و گاه می
Гоҳи рафта бар сари мисатон ки ҳай
گاه رفته بر سر مستان که هی
Гоҳи аввали гоҳи охири гоҳи нур
گاه اوّل گاه آخر گاه نور
Гоҳ дар кул ҷаҳон карда зуҳӯр
گاه در کلّ جهان کرده ظهور
Гоҳ бо ман гоҳ бе ман гоҳи ман
گاه با من گاه بی من گاه من
Гоҳи дрмлки маъонии ҷону тан
گاه درملک معانی جان و تن
Инки ман гуфтам ҳама гуфт вай аст
اینکه من گفتم همه گفت وی است
Ин ҳамаи гуфтор аз гуфт не аст
این همه گفتار از گفت نی است
Ман зании ин розҳо бишнида ам
من زنی این رازها بشنیدهام
Балки дар айни ин маъонӣ дида ам
بلکه در عین این معانی دیدهام
Гуфтугӯем на ҳама ҳрҷоӣӣ аст
گفتگویم نه همه هرجائی است
Ин ҳамаи афғони ман аз ноӣӣ аст
این همه افغان من از نائی است
Барда чун ноӣии зи чашми ман Ромад
برده چون نائی ز چشم من رمد
Он дамами берун ки бар ман май дамад
آن دمم بیرون که بر من میدمد
Ҳамчу ҳайдар бигузар аз дунёии дун
همچو حیدر بگذر از دنیای دون
То нёўизнди аздорти нигун
تا نیاویزند ازدارت نگون
Ҳайдар аз дунёи яке дар ҳам надошт
حیدر از دنیا یکی در هم نداشت
Тухми дайни ҷуз дар замин дил накошт
تخم دین جز در زمین دل نکاشت
Буд ӯро Мустафои хуши ҳамдамӣ
بود او را مصطفی خوش همدمی
Фотима ӯро бмънии муҳаррамӣ
فاطمه او را بمعنی محرمی
Бӯда сбтинши зи маҳбӯбони ҳақ
بوده سبطینش ز محبوبان حق
Кас набарда дар ҷаҳони зишони сабақ
کس نبرده در جهان زیشان سبق
Ин манам аз дарси эшон бардаи баҳр
این منم از درس ایشان برده بهر
Хушк лаб биншин ту дар наздики наҳр
خشک لب بنشین تو در نزدیک نهر
Наҳри худ пар об кун аз баҳри ман
نهر خود پر آب کن از بحر من
ё буруни ои як замон аз шаҳри тан
یا برون آ یک زمان از شهر تن
Ҳарки бо ман бошад ӯ ҳамчун ман аст
هرکه با من باشد او همچون من است
Дар дарун ӯ змънӣ равзан аст
در درون او زمعنی روزن است
Шаҳри ман шаҳр амираст эй писар
شهر من شهر امیر است ای پسر
Ту надории худ зи шаҳри ман хабар
تو نداری خود ز شهر من خبر
Шаҳри ман тунасту Найшобӯри ҳам
شهر من تون است و نیشابور هم
Дар замини Тӯси гаштами муҳтарам
در زمین طوس گشتم محترم
Хоки ин водӣ ба аз кули ҷаҳон
خاک این وادی به از کلّ جهان
Ин маъониро намедорам ниҳон
این معانی را نمیدارم نهان
Ҳамчуи Макка Тӯс бошад ҷони малик
همچو مکّه طوس باشد جان ملک
Чун ризо гашта дар он султони малик
چون رضا گشته در آن سلطان ملک
Малик ман дорад дўнқди Муртазо
ملک من دارد دونقد مرتضی
Он яке мҳрўқ ва он дигари ризо
آن یکی محروق و آن دیگر رضا
Малики моро бар ҳамаи ҷоФхрҳост
ملک ما را بر همه جافخرهاست
зи онкии султони хуросони фахри мост
ز آنکه سلطان خراسان فخر ماست
Чун Муҳамади мейр Найшобӯр шуд
چون محمّد میر نیشابور شد
Аз қудумаши он замини пар нур шуд
از قدومش آن زمین پر نور شد
Аз ҷафо чун гашти мҳрўқши лақаб
از جفا چون گشت محروقش لقب
Сӯхти ҷони бедилони азтобу таб
سوخت جان بیدلان ازتاب و تب
Ман аз он хокам ки хоками нури бод
من از آن خاکم که خاکم نور باد
Доимои ин малики мо маъмури бод
دایماً این ملک ما معمور باد
Зайди султонро зиёрат кун бтўн
زید سلطان را زیارت کن بتون
Гар ту худҳастии бмънии раҳнамӯн
گر تو خودهستی بمعنی رهنمون
Сурхи кўҳки гашт чун арзанда аш
سرخ کوهک گشت چون ارزندهاش
Гашта султонони олами банда аш
گشته سلطانان عالم بندهاش
Асли ман аз туни маъмури омада
اصل من از تون معمور آمده
Муваллидами шаҳри ншобўри омада
مولدم شهر نشابور آمده
Ҳаст номи ман Муҳамад эй Саид
هست نام من محمّد ای سعید
Шуд Фридолдини лақаб аз аҳл дид
شد فریدالدّین لقب از اهل دید
Ман збоби илми аттори омадам
من زباب علم عطّار آمدم
Лоҷарам гуёӣ асрори омадам
لاجرم گویای اسرار آمدم
Ман шудам аттору аттори он ман
من شدم عطّار و عطّار آن من
Ман бидам асрору асрори он ман
من بدم اسرار و اسرار آن من
Ман бҳкмт гуфтам ин асрор ро
من بحکمت گفتم این اسرار را
То шӯии ёру шиносии ёр ро
تا شوی یار و شناسی یار را
Ёри аҳмддону ҳайдарро баҳам
یار احمددان و حیدر را بهم
Ёрат эшонанд аз ҳақи муҳтарам
یارت ایشانند از حق محترم
Ёри сӯрат гарчи ҳаст ин бовафо
یار صورت گرچه هست این باوفا
Ёри маънӣ буд бо ӯ Мустафо
یار معنی بود با او مصطفی
Мустафоу Муртазои худ бе шаккӣ
مصطفی و مرتضی خود بیشکی
Бӯда андари сӯрату маънии яке
بوده اندر صورت و معنی یکی
Оли Аҳмади худ ҳама ҷон мананд
آل احمد خود همه جان منند
Худ якеанд ар басӯрат бас тан анд
خود یکیاند ار بصورت بس تناند
Дар ҳидояти маънии эшон яке аст
در هدایت معنی ایشان یکی است
Кӯри он кӯро дар ин маънӣ шаккӣ аст
کور آن کو را در این معنی شکی است
Ман ки гӯям мадҳи эшон дар сухан
من که گویم مدح ایشان در سخن
Бркнми бунёди хасм аз бех ва бен
برکنم بنیاد خصم از بیخ و بن
Рӯи мунофиқи ҳуб эшон кун бадал
رو منافق حبّ ایشان کن بدل
То набошӣ пеши иззати худ хаҷал
تا نباشی پیش عزت خود خجل
Худ мунофиқро набошад дайни дуруст
خود منافق را نباشد دین درست
Зонкаҳи миросӣ буд буғзаш нахуст
زآنکه میراثی بود بغضاش نخست
Аз мунофиқ эй бародар давр бош
از منافق ای برادر دور باش
Тонгрдӣ аз рафоқати мубталоаш
تانگردی از رفاقت مبتلاش
Дони мунофиқро ту дар дайни рӯи сиёҳ
دان منافق را تو در دین رو سیاه
Чун хрлнги аўФтди охири бчоаҳ
چون خرلنگ اوفتد آخر بچاه
Дони мунофиқи ҳамчуи нору ҳамчуи дӯд
دان منافق همچو نار و همچو دود
Рўгриз аз суҳбат ӯ худ ту зуд
روگریز از صحبت او خود تو زود
Дони мунофиқро ту занбӯрони зард
دان منافق را تو زنبوران زرد
Соликонро риши захм неш кард
سالکان را ریش زخم نیش کرد
эй мунофиқ ҳаст кирдори ту нанг
ای منافق هست کردار تو ننگ
Ҳамчу ҳуҷҷоҷ омадӣ дар дайни ту ланг
همچو حجّاج آمدی در دین تو لنگ
Худ мунофиқ неш дорад дар бағал
خود منافق نیش دارد در بغل
То занад бар раҳравони неши он дағал
تا زند بر رهروان نیش آن دغل
Неш ӯ заҳраст ва гуфт ман даво
نیش او زهر است و گفت من دوا
Ту равон бархез ва назд ман биё
تو روان برخیز و نزد من بیا
То бибинӣ шаҳди занбӯрони ишқ
تا ببینی شهد زنبوران عشق
Бар дилати резади зи ҷони борони ишқ
بر دلت ریزد ز جان باران عشق
Дайни модари асл васлӣ дошта
دین مادر اصل وصلی داشته
Васл омад ҳар ки аслӣ дошта
وصل آمد هر که اصلی داشته
Одам сӯрат набошад одамӣ
آدم صورت نباشد آدمی
Кӣ шаванд ин мардуми бдодмӣ
کی شوند این مردم بدآدمی
Ҳарки дар сӯрат бимонад бад буд
هرکه در صورت بماند بد بود
Маънӣ омад неку сӯрати рад буд
معنی آمد نیک و صورت رد بود
Чун гули одами босрор ӯ сиришт
چون گل آدم باسرار او سرشت
Вази нафхати фӣаи ман рӯҳӣ навишт
وز نفخت فیه من روحی نوشت
Пас бҳкми ҳақи млоики саҷда аш
پس بحکم حق ملایک سجدهاش
Ҷумла карданду бдодоини мужда аш
جمله کردند و بداداین مژدهاش
Ки туро чун ҳақи з гул пардохтанд
که ترا چون حق ز گل پرداختند
Бар ҳамаи олам Халифа сохтанд
بر همه عالم خلیفه ساختند
Ҳақ бодм гуфт аз гандуми ҳазар
حق بآدم گفت از گندم حذر
То науфтӣ аз биҳишти мо бадар
تا نیفتی از بهشت ما بدر
Рӯ кун аз гандуми ҳазар бо ҳақ нишин
رو کن از گندم حذر با حق نشین
То шӯии восили ту дар ҳақи алиқин
تا شوی واصل تو در حقّ الیقین
Рӯи ту чун ҳайдар махӯр гандуми бдҳр
رو تو چون حیدر مخور گندم بدهر
То набинӣ дар дарунати неши заҳр
تا نبینی در درونت نیش زهر
Чун згндм давр кардӣ нафас ро
چون زگندم دور کردی نفس را
Бо ҳаё ва илм бошӣ ошно
با حیا و علم باشی آشنا
Яъне аз фармон макун ту инҳироф
یعنی از فرمان مکن تو انحراف
То нагардӣ мубталои андари хилоф
تا نگردی مبتلا اندر خلاف
Чун хилофӣ аз ту ногуҳ сар занад
چون خلافی از تو ناگه سر زند
Хати исён бар ҷабин ту кашад
خطّ عصیان بر جبین تو کشد
Ҳамчуи шайтони кӯи зи амр инкор кард
همچو شیطان کو ز امر انکار کرد
Гашти малъун чунки истикбор кард
گشت ملعون چونکه استکبار کرد
Сар напечӣ ҳаргиз аз фармони дамӣ
سر نپیچی هرگز از فرمان دمی
Тошуии дрмлки маънии муҳаррамӣ
تاشوی درملک معنی محرمی
Ҳаст фармони илоҳии онкии ту
هست فرمان الهی آنکه تو
Тобеъи Аҳмади шӯйу ол ӯ
تابع احمد شویّ و آل او
Ҳркрои илму ҳаёи ҳамраҳ буд
هرکرا علم و حیا همره بود
Аз яқин ӯ тобеъи он шаҳ буд
از یقین او تابع آن شه بود
Баъд аз он ояд ҳаёи наздики ақл
بعد از آن آید حیا نزدیک عقل
Тобгирд аз улӯми ақлу нақл
تابگیرد از علوم عقل و نقل
Илм аз одами дон ки ҳақ дода буи
علم از آدم دان که حق داده بوی
Ман нагӯям каз куҷо бӯдааст ва кӣ
من نگویم کز کجا بوده است و کی